Wat willen de andere minderheden? Slowaken hopen op goede betrekkingen met de Tsjechen Het bureau van de autonomistische Slowaaksche volkspartij in Tsjecho-Slowakije, dat gisteren te Bratislava (Pressburg) vergaderd heeft, heeft een resolutie aangenomen, waarin o.a. verklaard wordt: ~Wij hebben geen schriftelijke of mondelinge afspraak met niet-Slowaaksche politieke partijen en hebben deze nooit gehad" Voorts wordt verklaard: „Als een Christelijk volk staan wij afkeerig tegenover alle pogingen, die gedaan zijn om door bloedige en krachtdadige middelen de nationaliteitenvraagstukken van den staat op te lossen. Wij hopen, dat goede betrekkingen tusschen de Tsjechen en Slowaken tot stand zullen komen, opdat deze kunnen bijdragen tot versterking van de binnen- en buitenlandsche positie van den staat. Wij willen een gelukkig en tevreden volk. Wij willen een autonoom Slowakije. Wij willen een sterk Tsjecho-Slowakije". Gisteravond hebben te Bratislava de Slowaaksche afgevaardigden van de partij der regeeringscoalitie vergaderd, waarbij men tot algeheele overeenstemming kwam. Vastgesteld werd, dat het in de ernstige oogenblikken, die Tsjecho-Slowakije doormaakt, noodig ls, een eenheidsfront van Slowaken te vormen voor de verdediging van de republiek. --- Horthy naar Hitler? Wat de eischen der Hongaren in Tsjecho Slowakije betreft, heeft het bezoek, dat admiraal Horthy vandaag aan Berchtesgaden zal brengen om een ontmoeting te hebben met Hitler, wel bijzondere beteekenis. De Hongaarsche staatssecretaris Antal heeft in een rede over de Tsjechoslowaaksche crisis verklaard, dat Hongarije een vreedzame regeling met vreugde zal begroeten. De eenige niet — aanvaardbare oplossing zou die zijn, waarbij de Hongaarsche minderheid niet hetzelfde zelfbeschikkingsrecht zou krijgen als de anders nationaliteiten. Duurzame vrede is in Midden Europa slechts mogelijk indien het natuurlijke recht van zelfbeschikking wordt toegezegd aan de volken, welken men het twintig jaar geleden ten onrechte ontzegd heeft. --- Polen wil Silezisch Teschen terug Felle bewoordingen in een resolutie Op een gistermiddag te Kattowitz grehouden bijeenkomst, welke door 50.000 personen werd bijgewoond, is een resolutie aangenomen, waarin wordt geeischt, dat Silezisch Teschen aan Polen wordt teruggegeven. Na de Tsjechen ln felle bewoordingen te hebben beschuldigd van onderdrukking der Polen in Tsjecho Slowakije, verklaart de resolutie: Het oogenblik der bevrijding van Silezisch Teschen is gekomen. Wij doen een beroep op de hoogste machten van de regeering en het geheele Poolsche volk, en vragen hun, alle middelen te benutten en alle krachten aan te wenden, opdat rechtvaardigheid geschiedde, en Silezisch Teschen aan Polen worde teruggegeven. --- De vluchtelingenstroom naar Duitschland houdt steeds aan Thans reeds ruim honderd duizend over de grens? Terwijl in vele hoofdsteden regeeringen beraadslagen, houdt aan de Duitsche grens de vluchtelingenstroom aan en volgens een DNB-bericiht bedraagt het aantal uitgewekenen en in kampen ondergebrachte Sudeten-Duitschers ruim 102.000. Hetzelfde bureau voegt daaraan toe, dat bij de Duitsche grensstad Seidenberg vannacht gewapende Tsjechen de grens eveneens hebben overschreden en schoten hebben gelost, waarbij 2 personen ernstig en 15 licht gewond zouden zijn. Toen de Duitsche grenswacht versterkt werd trokken de Tsjechen af. Het bureau vermoedt, dat het in de bedoeling heeft gelegen enkele vluchtelingen uit het te Seidenberg ingerichte kamp, wier ontkomen den Tsjechen onaangenaam was, te ontvoeren. Dr. Krebs, die