Wonderwereld van het atoom VERZADIGDE CIRKELS, HET GEHEIM DER VERBINDINGEN (II) TWEE geniale mannen, Méndelejew en Lothar Meyer, kwamen in de jaren 1869 en 1870 onafhankelijk van elkaar op de gedachte, de elementen (waterstof, helium, lood, goud, enz] volgens het atoomgewicht te rangschikken, te nummeren en naar de eigenschappen te groeperen. De aldus verkregen lijst noemt men in de wetenschap het „Periodiek Systeem". In deze lijst staat waterstof voorop als nummer één, omdat het atoomgewicht van waterstof het laagste is van alle elementen. Op een na het laagste atoomgewicht heeft helium, dat dus nummer twee is. Zo doorloopt het systeem in stijgend atoomgewicht alle elementen en eindigt het bij uranium als nummer 92. Het verbluffend resultaat van deze groepering volgens eigenschappen was, dat in de lijst verschillende plaatsen open bleven. Daaruit kon men de gevolgtrekking maken, dat er nog onbekende elementen moesten bestaan, waarvan men de eigenschappen uit de indeling kon aflezen. Dergelijke gegevens hebben er inderdaad toe geleid, dat men sindsdien verscheidene nieuwe elementen ontdekte, die anders waarschijnlijk nooit gevonden zouden zijn. --- NEUTRONENBOMBARDEMENT ENIGE tijd geleden publiceerden een aantal geleerden een ernstige waarschuwing tegen voortzetting van de proeven met atoom- en waterstofbommen. Eén hunner was de Duitse hoogleraar Hahn. Stellig had hij recht van spreken, want hij, Otto Hahn, was de man die de Duitsers al vóór 1945 aan de atoombom had kunnen helpen, maar zijn wetenschap voor zich hield en daardoor de geallieerden spaarde voor het vreselijkste wapen van deze tijd. Hahn's lijdelijk verzet gaf Amerika de kans, de wedloop om de atoombom te winnen. Reeds in 1939 bracht Hahn door uranium te bombarderen met neutronen een splitsing van de kern (,zon) van het uranium-atoom tot stand. Men begrijpt uit alles wat wij hiervoren verteld hebben, dat het bij een splijting van de atoomkern alleen nooit blijven kan. Elke atoom-kern staat in zekere verhouding tot een aantal „planeten" (electronen). Splijting' van de atoom-kern betekent dus: het tot stand brengen van atomen met een ander aantal „planelen", wat gelijk staat met omzetten in äen andere stof. Inderdaad verdeelde het uranium-atoom, met zijr. 92 plane ten, zich onder het bombardement van Hahn in twee ongelijke ladingseenheden, respectievelijk van 56 en 36. Een atoom met 56 planeten heet ~barium" en in Hahn's resultaat liet zich de aanwezigheid van barium onomstotelijk aantonen. Daarmede was de atoomplitsing bewezen en praktisch uitgemaakt, dat de mens over middelen beschikt om sommige elementen in andere om te zetten. Alvorens iets naders over A- en Hbommen te vertellen, willen wij eerst een historische gebeurtenis in een Engels laboratorium in het oog vatten: Een geslaagde proef van de student John Cockcroft, van de man, die thans een der toonaangevende figuren is in de wonderwereld van het atoom. ... Ritchie Colder, een bekend Engels publicist, schreef de aflevering, die wij morgen op deze pagina publiceren. Hy kent John Cockcroft reeds langer dan een kwart eeuw en was getuige van Sir John's eerste grote succes in 1932 in Cambridge. Het is interessant om te zien, hoe menselyk een der toonaangevende atoom-mannen in het dagelijks leven