Beschuldiging Kamer van Koophandel: Gemeente Rotterdam gebruikt energiebedrijf als „melkkoe" (van onze sociaal-economische redactie) ROTTERDAM/DEN HAAG • De Rotterdamse Kamer van Koophandel heeft het bestuur van de Maasstad ervan beschuldigd via verhogingen van de elektriciteitstarieven de winst van het Gemeentelijk Elektriciteitsbedrijf (GEB) op te voeren, teneinde de gemeente aan extra inkomsten te helpen. De Kamer wijst er in dit verband op, dat de winst van het GEB is toegenomen van ƒ 19,5 miljoen in 1973 tot ƒ 53 miljoen dat jaar. Deze winst is daarmee de hoogste van alle elektriciteitsbedrijven in Nederland. De gemeente Rotterdam ontkent deze beschuldigingen en zegt dat het GEB gewoon een goed beleid voert. Gisteren heeft het bestuur van de Kamer van Koophandel in een brief aan de gemeentelijke commissie voor de bedrijven duidelijk gemaakt „zich ernstige zorgen te maken over de stijging van de elektriciteitstarieven in Rotterdam". Volgens de Kamer wordt hierdoor de concurrentiepositie van het bedrijfsleven in het Waterweggebied ten opzichte van buitenlandse ondernemingen aangetast, met als gevolg dat investeringen achterwege blijven. „Op de lange duur tast dit de werkgelegenheid aan", zo houdt de Kamer de gemeenteljke commissie voor. De Kamer dringt er dan ook op aan „de uiterste terughoudendheid te betrachten bij verdere verhogingen van de elektriciteitstarieven voor bedrijven". Prins Bernhard tijdens een tête-a-tête met een 17e eeuws wapen op de tentoonstelling over Nederlandse wapens in de Leidse Lakenhal. De conservator van het Nederlandse Legermuseum, de heer v. d. Sloot (midden) gaf de prins: tijdens zijn bezoek tekst en uitleg. --- „Verontrustend" Volgens de Kamer is vooral in vergelijking met het buitenland de stijging van de elektriciteitstarieven verontrustend. „In België, Duitsland en Frankrijk worden aan het bedrijfsleven lagere tarieven berekend. Sommige regeringen zijn terwille vna de industriepolitiek zelfs bereid verliezen te accepteren van de electriciteitsmaatschappijen", aldus de Kamer in haar brief. In een reactie hierop verklaarde emn ons van de zijde van de gemeente rotterdam, dat men in het verleden zoveel mogelijk getracht heeft in de pas te blijven bij de algemene verhoging van de overheidstarieven en dat men dat ook volgend jaar wil doen. Een woordvoerder van de gemeente gaf weliswaar toe dat de tariefsverhogingen in de afgelopen jaren fors zijn geweest, maar dat komt volgens hem door de sterke stijging vna de brandstofkosten (olie en aardgas). Naar zijn mening neemt Rotterdam met zijn elektriciteitstarieven in het landelijke beeld geen bijzondere plaats in. Dat de winst zo hoog uitvalt, komt volgens hem doordat het GEB zon goed beleid voert. De gemeente Rotterdam ziet daarin geen aanleiding extra matiging te betrachten bij het vermogen van de electriciteitstarieven. --- „Bekend geval" Bij navraag bij het ministerie van economische zaken bleek ons, dat Rotterdam daar een bekend geval is. Volgens een woordvoerder zijn de ministeries van economische zaken, binnenlandse zaken en financiën en de gemeente Rotterdam op het ogenblik met elkaar in onderhandeling over een verhoging van de elektriciteitstarieven in 1979, die uitgaat boven de algemene norm van 3 a 3,5 procent voor de verhoging van de over heidstarieven. De EZ-woordvoerder kon ons niet zeggen of en hoeveel Rotterdam in het verleden is uitgegaan boven de algemene stijging van de overheidstarieven. In een reactie op de verklaring van de zijde van de gemeente Rotterdam, zie