vroeeer in Tsjecho Slowakije woonde en die door Hitler tot gouwleider werd benoemd, is thans belast met de inspectie der kampen voor de vluchtelingen. Hij heeft verklaard, dat de afdeelingen, die in gesloten formatie voor hem hebben gedefileerd, bijna uitsluitend uit jonsre strijdbare mannen bestaan, die gezwaoren hebben al hun krachten beschikbaar te zullen stellen overal waar het Rijk hen noodig zal hebben. --- „Wij zullen gewapend en zegevierend naar ons Vaderland terugkeeren” Gisteren hebben verscheidene duizenden Sudeten Duitschers een betooging te Dresden bijgewoond, waarbij een partijfunctionaris heeft verklaard: „Wij zijn niet de grens overgekomen om ongewapend te blijven, zooals wij ginds waren, maar zullen gewapend en zegevierend naar ons vaderland terugkeeren". Een andere spreker rechtte zich tot den Tsjecho Slowakije gebleven Duitschers met de woorden: „Wij zullen spoedig terugkeeren als soldaten van ons geboorteland. Wij zullen overwinnen omdat Hitler het wil. Kameraden in het moederland, het uur der bevrijding nadert, de slavernij gaat een einde nemen, wij zijn in de laatste phase van den strijd". Sterk is bij deze betooging den nadruk gelegd op „wreedheden" en „moordpartijen" der Tsjechen, waarna verklaard werd, dat ~de vrijkorpsen thans in het strijdperk treden, de wapens in de vuist, strijdend voor ons vaderland, onze Führer is Hitler". Een derde spreker zei 0.m., dat de SDP is vernietigd, doch dat een ander is ontstaan, niet voor den vrede, doch om honderdvoudig te doen betalen wat de Tsjechen den Duitschers hebben aangedaan". Wij zullen honderdvoudig wreken wat men ons heeft aangedaan, het zal een actie zijn van vernietiging van hetgeen zij tot stand brengen". In Warnsdorf — Sudetengebied — hadden de Tsjechen de electrische stroom afgezet teneinde den daar wonenden Duitschers te verhinderen naar de redevoeringen te Dresden via de radio te luisteren. --- Van den Volkenbond De 102 de Raadszitting De Volkenbondsraad is gisteren begonnen met de toepassing van art. 17, dat sancties voorziet tegen niet-Volkenbondsleden, die tot den oorlog overgaan, tegen Japan. Wellington Koo richtte in allen vorm tot den Vol kenbondsraad het verzoek artikel 17 toe te passen en de raadsleden waren in voorafgegane onderlinge besprekingen tot de slotsom gekomen, aldus meldt de correspondent van de N. Rott. Crt. te Genève, dat het onmoge lijk was, aan het Chineesche verzoek niet een eerste gevolg te geven. Zonder eenige discussie besloot de raad dan ook op voorstel van raadsvoorzitter Jordan een telegram aan de Japansche regeering te zenden, waarbij Japan werd uitgenoodigd voor den Volkenbondsraad te verschijnen voor een bespreking van de Chineesche aanklachten. Het is vrijwel zeker, dat Japan weigeren zal naar Genève te komen. Dan zal volgens artikel 17 het sanctie-artikel 16 tegen Japan onmiddellijk moeten worden toegepast, indien de Volkenbondsraad althans verklaart; dat Japan zijn toevlucht tot den oorlog tegen China genomen heeft. Wellicht zal de raad echter er tegen opzien hier uitdrukkelijk van oorlog te spreken, het woord dat tot dusver in de resoluties van de Volkenbondsvergadering en van den Volkenbondsraad opzettelijk steeds is vermeden. Doch zelfs indien de Volkenbondsraad thans van een door Japan begonnen oorlog zou spreken, is 't toch moeilijk denkbaar, dat de Volkenbondsraad aan de Volkenbon dsleden op grond van artikel 16 krachtiger aanbevelingen zal richten dan die welke in de resoluties van verleden jaar en van dit jaar reeds vervat zijn en die Wellington Koo onvoldoende acht, n.l. te