Voorspelling De voorspelling van de Japanse minister van buitenlandse economische zaken, Oesjiba, dat tegen het eindt van het jaar duidelijk zal zijn geworden, dat er een ommekeer is gekomen in de ontwikkeling van de buitenlandse handel van Japan, had kennelijk geen effect op de koersvorming van de dollar (de onevenwichtigheid in het Japans-Amerikaanse fiandelsverkeer wordt als een van de oorzaken gezien voor de koersval van de dollar). Minister Oesjiba zei dat er nu al sprake is van een vermindering van de uitvoer en een toeneming van de invoer, als wordt gekeken naar de omvang van de goederenhandel. De invoer van industrieprodukten, die in Japan van ouds een veel kleiner deel van de totale invoer uitmaakt, dan in andere westerse landen, groeit snel en is nu al boven de 27 procent van het toaal gekomen. De toename van de invoer van grondstoffen valt echter nog tegen. Vandaar dan ook dat Japan een groot deel van het bedrag dat is uitgetrokken voor bevordering van de bedrijvigheid, wil besteden voor de aankoop van grondstoffen. --- „Noodimport" Op 2 september komt het Japanse kabinet bijeen om zijn goedkeuring te hechten aan een plan om het bedrag ter vergroting van de invoer, als „noodmaatregel" om het buitensporige tekort op de handelsbalans te verkleinen, van 4 op 12,5 miljard dollar te brengen. Voorgesteld is om 5 miljard dollar te besteden voor de aankoop van mineralen en energiegrondstoffen in het buitenland, 900 miljoen dollar voor olie, die in opgelegde tankers zal worden opgeslagen, 2,1 miljard dollar voor vliegtuigen (waarvan 800 miljoen dollar) voor binnenlandse en 1,3 miljard dollar voor buitenlandse luchtvaartmaatschappijen) en 3,5 miljard dollar voor schepen. Minister Oesjiba verklaarde ook, dat de Verenigde Staten nu toch eindelijk eens wat serieuzer moeten gaan denken over de gevolgen van de voortdurende waardevermindering van het Amerikaanse geld, die naar de opvatting van Japan voornamelijk wordt veroorzaakt door het enorme tekort op de Amerikaanse handelsbalans, dat op zijn beurt weer het gevolg is van de omvangrijke invoer van olie. In de Verenigde Staten vindt men echter dat Japan er voor moet zorgen, dat zijn uitvoer niet verder toeneemt en dat zijn invoer groter wordt om het reusachtige overschot op zijn handelsbalans weg te werken, dat beschouwd wordt als een belemmering voor de ontwikkeling van de wereldhandel. --- De Bilt meldt: Koel weer Wisselend bewolkt met plaatselijk een bui. Matige, aan de kust af en toe krachtige zuid-tot zuidwestelijke wind. Maxima rond 20 graden. --- Het CDA en het gezin HET INTERVIEW met minister De Ruiter van justitie in het blad „Bestuursforum", waarover wij gisteren ook al schreven, roert meer belangrijke zaken aan dan de strafbepalingen op het gebied van de zedelijkheid. De anti-revolutionaire minister spreekt zich ook uit over de verhouding tussen net gezin en andere samenlevingsvormen. Daar was wel reden toe, want eerder had het weekblad „De Tijd" in een geschreven portret van de minister al eens de conclusie getrokken, ..dat hij op dit terrein andere opvattingen huldigt dan het CDA". Die conclusie was gebaseerd op uitspraken van dr. De Ruiter, gedaan °P het moment dat hij nog hoogleraar aan de VU was en niet vermoedde zelf binnenkort verantwoordelijk bewindsman te zijn, in het maandblad „VU-Magazine". Dr. De Ruiter legde toen grote nadruk op de creativiteit van mensen, en voegde daaraan toe: ..Voor mijn waardering is beslissend of mensen elkaar stimuleren, steunen en elkaar tot iets brengen waar ze alleen niet toe gekomen zouden zijn". Dat hij als minister niet van plan was deze zienswijze te verloochenen, bleek