is. --- MINIMAAL Journaal MINIMAAL Journaal UIT HET WEEKBLAD 'sook deze moment-opname jan een winkel in tuinbenoligdheden: Lieve help. daar ;ijn de Janssens. Zij moeten wer ons wel net zo denken üs wij over hen doen. RECLAME uit de States. Adverteert een firma, welke voortreffelijke eigenschappen haar nieuwe middel tot kalmering van zenuwen bezit: Zelfs muizen zullen, als zij ons middel hebben ingenomen, graag hun snuitje laten aaien. DE RAAD van de Britse stad Nuttineham had besloten in het stadscentrum nieuwe lampen te plaatsen, die een geelachtig licht verspreiden. Het plan gaat niet door, omdat vrouwen en dochters fel hebben geprotesteerd. Geel licht maakt ons lelijk, zo beweren zij. Nu heeft de raad, in het belang van het vrouwelijk schoon, het besluit weer ingetrokken. Er zal gezocht worden naar lampen, die dames knapper maakt dan zij (al?) zun. VELE DUITSERS zijn dol op een titel. Men kent er de (soms zotte) voorbeelden van in de vorm van namen, waarvoor soms drie maal de letters Dr. staan. Nu was er, rond deze titels, een kwestie gerezen. Op bepaalde identiteitspapieren namelijk was de titulatuur niet geplaatst vo'W de naam, maar in de ruimte voor het beroep. Een Dr. mcd. en Dr. jur. (een medicus on een advocaat dus) uit Berlijn hadden daarover geklaagd en waren een proces begonnen. Zij wilden hun titel op hun papieren voor hun naam hebben staan. De rechter heeft thans bepaald, dat het remt op vrije ontplooiing van de persoonlijkheid niet in gevaar gebracht wordt, als op idenliteitspapieren als passen de academische titel bij het beroep wordt geplaatst. IN AMSTERDAM wordt de komende dagen een tentoonstelling gehouden van kunststoffen, plastic dus, kort gezegd. Op de Britse stand zal gedemonstreerd worden, hoe sterk een dunne plastic folie is. Een landbouwtractor (gewicht meer dan 1000 kg) zal worden opgehangen aan elf plasticbanden, die stuk voor stuk niet dikker zijn dan twee duizendste inch en die elk een breedte hebben van tien inch. Een inch is ongeveer 2'/i cm. EEN HEILBOT van 110 pond, men neemt aan dat Britse vissers nimmer een grotere vis van deze soort hebben gevangen, is vorige week aangevoerd op de visatslag te Grimsby. Zes minne i waren er nodig om het enorme dier op de wal te brearf; >. Een groothandelaar bleek bijna 600 gulden voor de vangst te willen betalen. Het dier zou, als het gefileerd werd, ongeveer voor duizend maaltijden kunnen '•'''enen. De heilbot (het was een wijfje) was naar schatting 60 tot 70 jaar oud. Niettemin was de kwaliteit verrassend goed. EN LODEWIJK: Zoiets aan je snoertje. --- FAITH BALDWIN Vertaling Jo Lulofs is niet te koop 23 Het leek op de meeste andere theesalons: beige gordijnen, groene draperieën, groen geschilderde tafeltjes, behoorlijk voedsel. Heel goed voedsel zelfs, als je er niet al te vaak op was aangewezen. Ken en Lola kwamen er zelden. Zij gingen lachend naar binnen en liepen naar het tafeltje, waar Agnes en Jim altijd zaten en dagelijks bediend werden door hetzelfde meisje. „Hallo, kinderen," zei Ken. Zij hadden met elkaar op zachte toon zitten kibbelen. Dat was duidelijk te merken. Jim stond haastig op. Er was een vreemde uitdrukking in zijn ogen: half ergernis, half opluchting. „Wel heb ik ooit, het zijn de jong-gehuwden!" riep hij uit. „We wilden ons