de heer Klein Molenkamp, staflid van de Kamer van Koophandel, dat de stijging van de elektriciteitstarieven in Rotterdam wel degelijk is uitgegaan boven de prijsverhoging van andere elektriciteitsbedrijven. Hij wees er in dit verband bovendien op, dat Economische Zaken vorig jaar zijn goedkeuring heeft onthouden aan een voorstel van de gemeente Rotterdam om de prijzen met 9,7 procent te verhogen. EZ wilde niet verder gaan dan 5,7 procent, bij een algemene stijging van de overheidstarieven in 1978 met 5 procent. --- Concurrentiepositie Voor de Kamer van Koophandel weegt echter het zwaarst, dat de electriciteitstarieven in Rotterdam veel hoger liggen dan in het buitenland, met name Duitslanden Frankrijk. De chemische industrie irt de Maasstad verkeert daardoor in een nadelige positie, vandaar dan ook de verschillende bedrijven niet meer in Rotterdam willen investeren, aldus de heer Klein Molenkamp. Het enige uitgangspunt voor de verhoging van de elektriciteitstarieven in de Maasstad is volgens hem het bedrag dat naar de mening van de gemeenteraad moet worden toegevoegd aan de algemene middelen. De heer Klein Molenkamp is er niet erg optimistisch over dat de gemeenteraad zal luisteren naar de bezwaren van de Kamer. Zijn hoop is dan ook vooral gevestigd op Economische Zaken, dat toestemming moet geven voor prijsverhogingen die uitgaan boven de algemene norm voor de stijging van overheidstarieven. Naar de mening van de woordvoerder van de Kamer van Koophandel is er geen enkele reden om in te gaan op het verzoek van Rotterdam, omdat de winstgevendheid van het GEB in de Maasstad niet in het geding is, wat een voorwaarde is voor de goekeuring van Economische Zaken. DEN HAAG (ANP)- In verband met zijn benoeming tot wethouder in Amsterdam heeft het PVDA-kamerlid Schaefer gisteren zijn lidmaatschap van de Tweede Kamer beëindigd. Kamervoorzitter Vondeling heeft dit gisteren bij het begin van de vergadering meegedeeld. --- Nieuwe wethouders DE AFGELOPEN dinsdag is in alle Nederlandse gemeenten (met uitzondering van Groesbeek en de plaatsen waar in verband met herindeling vervroegde verkiezingen waren gehouden) een nieuwe gemeenteraad geïnstalleerd en een nieuw college van burgemeester en wethouders samengesteld. Wanneer we de resultaten van «e wethoudersverkiezing overzien, dan vallen enkele nieuwe ontwikkelingen op. Ook op dit terrein is onmiskenbaar net driestromenland bezig baan te breken. Kleinere partijen, zowel ter rechter- als ter linkerzijde, kwamen er duidelijk minder aan te pas dan vier jaar geleden. Hierin weerspiegelt zich de stembusteruggang die zich bij al deze partijen heeft afgetekend ten bate van de groten. De enige uitzondering vormt D' 66, maar die was vier War geleden dan ook nergens, en ook D' 66 heeft minder wethouders gekregen dan het had gehoopt. Het behoeft geen betoog dat wij deze concentratie op enkele machtsblokken betreuren. Inzonderheid geldt dat daar, waar wethouders die de Bijbel duidelijk ten grondslag willen leggen hun politiek handelen, plaats moesten maken voor wethouders die dat in veel mindere mate of in het geheel niet doen. Het GPV zag van de vier door politici uit zijn kring beklede wethoudersposten er twee (Leens en Langerak) verloren gaan. Na het zetelverlies in de Tweede Kamer vorig jaar, in de Provinciale Staten, de Rijnmondraad en een aantal gemeenteraden dit voorjaar is dit het zoveelste teken van het tanende beslag van Gods Woord op ons volksleven. Het blijkt uit de terugloop van stemmen en het werkt door in de