overwegen of de staten niet individueel iets kunnen doen om den Chineeschen tegenstand tegen Japan te helpen versterken. Tot meer dan een aan beveling zal het onmogelijk kunnen komen, aangezien de Volkenbondsvergadering, zooals te voorzien is, de volgende week overeenkomstig den wensch van de Oslo-staten zal erkennen dat de sanctiebepalingen, van artikel 16 voorloopig slechts een facultatief karakter hebben. --- De Troonrede De Troonrede wordt ieder jaar opnieuw tegemoet gezien als een belangrijk stuk. De geheele Nederlandsche pers pleegt zich daarop te werpen met haar critische beschouwingen en zoowel op grond van wat er in staat, maar toch nog meer op grond van wat er niet in staat, bespiegelingen te houden. De politieke bladen geven dan een artikel waarin zij van hun regeeringsgetrouwe gezindheid of van het tegendeel blijk geven, uit welke botsing der meeningen de politieke spanningen van het oogenblik kunnen worden opgemaakt. Dit alles pleegt vaak interessanter te zijn, dan de inhoud der Troonrede zelf. Heeft dit openingswoord van H. M. de Koningin ooit geheel bevredigd? Dat komt omdat het Nederlandsche volk ieder jaar weer hoopt op een beteekenisvollen inhoud, op een duidelijke uitstippeling der komende regeeringsdaden, terwijl het tevreden moet zijn met het constateeren van algemeen bekende feiten en een vaag aanduiden, van wat er op de departementen wordt voorbereid. Voor de zooveelste maal teleurstelling uit te spreken heeft al geen zin meer. Het woord hedenmiddag door de Koningin gesproken ter inleiding van de werkzaamheden der beide Kamers, is al heel vlak. Dit treft ons te meer, nu we gewend zijn van buitenlandsche staatshoofden en regeeringsleiders daverende redevoeringen te beluisteren. Niet dat we daarop jaloersch zouden zijn, geenszins, want hoeveel daarin is slechts vuurwerk voor de massa, is slechts phrase om applaus uit te lokken. Doch de lijnrechte tegenstelling valt toch op, temeer omdat we in deze dagen vervuld zijn van allerlei oorlogsgeruchten en het buitenlandsch politiek gebeuren ons lederen dag gevangen houdt. Want de Troonrede doet daarvan nauwelijks iets gevoelen. Wellicht is opzettelijk geen gewag gemaakt van wat dreigende is in Europa — met het oog waarop ook in Nederland de handen niet in den schoot zijn gelegd — teneinde geen onnoodige onruststemming te wekken doch nu moeten we het slechts aanvoelen,' dat het in Den Haag heilige ernst is met onze neutraliteitspolitiek. We hooren over versterking van de weermacht voor bevestiging en versteviging van de politiek van zelfstandigheid, van offers, die voor defensie zoowel hier te lande als in Nederlandsch Indië moeten worden gebracht en dat we daartoe anderzijds zuinig dienen te zijn. Want de financiën vereischen daardoor al bijzondere zorgen, terwijl de werkloosheid een tweede slokop in de begrooting beteekent. Welke de plannen zijn in den strijd tegen de werkloosheid wordt ook nog niet onthuld. „Bijzondere maatregelen" worden aangekondigd, ook ten aanzien der jeugdwerkloosheid en geduldig wachten we af, welke deze zullen zijn. Dat het geduld echter door de regeering niet te zeer op de proef worde gesteld. Want zoo ergens, dan is hierin dringende voorziening noodig. Het zal geen verwondering wekken, dat tariefmaatregelen van matig beschermenden aard voor bepaalde bedrijven worden voorbereid, alsmede bijzondere voorzieningen ter bevordering van den uitvoer van producten. De aankondiging van een organisatie op het gebied van den landbouw, waarbij in het bijzonder gelet zal worden op de handhaving der bij het