NIET ALLEEN VOOR TUBERCULOSE Wijziging in exploitatie sanatoria van Beatrixoord Afdeling Groningen wilde andere samenstelling provinciale vertegenwoordiging - (Van een onzer redacteuren) *-ATRiXOORD, de vereniging tot oprichting en exploitatie van een '"atorium voor lijders aan tuberculose, gaat het werkgebied belang-IJk uitbreiden. Op grond van het feit, dat de bestrijding der astmatie,le ziekten een onderdeel is van de gezondheidszorg, dat thans grote langstelling geniet en omdat door de daling van het aantal tuber•"osepatiënten gedurende de laatste jaren mag worden aangenomen, dat . *>ij het gereedkomen van het nieuwe sanatorium te Haren er in de .. °e inrichtingen meer bedden beschikbaar zullen zijn dan voor lrecté opneming nodig is, heeft men de doelstelling van de vereniging «langrijk verruimd. 'Jdens de gisteren in Appelscha gehouden buitengewone algemene verkering is in dat verband besloten de naam van de vereniging te wijzien in: Vereniging tot oprichting en exploitatie van een of meer sana, ra c.g. andere ziekenverpleeginrichtingen primair voor lijders aan Wculose in al haar vormen of andere ziekten der ademhalings S'lT de statuten als het huishoudt reSiement zijn gisteren in deze L%j^wijzigd. Bij de „algemene ber°nin gen" verdedigde de afdeling 'bp n baar voorstel om het aan|j!> te stuursleden niet in de statuten % j, "enien. De grote verdiensten van ?llj.ezen voor de oprichting destijds ï1' hpt ries volkssanatorium (waar- sanatorium Beatrixoord is ge- Vt u-. erkennende, wilde de afdeling %H 1J de vroegere tijd stil blijven \t oninser afgevaardigde gaf een tij. c9fers, waaruit naar zijn meik. 'eek, dat de Friezen van vantij ' Ü»e met tien leden in het hoofd-5 ttr vertegenwoordigd zijn (tegen L Groningen en 5 uit Drenthe) W "ik niet zoveel over hebben voor fl. h *natorium als de Groningers en Al6nten- vV«HjL^rent stelde dokter G. A. Kal- A JjrP uit Assen, hoofdbestuurslid Vereniging, daar tegenover „uit i'ch fi wat de Friezen deden" st WY, el achter het voorstel van 't %<} estuur te stellen, dat de toe. öe wilde laten. i' ÏCraeneesneer'directeur Pr°f- dr. J. tl* daarbij in het midden ifiing te hebben, dat vermin- rursl an het aantal Friese hoofdbee.deri haar terugslag op het le{ 6. ln Friesland zal hebben. N>»°orstel van de afdeling Gronings 6*rd daarna met 180 stemmen tefflhèL, vo°r verworpen. Groningen Inleen de steun van Boertange, *!> pT'-'k, Oldekerk-Niekerk, Slochtev t><> i, Winschoten. jV £eer Q. H. Kuperus te HeerenhNid 6,lde mee- dat nog niet met ze" Sav. *an worden gezegd wanneer >. o&torium te Haren in gebruik kan worden genomen. De verbouwing van Beatrixoord te Appelscha hangt daarmee nauw samen. Vermoedelijk zal per 1 november a.s. een verhoging van de verpleegprijs worden ingevoerd, waarover overleg nog gaande is. --- Oost en West deze winter Cl end-, Groningen van de Kon. Ver. West zal het winterseizoen V* eer,°p maandagavond 23 oktober V 7oordracbt van de directeur U*: Axr rrika-instituut te Rotterdam CV ,at gebeurt er eigenlijk in (jAhten(met film). De volgende voor- V 1. jWorden op 9 en 20 novem- V "ir t?0-' en 15 ianuari gehouden \ van Emit over de Tuyuka- Itföer' mevrouw mr. L. Eversdijk V' ï VoVer Verborgen India, dr. tkÏ en over Suriname en de Vi&J>ii mevrouw Tadema, over de terwijl de namen van de «H j °P de avonden van 12 febru- V maart nog niet vaststaan. --- Fundamentele waarden van