afnemende invloed op het beleid, die met name via wethoudersposten nog wezenlijk kan zijn. HET SPREEKT vanzelf dat we wat anders aankijken tegen de achteruitgang van partijen als PPR en CPN. Op verscheidene plaatsen waar een links meerderheidscollege mede steunde op deze partijen, heeft de PvdA te weinig gewonnen en zijn deze partijen tezeer geslonken om daarop nog een wetnouderscoiïege te bouwen. Door deze ontwikkeling is het aantal puur-linkse programcolleges afgenomen. De PvdA was nu namelijk wel gedwongen om hetzij met het CDA hetzij me* de VVD of met beide te gaan overleggen. Dit is ongetwijfeld winst voor de functionering van de gemeenteraden aldaar. Dat in een gemeente als Rotterdam, waar de PvdA in haar eentje over een royale meerderheid aan raadszetels beschikt, het exclusieve PvdA-college voortgezet zou worden, viel natuurlijk niet anders te verwachten. Toch is bespeurbaar dat men zelfs binnen deze partij met de hardnekkige nastreving van meerderheidscolleges niet eensgezind gelukkig is. Nadat in juni in de Groningse Staten een minderheid van de PvdA-fractie deze lijn doorbrak, deed zich dinsdag hetzelfde voor in de raad van Weststellingwerf. Wat ons wel wat heeft verbaasd, is dat partijen die zich altijd met verontwaardiging tegen deze PvdA-strategie hebben uitgesproken, zoals CDA en VVD en min of meer ook D' 66, nu op verscheidene plaatsen best bereid bleken om samen met die PvdA toch een meerderheidscollege te vormen, met uitsluiting van andere fracties. We denken aan D' 66 in Groningen, het CDA in Amsterdam en de VVD in Leiden. IN ENKELE PLAATSEN - Leiden, Delft en Deventer - heeft dit geleid tot de voor ons land unieke programmatische samenwerking tussen PvdA en VVD. Zowel in Leiden als in Deventer heeft het nogal wat moeite gekost de ledenvergadering van de PvdA daarvoor te winnen, want de afkeer van „de partij van Wiegel" is daar erg groot. Toch verbaast ons deze politieke constructie niet. De ideologische afstand tussen beide partijen is minder groot dan in de publiciteit wordt gesuggereerd. Bovendien is het beleidsverschil het grootst op een terrein waar de plaatselijke overheid maar heel beperkte mogelijkheden heeft en het zwaartepunt geheel bij de landspolitiek ligt: het sociaal-economisch beleid. Op het terrein van gezag en zeden daarentegen, waar de gemeenteraad nog wel wat in de melk te brokkelen heeft, liggen PvdA en VVD veel dichter bij elkaar. Er zijn trouwens in beide partijen, maar vooral in de VVD, die ook in de landspolitiek het CDA wel eens buiten spel zouden willen zetten om samen een aantal zaken op het gebied van wat zij dan „de persoonlijke vrijheid" noemen, te regelen. We geloven daarom niet zo erg in de verzekering, dat de colleges in Leiden, Delft en Deventer louter een lokaal verschijnsel zijn. De samenwerking daar zal zeker functioneren als proefballon voor de mogelijkheden bij een volgende kabinetsformatie. Het is daarom zeker van belang te volgen hoe het hier gaat. STEMT HET optreden van deze politieke combinatie ons tot bezorgdheid, en zijn wij tegenstander van het bij voorbaat uitsluiten van een fractie uit de collegevorming, daarmee wil niet gezegd zijn dat nooit een fractie uit de boot kan vallen en dat puur rekenkundige afspiegeling het einde van alle wijsheid zou zijn. Er moet immers ook nog bestuurd worden en daarvoor is binnen een college van B en W een minimale overeenstemming van inzichten omtrent het belang van de gemeente wenselijk. Het valt toe te juichen dat in veel gemeenten aan dat facet meer