Tien jaar GSW: 75.000 gehandicapten kregen zinvol werk te verrichten Doorstroming naar vrije bedrijf (de opzet) lukt heel redelijk (Van een onzer verslaggevers) luid — ledereen die werken kan, heeft ook het recht op arbeid. Geool !f elloeft langzamerhand in ons land niet meer bewezen te worden, dat 0 .°e arbeidsgeschikte gehandicapte, net zo goed als ieder ander, er recht -P heeft in de gelegenheid te worden gesteld om zich door eigen inspanning, s door ejgen arkejfj cri aoor eigen verdiend loon, een redelijk bestaan te \v a. ,affen- De gedachte echter, dat een gehandicapte daarom ook onvola dig zou zijn, moet beslist worden afgewezen! hoof?'1 standpunt werd naar voren gebracht door de heer P. N. de Leeuw, gen • Van de afdeling sociale bijstand en complementaire arbeidsvoorzieninlijj.' ,n verband met het feit, dat het tien jaren geleden is, dat de Gemeentet-esn ocia,e Werkvoorzieningsregeling werd ingesteld. De Leeuw hield zijn flj~ ;raak zaterdag ter gelegenheid van een bezoek van persvertegenwoorfleM aan de grote beschutte werkplaats te Emmen, waar omstreeks driehona mensen hun arbeid in diverse vakken verrichten. ,S\v !leer De Leeuw zette uiteen, dat de vOor regeling wil Devorderen, dat er (vro m°eilijk plaatsbare gehandicapten \>^rl^Wen zowel als mannen), zodanige daa*§elegenheid wordt geschapen, dat hnn m de mogelijkheid gelegen is, om Of . te vergroten, ""thans te handhaven. tot bre«gt met zich mee, dat toelating werkobject eerst geschiedt, als t-deraal;' dat de gehandicapte tot een be ni^0 arbeidsprestatie in staat is. hhn Ser n'et> om de mensen bezig °uden. Er moet gewerkt worden. )at-ri ?raktiJk heeft in de afgelopen tien ïiehm ezen' dat de sociale werk voor- Se hiertoe een waardevolle bijdra* _ leveren. --- Naar vrije bedrijf Vrij gedroeg de doorstroming naar het H : Dedrijf in de periode 1954 t/m 1956 % hnt en tussen 1957/1958 35 procent 6de } gemiddeld aantal geplaatsten. S-tien -ardo°r bedroeg het aantal per-, n tJat in die Jaren korte of langere ■ên- p grond van de GSW-regeling **aam was, rond 75.000. 1? *e?r Voor degenen, waarvoor het niet k .if ielegd om zien een Plaat- in het S*-r f\ en te veroveren, zal, aldus de *oCjaje Leeuw van het ministerie van ■ n 8° alcen' voortdurend moeten wor?-h (f?.0cht naar de weg, waarlangs zij m llet in Descnut verband) zo volö1oqj m°gelijk in de arbeid kunnen ont- doeleinde van GSW te bereiken, ?-iSe/1 M), zei de heer De Leeuw, in bev.tl4i-èriet zoals in het bedr-fsleven ge- trjk iSj de man zoeken bij het j-rit', maar omgekeerd: aangepast «-en Roeken bij de man. Dit is uiteraard 2"-tig env°udige zaak, omdat de arbeid F -ing.en loon waardig moet zijn. Het t°e virirfaarom Dewondering at' te zien, ** sl _p ingrijke werkleiders er in weten Se .. etl dit beginsel in praktijk te bren- --- Arbeidssfeer (j*t (Je 6pr Leeuw wees er verder op, *n,° .etSW~regeling beoogt, dat er op k °-i(j»05'en- een ?n normaal mogelijke Wl<-orn ♦ heerst. Werkmethode, ar- "handigheden en arbeidsvoor- LV.