in de Tweede Kamer al even tijdens een debatje over het adoptierecht. De minister toonde zich toen niet afkerig van de gedachte om ook voor nietgehuwd-samenwonenden de mogelijkheid van kinderadoptie te openen. Met die uitspraak bracht hij toen de woordvoerster van het CDA wel enigszins in verlegenheid. Toch was de conclusie van „De Tijd" wat te boud, dat de minister andere opvattingen huldigt dan het CDA. Dal gaat er namelijk van uit dat in de/e /aak een opvatting van het CDA bestaat. Nu lezen wij in het verkiezingsprogram ..Niet bij brood alleen" inderdaad de stelling, dat het ge/in een onmisbare pijler in de samenleving is. Maar naar een duidelijk actueel-politiek beleidsprogram, op deze stelling gebaseerd, zoeken we tevergeefs. In plaats daarvan laat het program op deze uitspraak prompt volgen, dat de overheid bijzondere aandacht moet hebben voor andere samenlevingsvormen. Dat standpunt wordt verderop in het programma wèl geconcretiseerd. Maar hoe het één in het ander sluit, wordt aan de verheel ding van de lezer overgelaten. We kunnenons dan ook wel voor stellen, dal minister De Ruiter in „Bestuursforum" zegt, dat de programuitspraak over het ge/in als een onmisbare pijler in de samenleving „een beetje te algemeen is om er echt voor of tegen te kunnen /ijn". Inderdaad, de beslissing komt pas bij de concrete uitwerking. MINDER kunnen we de minister volgen, als hij de waarschuwing laat horen, dat men gezin en huwelijk juist kan ondergraven, ..als wij krampachtig proberen mensen die niet gehuwd zijn, te laten merken dat ze toch geen deel hebben aan iets erg moois en dat zij daar ook nadeel van ondervinden". Daarentegen spreekt hij tegen dat de aandacht voor niet-huwelijkse samenlevingsvormen het huweliik zou ondergraven. De minister li.ikt hier een zuivere tegenstelling te maken, maar dat is het niet. Wanneer wordt opgekomen voor de publieke erkenning van de unieke positie van het huwelijk naar christelijke ordening, dan is daar niets kram pacht igs aan; dan wordt daarmee ook niets ten nadele ge/egd van diegenen die niet tot het huwelijk gekomen zijn. alsof zij geen volwaardige plaats in de samenleving zouden innemen. We kunnen ons wel indenken dat sommige ongehuwden vanuit hun niet altijd uil vrije wil gekozen levenssituatie het gemakkelijk zo aanvoelen, maar hij nuchtere beschouwing moet duidelijk zijn dal het daarom helemaal niet gaat. Daarvoor heeft bijvoorbeeld de apostel Paulus de ongehuwde staat te zeer in positief daglicht gesteld (I Kor. 7). De kern van de zaak is, dat C.od de uil bouw van het menselijk geslacht onlosmakelijk verbonden heeft aan de liefdeseenheid tussen man en vrouw, die duurt tot de dood hen scheidt, en deze liefdeseenheid vraagt om een publieke ordening, die in ons land gebeurt door de overheid op basis van het burgerlijk wetboek. Die ordening ■is van belang met het oog op de rechten van de echtelieden jegens elkaar en hun kinderen en ook met het oog op de rechten van derden. De publieke ordening vormt als het ware een verdedigingswal tegen de zondernacht, die ook dit onderdeel van Gods schepping het liefst zou vernielen. IN HET SPREKEN over andere samenlevingsvormen wordt hierover een geweldig mistgordijn opgeworpen. Want daarbij worden twee soorten /aken dooreengeklutsi met de bedoeling tot een soort koppelverkoop te komen. Men wijst er dan op. dat er naast het huwelijk ook andere relaties voorkomen waarin twee mensen in sterkere of minder sterke mate van elkaar afhankelijk zijn, door kostwinnerschap of een ver/orgingsrelatie, en dal niet uitdrukken in een loondienstverhouding, maar in het voeren van een gemeenschappelijke huishouding, /onder