aandacht is geschonken dan voorheen, door aan het nieuwe college een program mee te geven, waarover tussen een aantal fracties overeenstemming is bereikt. Hoewel de betekenis van zon document niet overschat moet worden, kan het toch nuttig zijn om gestalte te geven aan het voorschrift van de grondwet dat de raad aan het hoofd van de gemeente staat. In het verleden was het veelszins zo, dat het college het beleid uitstippelde, waar de raadsfracties zich vervolgens uit solidariteit met hun fractiegenoot-wethouder en/of wegens gebrek aan kennis van alternatieven al dan niet schoorvoetend bij neerleggen. Uiteraard kan zon programoverleg tot gevolg hebben dat één van de fracties die binnen het beginsel van de afspiegeling wél in aanmerking zou komen om een wethouder te leveren, moet afhaken. Zolang dat niet het doel is van het programoverleg (dus het streven naar meerderheidscolleges met een oppositie tegenover zich), maar alleen gevolg, behoeft dat niet afgekeurd te worden. WAT NOG WEL voor verbetering vatbaar is, is de positie van de burgemeester in dit geheel. Zijn rol is niet die van bepleiter van een partijprogram waarop hij gekozen is, al is hij meestal wel partijlid. Maar als bestuurder heeft hij wel een eigen taak en verantwoordelijkheid in het collge, dat niet voor niets college van burgemeester èn wethouders heet. Bovendien vertegenwoordigt hij vaak het element van stabiliteit en continuïteit in het college en dat kan wel eens van belang zijn om de kwaliteits/in bij de opstelling van het programma in het oog te houden. Alleen al die plaats van de burgemeester vormt een argument tegen de politiek-bepaalde meerderheidscolleges. Behoort de burgemeester qua politieke kleur ook tot die meerderheid, dan komt zijn rol van man voor de gehele gemeente in gevaar (Rotterdam), behoort hij juist tot de minderheid die buiten het college wordt gehouden, dan dreigt zijn rol te ontaarden tot louter vergadervoorzitter (Utrecht). Maar ook wanneer op basis van een programma een afspiegelingscollege wordt gekozen, is het niet juist de burgemeester daar volkomen buiten te houden. Het zegt op dit punt wel iets, dat de socialistische burgemeesters van Amsterdam en Zaanstad op dit punt openlijk kritiek hebben geoefend, de één op de inhoud van het programma dat hij geacht wordt mede uit te voeren, de ander op de procedure. Met het afstand nemen van de puur linkse meerderheidscolleges door de PvdA aan de ene kant, en het aanvaarden van het principe dat een college op basis van een program moet werken door vrijwel alle partijen aan de andere kant, zijn de scherpste kantjes van de meningsverschillen over het functioneren van het gemeentebestuur wat afgeslepen. Het zal goed zijn als men zich voor de volgende maal speciaal over de positie van de burgemeester nog nader bezint- --- Breuk in Groningse Statenfractie PvdA in conflict over partijdemocratie (van onze correspondent) GRONINGEN - In de Statenfractie van de Partij van de Arbeid in de provincie Groningen is een al lange tijd sluimerend conflict tot uitbarsting gekomen. Directe aanleiding vormt de houding van drie socialistische Statenleden tijdens de vorming van het college van Gedeputeerde Staten. Vorige week kregen deze drie, die onder leiding staan van de heer R. Tamminga, het verbod om tot 7 oktober a.