vanmorgens eens te goed doen. Kunnen we niet bij elkaar zitten?" „Zeker. Wij hebben net besteld. Laten we dat tafeltje voor vier nemen". Zodra Ken gezeten was, nam hij het menu op. Broodjes met koffie was het goedkoopste, maar daar gleed zijn blik aan voorbij Even keek hij naar broodjes, koffie en havermout en besloot tot broodjes, koffie, havermout en ham met eieren. Hü kondigde dit met luide stem aan, terwijl hü met zijn stoel achterover wipte. ff „Broodjes met koffie," zei Lola. ~")at nemen wij ook altijd," zei Jim en knipte tegen de roodharige bedienster. „L01a.... ik sta erop," zei Ken met de stem van de heergemaal. „Je moet 's morgens meer eten. Weet je nog die keer, toen je in de ondergrondse bent flauwgevallen? Koffie, broodjes, sinaasappelsap en twee gekookte eieren voor Huwelijksgeluk mevrouw Hayes," bestelde hij op gedecideerde toon. „Een bazige man, hoor!" merkte Jim lachend op. Later praatten de beide vrouwen met elkaar Lola over haar nieuwe chef en Agnes over de slechte tijden in de bazar. „Waarom fluister je eigenlijk," vroeg Lola geamuseerd. Agnes bloosde tot aan de wortels van haar donkere haar. „O, dat is puur gewoonte. Ze kennen ons hier goed. Die rooie is erg op Jim gesteld. Is altijd in zijn buurt als een bezorgde kloek. We kunnen nooit iets vertrouwelijks bepraten." „Zo, maar mijnheer Jameson is niét iets vertrouwelijks," antwoordde Lola lachend. „Wat zeg je over slappe tijd?" vroeg Ken. „De mensen kopen niet veel," legde Agnes hem uit. „Wel noodzakelijke dingen, maar geen luxe-artikelen. In de odeurafdeling blijven alle verkoopsters al weken lang onder het gemiddelde en in de juweel- en bont-afdeling " Ken zei zacht tegen Jim: „Wü doen ook geen goeie zaken. Heb jij iets gehoord over verkopers, die ontslagen zullen worden?" Jim schudde zijn hoofd. „Neen. Je maakte je toch niet ongerust?" „Een beetje," antwoordde Ken en wierp een blik op Lola, die druk met Agnes zat te praten. „Zie je, alle anderen zijn er langer dan ik. En dat is dat." „Bij ons gaat alles nog best," zei Jim. „Goddank hebben de mensen in de winter meer licht nodig". Agnes keek op haar horloge. „Je zuil je moeten haasten," zei ze tegen Lola De drie anderen verlieten de ondergrondse nog in Brooklyn, Agnes een paar stations eerder dan de beide mannen. Lola zocht haar boeltje bij elkaar, terwijl Jim en Ken hun rekening betaalden en een bescheiden fooitje onder hun bord moffelden op de verlegen manier van mannen tegenover diensters. Gezamenlijk gingen zij naar buiten en naai het station van de ondergrondse. Daai wachtte Connie. ..Ik dacht, dat je nooit zou komen," zei ze tegen Lola. De drie meisjes konden bij elkaar zitten. „Ik ben dankbaar, dat wij zo dicht by het beginpunt wonen," zei Agnes bene'JW zuchtend, terwijl ze haar Dú^sf:ii\i te. „Ik zal geld moeten nieuwe schoenen te k°?e™oetcV 4 „Ik heb zon pijn in nüJn per y er maar niet aan wennei• Vi'yfy rondhollen om een overv .&tc strijkplank te kopen, zes*, taP" t«' twee kunstbloemen en e .jfctfl) J voor vrouwen, die- alles .^y sturen. , ~„ _•'% V Zij had een poosje g«le gekregen: inplaats van soonlijke inkopen doen. prettig, zei ze. „Maar »£ *«* & blijft, dan sta ik binnenk° n» eïe toonbank en daar zal / baar voor moeten zijn. . 