Adeldom twaalf dorpsgemeenschappen bevestigd in oud wapen Ml is een dorp, waar van kerkwege de WcZeren gedoopt en de doden begraven borden en waar drie keer per jaar fechtdag wordt gehouden". als wapenverzamelaar onbekend fS&WJ™ ÄHÄ ne;vel vermaarde Amsterdammer Andr.es S^e££„d - kennelijk N en? jaren <°»d 1695 cc» wapenboek m van uitzont en* voor eigen gebruik -, dat voor de Friese wapcmcu Jke betekenis is. _ÏQ dif k i . r „- ilPf perst Friese wapens van steden *Het?-.boek immers trett men V° 5 Wii bezaten een wapenprent, tfet1 aan' die in kleur Zijn mT°ef rOB ÏS-"e heraldische Cnd door J°han Willem Friso, uit circa 1.08 waar*an j Jld) tot CSen (ingevende dus de kleuren van Cn,el Scheel duidelijk waren en waarvan de dat C***>gen * Schoemakers wapenboeken tonen echter duidelijk aan d teLIs *»Aeeld hebben gedienc? voor de wapenprent Schappelijk v oorbeeld is geweer1- m ' Verzameling van 14827 Ijj Nederlandse wapens K,20'» gemeenschappelijke bron is heel wel mogelijk. Het is bekend, dat vader en zoon % Û ,r ir» hun bezit hadden drie TOns v met 14827 handgetekende ÏNerd Jacob Colyns. Dit was een l4to?^se "Constschilder", die van I * ' »686 heeft geleefd en gewerkt. Sem!ide*e Colyns, maar evenzeer '?*», hebben uitgebreide en '8e reizen door de Nederlandse afmaakt. Zonder twijfel zijn toen Meershoeken gevuld met al het oudjes « g belangwekkende dat zij on- te§enkwamen. \ waarover we hier voor N i«i Sedert de optekening in de 17de S eèn _willen mededelen. Een foto _"« en er bladzijden met Friese wa- Nl{ '.een heraldische aftekening van •fcnboip et «erder gepubliceerde dorps«n wordt hierbij gevoegd. \ti Het wapen van Oosterwolde Ksiw?8 ln dit blad beschreven (13 ,r*nst ?p 2ichzelf is het met zijn zgn. Nl e! Van zilver op een veld van r"i b_* Wonderlijke studie waard. -_»_nsteel is nl. over het algemeen "duiding jn het wapenschild van f,'t «en eUrechstreel_e afstammeling Swetl bepaalde familie. Bovendien N fT_ het gebruik van zilver of S) PD ders «on ketterij in de heralfV * der echte kenmerken van vele Papens, is „'* van Vlieland-Westeindc St°s op enkele andere plaatsen be- Waarbij echter dan de kleur %».> ging. De zwarte „Dorre Ne» °p het van groen en zilver door- d« S,Child roept ons de oorsprong Nn-l yüelander vlag terug. Of het "«hier. 7u uit de Schellinger vlag misken daar niet in hoort..? dUbb Het wapen van Heerenveen N e ?oorsneden van groen, zilver en yte _?u ons reeds eerder aanleiding erf«n etr"enderen, hoe de gemeente Hee- S o»«hieraan wellicht een eigen vlag %h . enen- Binnenskamers schijnt feheei * er ten gemeentehuize nog niet over eens te zijn. v».t Het wapen van Hommer- K°d»Leenzelide beeld. Het dorpswa- V doorsneden van groen, zil- SVi.2*"l »s het waard weer een Seinte k«Jgen in de harten van de van rood en zilver aan een stok van zilver, in schuinslinker stand. Het wapen van Makkum i,ot om In blauw een hert van goud lEn dravende op een uit de schildvoet nodï; 't. hopen wij in de gelegenheid te zijn erop terug te komen. Het wapen van Y\ arns was tot op heden ook niet meer bekend Het driemaal doorsneden schild van rwart en zilver komt zowel in vorm als Ä met voor deze hoek van de provincie bekende segevens Zozeer wiïïvaTtodi het bekende witte zwaan«.op zwart reeds uit vroeger tijden is over«elev_rd. Men zou nog kunnen denkin aan ongetwijfeld ook door Molkweerde? schepen gevoerde vlaggen ter _cc m vier banen van zwart en wit Het wapen van Wirdum bev Het wapen van Kootcn %l»fn Voor Friesland minder bekend ,Iver« ' ln het schildhoofd van het Nrt„_ wapenschild, waarop twee dwarsbalken, stean nl. twee 'Ne»ts> Merlettes zijn vogelfiguurtje. WiJ*eii ek ca Poten, die in de wapens Vo0r j°P reizen over zee; ze komen o.a. krUUt? tWaPens van families die aan de tlog V°chten deelnamen. Men zou zich % Cnen afvragen, of dit wapen wel staat if Friese Kooten kan zijn; daar ?