ü. vergaderingen van de fractie bij te wonen. Toen men echter vorige week vrijdag op een fractievergadering verscheen, kwam het openlijk tot een breuk. Gisteren, tijdens de eerste gewone vergadering van Provinciale Staten na de moeilijke collegevorming in juli, bleek dat de groep-Tamminga een eigen fractie had gevormd onder de naam Verontruste PvdA-Socialisten (VPS). De oorzaken van de moeilijkheden zijn terug te voeren op discussies die landelijk in de PvdA gevoerd worden inzake de interne partij-democratie, fractie-discipline en binding van raadsen statenleden aan uitspraken van organen van de partij. De heer Tamminga zei ons gisteren, dat volgens het Nederlandse staatsrecht raads- en statenleden een eigen verantwoordelijkheid bij de uitvoering van het program hebben. In verband daarmee is het volgens hem onjuist, dat men getracht heeft de minderheid te onderwerpen aan de wil van de meerderheid. Volgens hem vindt hij in zijn eigen partij voor deze opvatting steun bij publicaties van de Wiardi Beekmansstichting (het wetenschappelijk bureau van de Partij van de Arbeid) en bij uitspraken van mensen als Han Lammers, die een gematigde visie hebben met betrekking tot de meerderheidsstrategie van de PvdA. --- Werkgelegenheid Volgens de heer Tamminga spitste het conflict in de provincie Groningen zich met name toe op de bemanning van het college van Gedeputeerde Staten, in verband met de uitvoering van de werkgelegenheidsparagraaf uit het socialistische verkiezingsprogramma. Mensen als Luit Boer en Luuk Bartelds, die zitting hadden in het oude college, hebben niet bewezen zich erg actief voor meer werkgelegenheid te willen inzetten, zo vindt hij. Bovendien is bij de andere linkse partijen, en met name bij D' 66 en de PSP, nauwelijks voldoende steun te verwachten voor een effectief werkgelegenheidsbeleid in de provincie Groningen, aldus Tamminga. Anderzijds zeggen de dissidenten, dat zij zich juist sterk maken voor de uitvoering van het PvdA-program. De heer Tamminga wijst daarbij op uitspraken van de gewestelijke vergadering van de PvdA, die nadrukkelijk prioriteit heeft gegeven aan het werkgelegenheidsbeleid. Bovendien rechtvaardigt de heer Tamminga zijn optreden door te wijzen op het feit, dat hij al op dertig maart jl in de nieuwe fractie zijn wensen en verlangens schriftelijk op tafel had gelegd. Toen hij in de loop van de tijd niet voldoende steun kreeg voor zijn streven naar een samenwerking met het CDA en voor zijn opvattingen op het punt van de PvdA-kandidaten, is het meningsverschil naar buiten gekomen. Bemiddelingspogingen van het PvdA-Kamerlid W. Meijer zijn op niets uitgelopen, volgens Tamminga, omdat de fractie onvoldoende ruimte had gegeven om kans van slagen te hebben. Volgens hem is de heer Meijer daar - anders dan deze middels een artikel in de NRC/Handelsblad heeft gesuggereerd - erg boos over geweest. --- Nujoma akkoord met plan Waldheim NEW VORK - De leider van de Namibische guerrilla-organisatie Swapo, Sam Nujoma, heeft verklaard dat hij instemt met het voorstel van secretaris-generaal Kurt Waldheim van de verenigde Naties om een vredesmacht van 7.500 man naar Zuid west-Afrika te sturen. Deze vredesmacht moet vrije verkiezingen "en een vreedzame overgang naar onafhankelijkheid garanderen. Behalve deze VN-militairen wil Waldheim ook 1.200 burger-waarnemers naar het gebied sturen. Het geheel zal 300 miljoen dollar kosten. Nujoma kwam zondag in New Vork aan. Dinsdag had hij een uitvoerig gesprek met Waldheim over de overgangsregeling. Waldheim heeft er de nadruk op gelegd dat het welslagen van het plan afhangt van de goede wil en samenwerking van de Swapo en Zuid-Afrika, dat het gebied nu nog bestuurt. (zie ook pag. 9) --- De Bilt meldt: Plaatselijk regen Veel