BINNENLAND. DE VRIJZ. DEM. BOND EN GEN. SNIJDERS. Het Hoofdbestuur van den Vrijz. Democratischen Bond heeft, naar het aan de pers mededeelt, aan den generaal b. d. C. J. Snijders een brief gericht naar aanleiding van diens uitlatingen op de jaarlijksche vergadering der vereeniging „Ons Leger", over het optreden van dpn heer prof. dr. D. van Embden, inzake het vraagstuk der nationale ontwapening. De generaal kwalificeerde dit 'optreden als „onzinnige en verderfelijke propaganda." Genoemd hoofdbestuur is van oordeel, dat ter voorlichting van het Ne{derlandsche volk meer noodzakelijk is dan het houden van het vraagstuk der ontwapening in een sfeer van volkomen zakelijkheid. Daarom noodigt het bestuur op een nader te bepalen dag in de maand September, hetzij in Amsterdam, heizij in 's-Gravenhage, generaal uit in een openbare vergadering met prof. Van Embden over dit vraagstuk van gedachten te wisselen. Aan elk der sprekers zal een urn- tijd voor zijn en een half uur voor repliek worden toegekend. Bij loting zou ffeunnen worden bepaald, aan wien van beiden het eerst het woord zal worden Iverleend. In deze vergadering zal aan andere sprekers of debaters geen gelegenheid worden gegeven om het woord te voeren. Het secretariaat van den Vrijzinnig- Democratischen Bond zal voor de verdere "organisatie der vergadering zorg dragen, de kosten zullen eveneens door dezen Bond worden gedragen --- ONDERSCHEIDINGEN. Bij Koninklijk besluit zijn, zooals wij gisteravond reeds per bulletin bekend maakten, benoemd: tot ridder in de orde van den Nederlandschen Leeuw, jhr. mr. J. W. Quarles van Ufford, Commissaris der Koningin in Zeeland; lot officier in de Orde van Oranje Nassau: mr. J. 11. van Bel, voorzitter van het Hcrdeiikingscomilé te Middelburg; P. Dumon Tak, burgemeester van Middelburg; lot ridder in de Orde van Oranje Nassau. J. ö. A. L. Berkers, burgemeester van Sluis; P. J. Boone, technisch ambtenaar van den Prov. Waterstaat te Zierikzee; J. de Feijter, burgemeester van Zaamslag; A. F. Hansens, burgemeester van Slavenisse; A. Kloeke, kapitein der infanterie le Middelburg; 0. Koert, burgemeester van ,Wolphaartsdijk; A. Timmerman, lid der Prov. Slaten van Zeeland en wethouder van Zierikzee ; M. J. Verhorst, burgemeester vanWissenkerke ; G. P. Vogelaar, lid der Prov. Slaten, le Krabbcndijke; P. L. de Wael, burgemeester vau Ktoppeldijk; Dl. H. van Zuijen, burgemeester van Breskens ; de eere-medaille in zilver van de Orde van Oranje Nassau toegekend aan: P. Adriaanse, bode-kamer bewaarder van het Prov. bestuur van Zeeland le Middelburg; A. Schipper, opzichter le kl. hij de Visscherijpolitie te Tholen; 0. J. Schot, voorzitter van de "Visschersvereeniging lc Zierikzee; Fr. 0. Praet, voorzitter van de Mosselvisschersvereeniging „St. Petrus" lc Olin- --- n mm i vu ie Haringplaats - - Middelburg NIEUWE ZENDINGEN mie Gordijßen 125 c.M. breed, 525 c.lt lang. (Ine. lied.) --- Uit Stad en Provincie. üit Walcheren. — In de Maandag gehouden raadsvergadering te irncmuidcn herinnerde de voorzitter met enkele woorden aan de ramp, welke deze gemeente heeft getroffen, waarbij vijf personen iv hun bedrijf om het leven kwamen, wier lijken' thans alle zijn aangespoeld. Aangeboden werèl de begrooting voor het dienstjaar 1925, welke aan de leden ter inzage zal worden gegeven. Op de voordracht voor do benoeming van zetters werden de beide aftredende leden ï>. J. Kousemaker en J. K. Crucq geplaatst, benevens de heeren 0. van .Waarde en 0. Oreel. Nadat de heer A. Schuil namens de commissie verslag had uitgebracht over de gemeenterekening 1923, welke