dat er sprake is van een seksuele betrekking als kenmerkend is voor het huwelijk. Voor zulke relaties (ouder-kind, broer-zus, vriendinnen) wordt dan gepleit voor sommige faciliteiten die ook aan het huwelijk toekomen, met name ler bescherming van de partij die van hei inkomen van de ander afhankelijk is. Men kan hier denken aan de inkomstenbelasting, aan het erfrecht (spec. de successierechten), aan pensioenrechten en dergelijke. Een ongehuwde betaalt dezelfde pensioenpremie als een gehuwde; waarom zou de zuster die levenslang zijn huishouding deed, daarvan niet mogen profiteren als hij overleden is? Maar hoe suggestief zulke vragen ook zijn, de concretisering zal niet altijd eenvoudig zijn, omdat er hier een grote verscheidenheid van verhoudingen is en het element van duur/aamheid als kenmerk van de relatie ontbreekt. Als die zuster een man liefkrijgt, kan immers niemand haar verhinderen om uit het huis van haar broer te vertrekken en een eigen huishouding te stichten? Maar dat men deze situaties bestuderen wil, is op zichzelf legitiem. Het gaat hier ook niet om uitzonderingen; dezer dagen werd bekend dat momenteel I op de 8 mannen en 1 op de 16 vrouwen ongehuwd blijft. Uiteraard is met het treffen van specifieke regelingen voor zulke situaties geen sprake van ondergraving van het huwelijk. \\l>l RS ligt dal echter in die gevallen waar wel van een seksuele relatie sprake is, maar men desondanks niet huwt, hetzij omdat men daar geen zin aan heeft (de zgn. samenwoning of concubinaat) of omdat de relatie tegen de door de Nederlandse wet geëerbiedigde ordening van God indruist (homofiele paren). Het valt niet te ontkennen dat de aandrang tol erkenning als gelijkwaardig aan het huwelijk vooral uil deze hoek komt. Maar daaraan kan de overheid niet toegeven zonder inderdaad het huwelijk te ondergraven. Want als hel wettig huwelijk niets eigens meer heeft, waarom zou men dan nog de moeite nemen naar het gemeentehuis te komen en naast de rechten ook de plichten op zich te nemen die aan het huwelijk verbonden zijn.' En als de alternatieve vormen niet alleen in rechten, maar ook in plichten worden gelijkgesteld, wal is dan nog het verschil met het door hen verworpen huwelijk behalve de bevrediging van anarchistische gevoelens? Wanneer voor gemeenschappelijke huishoudens van ongehuwden bepaalde regelingen worden getroffen zoals hiervoor genoemd, is het uiteraard denkbaar dat ook samenwonenden met een seksuele relatie daarvan profiteren. Die relatie is op zichzelf geen zaak voor de overheid en kan door haar ook niet gecontroleerd worden. Ook dat is nog geen ondergraving van het huwelijk, mits er duidelijk verschil blijft. Vandaag wil men echter duidelijk iets anders. De nieuwe faciliteiten van Rijnmond voor ongehuwd samenwonende ambtenaren zijn juist gebonden aan de voorwaarde van een „affectieve relatie", die dan wordt aangenomen op de verklaring van de betrokkene die in de plaats komt van het trouwboekje. Samenwoningen zonder affectieve relatie (waarbij dan wordt aangenomen dat tussen ouder en kind ot tussen broer en zus zon relatie niet beslaat!) mogen er niet van profileren. Zon regeling is wel degelijk een ondergraving van het huwelijk. I R /Al ook altijd waarneembaar onderscheid zijn lussen een economische eenheid van twee ongehuwden én een huwelijk, dat méér is dan dat. Op minstens twee punten komt dat uit. Het huwelijk is gegrond op trouwbeloften voor het leven; daaraan kan bij echtscheiding de ene partner nog financiële aanspraken op de ander ontlenen. len ~samenwoning" kan hoogstens gebaseerd zijn op een privaatrechtelijk contract met afspraken naar eigen keuze. Verder is