liberalisme onveranderlijk Uiting en vormgeving aangepast aan plaats en tijd nh, "jatiei is uitgegaan van de «h* hJ*rte Zmil in andere gevallen V'> X?fdewerking is verleend. Ta .011 vag!t bberalisme, zo vervolgde oM * een regeringsingrijpen '*2 «UiB, al ',Waar zulks nodig en wen- V s 2tnT er altiJd een voorliefde Q hS m°Sel«k zelf te rege- St* beverne liberalisme gaat uit nen °rderen van zelfstandige z°ekt naar oplossingen om belemmeringen op te ruimen, die zelfstandige krachten in de weg staan, waaraan eventueel de overheid moet medewerken. Achtereenvolgens wijdde mr. Geertsema uitvoerig aandacht aan de liberale opvattingen ten aanzien van sociale gerechtigheid, P.8.0. en samenwerking tussen werkgevers en werknemers, waarbij hij als voorlopig sluitstuk der sociale rechtvaardigheid ziet de medezeggenschap van de arbeider, een stelling die zeer zeker in liberale kringen nog geen gemeen goed is. Spr. besloot zijn rede met een korte samenvatting der facetten van het moderne liberalisme, dat volgens hem zeer zeker in staat is de jongeren van vandaag aan te spreken. Vermeld zij nog, dat mr. K. van Dijk een korte uiteenzetting gaf over wezen en doel van de J.0.V.D., terwijl na de pauze nog een geanimeerde gedachtenwisseling werd gehouden. --- MARK TRAIL „De brandstichters” --- Nederlander gered in Stille Oceaan De Nederlander Hubertus van der Voort (26), zoon van een bloemenkweker in Poeldijk, bevindt zich samen met vier Duitse medereizigers op het eiland Guam in de Stille Oceaan, na door een Amerikaanse oorlogsbodem te zijn opgepikt van de atol Tobi, waar de bevolking slechts 98 zielen telt. De gouverneur van Guam, is thans bezig hun vervoer naar de Philippijnen te regelen, waar zij zullen worden opgevangen door ambtenaren van de Nederlandse en Duitse ambassades. De vijf schipbreukelingen zouden el. kaar voor het eerst in Singapore hebben ontmoet, waar Van der Voort al liftend vanuit Nederland terecht was gekomen. De jongemannen besloten, na een acht meter lang jachtje te hebben gekocht, naar Australië te varen. Zij doopten het scheepje Waltzing Mathilde. Vrijwel de gehele reis hadden zij te kampen met slecht weer en motorpech. Begin september bereikten zij het eilandje Tobi, in de groep der Carolina-eilanden, waar 49 mannen en 49 vrouwen wonen. — Vier Nederlandse industriëlen zijn gisteren in Rome aangekomen. De leider van de groep, dr. Paul Rijkens, deelde mede dat zij geïnteresseerd waren in de bouw van goedkope, maar geriefelijke flatwoningen. --- Friese pockets worden overwogen Uitreiking Gijsbert Japicxprijs te Bolsward aan G.A.G. Meerburg (Van een speciale verslaggever) Te Bolsward is gisteren de Gysbert Japicxprijs voor Friese literatuur door de Commissaris der Koningin mr. H. P. Linthorst Homan, uitgereikt aan de dichter, drs. G. A. G. Meerburg, vroeger directeur van de RONO te Groningen, thans leraar te Veendam, voor zijn onder het pseudoniem Marten Sikkema gepubliceerde Friese gedichten. Namens de jury zei mej. dr. U. Boersma uit Groningen, dat het werk van de dichter Sikkema een belangrijk aandeel heeft gehad in de ontplooiing van de Friese dichtkunst. In het juryrapport werd er verder op aan gedrongen in de toekomst ook mogelijkheden te scheppen voor bekroning van vertalingen in het Fries en dramatische kunst, dit in verband met de ontwikkeling van de Friese cultuur. De heer Fedde Schurer droeg tijdens de