in orde was bevonden, werd deze vastgesteld. De inkomsten bedroegen f 85946.671/», aan uitgaven f 80213.38, alzoo een voordeelig slol van f 5733.29V2> waarvan is afgeschreven op den dienst 1924 f 1401 wegens achterstallige uitgaven over 1923. Zoodat het werkelijk goed slot is f 4332.291/2- Op een verzoek van de vereeniging Schutlevaer om vermindering kaaigeld, werd op voorstel van B. en Wl afwijzend beschikt, waarmede de raad zich vereenigde. Bij de rondvraag zeide de heer Puijpe dat op de begrooting 1925 geen post voorkwam voor buitengewone uitgaven der school te Kleverskerke, zoo deze niet mochl worden opgeheven. En dat volgens een onderhoud met den inspecteur van het L. O. dit nog al een aanzienlijke post zal zijn. De heer Janse vroeg of er al een oproeping geplaatst is voor een onderwijzer indien de school mocht blijven. De voorzitter zeide van neen, doch vermeldde ook tevens Öat met het oog op de vacantie, welke tot 25 Augustus duurt, dit wel m otfüe zal zijn, daar hierover reeds met den inspecteur van het L. O. is geconfereerd. Verder zag spreker gaarne dat de lindeboom to Kleverskerke gesnoeid werd. De voorzitter zegl hem dit toe. Ook zeide spreker dal de brandspuit nog niet is schoongemaakt na het gebruik hiervan \VL De ™orzilter zeide den heer Peek hierover te zullen schrij- De heer van Eenennaam vroeg of de £mVa," f &,UCq °"s ui°' verloopen was voor het verleggen van hel klinkerpadje in de Noordslraat. Spreker wil hem hieraan herinneren. De heer Oruca zeide dit zoo spoedig mogelijk in orde te zullen brengen. Verder vroeg de heer van Eenennaam of de burgemeester een bijzondere reden had om hij de tér aarde bestelling der slachtoffers welke bij do slormramp om het leven kwamen, het publiek te weren om op de begraafplaats te komen. De voorzitter zeide dal dit op een misverstand berust, daar het enkel zijn Tjcöpeling was de kinderen niet toe te laten De heer Kluit vroeg om beter toezicht op de begraafplaats, daal deze tegenwoordig door de jeugd \tel belredela wordt, en ze er zelfs loopen te spelen. De voorzitter zal hiervoor laten zorgen. De lieer örucq vroeg of de steeoien welke op de kaai staan, niet opgeruimd konden worden, daar ze er anders met de bietencampagne misschien nog liggen, en dan veel last zullen veroorzaken. De voorzitter zal hier ook werk van maken. U i t Z u i d-B e v e 1 a n d. — Donderdagavond kwam de raad der gemeente Kloetinge in openbare, vergadering bijeen. Afwezig wegens ongesteldheid de heer D. Sinke. Li behandeling komt een verzoek van de vereeniging ~Eigen Erf" le Kloetinge, waarin deze verzoekt een crediet te willen verleenen van f 3600 voor het bouwen van een plaatsje voor den heer J. Hollestelle aldaar ingevolge de Landarbeiderswet. Besloten wordt dit crediet te verleenen. De voorgedragen dubbeltalleu voor 't college van zetters zijn le dubbeltal P. C. Oele en P. A. Trimpe; 2de dubbellal A. Beenhakker en J. AUemekinders. De gemeentere ken ing over 1923 werd aangeboden met een tolaal aan ontvang van f 63423.25 Ou aan uitgaaf f 62374.95 en een balig slot van f 1047.70; en die van hel Burgerlijk Armbestuur, ontvangsten f 22452.60, uitgaaf f 17837.87, en de begrooling voor 1925. Ze worden verzonden naar een commissie van onderzoek. Besloten wordt de brandslool aan den Achterweg te dempen en afraslering aan te brengen. Aan B. en W. werd opgedragen dit werk te doen geschieden op de voordecligste wijze. Aangaande het voorstel van B. en W. om de woning van 0. Lankester niet onbewoonbaar [e verklaren, stelt de heer Lenshoek, nu blijkt dat de woning onbewoonbaar ïs, voor, haar