Boek over Eduard van Beinum Edua a naJaar zal een boek over dr. schrp. Van Beinum verschijnen, ge- Han!v door de muziekcriticus Leo als e•ln de eerste Plaats bedoeld ovpriÜ" studle over het werk van de gaand dirigent' zal het b°ek, uitvan nn Van- de voornaamste dirigenten van h J * een beschrijving geven toonkf ontwikkeling der reproductieve aldus ♦ * ln de loop dezer eeuw om de f,,r, }■ een bepaling te komen van deze « , • die Eduard van Beinum m illu^ty0 tle vervuld heeft. Talrijke oraties zullen de tekst verluchten. --- In volle bloei staat nu de Japanse sterkers. Onze fotograat maakte dit plaatje aan de Bloemsmgel in Groningen. --- Tibor Berkovits concertmeester Overijsels Philharmonisch Orkest Met ingang van 15 mei is tot con certmeester van het Overijssels Philharmonisch Orkest benoemd de 40 jarige Hongaarse violist Tibor Ber kovits. De nieuwe concertmeester studeer de in Boedapest aan de Liszt-Ferem Muziekacademie bij prof. Ede Zathu reczky, Zoltan Kadoly en Leo Weiner Hij was concertmeester bij de Ko mische Oper in Boedapest, eerste con certmeester bij de Jeugd-Philharmo nie en primarius van het Neue Boe dapester Quartett. Ook speelde hij als concertmeestei en solist bij Radio-Boedapest en Lon den. Sinds 1957 was hij als aanvoer der der 2e violen werkzaam bij he Overijsels Philharmonisch Orkest. Voorts is voor het seizoen 1959— 1960 benoemd tot assistent-dirigen van bovengenoemd orkest Charles d< Wolff. --- Zorgen rond de fabrieksaardappels (Van onze landbouwmedewerker) In het jaarverslag van W. A. Scholten's Landbouwvoorlichting over 1958 wordt de matige fabrieksaardappeloogst van bijna 26 ton per ha tegen ruim 30 ton in 1949 in hoofdzaak verklaard uit de ongunstige weersomstandigheden en het optreden van de aardappelziekte. Hoewel ook ha op brengsten van 30 ton en zelfs hoger voorkwamen, mede door tijdige bespuiting met koperhoudende middelen, is de vervanging van het tot dusver overwegende ras Voran dringend, blijkens de proefveldresultaten door de meer opbrengende laatrijpe Ambassadeur of Dekama en de eerder rijpe Herkol of Prof. Broekema. In afwachting van nieuwe tegen aardappelmoeheid bestande rassen van het Karna Kweekbedrijf der gehele aardappelmeelindustrie te Valthermond. De kwaliteitsverbetering van de grondstof door klassificatie met foto's in vier klassen bracht maar ruim 1 pet. in de le klasse, 27 pet. in klasse 2, 58 pet. in de matige klasse 3, terwijl nog 13 pet. beslist onvoldoende bleek. Deze slechte rubriek varieerde over de 18 aardappelmeelfabrieken van 2 met 4 pet. tot 2 fabrieken met 35 pet., zodat er in het belang van de meelkwaliteit voor de controlevereniging, de fabrieksleiding en de landbouwvoorlichting nog veel valt te verbeteren. Ballast Ook het percentage ballast in de ladingen wordt mede door meer machinaal rooien eerder groter dan kleiner, al hoopt men dat toepassing van de kortingsregelingen stimulerend zal werken op een goede verzorging bij de aflevering. Voor machinaal rooien onderzoekt het Proefstation vooi Aardappelverwerking te Groningen diverse rassen op hardheid van de knol en voor de aardappelverwerking op korrelgrootte van 't meel, het eiwitgehalte en het fosforgehalte. Proefnemingen met het anti-stuifmiddel Stabilose van W. A. Scholten's Chemische Fabrieken werden in '58 voortgezet bij de aspergeteelt in N.- Limburg, in combinatie met onkruidverdelgingsbespuitingen en bij cultuurtechnische werken. In de bollenstreek bestaan voorschriften tegen verstuiving, terwijl Stabilose op veenkoloniale gronden beproefd werd bij de stuifgevoelige teelt van rozenonderlagen. Rijkswaterstaat stelt belang in antistuifmiddelen bij wegenaanleg er bouwputten van de Deltawerken; ook bij aanleg van een sportterrein werd Stabilose met succes toegepast. --- De schoenpoetsertjes van Rio. Een priester haalde de verlaten jongetjes bijeen en gaf ze een kistje met poetsgereedschap. Nu kunnen ze voor zichzelf zorgen. Er is een blank jongetje bij: hij zou verbaasd