plechtige bijeenkomst in de historische raadszaal van het Bolswarder stadhuis voor uit het werk van Marten Sikkema. Opening Boekenweek De Commissaris der Koningin heeft daarna aan een maaltijd officieel de Friese Boekenweek geopend. Volgens de voorzitter van de Stichting It Fryske Boek, de heer K. Sikkema, is de Friese literaire productie tegenwoordig groter dan ooit. Dat betekent ook, dat men niet meer bij voorbaat blij is met elk boek, dat in de Friese taal verschijnt maar dat de normen omhoog gaan en de kritiek veeleisender wordt. De heer Sikkema deed een beroep op rijks- en provinciale overheid en ook op het bedrijfsleven om financieel de mogelijkheden voor het Friese boek groter te maken. Hij deelde mee, dat er binnenkort vertalingen in het Fries van de jeugdklassieken te verwachten zijn, terwijl ook overwogen wordt Friese pockets uit te geven Literaire opdrachten Het provinciaal bestuur zo zei hij tenslotte kan niet meer volstaan met het beschikbaar stellen van een prijs die in verband met de levensstandaard niet eens meer zo hoog is, maar zou ook opdrachten kunnen geven op literair gebied. In zijn openingsrede zei de Commissaris der Koningin, dat binnenkort aan de Provinciale Staten zal worden voorgesteld financiële steun *te verlenen voor de verdere uitgave van de Shakespeare-uitgave in het Fries van dr. D. Kalma. --- Andere benadering Als de doorvaartwijdte van het Winschoterdiep groter wordt, zullen de werven grotere schepen kunnen bouwen. Maar ook voor industrieën kan een breed vaarwater belangrijk zijn. De aantrekkelijkheid van Hoogezand-Sappemeer voor de industrie zou er nog groter door worden. De raad, die het voorstel tot deelneming (dat f 1000 kost) graag aannam, liet een der in deze raadzaal meest bereden stokpaardjes mee draven. Men heeft al jaren betoogd, dat er grotere schepen door het Winschoterdiep moeten kunnen. Men gaat nu dus, zoals burgemeester G. Boekhoven het uitdrukte, het vraagstuk op een andere, een wetenschappelijke, wijze benaderen. Nationale zelfstandigheid Een op een bepaald moment bewogen behandeling kreeg het niet zo belangrijke voorstel om begunstiger te worden (voor f 50.-) van de Europese Beweging in Nederland, Beweging van Europese Federalisten. De communist Pruisman vond al dat „Europese gedoe" iets, dat gepropageerd en doorgevoerd wordt door de bovenlaag. Het leeft niet bij het volk. De leuzen noemde hij „leuterpraat van mensen op een andere planeet." „Wij moeten onze nationale zelfstandigheid niet om zeep brengen, maar als klein land onze neutraliteit bewaren," zei hij. Het feit, dat de heer Pruisman deze dingen kan zeggen zonder dat hij bang hoeft te zijn, dat hem iets zal overkomen, legt hem de verplichting op de mensen, die proberen de Europese waarden (waaronder de vrije meningsuiting) te bewaren, te respecteren en hen geen „leuteraars" te noemen. Aldus repliceerde burgemeester Boekhoven. En hij voegde er onder meer aan toe, dat Europa geen behoefte heeft aan „de eenheid van het kerkhof", zoals een bepaald systeem voorstaat. De dupliek van de heer Pruisman was zeer breed opgezet en bestreek talrijke terreinen. Hij besloot: „Afgezien van alles vind ik, dat onze precaire begroting een dergelijke donatie niet toestaat." De beide CPN-leden stemden tegen --- Volledige leerplicht gevraagd Onderwijs aan schipperskinderen Moderamen richt zich tot Kamervoorzitters Het moderamen van