onbewoonbaar te verklaren voor ecu bepaalden tijd en daar er geen woningen beschikbaar zijn, dien termijn zoo noodig na afloop weer te verlengen. Besloten wordt deze zaak 10l een volgende vergadering aan te houden en te onderzoeken or op de een of andere manier geen weg meer te vinden De gemeente moet in de koslen van de R. H. B. S. lc Goes f 797.57 betalen Bij de rondvraag vraagt de lieer Lenshoek de vangputten op hel Markt veld wal beter te onderhouden. De heer Straub vraagt of de paaltjes op het Markt veld, 'wanneer deze door anderen sluk worden gemaakt, ook op kosten van hen wordt vernieuwd. De voorzitter antwoordt hierop bevestigend. Uit Schouwe n-D uiveland. — Een jongedame uil hel Noorden des lands, sedert eenige weken te Ellemeet logeerend, was Zaterdagmorgen, zooals zij dikwijls deed, naar hel strand gegaan. De in den voormiddag opkomende regenbuien bewogen een harer huisgenooten een mantel te brengen. Op het strand gekomen trof hij de logee daar niet aan. Na cenig zoeken vond hij wel haar boek en haar voetspoor, dal naar het eind van een der hoofden voerde. Men vreest dat haar een ongeluk overkomen is. (Z. N.) Üit Zeeu w s ch-Vl a ande ren W. D. — Maandagavond kwam de radd van Cadzand in voltallige vergadering bijeen. Als ingekomen stukken werd o. m. medegedeeld een beschikking van Gedeputeerde Staten, houdende vernietiging van het raadsbesluit, waarbij afwijzend was beschikt op het verzoek van den landbouwer Adr. Quaak, om vergoeding van de kosten in hot vervoer van zijn kind, dat de school met den bijbel te 'Oostburg bezoekt. Opnieuw betreurde de 'raad het, dat de wel op het lager pnderwijs dwingt lot het toekennen dezer vergoeding of tegemoetkoming, waar hier van onvermogen absoluut geen sprake is. Gedeputeerden bepaalden het bedrag der vergoeding op f 2.70 per maand. De gemeenterekening over 1923 wordl voorloopig vastgesteld in ontvang op lf 47.339.77, in uitgaaf op f 46 440.13y* alzoo met een goed slot van f 899.63 V» In verband met een uitbreiding van het iaagspanningsnet, werd besloten, len (behoeve der eleclrificatie van de gemeente, nog f 2000 te leenen. Tot meleropnemer werd benoemd, uit vier sollicitanten, de gemeenteveldwachter, terwijl de gemeen f esecretaris werd aangewezen als administrateur van hel eïectriciteitsbedrijf. --- VOOR DE SLACHTOFFERS VAN DE STORMRAMP. Bij de redactie van de Middelburgsche Courant werd nog ontvangen van : Postw. onbekend f 5; G. f 0.50; R. f 2.50, totaal fB. Tesamen met de vorige gitten 1 989.53. Bij den penningmeester van het Middelburgsen Comité werd nog ontvangen van : N. N. f 2.50; F. (Houaanschc Kade) 13; A. F. M. f 1; voor de visschers f 1; lotaal 17.50. Tesamen met de vorige, giften en de collecte f 2239,45. --- De Koninklijke Familie in Zeeland. Te Brouwershaven. De stoet kwam tegen half vijf de gemeente binucn langs de Noorddain (de vroegere brug) door de aldaar voor deze gelegenheid opgebouwde Oude Noordpoorl. Eazuinblares op deze poorl kc-ndigen de nadering der Koninklijke Familie aan. De stoet ging voorts door de Noordstraal, langs hel pleintje waaraan het geboorte-huis van „Vader Cats" is gelegen waarvan het geveltje, ook voor deze gelegenheid was opgetrokken zooals dat was in den tijd dat Jacob Cats er werd geboren, en zijn eerste jongensjaren doorbracht. Toen kwam de sloel op het Havenplein waar voor hei Stadhuis het muziekkorps hel Wilhelmus aanhief, waarna de Koninklijke bezoekers en het gevolg uitstapten. Ter ontvangst stond de burgemeester met de beide weihouders onderaan de Pui van het Stadhuis. Aan de Koningin en de Prinses werden bloemen