het huwelijk de weg waarlangs God kinderen geeft en waarin hij hun de zorg en beschutting geeft die zij in hun kinderjaren nodig hebben. We weten dat men ook dat in alternatieve samenlevingsvormen wil imiteren, zelfs bij homofiele paren langs de weg van adoptie of kunstmatige inseminatie. Maar hier ligt een onverbiddelijke grens. Wanneer er uit zon verhouding toch kinderen geboren worden, mag men zich niet beklagen dat de rechten van de ouders en van het kind anders zijn dan binnen het huwelijk, want men heeft zelf die enig goede weg versmaad. In het interview met minister De Ruiter vinden we helaas geen verwijzing naar deze goddelijke orde die door overheid en burgers geëerbiedigd behoort te worden. Hij noemt de grondgedachte van het huwelijk „zorg voor elkaar en voor de kinderen" en wil dan nagaan wat vanuit die grondgedachte ook in andere relatievormen logischerwijs moet worden geregeld. Daarbij wil hij voorkomen dat „alternatieven wel de rechten, maar niet de plichten van het huwelijk krijgen. Maar dat er ook een duidelijk onderscheid moet blijven, wordt niet uilgesproken. Mei deze benadering zal minister De Ruiter stellig op de steun van PvdA en VVD kunnen rekenen. Binnen hei CDA zullen er zijn (vooral uit r.-k.-hoek) die hier moeite mee hebben. Dat zal ook gelden voor zijn opvattingen over de zedelijkheidswetten die we gisteren bespraken. Volgens geruchten leven er bij een minderheid in de CDA-fractie al bezwaren tegen het abortuscompromis, dat minister De Ruiter, geheel in de lijn van deze opvatting, bezig is te ontwikkelen. Maar dit verzet zal een vruchteloos achterhoedegevecht blijken, zolang het CDA zich niet van een betere grondslag voorziet waaraan elke opvatting getoetst moet worden. --- Wisselmarkt is een „gekkenhuis" Dollar over enkele dagen nog maar f 2 waard? AMSTERDAM/TOKIO/NEW VORK (Reuter/ANP) - Het zal misschien niet lang meer duren of de dollar is nog maar twee gulden waard. De Amerikaanse munt blijft nog steeds alle records doorbreken. Gisteren werd de dollar op de wisselmarkt in Amsterdam op ƒ 2,08 verhandeld, na een slot van ƒ 2,1215 maandag en ƒ 2,1400 vrijdag. Als de koersdaling in dit tempo voortgaat, wordt een notering van ƒ 2,00 per dollar binnen enkele dagen bereikt. Volgens valutahandelaren was het gisteren zeer druk op de wisselmarkt. Hier en daar werd zelfs gesproken van een ~gekkenhuis". Ook op de andere valutamarkten in West-Europa en Japan werden nieuwe dieptepunten bereikt, terwijl de goudprijs daarentegen verder opliep. In Tokio opende de dollar gistermorgen op 182,70 yen, 2,10 lager dan het slot van maandag. Als gevolg van aanbod van Japanse en buitenlandse banken daalde de koers echter in snel tempo verder, totdat op een gegeven moment een niveau van (181,80 yen werd bereikt. Tijdens de ochtendhandel probeerde de Japanse centrale bank de koersval nog enigszins afite remmen, maar in de middag was van enig ingrijpen helemaal geen sprake, meer. Gesloten werd op een niveau van 182,90 yen. De dollar vliegt op de diverse wisselmarkten verder in koers omlaag. Bij de Nederlandse Credietbank op het Damrak daalde de aankoopkoers gisteren van 2,07 naar 2,04 gulden, een nieuw historisch dieptepunt. --- „Niets aan te doen" Oesjiba meende dat andere landen vrijwel niets kunnen doen om de rust op de internationale valutamarkten te laten terugkeren als de Verenigde Stalen geen drastische maatregelen nemen om een verdere koersdaling van de dollar te voorkomen. Hij zei overigens de indruk te hebben, dat men er zich in de VS langzaam bewust van gaat worden, dat de waardevermindering van het Amerikaanse geld ook wel eens nadelige gevolgen zou kunnen