landbouwbedrijfsleven behoorende eigen verantwoordelijkheid was te verwachten omdat de plannen in breeden kring reeds' bekend zijn. Wat ten aanzien van onze koloniën wordt gezegd treft alleen door uiterste bescheidenheid; dat de economische vooruitzichten zoowel in ons land als in Oost- Indië minder gunstig zijn, weten we maar al te goed. Wordt in de rede van den dreigenden toestand in Europa niet anders gewaagd, dan met de woorden: „in deze bewogen tijden", van de verhouding tot den Volkenbond wordt niet gesproken. Dit moet voor de getrouwen aan Genève wel teleurstellend zijn, vooral temidden der huidige valsche suggesties, als zou ook Nederland zich steeds meer los willen maken van de Volkenbondspolitiek. Trouwens er zullen meer klanken van teleurstelling opgaan, omdat dit jaar het werkprogramma der regeering wel zeer mager ls uitgestippeld. Zoodat de vraag rijst: heeft het huidige Kabinet nog wel een program? --- De 19e Bondsvergadering Rede van Del Vayo. In de 19e Volkenbondsvergadering heeft gisteren de vertegenwoordiger van de linksche Spaansche regeering, Del Vayo, een rede gehouden, waarin hij voor den derden keer m de Volkenbondsvergadering de leden van den Volkenbond er van beschuldigde, dat zij hun verplichtingen volgens het Volkenbondsverdrag tegenover Spanje niet hebben vervuld. Nooit in de geheele geschiedenis, zoo merkte Del Vayo op, heeft de Volkenbondsvergadering beraadslaagd in een zoo pijnlijke atmosfeer van machteloosheid. Men schijnt de gedelegeerden te willen verlagen tot toeschouwers, die slechts van den afloop van het treurspel hebben kenUs te nemen. De Spaan sche regeeringsgedelegeerden willen echter niet stilzwijgend de nieuwe tragedie afwachten, die zich gaat afspelen. Zij zullen de leden van de Volkenbondsvergadering op hun verplichtingen volgens het Volkenbondsverdrag blijven wijzen. Del Vayo ging ditmaal niet zooals vroeger op alle bijzonderheden inzake den oorlog in Spanje in. Dit punt zal deze week nog in de zesde, de politieke commissie meer uitvoerig worden behandeld. Del Vayo hield een beschouwing over de algemeene internationale politiek, waarbij hij echter telkens even op gebeurtenissen in Spanje terugkwam. --- De geestelijke herbewapening in Zweden Leider der Liberale partij geeft het voorbeeld. Andersson Rasjoen, leider van de liberale partij in Zweden (Folke party), sprak een dezer dagen te Stockholm een verkiezingsrede uit voor de radio. . Hij zei 0.m., wat zou er gebeuren, indien alle partijen vanavond een Oxford groep vormden en wij dezelfde absolute eischen aan ons zelf stelden welke die beweging aan haar volgelingen stelt. Wij zouden dan de beginselen van absolute eerlijkheid van gedrag en van bedachtzaamheid moeten aanvaarden. , . , Om te laten zien, dat het mn ernst is, zoo vervolgde spr., zal ik nu een paar fouten bekennen, die mijn partij vroeger gemaakt 6ln '1936 hadden wij de regeering kunnen redden, maar onze houding werd bepaald door de kwestie van ons prestige. Nu is het ons duidelijk geworden, dat wij beter gedaan hadden tegen de regeering te stemmen, vooral waar wij niet ernstig van plan waren de teugels van de regeering over te nemen. Daarna noodigde Andersson Rasjoen de andere partijen, die politieke redevoeringen over de radio zouden houden, uit, ook hun fouten te erkennen. --- LUCHTVAART DE POSTVLUCHTEN. Uitreis: Zilverreiger te Jodphur. Oehoe te Singapore. Thuisreis: Nandoe te Jodphoer. Pelikaan te Athene. . De Torenvalk is vanochtend van het vliegveld Tjililitan naar Nederland vertrokken. Het toestel vervoert 305 k.g. p£>st> }2 k-g- pakketpost en 16 k.g. vracht. Voor tusschentrajecten zijn 9 passagiers geboekt. De Emoe vertrok hedenmorgen om 6.01 uur met gezagvoerder Brinkhuis, naar Indie. Aan boord van dit vliegtuig bevond zich 218,114 kg. vracht, 353,315 kg. briefpost en 8,800 kg. pakketpost. 