aangeboden door resp. het jongste dochtertje van den oudsten wethouder en het dochtertje van een der raadsleden. Vervolgens ging de Koninklijke Familie, l usschen een jlubbele haag van in hel wit gekleede eu door een slinger van groen en Oranje saamgesloten meisjes, het Stadhuis binnen naar de raadzaal, alwaar de overige raadsleden werden voorgesteld. Daarna sprak de burgemeester, de heer N. A. Berkhout de bezoekers als volgt toe: Majesteit, Koninklijke Hooghedeu. Waar het Uwe -Majesteit en Uwe Koninklijke Hoogheden heeft mogen behagen, dit ons oude geschiedkundige havenstadje met Uw persoonlijk bezoek te willen vereeren, acht de raad dezer gemeenle zich gelukkig liet groote voorrecht te mogen hebben, zijn Vorstinne en Hare Koninklijke Familie iv zijn raadzaal le mogen begroeten. Nog altijd is hier in levendige, dankbare herinnering gebleven het bezoek dal eertijds de gemeenle van Zijne Majesteit Koning Willem de 111 e — ook iv deze raadzaal — heeft mogen ontvangen. Uwe Majesteit veroorloove mij dan ook, namens den raad een woord van -hartelijken dank le mogen brengen voor de eer die V ons heden wel hebt willen bewijzen, door eenige oogenblikken in ons — wel is waar eenvoudige raadhuis biunen te treden. Namens den raad niet alleen, ja namens de gansche burgerij worde Uwe Majesteit hier liet bewijs van onze groote dankbaarheid gebracht. De sponlane huldiging daareven u betoond, verkondt dit duidelijker dan het mij gegeven zoude zijn in woorden uit le drukken. Hoe ook wordt hier gevoeld de aanhankelijkheid van ons Vorstenhuis, hier in dit Oude Stedeke, onder welks wallen eens de vrijheid voor ons Vaderland werd bevochten. . • Neerlands Vrijheid, die kostbare schat, welke wïj voorzeker ook danken aan den steun van ons dierbaar Oranjehuis. Wanneer U straks weder zult zijn heengegaan uil dit vredige Stedeke waar eenmaal stond de wieg van onzen "beminden volksdichter en staatsman „Vader Cats", dan moge Uwe Majesteil de verzekering zijn gegeven, dat mei de dankbare herinnering aan dezen onvergeetclijken dag, in ieders harte ruischt het: Nederland en Oranje Oranje en Nederland, zij zijn en blijven één. Waar het heeft mogen heilagen aan Zijne Majesteit Koning Willem de II ie, ler gedachtenis aan Zijn bezoek alhier gebracht, Zijne handteekenïng le zetten in de Werken yan Jacobs Cats - door deze zelf aan zijn geboorleslad geschonken — daar zij het mij vergund U te mogen verzoeken eveneens Uwe handtéekeningen wel le willen zeilen in dit pracht exemplaar ter herinnering aan dezen voor Brouwershaven zoo heuglijken dag. Nog zij gemeld ter aanvulling van het gisteren meegedeelde, dat H. M. de Koningin op de rede van den burgemeester van Zierikzee dankte voor liet gulle welkom. Mei groote erken lelijk beid aanvaard ik levens de hernieuwde betuiging van trouw en aanhankelijkheid door welke deze stad zich onderscheidt. Ik zie niet voldoening, dat de geest van voortvarendheid en volharding, welke deze oude slad kenmerkte, nog sleeds voortleeft. Ik ben dan ook overtuigd, dat voor Haar als middelpunt dezer schoone en welvarende eilanden nog een belangrijke toekomst is weggelegd. Een toekomst, waarin ze, als in het verleden, trouw met het vaderland en ons Huis verbonden, onder Gods zegen van de nimmer falende geestkracht harer burgers de verdiende vruchten zal plukken. Aan het verzoek [ol het plaatsen van de handteekeuingen werden gaarne voldaan. Nadat in de raadszaal thee was rondgediend, ging de Koninklijke familie we-, der naar beneden en zongen de kinderen der openb. en bijzond.