de Generale Synode der Nederlandse Hervormde Kerk heeft in een schrijven aan de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer gevraagd maatregelen te nemen in verband met het onderwijs aan schipperskinderen. Het moderamen stelt voor alle Nederlandse schipperskinderen een volledige leerplicht in te stellen. Voorts zou de schooltijd van vier jaar met drie schooltijden vervangen dienen te worden door de normale schooltijd voor lager onderwijs van zes jaar met twee schooltijden per dag. Het moderamen acht het wenselijk de internaten voor schipperskinderen, alsmede de ouders financiële steun te verlenen. Het moderamen zegt dat het met teleurstelling heeft vernomen dat ondanks de pogingen die zijn aangewend om voor de schipperskinderen gelijke onderwijsmogelijkheden te verkrijgen als voor de kinderen van de walbewoners, de staatssecretaris van het Ministerie van O. K. en W., drs. G. C. Stubenrouch, een verzoek om leerplicht voor schipperskinderen in eerste instantie heeft gemeend te moeten afwijzen. Het moderamen wijst er op dat in Duitsland en België de schipperskinderen wèl in de gelegenheid worden gesteld als alle andere kinderen in een normaal tempo de lagere school te doorlopen. Meermalen gebeurt het dat Nederlands scheepspersoneel bij Belgische reders gaat werken omdat de kinderen dan kunnen profiteren van de normale onderwijsmogelijkheden in België. Het moderamen wijst er tenslotte op dat het een landsbelang is, dat van overheidswege maatregelen getroffen worden voor beter onderwijs en huisvesting voor de schipperskinderen. Het gevaar dreigt dat geleidelijk aan de buitenlandse schippers die een betere opleiding krijgen, de positie van onze schippers gaan innemen . --- Hoogezand-Sappemeer neemt deel Onderzoek naar verruiming van kunstwerken in Winschoterdiep CPN: „Europees gedoe leuterpraat van andere planeet" (Van een onzer verslaggevers) DE SCHEEPSBOUWVERENIGING HOOGEZAND- heeft de Noordelijke Economisch-Technologische Organisatie Groningen opdracht gegeven om een onderzoek in te stellen naar de wenselijkheid van een verruiming van de kunstwerken in het Winschoterdiep. Hoogezand-Sappemeer gaat aan de opdracht deelnemen en daarom zal de opzet van deze NETO-studie breder worden. --- Mr. Drijber burgemeester van Middelburg Bij K. B. is met ingang van 1 november a.s. benoemd tot burgemeester van Middelburg mr. J. Drijber, wethouder van de gemeente Leiden. De heer Drijber is 24 april 1924 geboren. Hij is Remonstrants en lid van de WD. In 1953 werd hij benoemd verklaard als lid van de gemeenteraad van Leiden. Sedert 1958 is hij wethouder. --- Paardendag in Borger bood veel variatie Het programma tuigen van landbouwwerkpaarden in Borger, gegeven in het kader van de feestelijkheden, bood veel variatie. Behalve warm- en koudbloedpaarden waren er tevens fjordenpaarden. Een demonstratie en springconcours van pony's, de rassen New Forest en Welsh, was een waardig slot van dit paardenfestLjn. Een arreslede op wielen, bespannen met fjordenpaarden completeerde het geheel. De uitslagen van het concours waren: warmbloed enkelspan: 1 Vukina, B. Zwinderman, Drouwen; 2 Ogina, H. Kremers, Buinen; 3 Reina, M. Venema, Buinen. Enkelspannen trekpaarden: 1 Tinie van de Schaapstreek van R. H. Schuiling, Borger; 2 Nicolette van Zielhuis, eig. G. Hooiveld, Borger; 3 Ginie van Gees, R. Seubring, Westdorp. Enkelspan fjorden: 1 merrie van