9 passagiers maakten de reis mede, t.w. 1 voor Lydda, 2 voor Karachi, 1 voor Jodphur, 1 voor Allahabad, 1 voor Calcutta, 2 vx>r Sydney en 1 voor Batavia. — Naar wij vernemen, is het vertrek van de heeren ir. de Kok en Schmidt Crans per vliegtuig naar Nederlandsch-Indiè vastgesteld op Donderdagochtend 22 September om 8 uur van het vliegveld Ypenburg. --- STAD EN PROVINCIE De snelle mutatie bij de Inspectie Volkshuisvesting Waarom dr. ir. Flieringa naar Den Haag gaat Het aantal Inspecties met één uitgebreid Het wetsontwerp tot wijziging en verhooging van de begrooting binnenlandsche zaken 1938 geeft nadere bijzonderheden in verband met ons bericht van Vrijdag j.l. betreffende de overplaatsing naar Den Haag van den zoo juist te Groningen tot Inspecteur der Volksgezondheid en de Volkshuisvesting benoemden dr. ir. G. Flieringa en de te verwachten benoeming van ir. H. van Halewyn, thans adjunctdirecteur van Gemeentewerken te Enschedé. Blijkens dit wetsontwerp is namelijk de wenschelijkheid gebleken om tot wijziging van enkele ambtsgebieden van de Inspecteurs voor de Volkshuisvesting over te gaan, mede in verband met het per 1 November 1938 aftreden van een der tegenwoordige functionarissen. Deze wijzigingen van ambtsgebieden brengen met zich mede, dat het aantal inspecteurs met één moet worden uitgebreid. De nieuwe indeeling van de ambtsgebieden wordt voor het Noorden als volgt: 1. Groningen en het noordelijk deel van Drenthe tot en met de gemeenten Smilde, Assen, Rolde en Odoorn. 2. Friesland en Drenthe behalve het onder 1 vermelde gedeelte. 3. Overijssel zoomede het eiland Urk. Bij Utrecht is het zuidoostelijk deel van Noord-Holland tot en met de gemeenten Amsterdam en Nieuwer-Amstel. Een nieuwe inspectie is Noord-Holland behalve het hiervóór vermelde gedeelte en het eiland Urk, zoomede het noordelijk deel van Zuid-Holland tot en met de gemeenten Katwijk, Valkenburg, Oegstgeest, Leiderdorp, Hazerswoude, Waddinxveen, Gouda, Hekendorp en Oudewater. Het ligt in de bedoeling den inspecteur in de provincie Groningen over te plaatsen naar de nieuwe gevormde inspectie Noord-Holland. --- VROUWEN MET VACANTIE. Tweede kamp te Kortehemmen geopend. Men schrijft ons: Zaterdag is de eerste groep vrouwen uit Kortehemmen teruggekeerd. De vrouwen hebben er een heerlijke week gehad van lichamelijk en geestelijk herstel. Gistermorgen is de tweede groep van Protestantsch-Christelijke vrouwen vertrokken onder leiding van de dames Kuipers en Vermeulen. Huis en omgeving werden door een milde najaarszon overstraald, toen de voorzitter der commissie, wethouder Molendijk, de vrouwen in een korte toespraak welkom heette. Het belooft weer een goede week te worden. J.l. Zaterdag is ook de eerste Katholieke vrouwengroep, uiterst voldaan, hulswaars gekeerd. Gistermorgen ging de tweede groep naar het prachtige vacantieoord „Huize Lidwina" bij Zenderen. En dan gaat Zaterdag a.s. de laatste groep naar Korte Hemmen. --- ONDER DE ROTOR 20 September — Het is niet om van de journalisten te zeggen, want he* zijn mijn bloedeigen collega's en ik mag ze graag, 't zijn dikwijls heel nette, aardige en scherpzinnige heeren, maar de internationale politiek.... néé.... ik hoop dat u het mij niet kwalijk neemt en dai de journalisten dat ook niet zullen doen. maar de internationale politiek n^e'l