opkijken als men hem met een rassenprobleem aan zijn versleten broekje kwam. --- OOK TE GRONINGEN Uniek ULO-experiment op vijf Nederlandse scholen Geen onnodig energieverlies Het ULO-onderwijs moet meer worden afgestemd op wat de leerling werkelijk nodig heeft in zijn latere leven. Alle wetten der natuurkunde hoeft de schoolgaande jeugd niet te kennen, als ze maar door heeft hoe met een stopcontact moet worden omgesprongen en begrijpt waarom de geleidende draad in een elektrisch kacheltje roodgloeiend wordt na aansluiting op de elektrische stroom. Vroeger zag men in het onderwijs vooral een toetsing van de leerlingen aan bepaalde van te voren vastgestelde eisen. Tegenwoordig wil men de jongens en meisjes, die niet aan deze voorwaarden voldoen, toch een kans geven hun (beperkte) aanleg te ontwikkelen. Zoals de heer .1. F. Nijhoff, directeur van de ULO-school van het Haags Genootschap, het uitdrukte: „Wy moeten de leerlingen functioneler — meer op het doel afgestemd — kennis bijbrengen. Het onderwijs moet efficiënter zijn en onnodig energieverlies behoort te worden voorkomen. Bovendien dienen maatschappelijke en culturele vakken meer de nadruk te krijgen". Verworven kennis moet later nut kannen bewijzen (Van een bijzondere correspondent) Op vijf ULO-scholen in ons land werkt het onderwijzend personeel sinds een jaar bijzonder hard aan een experiment, dat de verwezenlijking van nieuwe richtlijnen moet voorbereiden. In het kader van de bekende „Mammoethwet" zal men namelijk overgaan tot omschakeling van het uitgebreid lager onderwijs naar het middelbaar algemeen vormend onderwijs, ofwel MAVO. Daar dit natuurlijk niet van de ene op de andere dag op alle daarvoor in aanmerking komende scholen kan worden doorgevoerd, heeft men de diverse originele ideeën eerst aan een praktische test willen onderwerpen. Voor het experiment is een aantal scholen uitgekozen, dat wat aard en omgeving betreft onderling aanmerkelijke verschillen aan de dag legt. Het gaat hierbij om de openbare ULO-scholen te Holten en Oosterbeek, de Th. Lancee-ULO-school te Groningen, de openbare ULO-school „De Lijnbaan" te Rotterdam en de ULO-school van het Haags Genootschap te Den Haag. En dit gebeurt dan ook op de vijf scholen, waarmee niet gezegd wil zijn dat op andere onderwijsinstellingen slechts het tegenovergestelde het geval is. Maar bij de „vijf" gaat het gerichter èn in onderling overleg. Belang van thema's . . . Een voorbeeld van deze experimentele didactiek is de wijze waarop het taalonderricht wordt gegeven. Spraakkunst, woordjes leren en thema's maken hebben veel van hun oude dictatoriale macht moeten prijsgeven. Lezen en spreken — begrijpen en doen begrijpen van de vreemde taal — hebben de vroegere monarchen van de taalkunde wat op de achtergrond geschoven, overigens zonder hen geheel te diskwalificeren. Nodig is dat de afgestudeerde jeugd een tijdschrift of boek kan lezen, een brief kan schrijven, een buitenlander te woord kan staan. Voor de culturele ontwikkeling bestaan er de expressievakken: handenarbeid »met een sterke artistieke inslag), tekenen en muziek. Zal de opleiding voor de begaafde ULO-leerlingen aan de eisen van de nieuwe tijd worden aangepast, ook hun collegaatjes met geringere capaciteiten zijn in het experiment niet vergeten. Naast de vierjarige opleiding (in gewijzigde vorm) komt er een driejarige, aan het eind waarvan geen examen en diploma, maar een certificaat de volhardende leerling (e) voor ogen wordt gehouden. De splitsing van de leerlingen voor de drie- en vierjarige cursus vindt plaats na het eerste leerjaar. Het ligt ook in de bedoeling het onderricht in de Franse taal op de driejarige cursus te laten vallen. In verband hiermee verklaarde de heer Nijhoff, dat het hem een weldaad zou zijn, wanneer men hiertoe ook op de lagere school zou durven overgaan. --- Nico Rost naar Polen (Van een bijzondere correspondent) De te Groningen geboren letterkundige Nico Rost is dezer dagen naar Polen vertrokken, waar