bewolking met plaatselijk regen. Zwakke tot matige meest oostelijke wind. Maximum temperaturen ongeveer 17 graden. --- ND vandaag: Gisteren beleefde Kampen weer de Schooldag van de Geref. Kerken. Zon 10.000 mensen trokken naar de hanzestad om er naar toespraken te luisteren en prettig samen te zijn. Verslagen in woord en beeld treft de lezer in de extra VARIANT aan. • BINNENLAND 5 Collegevorming levert weinig verrassingen op • BINNEN-EN BUITENLAND 7 Stadsverwarming in Almere • OPINIE/BUITENLAND 9 Nederlandse autonomie het best bewaakt door deelname aan internationale organisaties Washington ongerust over situatie in Nicaragua • ECONOMIE 11 Lagere groei economie maakt aüss moeilijker • KERK EN RELIGIE/ ONDERWIJS 2 „Hendrik de Cock": Cocktail hoeft niet ieders instemming te hebben. • BUITENLAND 3 Sadat: dit is een beslissend kruispunt. • VARIA 4 In jaren '80 omwenteling op het gebied van de informatie --- „Ernstig conflict" Roel Vos, fractieleider van de PvdA in de Groningse Staten, heeft gisteren in een verklaring gezegd, dat het gaat om een ernstig conflict, dat grote politieke gevolgen heeft. In het college van GS weerspiegelt in geen enkel opzicht (zelfs niet uit afspiegelingsoogpunt) de wil van de kiezer. De PvdA, zo zei hij, is op geen enkele manier aan dit college gebonden. Overigens bevestigde hij later tegenover ons de opvattingen van de heer Tamminga, dat de breuk is terug te voeren op de landelijke ontwikkelingen in de PvdA. Volgens de meerderheid van de fractie, zo zei hij, kunnen intern alle meningsverschillen op tafel komen, maar beslist de fractie uiteindelijk over de in te nemen standpunten. Die fractiestandpunten moeten overeenkomen met het beleid, zoals zij dat uitstippelt, of anders moet achteraf verantwoording worden afgelegd, zo zei hij. Volgens Vos is de groep- Tamminga te ver gegaan in het toeeigenen van ruimte voor eigen opvattingen. „Wij konden als fractie niet verder gaan dan we gingen, en voor meer wilden wij geen verantwoording dragen tegenover de gewestelijke vergaderingen", zo zei hij. --- Wil China verdrag met SU opzeggen? TOKIO [DPA] - De Chinese vicepremier TEng Hsiao-ping heeft verklaard dat China het bondgenootschappelijk verdrag met de Sowjet- Unie van 1950 wil opzeggen. Dat althans heeft het Japanse persbureau Kyodo uit Peking gemeld. Teng zei dit tot de groep van 13 Japanse journalisten die hij gisterochtend in de „Grote Hal van het Volk" ontving. Het genoemde verdrag dat op het hoogtepunt van de Russische- Chinese vriendschap werd getekend, bestempelt Japan als de „gemeenschappelijke vijand". De regering in Tokio acht dit verdrag niet verenigbaar met het verdrag voor vrede en vriendschap dat Japan en China onlangs hebben gesloten. Tot dusver heeft Tokio er echter nog niet officieel op aangedrongen,. dat Peking het verdrag met Moskou opzegt. De Chinese leiders hebben herhaaldelijk verklaard, dat het verdrag met de Sowjet-Unie „door de gebeurtenissen is achterhaald". --- Joden in SU met doodstraf bedreigd TEL AVIV [UPI] - Vier Russische Joden lopen de kans dat zij ter dood veroordeeld worden op het einde van een proces dat vijf jaar heeft geduurd en dat maandag in de Oekraïnische stad Donetsk werd afgesloten. De „Jerusalem Post" schreef gisteren van "verwanten van enkele beklaagden" te hebben gehoord dat de vier Joden hadden terechtgestaan omdat ze textiel dat uit hun fabriek in de buurt van Bakoe kwam, onderhands voor een half miljoen roebel van de hand hadden gedaan. Het viertal heeft hoger beroep aangetekend. ---