« a™ tegenover, dat de wapens van .'h)endere plaatsen met de naam (Kot) '1 het ln Nederland bekend zijn, en ook • Wapenboek voorkomen! Va_ Het wapen van Kollum eerder bekend, dubbel door-ontiwVanntiwVan rood, goud en groen. Men «ft ]J°et de kleuren ook in de dorpsvlag B«Ud het gemeentewapen, dat op net V°Orl^en ste»- draagt. In elk geval is het *'ii 2 °men van dit wapen een aanwijst u, de voor de betrouwbaarheid van WaPenboek De afbeelding van dit wapen is met eeheel duidelijk: het gedeelde schild van Iroen en goud heeft een dier (dat nog het meeste Wkt op een hinde o hond) van zwart, uitkomend uit de deellijn Of moet men'hier toch denken «an «en uitkomende leeuw (van het Leeuwarder wanen nl), waarbij dan het groen mis- S„ isontleend aan het kwartier met de groene klaverbladen in het wapen van Leeuwarderadeer Het wapen van YVilmarsum is op zichzelf met de drie plompebladeren van groen, geplaatst twee en een op een schil- van goud met een smalle golvende dwarsbalk van zilver, een verras- SS hette het enige wapen uit de over- Sheraldiek van Friesland waarin de Friese wapensymbolen bij uitstek - de P^bmSeinleVSTo3dsymbolen MakK Witmarsum en Wons verzmw Het wapen van Koudum rriaa,niet meer bekend. Met zijn vier-8 Url doorsneden schild van rood en ept het herinneringen op aan bet OokPe.nschild van Staveren, dat oudtijds **s Jrlkw»J»s werd afgebeeld met ei rOod[ al doorsneden schild van goud JJ ei wapen van Lemmer bl voi.;omen af van alle uit Friesland W_nde wapens. Zoals ook het gemeenle 611 met de wereldbol iets uitzon- Den'!0*15 is, zo blijkt ook het „dorpswa- een wel bijzonder opmerkelijk W 0 te vertonen. Men omschrijft het van Us: Van blauw een arm, gekleed Uit r°0(1, en hand van zilver- komende •chifl'1 Wolk van zilver aan- de linker en houdende een kruisvaan I nebeeld zien, het centrum met stedelijke allure, het bestuurscentrum van de gemeente (oudtijds: grietenij) en het gerechtscentrum, waaraan de naam van de grietenij werd ontleend? In elk geval vormt de golvende dwarsbalk als wapensymbool een treffende ondersteuning van de enkele jaren geleden met een witte smalle baan gecreëerde gemeentevlag! Nog een enkele slotopmerking Over de hier genoemde wapens Is nog veel meer te vertellen. Maar in de eerste plaats is nu verder onderzoek mogelijk gemaakt: wie vindt verdere aanwijzingen dat deze dorpssymbolen bewaard zijn gebleven? Zijn er nog avondmaalsbekers, windwijzers, kerkebanken, grafzerken, waarop ter plaatse hetzelfde wapen is achtergebleven en niet meer begrepen? Ongetwijfeld zal men hier en daar aa wijzingen vinden, dat deze wapens eens dienden als familiewapen. Nog onlangs werd deze suggestie van bevoegde zijde gedaan bij het dorpswapen van Bozum. Maar op zichzelf is dit niets bijzonders: het aantal familiewapens, dat in zijn geheel of als basis later dienstbaar werd gemaakt aan de kleinere of grotere gemeenschap van dorp, stad of gemeente is legio; bij het ontwerpen van nieuwe gemeentewapens