op dat punt laat ik mij maar liever niel door hen leiden. Op dat punt verschilt opperjournalis1 A. te veel van opper journalist B. en verschillen opper journalisten A. en B. wee' zóó hemelsbreed van opper journalisten C en D. — die natuurlijk onderling óók weer verschillende standpunten innemen, da» ik durf te zeggen: de opperjournaliste» hebben gelijk en wat wéten ze het goe« en wat z ij n ze allemaal best ingelicht. Want wanneer de Times het zóó zegt en de Daily Herald zegt het zus, L'Oeuvre verklaart dat er di t zal komen en le Temps dat, de Novoderi Listi, de Pester Hirlap, Stockholms Dagbladet, de New- Vork Times, de Völkische Beobachter, de Prawda, de Corriere della Sera gaat 1 ze maar na: 't is allemaal anders — dan mag niemand en zelfs geen journalist het mij ten kwade duiden wanneer ik zeg: ~heeren, niet om het een of ander, maaide tijd zal het wel leeren" en dat ik denkwat heeft dat eigenlijk allemaal voor nut? elk vogeltje zingt tóch zooals het gebek» is en ik weet al vooruit hoe ze gebekt zijn: de Völkischer Beobachter zal nóóit zeggen dat Praag gelijk heeft en dat Benesj zoon prachtkerel is en de Praagsche kranten zullen evenmin ooit schrijven, dat Hitle' eigenlijk gelijk heeft en dacht u, dat de „Times" en de „Daily Herald", de „Manchester Guardian" en de ~Yorkshire Post ooit niet overtuigd zouden zijn van he» uiteindelijk-verstandigste standpunt de' Britten? Daar komt nóg iets bij, dat je zoo goed weet, waneer je zelf met kranten te maken hebt: al die meeningen van al die kranten worden tenslotte geformuleerd door één doodgewone meneer; een knapPe meneer zéker, en een keurige meneer tot uw dienst, maar één meneer; een meneer die 's avonds gaapt, die dol is °P abrikozen jam en die een witte pyama me* groene randjes draagt. Wanneer die meneer bij u naast woonde en u wist dat hu de stem van de „Yorkshire Herald" waSi dan zoudt u, die krant lezende, ongetwijfeld zeggen: „Zeg, die Jones, die gezellig® Jones, moet je 'ns hooren vrouw, dat heef' ie vanmorgen zitten schrijven bij een kopje koffie, zn vrouw heeft 'm er af moeten sleuren, zóó verdiept was-ie er in, maa' toen-ie hoorde dat hij macaroni met ham kreeg is hij gauw beneden gekomen". Nu, en wat blijft er dan voor ü, z'll buurman, van de hooge meening van de „Yorkshire Herald" over? Waarmee ik maar bedoel, dat het oude gezegde: „vn journal c'est vn monsieur nog altijd opgaat en zélfs veel meer waarde heeft (of onwaarde, al naar u het nemen wilt) dan ooit. Waarde voor uw rust. Voor uw zenuwen. Voor uw slaap- en eetlust. Een krant is een meneer.... heuscn» niemand die dat beter weet dan een krantenmeneer zélf. Dat moet u maar eens heel goed onthouden, hoorl --- Nachtelijke autobotsing te Meppel In den afgeloopen nacht had aan £<" Commissaris de Vos van Steenwijklaan vt Meppel een autobotsing plaats die tot ver in den omtrek (ja zelfs tot in het op eire» 600 M. afstand gelegen gehucht Tweeloo) o menschen uit hun slaap deed wakke' schrikken. Tegen half drie reed een drie-assige ver huisauto van H. de Gier uit IJmuiden «l de richting Ruinerwold de stad binnen. £• waren aan den Ruinerwoldscheweg en ot& geving overal palen met lijnen geplaa;f0 voor de op heden te houden runderen e paardenmarkt. Ook aan de C. de Vos va Steenwijklaan, juist voorbij de Piet Hei" straat begonnen deze palen ook. Aan os palen zijn ten behoeve van het verKe roode, dan wel witte lantaarns geplaatst-t Of nu aan deze paal de lantaarn h' * gebrand heeft, vast staat in ieder geval, o» de autobestuurder H. de G. uit IJmuiden ]£ laat het paaltje zag. Inplaats van nu n.