-ei ~?zullen die van het bedrijfsleven $Jgt moeten benaderen. Men *iilpp -M niet alleen 2-n vakantie- en _?, -ipwgen- d°ch men betaalt ook zelf Vi-Svvet et"' Inva"diteitswet-, Onge- W- '-en en ziekenlondsPremies, ter'Jgt. n anderzijds zijn kinderbijslag W °or d v6a e-t epaling van het loon, wordt ihH naar zwaarte en niv-lethTrt eld volgens werkclassifika] \0 in drie toongroepen. %? -n. « toongroep geldt een basis£ en prestatietoeslag. De grootte Vt 65138 is' votgens een aange- J -llee n-rating-systeem, afhankelijk Mte,-^n Van de prestatie in economische zin, maar ook van gedragsfaktoren. De GSW-regeling bevat daarvoor precies uitgewerkte richtlijnen. --- Goed figuur Dat Nederland met zijn sociale werkvoorziening ook internationaal een goed figuur slaat, of mogen wij zeggen, min of meer toonaangevend is, is nog onlangs bewezen, toen in ons land het eerste seminar over de beschutte werkgelegenheid is gehouden. Mij dunkt, aldus de heer De Leeuw, dat wij er een beetje trots op mogen zijn, dat ons land in zo snel tempo bezig is de achterstand op het terrein van de arbeidsvoorziening voor gehandicapten in te lopen. De sociale revalidatie kan echter, ondanks de GSW-regeling waaraan de rijksoverheid vorig jaar rond 60 miljoen gulden ten koste legde, toch eerst dan volledig slagen, wanneer de gehandicapte op voet van gelijkwaardigheid door de gehele samenleving wordt geaccepteerd en sociaal word geïntegreerd. Daarom zijn wrj er zo blij om, dat velen van de'GSW doorstromen naar het bedrijfsleven en dat steeds meer gehandicapte arbeiders lid worden van de bonafide vakbeweging. Daarom ook zijn wij enthousiast, aldus de heer De Leeuw, over de mooie, goed geoutilleerde werkplaatsen, die steeds talrijker verrijzen en die meer spectaculair nog dan de buitenobjecten, vermogen de aandacht te richten op de vaak onderschatte arbeidsmogelijkheden van de gehandicapten. Zij dragen er toe bij, dat de gehandicapten de plaats krijgen in onze samenleving, waarop zij recht hebben en die zij, op grond van vaak uitzonderlijke toewijding en ijver in hun arbeid, zo zeer verdienen. --- Tienduizenden Er zijn op dit moment tienduizend mensen die op de een of andere wijze gehandicapt zijn, helaas zodanig gehandicapt, dat zij onder de Gemeentelijke Sociale Werkvoorzieningsregeling vallen. Een regeling waar van Rijkswege de beloning voor is vastgesteld en waar gemeentelijk niet van mag worden afgeweken. Maar in het algemeen genomen staan zij hierin gelijk, dat zij een beloning krijgen voor, in het bijzonder voor hen, zeer inspannende arbeid, die beneden het minimum ligt. De vraag is dan, hoe dit „sociaal" is te noemen. In gemoede vragen wij ons af, of het ministerie speciaal van deze gehandicapten en van hun gezinnen, niet alleen figuurlijk, maar letterlijk wonderen verwacht. Want willen deze mensen, die, in doorsnee buiten hun schuld, maatschappelijk bekeken toch reeds in de onderwal zijn terecht gekomen, daar met de gegeven beloning bij opklauteren, dan moeten er wonderen gedaan worden. uitgaven van deze gezinnen geëtaleerd --- Willekeurig geval Wanneer een man uit de beschutte werkplaats, wij nemen nu een wilJekeurig geval, die overigens bij tientallen voor 'het grijpen liggen, thuis komt met vijftig gulden, waar een gezin met twee kinderen van moet leven, dan mag hij daarbij ook nog alle van de zijde van het ministerie aangevoerde argumenten, waarom dat loon niet hoger is, bij neerleggen, doch dan ligt er niet meer dan vijftig gulden op tafel. Want voor die argumenten levert de melkboer geen melk en de kruidenier geen kruidenierswaren. Wij schromen niet, om de lonen, die otf grond van de bestaande sociale voorzieningen moeten worden uitbetaald, asociale lonen te noemen. Dit houdt niet automatisch in, dat wij nu geen goed woord voor de