hebben. De inflatie zou bijvoorbeeld zodanig kunnen toenemen, dat het voordeel van de lage dollarkoersen voor de export daar niet meer tegen opweegt. In Frankfurt werd kort na het begin van de valutahandel van een nieuw record gevestigd met een notering van slechts 1,9180-95 mark per dollar tegen 1,9450-65 maandagavond. Op de Zwitserse valutamarkt in Zürich werd geopend op slechts 1,5630--80 Zwitserse frank per dollar vergeleken met 1,5855 frank maandagavond. Daarop brokkelde de dollarkoers in snel tempo verder af tot een nieuw dieptepunt van 1,5570-5600 frank. Maandag was de dollar ten opzichte van de Zwitserse trank al zes centime goedkoper geworden. --- Koningin Juliana en prins Bernhard brengen momenteel hun vakantie in Griekenland door. Op de foto volgt het koninklijk paar met hun gastheer een volksdansfeest in het Griekse plaatsje Porto Carras. --- Nieuw China: Rusland steunt Israël HONG KONG (UPI) - China heeft de Sowjet-Unie er gisteren van beschuldigd dat zij Israël in het verborgene steunt door de emigratie van Sowjetrussische Joden naar dat land toe te staan. Het komt volgens het persbureau Nieuw-China neer op „een Sowjetrussische bloedtransfusie voor Israël". --- Pondsterling In Londen werd gisteren voor het eerst sinds maart 1976 weer een notering opgemaakt van meer dan twee dollar per pond sterling. In een paniekerige stemming werd op grote schaal gehandeld. Maandag sloot het pond sterling nog op 1,9808-18 dollar. Gistermorgen kwam echter binnen de kortste keren een notering tot stand van 2,0000-10 dollar per pond. De valutahandelaren die hun heil hebben gezocht in het kopen van goud hadden gisteren ook weer een goede dag. In Londen werd 216,20-216,60 dollar per ounce genoteerd tegen 213,50 dollar maandagmiddag. --- Wereldbank verwacht: „600 miljoen armen in 2000" WASHINGTON (DPA) - Omstreeks je eeuwwisseling zullen nog steeds 600 miljoen mensen in absolute armoede leven. Dat betekent dat deze mensen niet genoeg te eten hebben, geen kans hebben op een voldoende medische verzorging of op een toereikende opleiding. Dit staat in een rapport over de ontwikkeling van de wereld dat de Wereldbank gisteren in Washington publiceerde. Op het ogenblik geldt de absolute-armoede-grens, die de Wereldbank hanteert voor 800 miljoen mensen. Het sombere cijfer voor het jaar 2000 laat wel enige verbetering zien als de voorspelde groei van de bevolking van de ontwikkelingslanden (van 2,1 miljard mensen nu tot 3,5 miljard in 2000) in aanmerking wordt genomen. Het idee voor „World development report" dateert al van de economische topconferentie die vorig jaar in Londen werd gehouden. Hel rapport zou voor industrie- en ontwikkelingslanden als leidraad kunnen dienen bij het te volgen ontwikkelingsbeleid tot het jaar 2000. In een terugblik op de afgelopen 25 jaar constateert de wereldbank dat de bereikte ontwikkeling in deze periode de verdachte (en gehoopte ontwikkeling op vrijwel elk gebied heeft overtroffen. Toch leeft nog eenderde van de bevolking in de Derde Wereld of 800 miljoen mensen in absolute armoede. De ontwikkelingshulp moet zich vooral richten op een snelle economische groei van de ontwikkelingslanden en het uit de weg ruimen van de meest schrijnende armoede. Het rapport onderstreept de grote rol die het vrije verkeer van goederen de afgelopen 25 jaar heeft gespeeld bij de economische groei van de Derde Wereld. En aangezien een onbelemmerde toegang tot de markten van de rijke landen ook in de toekomst een beslissende voorwaarde is voor het verzekeren van voldoende groei, ziet de Wereldbank het groeiende protectionisme als een van de grootste gevaren voor het ontwikkelingsproces. Het