hij lezingen zal houden aan een aantal universiteiten, o.a. in Warschau, Krakau, Wroclaw en Poznon. Deze lezingen houden verband met de herdenking van het feit dat Bettina von Arnim uit de Duitse litteratuurgeschiedenis vooral bekend als vriendin van Goethe, 100 jaar geleden gestorven is. De uitnodiging aan Nico Rost, die zich veel bezig heeft gehouden met de studie van het leven en de betekenis van Bettina von Arnim, is uitgegaan van de Poolse universiteiten. Zijn reis is voorbereid door de cultuurafdeling van het ministerie van Buitenlandse Zaken te Warschau. --- Prijzen voor Filmkunst De staatssecretaris van 0., K. en W. heeft voor 1959 drie prijzen beschikbaar gesteld vor de beste korte films, vervaardigd in de periode van 1 juri 1957 t/m. 1 juni 1959. De jury, die de staatssecretaris over de toekenning van de prijzen zal adviseren, is samengesteld als volgt: E. J. Verschueren, hd en voorzitter, pater J. P Dirkse, J. J. L. Gielisse, B. Haanstra, A. Koolhaas, leden en J. C. Schuller, secretaris. --- Monumentaal antwoord QP HET WITTE STRAND van Copa blan£!Ta *een b°rdjes »S,effs vir gef ' ,ntegendeel het zwarte jonker!* S,aat Pr zijn b,anke speelmak- Je onvervaard om de oren, eer het W zuurtjes weer broederlijk met hem Bra • ln dC danszaal rekent de blonde H*l,iaan eerst de erfelijkheidsbf pn van Mendel na, eer hy een ge- Vr^"Sde ,a"lnr- UW kopJe koïfie doet, zou het ■geniyk een beetje naar bloed moeten smaken- Want de Portugese „bandei•*ntes', die Brazilië openlegden, ver"i ven eerst de Indianen van hun te u n d°or er zoveel mogelijk dood wil? eten z°sen daarna — met weliiiende medewerking van Engelsen, ~-ahSfn' sPanJaarden en Nederlanders half West-Afrika leeg om slaven voor de koffie- en suikerplantages te halen. Knecht der knechten yiJ KENDEN HUN BIJBEL en voorhal de vloek van Chams zoon (Genesis 9 : 25): „Vervloekt zij Kanaan, een knecht der knech- ten zij hij voor zijn broeders". Het ideale type Van zon knecht der knechten stond in de koopmansboeken als volgt beschreven: mannelijke neger van 15—35 jaar, 1.62 meter lang, gezond, in het bezit van alle ledematen en geen vlies over de ogen. Drie eeuwen lang hebben de Europese slavenschepen de dodenvaart van de Guinese kust naar de Nieuwe Wereld gemaakt. Een derde van de slaven stierf onderweg aan ziektes of pleegde zelfmoord. Van de 6.5 miljoen Afrikanen, die voor Brazilië bestemd waren, liggen de geraamtes van twee miljoen op de zeebodem. De rest maakte Brazilië. Want wie Brazilië zegt, zegt koffie en wie koffie zegt, zegt negerslaaf. Zij maakten trouwens wel meer dan koffie. Uit de vette aarde om Bahia, nog steeds Brazilië's donkerste stad, oogstten zij de suiker, op hun tamtams sloegen zij de eerste maten van de samba. Uit de brede Afrikaanse moederschoten (de Portugese planters ware nimmer racisten) groeide een nieuw bruin volk, dat moordende hitte kan verdragen en Brazilië's' grootste schrijvers, schilders en musici voortbracht en ook de Didi's en Pele's, die in Rio een spontaan carnaval deden ontploffen, toen zij in Stockholm de finale van het wereldvoetbalkampioenschap wonnen. Rijker TERZAKE: Brazilië kent dus geen kleurprobleem? Ja en nee. Er bestaat geen enkele vorm van wettelijke discriminatie. En zo er in het „blanke" Sao Paulo al eens een kapper of een hotel of een firma is, die probeert er privé een in te voeren, dan slaan studenten er de ruiten wel in. Maar er is in Brazilië wel een zekere kleurbewustheid. In het gehele gekleurde bevolkingsdeel, dat men enigszins vertedert ~cafe con leite" (koffie met melk) noemt, catalogiseren de gekleurden zichzelf tot in details: Er is de preto (de zwarte), de escuro (zwart met blanke trekken), de cabra (lichter en niet glimmend), de mulatto (gelig met krulhaar), de cap verde (zwart met sluik haar), de moreno (bruine huid, golvend haar), de chulo (tabakskleur met kruilhaar), de sarara (rood krulhaar) en de caboclo (Indiaanse halfbloed). En zij hebben bijna allen voor zichzelf, maar