„scholen gezamelijk de Koninklijke familie slaande op de Pui van hel Stadhuis — de „Wilhelmina Hymne" toe. Terwijl vervolgens de auto's weer bestegen werden liel het muziekgezelschap het. „Wien Neerland's Bloed" hooren. De stoet vertrok gaande langs hel Hafvenplein, Havenzuid en de Poortdijkstraat, door de Zuidjjoort (welke ook voor deze gelegenheid weer was opgetrokken in den ouden stijl zooals die Evoorkomen op de gravures) en verliet de stad over de Poorldijkdam naar Zonriem a i re, waar burgemeester IL J. Roelvink werd voorgesteld en zanghulde hulde niet ontbrak. De volgende halte was in de gemeente D rei schor, waar de burgemeester E. H. P. van Nahuijs werd vooggesteld, en waar mevr. van Panhuijs aan de Koningin, en haar zoon aan Prinses Juliana bloemen aanboden, en het jilaatselijk zangkoor hel Zeeuwsch Volkslied deed hooren. Op den leruglocht naar Zierikzee werd werd nog even opgehouden te Schudde b c u r s voor het aanbieden van bloemen door de dames Schunrbecqe Boeije en de Clercq. ■■• Terugkomst in Z ï cri kzee Een groole menigfe wachtfe de Koningin bij Haar terugkomst in Zierikzee af, en verwelkomde Haar harteïijk. Maar bovendien had een bijzondere plechtigheid plaats op het Kraanplein. Daar werd door ruim 500 kinderen een bloemenhulde gebracht, waarbij aan de Koningin een bouquet werd aangeboden door Piclernella J. v. de Ende. En ook op de Zuid Willebrug was el?ii bloemenhulde opgesteld, waarbij Anna Peulc aan H. M. een bouquet mocht aanbieden. En het was ook daar, dal de voorzitter van de Oranjevcreeniging, de heer J. A. Bïermasz aan H. M. een foto aanbood van het monument dat, als een herinnering aan.dit bezoek, is opgericht op het Kraanplein, geflankeerd door teakhouten banken. Bij bel weer aan boord gaan van de Hydrograaf liet 't Mondharmonicagezo,' schap „D. O. K " een afscheidsnummei\ hooren, evenals het Muziekgezelschap1 „Kunst en Eer". Verder op den Havendijk had het muziekgezelschap ..Oefening en Uilspanning" van Nieuwerkerk zich opgesteld om de Koninklijke familie uitgeleide le doen. H. M. de Kon in gin dankte in haar antwoord voor de schoone en hartelijke ontvangst en voor de bewijzen van aanaauhankelijkheid, gegeven door de bevolking der slad, wier naam in de geschiedenis zoo nauw verbonden is met het Oranjehuis. De Koningin sprak de hoop uit, dat Brouwershaven e,pn plaats zal blijven innemen barer traditie waardig. (i De blijde inkomste te Middelburg. Degenen, die nog wel eens willen beweren, dat de Middelburgers vrij onverschillig staan tegenover een Koninklijk bezoek zullen gisterenavond, wanneer zij niet ziende blind zijn van deze dwalingen huns weegs zijn teruggekeerd. Reeds lang voor liet aangekondigde uur vau aankomst werden op de Loskade en langs de straten, waardoor de Koningin zou rijden lange hagen van vele rijen menschen gevormd, die van du inkomste der Koninklijke familie getuigen wilden zijn. de weg werd door talrijke politiemannen vrij gehouden en dil was ook het geval mei een grool deel der Loskade, waar op de plaats, waar vroeger de door vele betreurde provinciale hooi aankwam een keurige versiering van planten en vlaggen Oranje bianchc bleu was aangebracht door de goede zorgen van den directeur van gemeentewerken. Hel geduld der wachtenden zou wel op den proef wordeng esleld. Was half negen als uur van' aankomst gemeld, toch was het reeds ruim kwart voor negen toen hel bericht kwam, dal de ~Hydrograaf" met de hooge gasten de sluizen to Veere was gepasseerd en het zou ruim 9 uur worden toen de boot bij de» McelfabrieJ; zichtbaar word en hel eerste gejuich der het verst slaanden belangstellenden werd gehoord. Toen de