steeds meer hanteren van handelsbelemmeringen zal als gevolg van de wederzijdse afhankelijkheid op den duur ook in het nadeel van de industrielanden gaan werken. In 1975 exponeerden de industrielanden gezamenlijk voor 125 miljard dollar aan goederen naar de Derde Wereld. Dat is eenvierde van hun totale exportwaarde in dat jaar. Op het ogenblik voeren de Verenigde Staten 34 procent van alle exportprodukten uit naar ontwikkelingslanden. Japan is zelfs voor 45 procent aangewezen op de Derde- Wereldmarkt. Als de Derde Wereld in toenemende mate wordt gehinderd bij de afzet van haar produkten bestaat de kans dat er „vergeldingsacties" uitgevoerd zullen worden. Het rapport pleit niet alleen voor een vrijere wereldhandel maar zou ook graag zien dat ontwikkelingslanden een betere toegang kregen tot de particuliere kapitaalmarkten in de industrielanden. Verder blijft de officiële ontwikkelingshulp een van de belangrijkste instrumenten om de toestand in de armste landen te verbeteren. Deze hulp zal toenemen van 19 miljard dollar in 1975 tot 57 miljard dollar (geschoond voor inflatie) in 1985, zo voorspelt de bank. --- Tass: VS willen eigen plan M-Oosten opdringen (van onze redactie buitenland) MOSKOU - Hel Russische persbureau Tass heeft in een artikel fel uitgehaald naar de Verenigde Staten. Het verwijt de VS dat zij Egypte en Israël hun eigen oplossing voor het Midden-Oosten willen opdringen op de conferentie van Camp David, die op 5 september zal beginnen. De verklaring van de Amerikaanse president Carter dat hij op de conferentie de rol van „actief bemiddelaar" wil spelen, wordt in het artikel onder de kop „gevaarlijke machinaties" uitgelegd als „een duidelijke demonstratie van Washingtons voornemen alles op alles te zetten om tussen Israël en Egypte een overeenkomst tot stand te brengen." Aan de VS wordt het verwijt gericht dat „zij zich willen opwerpen als een soort beschikkers van het lot van de volkeren in het Midden-Oosten, hen daarbij openlijk hun eigen voorwaarden van een „regeling" opdringend". „Het wordt nu duidelijk dat zon conferentie naar de opvatting van de Amerikaanse regering, nodig is om de afnemende Amerikaanse interesse een duwtje te geven en rechtstreekse overheersing in het gebied te helpen vestigen. Dit wordt onder andere bevestigd door het feit dat onder de zogenaamde nieuwe „constructieve initiatieven" van het Witte Huis, een voorstel is in het Midden-Oosten een contingent Amerikaanse troepen te legeren als „waarborg" van de te verwachten overeenkomst", aldus Tass. Wat de conferentie in Camp David betreft, heeft de Egyptische president Sadat verklaard zijn uiterste best te zullen doen in de besprekingen met Carter en Begin, om vrede te bereiken. --- ND vandaag: • KERK/RELIGIE/ ONDERWIJS 2 VOCO waarschuwt ernstig tegen lidmaatschap „Hendrik de Cock" • BUITENLAND 3 Volgende maand vindt er een grote NAVO-oefening plaats Hoea Kwo-feng bezoekt de Balkan VARIA 4 NCRV verfilmde boek van Charles Dickens - • BINNENLAND 5 Nederlandse regering wil meer meerderheidsbesluiten in EEG • OPINIE/ BINNENLAND 6 Puntensysteem voor kwaliteit woonomgeving is beter • BINNEN-EN BUITENLAND 7 De gespannen situatie blijft in land van sjah • VARIA 8 Het Noorder Dierenpark in Emmen • ECONOMIE 9 Exporttoename blijft in eerste maanden achter bij raming --- Weer gevallen van polio (van onze redactie binnenland) UTRECHT - Het aantal gevallen van polio in ons land is van 98 komen te staan op 99. Twee nieuwe gevallen maakten aanvankelijk het honderdtal vol, maar kort daarop werd bekend dat een 17-jarig meisje uit Koudhoorn ten onrechte bij de polio-slachtoffers was gerekend. ---