past men nog heden ten dage ditzelfde systeem toe (Wieringermeerpolder met het wapen van de Leiy's!) Het meest treffende echter bij de weergave van onze vondst mag de overweging zijn, dat met intensief speurwerk nog heel wat te ontdekken valt van de verloren gewaande Friese heraldiek: nu kennen wij reeds een 40-tal van dergelijke wapens, twintig jaar geleden waren er nog maar vijf bekend! B. J. SIERKSMA-ZEEFF In onze korte bijdragen over Heraldyk fan Fryslân worden regelmatig gegevens gepubliceerd over vergeten wapens van dorpen en oude en nieuwe vlaggen van Friesland. Op 27 juli j.i. vertelde onze medewerkster, mevr. B. J. Sierksma- Zceff, het een en ander over een handschrift wapenboek in koninklijk bezit, dat zij zojuist met haar man had ontdekt. Door het in dit handschrift van 1694/96 bewaard zijn van een tiental onbekende dorpswapens van Friesland, is deze bron van veel betekenis voor de heraldiek in Friesland. In deze bijdrage worden de herontdekte wapens nader beschreven en afgebeeld. Mogen ze weer een levend element gaan worden in de kleinere gemeenschappen van ons land en volk! Red. Een Friese bladzijde uit het wapenboek Schoemaker (plm. 1695). Van boven naar beneden ziet men de wapens van Opsterland, Molkwerum, Loppersum-Groningen ■» heupen). Heerenveen, Hommerts, Koudum, Lemmer, Warns. Makkum, KoUum. Wat had er in de laatste twee schildjes getekend moeten, worden.. ■'■' (Ondergro)id en blanco schilden zijn nl. gedrukt en naden met verf ingevuld). (Foto: archief van H.M. de KoningirO --- Dorp Jonkersland zet loterij op touw JONKERSLAND — In 'n ln café Nutter, gehouden vergadering zijn door het dorp Jonkersland grootse plannen beraamd. Daar verschillende verenigingen in financiële moeilijkheden verkeren wil men gezamenlijk een loterij op touw zetten. Eerst zal men bij bevoegde Instanties inlichtingen inwinnen en indien een vergunning wordt verkregen, zal men met een grootscheepse actie beginnen. --- Tekort van 8 ton in Smallingerland DKACHTEN - Het tekort op de begroting van Smallingerland, dat thans reeds globaal wordt geraamd op ƒ 800000, is voor de raad aanleiding geweest het voorstel van b. en vv. aan ta nemen om de minister van Binnenlandse Zaken etc. te verzoeken het basis-bedrag der algemene uitkering uit liet gemeentefonds voor Smallingerland te herzien en te verhogen met ƒ 23.25 per inwoner. En summiere opsomming in liet schrijven aan de raad liet zien, dat, zonder te rekenen met „onvoorziene uitgaven"' (ƒ 34.875.-), de gewone dienst een tekort zal vertonen van f 395.000,-, dat is f 214.000- meer dan voor 1957 werd geraamd. Met onvoorzien en kapitaalslasten (ƒ 370.000.-) wordt het totaal-tekort acht ton. Een overzicht van de urgente werken, waarvan de kapitaalslasten buiten beschouwing zijn gelaten bij deze voorlopige becijfering, wordt dt raad toegezegd bij de definitieve begroting. --- Emmeloord krijgt nieuw lyceum EMMELOORD — Reeds geruime tijd worden de lessen van het openbaar lyceum te Emmeloord gegeven in het voormalige werkkamp Espelerbocht. Deze situatie is allerminst prettig en het is dan ook een verheugend bericht, dat de minister van Binnenlandse iZaken thans zijn goedkeuring heeft verleend tot de bouw van een nieuw schoolgebouw voor het lyceum. Het gebouw komt te staan aan de prof. Ter Veenstraat. De bebossing ter plaatse heeft men reeds verwijderd. --- Op pluimveetentoonstelling te Dokkum waren 585 inzendingen DOKKUM — Te dezer stede is de elf- j de provinciale konijnen- en pluimveetentoonstelling gehouden, waar 585 dieren een plaats konden krijgen. 