vooral voor hun kinderen de neiging zich een treedje hoger op die ladder te wensen, waarvan de hoogste sport blank heet-. Omdat blank mooier zou zijn? Misschien. Maar vooral, omdat blank rijker is. Hang naar blank HET IS LASTIG te ontkennen, dat in grote trekken de Braziliaanse kleur-hiërarchie evenwijdig loopt met de sociale ranglijst. De blanken zijn rijker, de zwarten armer. „Zie je , zegt nu de Zuidafrikaanse rassentheoreticus, „altijd wel gezegd: de zwarte is inferieur, lui, kinderlijk". Welnu, hij moge bedenken, dat de slavernij in Brazilië pas in 1890 is afgeschaft. Dat in dat jaar de zwarte bevolking van de grond af moest beginnen, terwijl de blanke samenleving het geld èn de organisatie al hecht in handen had. Dat de wonden van de slavernij diepe littekens in de zwarte ziel hebben nagelaten. Dat men een gevestigd sociaal patroon, al baseert het zich op immorele gronden, niet een-twee-drie omverwerpt. Dat misschien zelfs het onderdrukte deel in de imaginaire superioriteit van de voormalige meester gaat geloven. Uit dat alles lijkt mij de sociaaleconomische achterstand en de psychische hang naar het blank zijn van de gekleurde Brazilianen ruimschoots verklaarbaar. ZO ER IN BRAZILIË dan al een kleurprobleem bestaat, is het een sociaal probleem, een klassekwestie, géén individueel, menselijk, moreel probleem. De zwarte man, die zijn maatschappelijke handicap overwint, arts wordt, journalist, zakenman of kunstenaar, wordt zonder enig voorbehoud geaccepteerd als blank. De blanke, die sociaal afzakt naar de „favelas", de krotwijken der gekleurde armen, wordt zwart. De sociale positie beslist boven de kleur. Het in grote trekken samenvallen van blank en rijk, zwart en arm valt uit sociaaleconomische en niet uit raciale factoren te verklaren. De weg tot verandering van die toestand ligt open. Er zijn twee uitzonderingen: de diplomatieke dienst en de marine zijn zo goed als blank. Die twee instellingen zijn Brazilië's gezicht naar buiten. Want niet alleen individueel, maar ook als natie heeft Brazilië de neiging zich blanker voor te doen dan het is. Statistici rekenen u ook ijverig voor, dat Brazilië steeds blanker wordt. Men gunne hen die pret. Wat in Brazilië blank heet, zou in Pretoria de tram uitgetrapt worden. Tussen de blanke en de zwarte oever wordt de bruine rivier van het Brazi- liaanse volk steeds breder, en weinig factoren lijken dat proces te kunnen verstoren. Tenzij het grootscheepse emigratie uit Noordwest-Europa zou zijn. Want Nederlanders, Duitsers en Britten, hoe braaf, blond, flink en ijverig, eerlijk en vol hygiënische sociale opvattingen ook, staan in één opzicht wel eens ten achter bij hun Latijnse broeders uit Zuid-Europa, die zoveel minder braaf, ijverig en eerlijk geacht worden. Die in hun koloniale tijdvak zulke harde meesters waren. Maar die een zwarte man kunnen aankijken en in hem alleen maar een man zien.... Een sociaal probleem: boven Rio's modernste verkeerstunnel een ,J?avela" een krottendorp, waar voornamelijk (maar niet uitsluitend) gekleurden wonen. --- „Somos Todos Brasileiros” Brazilië kent geen kleurbarrières in blank-bruin-zwarte samenleving Geen rassen- maar klassenkwestiel (Van onze reisredacteur) RIO DE JANEIRO. £EN BRAZILIAAN kan een zwarte man aankijken en in hem niets anders dan een man zien ,zo heeft Roy Nash gezegd. En het is waar. Zó waar, dat wanneer Brazilië het dubbele van zijn sociale misère, veronachtzaamde hongersnoden en corrupte politiek zou kennen, het als natie nog een moreel batig saldo zou hebben. Want halverwege Little Rock en Johannesburg toont Brazilië, dat blank en zwart, bruin en rood vrijelijk naast en mèt elkaar kunnen leven, tot een nieuw volk kunnen versmelten met een eigen kleurig levenspatroon. Na de hysterische feilen van „the deep south" en de krampachtige apartheid bij Kaap de Goede Hoop is Brazilië op dit stuk een menselijke ervaring van de eerste orde: men zou er de kolos voor aan het hart willen drukken. ---