4'f „Waarom?" vroeg C°nn,tje e» Af „O, dit is een luxe-ba»0«h ker het eerst worden aTijridc g 5 0 het personeel gaan v% ef "'jfüV' de Agnes uit en voegde $ * toe: „Zeg maar niets 'e| j)e heeft er het land aan, a ,et mijn baantje." „iet „Maar wie tobt er nu $rj baantje." vroeg Conme- . ko", »V Zij dacht .. Louis!\l•» ontlopen. Joe bracht hen mee naar huis. Een klein nd_, „ V niatte huid en schitter oejiie's,il J ogen. Soms bracht haar mee. Hij zat haar dr»i''|eH« te kijken. Zij wist, aanmatigend. Maar een »,, 0_» j. en tegenover haar was '« j( had hem niet lief en a" „ %v nooit, maar — «;erke ..Ik heb genoeg van w hardop. (Wordt " --- ELDERS GEKNIP Drukfouten Kike krant heeft te vechten met het euvel van de drukfouten. De ergernis over wat in de eigen krant weer mis is gegaan, wijkt evenwel soms voor een ogenblik, wanneer wij zien, hoe komisch de vergissing in een ander blad weer is. Ons Noorden had gister een grote kop: Provincie deed al 't mogelijke om boerenstand laag te houden. Dit zou Gedeputeerde Gerbrandy hebben beweerd op de vergadering van de C.8.T.8 Uit het verband bhjkt echter, dat het niet ging over het laag houden van den boerenstand, maar van den boezemstand. (Friesch Dagblad) --- KVP-congres. Op het KVP-congres lijk, dat de mist iets >s "Kif en dat men nu ook wat landse verhoudingen betrenoO<\l mer kan zien. Mr Van "ZitE immers constateren, dat 5, V ding tussen PvdA en Kv (,_>■ ste tijd beter werd. Wij b°LVj ze ontwikkeling zich zal al blijven er nog grote w°e jr Zo is er het vraagstuk *J w zitsvorming, maar 00^-J>l kon opmerken, dat de Pvïjgf* ste tijd wat meer PoS st_a«j over de bezitsvorming 'lijP, strijd rond de doorbraak "\\A eens een rol spelen. Hier «j wU fc woord echter vooral van tf(jil Ilieke volk zelf moeten K" bij herhaling duidelijk te het onverminderd wil „*s* aan de eigen katholieke P (rj congres was zon een warme en hechte ver . tussen de katholieke PW" ' eminente politieke le JirJ Romme. Het congres bewee de partij onder het vo?„teM van mr Van Doorn aan inJgee» uiterlijke kracht won. Dar i trouwen voor de toekomst. j> (De Volkse --- Communisme „Het communisme heei' pjyi miek verloren," zei Ane«' dezer dagen. Deze w£s_xi «gij niet tot zijn wijste fo mM gerekend. Bij deze dy,n.?£ vo*£V van de wereld de pijnW'^apdff A den kent, is er nog f. komen: voor het eerst de Russen hebben ÊeP_,eTot,W makkelijk de fantasie aan;escH'SV. l moest men iets van de E . _e» f van Rusland kennen en ƒ« o Nu Churchill vrijwel * jgA geworden, verschijnen er. Mm week memoires van aller generaals die vertellen A\e \ lijk de oorlog gewonnen » $ j, dat Churchill een, zij het da" niale, sta in de weg was. m De namen van de mees» ttJ> neraals waren tot dusverre . buitenwereld doorgedronip ~ vjl Het is daarom wel e°edJei j9VI« stellen, dat op de tiende "'noe.Ji| oorlog voor Engeland nag . jjen loren scheen. Mede dank zJ{ t* A* raals. Indien Churchill. n> t regering was gekomen,Jiniriï&j vraag of het Verenigd K° do,& I Gaillard, net 38 en net prf' t./V treffelijk verstaat. HU m èVeM\ Ide Algerijnse oorlog na , I rustig doorziekt en gee.n ,n man een echte oplossing:!.: I hoofd heeft, de franc J it(. een regering, die zo /oie' « 1 servatieven en socialiste" jus g|>' I wild-principiële) S * daar tussen zit. Het zal ne- prec I zitten. Wat Drees kan, ka' j ,IMB, (De0/ ---