760 dieren waren ingeschreven. De expositie is georganiseerd door de koni.inenfokkersvereniging Dokkum e. o. Hoofd-ereprijzen afd. konijnen: Ie en 2e pr. B. Visser te L. Vrouwenparochie, tevens 5e en 19e prijs. 3e pr. P. Sikkema te Betterwird, tevens 6e, 7e 16e, 18e, 22e en 23e pr. 4e pr. G. Adema te Bolsward, Be, 28e en 30Bste pr. J.Kroodsma te Betterwird. 9e pr. Ver. Frisia; 10de en 15e pr. J. J. Vooistra, Langezwaag, 11e pr. E. Blom, Oosternijkerk, 12e pr. F. Tjassing, Makkinga, 13e pr. S. K. Hylkema, Akkrum, 14e pr. Joh. van der Ploeg, Delfstrahuizen, 17e pr. S. H. Sipma, Oosternijkerk, 20e pr. S. K. de Boer, Veenwouden, 21e pr. Joh. v. d. Ploeg, Delfstrahuizen, 24e, 26e en 30ste pr. E. Blom te Oosternijkerk, 25e prijs S. H. Siprha te Oosternijkerk, 27e en 30Aste pr. A. van der Veen, Dokkum, 29e pr. B. Waaksma, Ternaard, 30Cste pr. A. Hosper, Terhorne. Beste oude ram, E. Blom te Oosternijkerk; beste oude voedster, A. Westerhof, Noordbergum; beste jonge ram, G. Adema, Bolsward; beste jonge voedster, B. Visser, L. Vrouwenparochie. Hoofd-ereprijzen afd. pluimvee. Luxe voorwerp, aangeboden door de burgemeester van Dokkum voor de mooiste collectie pluimvee. G. F. Idsardi te Betterwird. Siervaas. aangeboden door de fa. Pfizer te Rotterdam voor .Ie mooiste collectie pluimvee op één na IJ. W. Brunia, Niawier. Beste gjfpü hoenders. S. G. de Graaf, Ternaard, beste krielhoenders, G. van Assen. Veenwouden, beste sierduiven J. J. Blörri Bergum. beste sier- en watervogels. tJ W. Brunia. Niawier. Japanse krielhaan, 3e pr I. Steensma. Dokku.n Wandbord, aangeboden door het ge meentebestuur van Dokkuni, voor tvë mooiste dier der tentoonstelling, kend aan B. Visser. L. Vrouw chie. met witte jonge \ reus. Verder werden in de afd. konijnen nu 140 ereprijzen toegekend --- (Advertentie LM.) >*vN^*\vtaAfM/iV^ £ NEEM F | ISEVROTOiMC b £ ze nuwkai merend F | NIET VERDOVEND.... h MAAR GENEZEND! f --- Vrachtauto in sloot LIPPENHUIZEN — Een door de heer O. Uithof bestuurde vrachtwagen van de fa. J. Broersma uit Heerenveen kwam vrijdagmiddag omstreeks een uur ter hoogte van de boerderij van veehouder M. J. Jelsma te Lippenhuizen in de sloot terecht. Er deden zich bij dit ongeluk geen persoonlijke ongelukken voor, doch de auto werd beschadigd. Ër moesten twee kraanwagens aan te pa? komen om de wagen weer op het droge te helpen. Het ongeluk gebeurde toen de chauffeur probeerde twee voor hem rijdende wagens in te halen, maar weer naar rechts uit moest wijken omdat er een tegenligger naderde. Daarbij kwam de vrachtauto in de tramrails terecht en verloor de bestuurder de macht over het stuur met het gevolg, dat de wagen in de sloot terecht kwam. --- Been gebroken DE WILP — De veehouder IJ Ploeg aan de Keuningsweg struikel donderdagavond, terwijl hij van koestal stapte. Hij brak daarbij « been Ploeg is naar het ziekenhuis Drachten overgebracht. --- Een serie wapentekeningen: eerste rij, aan links naar rechts: Oosterwolde. Vlieland~westeinde, lleercncee». Hommerts; tweede r-j: Kooten, Kollum, Koudum, er: derde rij. van links naar Makkum, Warmt, Wirdum, WïU I wm. --- Maandag begrotingsvergadering in Joure: Haskerland maakte begroting sluitend Gymnastieklokaal, sportveldencomplex, nieuwe straten en duurder gas? JOURE — Ook voor 195« is de gemeente Haskerland er opnieuw in geslaagd de gemeentebegroting sluitend te maken. Door alle zeilen bij te zetten gelukte het het dagelijks bestuur het tekort tot een bedrag van rond f 23.000.