J. Seubers. Borger; 2 Dema, eig. K. Geerts, Borger; 3 Marietje, Tj. Fokkens, Buinen. Dubbelspannen warmbloeden: 1 Hulada en Elodo van G. Haddering, Ees; 2 Reina en Salilie van M. Venema te Buinen en E. van der Scheer, Bronnegerveen; 3 Nianka en Wella, H. Oldengarm, Westdorp. Koudbloeden: Nicolette en Caroline van de Brink van G. Hooiveld te Borger; 2 Annie van Jekschat en een 2jarige merrie van E. Eggens, Ruinen. Spannen fjordenpaarden: 1 Lena en Dema van J. Seubers en K. Geerts te Borger; 2 Marietje en Piet van Tj. Fokkens, Buinen. In de feesttent werden 's avonds films vertoond van het NWP. --- SLEEPBOOTBEMANNING IN SINGAPORE Opvarenden Noord-Holland weigeren alle commentaar De 18 opvarenden van de Nederlandse sleepboot Noord-Holland, die zoals wij berichtten, donderdag in Singapore zijn gearriveerd, bleken daar niet bereid commentaar te leveren op de inbeslagneming van hun schip door de Indonesische marine. Zij logeren in Connell House, een instituut voor zeelieden. Een Engelssprekend bemanningslid, optredend als woordvoerder van het groepje, vertelde gisteren: „We kunnen niet met de pers praten". Op de vraag waarom niet, antwoordde hij: „ik weet het niet". Toen werd gevraagd of het was, omdat commentaar misschien nadelig zou zijn voor de beklaagden in het proces tegen de kapitein en de stuurman (vandaag) was het antwoord „misschien". De man weigerde commentaar te geven op de op Samboe ondervonden behandeling. Toen werd gevraagd of het waar was dat een van de Nederlandse zeelieden vandaag naar huis zou vliegen naar zijn ernstig zieke moeder, aarzelde de woordvoerder voor hij antwoordde: „Dat kunt u beter aan onze scheepsagent, de KPM, vragen. Ik word verondersteld niets te zeggen". Uit betrouwbare bron wordt vernomen, dat de betrokken zeeman zal vertrekken met de Air Ceyion. Het Nederlandse consulaat en de KPM weigerden commentaar, zij weigerden tevens> de naam van de betrokkene te onthullen. --- TELEVISIE VPRO vóór bescheiden reclame-televisie Het VPRO-bestuur acht een bescheiden mate van reclame in de televisie noodzakelijk en gewenst, zowel om principiële als om praktische redenen. Dit staaf te lezen in de brochure „Reclame in de televisie?". De VPRO gaat uit van het standpunt, dat het bedrijfsleven als deel van de cultuur op een verantwoorde wijze ingeschakeld moet worden. Men vindt het juist dat de commercie door middel van het uitzenden van reclameboodschappen het publiek informatie geeft omtrent haar eigen werkzaamheden, de op de markt gebrachte produkten kenbaar te maken en de afzet ervan te bevorderen. Verder is de VPRO van mening, dat de televisie in Nederland in de toekomst bekostigd zou kunnen worden uit de kijkgelden. De aanvullende fondsen zullen het doeltreffendst verkregen kunnen worden uit de reclame. voor, tussen en na de hoofdonderdelen der programma's. Er wordt gedacht aan een regeling, waarbij per uur ten hoogste vier minuten en over de gehele zendtijd gerekend niet meer dan vijf procent voor reclame mag worden besteed. Het peil der reclameboodschappen dient op een verantwoord niveau te staan, waarvoor een door de Kroon in te stellen reclameraad borg staat. Onafhankelijkheid Vijf procent De t.v.-reclameboodschappen mogen uitsluitend worden uitgezonden De verzorging der t.v.-programma's blijft in handen van de NTS en omroepverenigingen, zodat ten opzichte van de reclame volledige onafhankelijkheid blijft bestaan. De commerciële exploitatie der t.v.