boot aan de aanlegplaats meerde, zette het Middelburgsch Muziekkorps eerst de Vaderlandsche en toen het Zeeuwsche Volkslied in. de plank werd uitgelegd en onder hei gejuich der menigte schreed onze Landsvrouwe vlug over de plank, zonder eentje vermoeienis van den langen tocht van gisteren te toonen. Aan den wal werd zij gecomplimenteerd door den burgemeester, den heer P. Dumon Tak. terwijl deze ook H. K. H. de Prinses en iZ. K. 11. den Prins verwelkomde Spoedig werd in de gereed staande hof rij tuigen gestapl en hel gejuich groeide aan tot een ware ovatie, toen de rijtuigen onder het gelui der kerkklokken de Stationsstraat inreden, en dit mei een langzaam tempo om alle langs den weg geschaarden en de honderden die een plaatsje voor de ramen hadden gevonden, in de gelegenheid le stellen hel zoo van harte gemeende welkom aan de hooge gasten toe le roepen. Een begrijpelijke wensch was het van H. M„ bij aankomst in de Abdij rust te vinden, maar voor de honderden die trachtten ook daar nog een ovatie le gaan brengen was het een tegenvaller, dat de sterke arm der politie hen tegen hield en zij onverrichlerzake moesten tcrugkeeren. De enkele die in de Abdij waren, zagen dat mevrouw Quarles met haar heide zoons de Hooge Gasten hartelijk verwelkomden, maar toen gingen de deuren dicht en de eerste dag van hel Koninklijk bezoek behoorde weer tot het verleden. Het publiek dacht echter nog niel aan naar huis gaan, honderden bleven loopen langs de versierde en verlichte straten en vroolijk gezang klonk alom, de groole drukte van gisterenavond doel de verwachting voor heden hoog gespannen zijn. De drukte op straat bleef do heelen avond natuurlijk geweldig! Dal kwam door het bezoek zelve, en door de illuminatie die hier en daar al ontstoken was. Op de Groenmarkt b.v. was een zee van licht! Prachtig deed daar de electrische verlichting langs de deur enraampostea van het huis van onzen burgemeester, van het pakhuis daar schuintegenover, .van de woning van mr. van Bel, en van notaris Hioolenl Deze illuminatie was al ontstoken, toen de Kon. Familie daar langs reed. Eu dan zagen wïj bij de A, Z. E. M. op den Dam de aardige reclame; verhihting en de gloeilampjes van Ruys Handelsverecniging op de Lange Burg. De Lange Viele was als verleden jaar. bij de jubileumfeesten: de slingers ge*, kleurde lampjes naar de huizen gaven weer een uitstekend effect, Vroolijk bleef het tot laat; de feeststemming zit er flink in! Het Openluchtspel. Wanneer dit blad in handen komt van de lezers, zullen velen van hen zich voorbereiden om naar de Markt lc trekken voor de bijwoning van het Spel. Wellicht zullen velen dit blad eerst opnemen als ze daarvan 'terugkeeren. ■ Maar in ieder geval wilïeu wij hier, naar aanleiding van bet geen wij zagen van het spel zooals het op de laatste repetities zich aan ons voor deed, nog eens den inhoud bespreken, mede ten behoeve van onze lezers elders, Üie iets willen welen van het geen hier vertoond wordt Zooals men weet, brengt het spel in becM de laatste oogenbikken van het beleg van Middelburg, de spanning bij de onderhandeling nopens de overgave, en de huldiging van den Prins van Oranje door de burgers van de bevrijde stad. •Voor de uitbeelding van dal spel zijn binnen den )t ijd van een uur saamge- Irokken verschillende episodes, die in werkelijkheid eenige dagen uiteen lagen. De Prins en Mondragon hebben elkaar ook niet persoonlijk in Middelburg ontmoet. Maar door die samenvatting, en ook door hel krachtig naar voren brengen van het m e n s c h e lij k gevoel bij die gebeurtenissen, is de beteckenis van dien