BUITENLAND. LONDENSCHE BRIEVEN (Van onzen Londenschen Correspondent Nieuwe krit i ek o p d e luchtvaart. Londen, 23 September 1927. ■pit Engeland komen de meeste aanvalr len op de liichtvaart. Een half jaar geleden wijdde ik in deze brieven een ber spreking aan een boek, van een schrjj[ver wiens indenlileit verborgen bleef achter het pseudoniem „Neon", waarwaarin de verrichtingen van vliegtuig eu luchtschip aan een ernstig en grondig onderzoek werden onderworpen en waar-, bij de onderzoeker tot de slotsom kwam dat ze nimmer een betrouwbaar en winstgevend bedrijf zouden maken. Bij die gelegenheid werd door de voorstanders der luchtvaart verklaard, dat het boek met marine-politieke bedoelingen was geschreven, n.l. om de Brilsche Admiraliteit bij te vallen en Ie helpen in haar beleid, dat is gegrondvest oj> de opvatting dat macht te water tenslotte in oorlogen, waarin Engeland wordt gewikkeld, den doorslag geeft. Die admiraliteit blijft dijüi-om luchtstrijdkrachten een ondergeschikte jriaals toekennen,, een j>o!iliek die veel bestrijding ondervindt. Het boek van „Neon", jzeide men, was uitgegeven om de admiraliteit te helpen legen tic kritiek" van andersdenkenden. Een professor in mechanica heeft nu dezer dagen ter gelegenheid van een'technisch congres, dat hier wordt gehouden, een aanval op de politiek van het Luchtvaar tminislerie gedaan, meer in het bijzonder op het goedkeureu van den bouw der twee groote luchtschepen, die reeds sedert langen tijd op stapel staan en een massa geld blijken te kosten. Zoo nu en dan verschijnen in de pers mededeelingen over de vorderingen, die meh anct deze schepen maakt. Die vorderingen zijn groot; maai* men doet intusschen zijn best openbare geestdrift voor de zaak te wekken door preliminaire beschrijvingen van de" uitrusting en iririchtlng dezer zeeka&teelen, die „the last word" zouden worden in luxe en gerief voor jpassagiers. Professor Spanner — djat is de naam van den technicus die het betrokken ministerie aan den tand voelde — heeft zeer harde dingen gezegd over die luchtschepen en daarmede het even belangrijke als belangwekkende debat over de practische waarde dezer vervoermiddelen heropend. De .professor beweert datnochde Britsche luchtschepen, die thans in dj? maak zijn, noch andere vervoermiddelen voor de lucht — die tot de lichterdan-dc-lucht-klasse behooren — zoodanig geconstrueerd kunnen worden, dat zij voldoende veiligheidsmarges geven, hetzij wat drijfvermogen hetzij wat constructieve kracht belreft. Hij redeneert dat de vereischte veiligheidsmarges niet kunnen worden verkregen, daar de lichtheidseischen het noodig maken ook de lichtste constructievormen aan te wenden. Het geraamte moet van dunne metalen sparren worden vervaardigd, die aan slechts matigen druk kunnen weerstand bieden. De gashouders zijn van een met een speciaal smeersel behandelde katoenen stof en aldus veel te zwak om redejijlk weerstand Ie kunnen bieden aan de sterk contrasteerende atmosferische invloeden, waaraan een luchlschip, dat door regen en wind moet gaan van tropische naar noordelijke klimaten, is blootgesteld. Het tuchtschip is in zijn diensl onderhevig aan een heftig proces van inkrimping bij atkoeling en uitzetting bij verwarming, een proces waartegen het dunne, zwakke en lichte materiaal, waaruit het is vervaardigd, niet bestand kan zijn. Hij had ook verontrustende woorden, te zeggen ovev de gashouders. Die zijn eveneens van besmeerd katoen vervaardigd, versterkt met een laag goudslagers vlies, een dierlijke stof die wordt verkregen van ossendarmen. ïn hun constructie zijn die houders ook Ie ongelijk., indien