-reclame geschiedt door een afzonderlijke, onafhankelijk van de NTS en omroepverenigingen werkende, onderneming. De revenuen der exploitatie-onderneming komen via de NTS ten goede aan de televisieprogramma's. Kleurentelevisie West-Duitsland stuurde gisteravond „roodgekleurde" beelden de lucht in, die in een eerder stadium waren opgevangen van het communistische t.v.-station in Oost-Berlijn. Op treffende wijze werden hiermee punten van overeenkomst tussen de Volksarmee en het Nazileger aangetoond. Bussurn bespeelde de ether met de Franse slag. Een documentaire over een Nederlandse rotsbreekmachine in actie voor de haven van Marseille was nog wel belangwekkend, maar de „theatrale" uitzending bleef ondanks een aantal goede nummers, waaronder „Les quatre Barbus", bleekjes en beneden de maat. Tan ja Koen maakte in onze ogen een slechte beurt, toen zij een gesprek tussen Kees van Langeraad en een Nederlandse in Parijs midden in een zin abrupt afbrak. VANDAAG: Torn Manders Het middagprogramma wordt vandaag door de VARA verzorgd met een wild-west film (15.00). Charley Chaplin film (15.50), een documentaire over de Spaanse Rijschool in Wenen (16.10) en Pipo de Clown (17.00). Voor de tieners brengt de VARA om 19.30 uur een film. Na het NTS-journaal geeft de VARA om 20.20 uur het woord aan Torn Manders voor „Een avond in Saint Germaine du Prés". Uit de filmserie „Interpol Calling" ziet U om 21.20 uur „Kanaalzwemmen". Daarna besluiten „Willens en weten" (21.45) met Theo Eerdmans en „Achter het Nieuws" (22.30 de avond. DUITSLAND: Show Het Duitse programma vermeldt vanmiddag om 15.45 uur „Hinter den Leinwand", de film tussen geld en kunst. Een bont programma: „Zaterdagmiddag thuis" volgt om 16.25 uur. Na het nieuws komt om 20.20 uur de show „Te jong om blond te zijn". Het amateurdanstoernooi om de Grote Prijs van Europa in Berlijn wordt om 21.30 uur uitgezonden. ZONDAG: Concert Het NTS-weekoverzicht wordt om 19.30 uur uitgezonden. AVRO, KRO, VARA en VPRO verzorgen om 20.00 uur Sport in Beeld. De KRO maakte een kort filmpje van een Pools amateurorkest bij een repetitie (20.30). Het Amsterdams Kunstmaandorkest geeft in het NTS-programma om 20.40 uur een populair-klassiek concert. In de Engelse TV-filmserie The Four Just Man is vanavond aan de beurt „Hun man in Londen" (21.15). Om 21.40 uur wordt tenslotte een documentaire over Oostpriesterhulp uitgezonden: „En hij vond hen slapend". DUITSLAND: A'ida Om 16.30 uur vermeldt het Duitse programma de speelfilm: „Verlobung am Wolfgangsee". „Showboat" is een „muzikale kruistocht" die om 18.00 uur de aandacht vraagt. Scènes uit Verdi's beroemde opera Aïda worden om 20.10 uur uitgezonden. Om 21.20 uur „Drieëndertig minuten in Grüneberg", een 127 jaar oude klucht van Karl von Holtei. Tenslotte is er dan nog om 22.05 uur een reportage uit Berlijn over de Internationale ontmoeting kunstrijden op het ijs. Programma maandag NTS: 20.00 Journ. en weeroverz. NCRV: 20.20 Memo. 20.30 TV-feuill. 20.55 Discussie over Spijtoptanten. 21.35 Voordr. 22.05 Dagsluiting. DUITSLAND: 17.00—18.00 V. d. kind. 18.20 Progr.overz. 18.25 Die Nordschau. 19.25 Moeder is de allerbeste. 20.00 Journ. en weeroverz. 20.20 Rep. 20.50 Muzik. amus. progr. 21.20 Gesprek over politiek in Duitsland. 22.00 Laatste nws. 22.20 Filmrep. Vijfde Duitse kampioenschappen kunstzwemmen ---