overgang voor de naast betrokkenen veel sterker tol uitdrukking gekomen, dan bij een Irouw volgen van de historische momenten mogelijk zou zijn geweest. Dat is het wat ons bovenal getroffen heefl in dit werk van dr. P. C. Boulcns, aan wien de hulde toekomt voor bet ontwerpen ervan. Een dergelijk spel over dit onderwerp, zou heel licht aanleiding hebben kunnen geven t ol een eenzijdige palrioliselïê verheerlijking. Dat is hier niet geschied. Geheel in overeenstemming met wal in 1871 de werkelijkheid was, heeft de ontwerper ons doen gevoelen hoe volkomen oprecht ook de talrijke Katholieken trouw bleven aan hun geloof, en aan hun vorst, dien zij nu eenmaal als hun hoofd beschouwden, zooals eveneens hun voorvaderen eeuwenlang gedaau hadden. Men vergete toch nooit dal er toen nag geen vrije, onafhankelijke Nederlandsche slaat bestond; en Oat hel waarlijk ook een daad van zware opoffering was, dat de z.g. Spaanschc gezinnen do ballinschap ingingen: Om God te (dienen naar zijn eisch den Koning naar mijtn eed. , Eu naast dit evenwicht in de waardeering van beide groepen treft het zuiver-menschelijke dat in het spel zich uit spreekt. De tekst bestaat geheel uit reizangen, die de wisselende gemoedsstemmingen van de mcnigl e uitspreken. De eerste reizang van het koor wekt de stemming van sombere wanhoop der burgers en burgeressen in die laatste stille dagen van het beleg, waarin De stad, leeg van vertier en i_kri(gsgcdruisch ligt als een groot uitstervend [simpelhuis. Daarbij komt nu de onzekerheid over den uitslag van den strijd, waarvan men weet dat hij op de Schelde begonnen is tusschen de vloten. Het kleppen van de klokken van het Stadhuis, waarmee de Vroedschap bijeen geroepen wordt, leidt de actie van het spel in. Als een sombere schaar schrijden burgers en burgeressen langzaam naar voren op het plein vóór het stadhuis. Het zijn in het bijzonder de vrouwen, die aan hun wanhoop viling geven tot de langs hen gaande vroedschapsleden, en tot den Baljuw en den Burgemeester, die machteloos staan tegenover de uitingen van wanhoop: Die dood en honger weren zal Diè is 't die ons regeeren zal. Niet die ons laat verkennen. En dan verder: En zijn de mans niet mans genoeg, Dan zie i k zelf nog kans genoeg Mijn eigen pleit te winnen. Ik lijd der kindren nood niet meer, Ik roep de moeders in 't geweer En laat de Geuzen binnen. Maar ook Mondragon, de Spaansche bevelhebber nadert, voorafgegaan door officieren en soldaten. En dan wijken de vrouwen achteruit om plaats te maken de mannen, xlie in een dreigejnde groep zich tegenover Mondragon opstellen: Zijt ge eind'hjk gezonnen Naar rede te hooren? Geeft ge eindlijk gewonnen De zaak is verloren? Der "treuzen ongenade dreigt niet zoo [zwarl Als eigen blinde moedwil, die 't ergste Dus hier al evenmin als bij de vrouwen een patriottische drang. Het is de nood die hun heele gedachte heheerscht. En als dan de haat dreigt over te gaan in hand tastelij kli eden, de Spaansche wacht met geweld de burgers uiteen jaagt en er enkelen gevangen neemt, en Mondragon het stadhuis is binnen-gegaan, dan zakt een stemming van ootmoedige berusting over die groep, en dan volgt die treffende uiting van geloofsvertrouwen (wat het meer is*"dau een gebed, zooals het genoemd wordt): Nog is er niets beslechtl Die onze zaak, en alle ding beslecht, Hij volgt Zijn eigen tijden Als elke kleine hoop vervlogen is, Als menschenhulp van geen vermogen is, Dan komt hij lusschenbeide. In de bespreking die de heer Lensvell indertijd in ons blad van het spe) gegeven heeft, noemde hij terecht dat Jiet, keerpunt. Een bode te paard