men let op de vitale functie die zij te vervullen hebben. Het vlies mist, om zijn oorsprong de uniformiteit van structuur on kwajileit die in dit geval een eerste eisch ist Prof, Spaner, die oud-niarine-mgenieur is, was zeer sarcastisch in zijn oordeel over het inzicht van de officieele luchtvaar luien schen, die — zinspeelde hij — blijkbaar meenden dat zij met hun luchtschepen slecht weer konden ontwijken. De ervaring had echter geleerd dat «de meteorologische wetenschap nimmer over uitgesu-ekt gebied kan aaugeven hoe de weersgesteldheid is of kan worden. Een luchtsclrip kan daarom alleen waarde hebben indien het stormen kan doorstaan. Indien men het echter zoo stevig bouwt dat het stormen kan doorstaan, dan kan men er niet mee varen. Ook naar aanleiding van dezen aanval op de luchtvaart hebben er weer stemmen geklonken die van dezen oud-marineman een bevooroordeeld criticus willen maken, wiens doel is het beleid der Admiraliteit te doen zegevieren. Intusschen blijft ook thans weer weerlegging) van de zakelijke kritiek, van de technische feiten, achterwege. En iedereejn moet hel wel met hem eens zijn dat een luchtschip, dat geen redelijken veiligheidsfaclor verschaft in storm,, in fundamcnteele eischen als vervoermiddel voor reizigers te kort schiet. Men is steeds geneigd zich de vraag te stellen wanneer men kennis neemt van uiteenzettingen, als deze betreffende het luchtschip, dat menschen, die dezelfde studie van het onderwerp hebben gemaakt tot zulke geheel verschillende conclusies kunnen komen. Vaak moeten gevoel en geestdrift, meer dan verstand, den doorslag geven bij het volgen van een zekere gedragslijn. Maar gevoel en geestdrift hebben hun nut, want zij verplaatsen — zij het ook soms voorbarig — theoriën naar heL gebied der praktijk, waarin theorie nu eens bevestigd wordt dan weer eens de mogel ijklied en niet heeft voorzien. Maar de luchtschepen zijn al lang — en veelal 10l hun schade — in de praktijk geweest. Als oorlogsmiddelen, in den vorm van Zeppelins, hlelken zij op zn minst feilbaar. Jnaafrï dit heeft hel vertrouwen van dr. 0110 Zeppelin niet geschokt, die van meening bleef, dat zijn scheppingen nuttig zou, den blijken als vervoermiddelen voer groote afstanden. Het inzicht van wijlen , Zeppelin werd gedeeld door lord Thomson, die als 'minister voor Luchtvaart in de Labour-regeering. hel officieele luchtschipplan opzelle. En zijn conservatieve opvolger sir Samuel Hoare, moet, — naar men mag aannemen — dezelfde meening zijn toegedaan, want hij is er mee voortgegaan, ook al zien wij tot op den huidigen dag nog niets van de luchtschepen. Hoe hel er verder mee gaan zal, moet men afwachten. Lord Thomson voornoemd, dien men den geestelijken vadier I yan hel Engelscho luclilschipprogram | moet noemeen, had het verzoek geltregen professor Spanner ter conferentie te komen bestrijden. Maar hij had er geen zin in, antwoordend dat hij' er het nut niet van inzag. In officieele luchtvaartkringen schijnt meu den aanval het eene oor in en het andere oor uit te hebben laten gaan. In dit land, waar men — dat moet gezegd — met prijzenswaardige nuchterheid het vraagstuk der luchtvaart beschouwt, helt men meer en meer over naar de meening dat het luchtschip geen toekomst heeft en dat de vliegbool eens gijn taak zal vervullen. In Duitschlanid, I waai* het moderne luchtschip werd geboren, is men die meening reeds langer ! toegedaan. Maar meer dan alle verliej lerdc bouwvormen en constructieve evolutie schijnt" de weersgesteldheid het laatste woord te hebben. Dat is de onberekenbare fèictor, dfe Óver succes of mislukking in aviatiek beslist. , ---