- te beperken. Om de begroting daarna sluitend te maken heeft men ter dekking hiervan de algemene reserve aangesproken. Een andere manier om het toaal van inkomsten en uitgaven in evenwicht te brengen is een beroep op het Gemeentefonds voor een subjectieve verhoging. Maar aangezien deze mogelijkheid volgens b. en w. in principe niet geschapen is om in acute begrotingstekorten te voorzien, geeft het college de voorkeur aan haar eigen manier van sluitend maken. Dit bewerkstelligt tevens, dat veel „geschrijf Cn gewrijf" kan worden voorkomen, wat het collegebestuur aanduidt als een „niet te onderschatten voordeel". Wel verklaren b. en w. in hun toelichting pp de ontwerpbegroting, dat de uitkeringen uit het Gemeentefonds geen gelijke tred houden met de stijging van de gemeentelijke uitgaven. De verhoging van de uitkeringspercentages voor 1958 (t.w. 148 en 143) achten zij dan ook volkomen onvoldoende om tic begrotingstekorten te dekken. De begrotingsvergadering wordt maandagmiddag gehouden. Dat betekent, zo kort voor de jaarwisseling, een hele kluif voor Haskerlands vro vaderen. Maar mochten zij alsi een andere manier van sluitend maken willen besluiten en inplaats van de algemene reserve het Gemeentefonds gaan aanspreken, dan kan dat nog net op het nippertje gebeuren. Aanvragen om subjectieve verhogingen namelijk, die na 31 december binnenkomen, worden in Den Haag terzijde gelegd. Overigens mag men dit niet verwachten, want de commissie van onderzoek heelt al laten blijken, dat ze zich met het be- grotingsbeleid van b. en w. best kan verenigen. Een bevoorrechte positie schrijven de rapporteurs en betuigen het dagelijks bestuur daarvoor hun hulde. Gymnastieklokaal Burgemeester en wethouders besluiten hun toelichting op de ontwerp-hegroting met een opsomming van een aantal programmapunten voor 1958. In het licht van de huidige kapitaalschaarste wijzen zij er op, dat de mogelijkheden om ze ook werkelijk allemaal uit te voeren wel eens kunnen ontbreken. We noemen: aanleg van een stratenplan ten zuiden van de Blaauwhoflaan (/45.000), verplaatsen losen laadplaats NTM (ƒ 82.400). aanleg straten te Joure 000), verbeterina van „De Krim" te Joure (./' 30.000), verbetei Scheen (2e ged.) te Joure (.' 240.000), verbeterina Geert Knolweg te Joure (j 180.000), idem Harddraversweg (ƒ 180.000), saneringsplan Joure Ie red. (ƒ 270.000), bouw van nieuw gymnastieklokaal (f 150.000), aanleg sportveldencomplex (/ 80.000), aanleg zwembad Joure (m nieuwing van de v strahuizep-Rottum 20 pet. (ƒ 440.000), vernieuwing Tolh,; 20 pet. (./24.000), (memorie), verbouw üeklokaal te Haski i f 37.0(10). uitbrei van ooi aan Taat D' /eer Duurder gas In de vciuarloriin; van a.s. maandag /..il verder een voorstel in stemming worden gebracht, beogende een verhoging van de gastarieven mei 2 cent per m 3. Be voornaamste oorzaak hiervan wordt door b. on w. de verhoging van de inkoopprijs van het aardgas ceiioiind dal per >\'. -,4l>B duurder worden. De vergoeding voor aansii.it- Uo-.tm en de vastrechttarieven kunnen ingeuH/.igd -blijven. Gaat de raad met ii/c vi'riiii-ii.» arrooid dan zal rW> verbruiker al met van l .januari vikii iiiiiviii.i'ii'itk gebruik 39 ceßl _>