draaft op, vergezeld door jongens die de groote tijding rond verlellen ■de Geuzen overwonnen op de Scheldel Dan volgt een bode van den Prins ter overbrenging van den eisch: onvoorwaardelijke overgave. Maar Mondragon, staande voor het stadhuis, wijst dien eisch af. Liever steekt hij de heele stad in brand! En om zijn woorden kracht bij te zetten, sluurt hij mannen met fakkels en stroo de slad in. De eerste bode trekt af. Maar weldra komt de tweede, le paard, de Geuzenvlag in de hand : Mondragon's voorwaarde van onvoorwaardelijken aftocht is aangenomen door den Prins van Oranje. Maar wat dan volgt: de intocht van den Prinsj met zijn gevolg, en met zijn vendel en de watergeuzen, leidt ook nog niet dadelijk tot een triomftooneel. De levendigheid van beweging in het binnentrekken der bevrijders, en het wegtrekken der Spaarfsche bezetting, wordl afgebroken door tafercelen van lyrische stemming, die ook weer hel menschelijke fn de gebeurtenissen naar voren brengt. Eerst door do Rei vanvrouwen bij de uitdeeling van het brood. Maar dan vooral bij den reizang van burgers terngkeerend uit de ballingschap : Gewijden door lijden, en dan gezaligd Mijn oogen die mogen mijn vaderstad Weerzien, met rijker zegen begenadigd. Dan blinde ballingschap verhoopte of bad. Het weerzien van de vaderstad, de ontroering bij de begroeting van de oude vrienden en verwanten, de herinnering aan de helden die vielen, — daaraan is een groote plaats gewijd. En dan als tegenstelling: de reizang van de in ballingschap gaande burgers : Nog vóór de jaren maakt het leed Des menschen hart bejaard. Nog vóór hij ballingswegen (reedl, Is al mijn voel bezwaard In het spel wordt dit verpersoonlijkt door het afscheid van den burgemeester' Jacob Joosz., die met zijn vrouw en andere burgers weg trekt. En eerst dan wanneer die allen weg zijn, en als laatste ook Mondragon is heengegaan, dan komt het patriottische slot; dan stormen de overige burgers ien burgeressen naar voren lot den eed van trouw aan den Prins : Van nu af aan Voor God en voor Oranje. Nu en voortaan Voor Zeeland tegen Spanje! En dan vormen die allen met het Prinsenvendel en de Geuzen, en Veerenaars en Vlissingers een groote groep om den Prins, als een slot-apotheosa Zooois de opzet van dit speL Juist door de inmenging van de elementen, die we hiervoor in het lichl slelden, heeft het een beleekenis gekregen die het op hóóger peil bracht dan dat van een gelegenheidswerk. Uil de op zichzelf dorre geschiedkundige 'feiten heeft de ontwerper doen beseffen hoe de men s c h die dingen heeft beleefd. Fn dal is er zeker een groote verdienste van. Over de wijze van opvoering en over 'den indruk daarvan in ecu volgend nummer. Alleen zij dit nu reeds opgemerkt, dat voor dit openluchtspel de gelukkige combinatie is gekozen van gebarenspel, ter uitbeelding van wat ejjn achter de toeschouwers opgesteld koor zingl. Een gesproken woord in een groole Ruimte buiten verliest mecslal zijn kracht en nuance. Maar behalve dat, is het schier onmogelijk om door sprekende of zingende medespelers de stemming van een massa tol aesthetische uiting te brengen. Dat is n.l. moeilijk op een tooneel met een operakoor; en dat zou nog veel moeilijker zijn in de open lucht op een wijd speelveld, en dan nog wel met dilettanten. Hier hóórt men den zang, men ziet vóór zich hel daarmee overeenstemmende spel. En de illusie, dat die stemmen van de spelers komen, is werkelijk zeer sterk, wanneer alles goed samen gaat. Maar ook dat is meer iets voor de bespreking zelf, evenals de weelde voor de oogen die het spel biedt als kijkspel. ---