beschutte werkplaatsen zouden overhebben. Integendeel, wat daar gebeurt, is magnifiek. Wij hebben er alle tof voor. Wat de mensen daar doen en presteren, is boven alle lof verheven. Het is grandioos. Doch juist om al die redenen, is het zo afschuwelijk, dat de beloning daarvoor a-sociaal genoemd moet worden. Natuurlijk is ons van de zijde van het ministerie voorgeworpen, dat de laagst bezoldigde vakmensen thuis ook niet met hun budget uitkomen. Het was ons bekend, want wij hebben kortgeleden de Dat de ongeschoolden daar met, hun loon nog beneden liggen, zal ieder'duidelijk zijn, evenals het feit, dat die er dan nog beroerder voor staan. --- Vakkundig vervaardigen van prothesen, zoals dat gebeurt in de sociale werkplaats „De Schakel" le Beetsterzwaag. --- Motorrijder gedood bij aanrijding DRACHTEN — Zondagmorgen om even over half elf is de motorrijder E. v. d. Kuip uit Drachten op het kruispunt Torenstraat-Geelgorsstraat bii een botsing met een vrachtauto dodelijk verongelukt. De heer Van der Kuip, die bakker van beroep was, was 52 jaar oud. Hij kwam over de Torenstraat rijdend nabij het kruispunt van rechts, terwijl de vrachtauto van de heer J. v. d. Schouw uit Eist in de Geelgorsstraat voor hem van links aan het kruispunt kwam. De heer v. d. Kuip, die volgens ooggetuigen met vrij grote snelheid reed, sloeg tegen de rechter voorzijde van de auto en werd zwaar gewond op het trottoir geslingerd. Dokter J. Huismans was spoedig ter plaatse. Hij liet het slachtoffer met spoed naar het Protestants Ziekenhuis overbrengen. Bij aankomst aldaar was de heer v. d. Kuip echter reeds overleden. De motor werd van voren geheel j in elkaar gedrukt, terwijl de richtstauï i van de vrachtauto ontzet werd. ' Dit is de Volkswagen van de heer Stienstra uit Leeuwarden. De auto is zwaar beschadigd bij een botsing onder Steenwijk. De bestuurder van de andere auto, de heer J. Feenstra uit Appelscha, werd gedood. --- Keerzijde van het GSW-systeem Beloning van de mensen te laag om van te leven (Van een onzer verslaggevers) EMMEN — Het gezicht van de beschutte werkplaatsen, zoals dat het ministerie van Sociale Zaken voor ogen staat, is zaterdag geschilderd door de heer P. N. de Leeuw, hoofd van de afdeling sociale bijstand en complementaire arbeidsvoorzieningen. Het lijkt dan een vriendelijk gezicht, waarover in lovende bewoordingen kan worden gesproken. En dat is van zijn kant dan ook gedaan. Doch toen wij de kans kregen om vragen te stellen, hebben wij hem gevraagd, of hij ons duidelijk wilde maken, hoe de gehandicapten tegen dit gezicht aankijken, op het moment, dat zij aan het einde van een inspannende werkweek met negenenveertig gulden in de hand bij moeder de vrouw aan komen zetten, met de wetenschap, dat zij daarmee een gezin van man, vrouw en twee kinderen zeven dagen moet voeden en kleden. Natuurlijk is de heer De Leeuw ons het antwoord niet schuldig gebleven; het antwoord, dat ook wij uiteraard reeds lang kennen. Om allerlei redenen, kan men deze in de beschutte werkplaats arbeidende mensen niet met een hoger loon naar huis laten gaan. Het zijn redenen, waar een zinnig mens begrip voor wil opbrengen, doch glashard gezegd, zijn het toch evengoed redenen, waar zelfs een gehandicapte geen spruit voor kan kopen. Kortgezegd praatjes, die geen gaatjes vullen. Assembleertüerfc voor elektrische scheerapparaten, een opname uit de sociale werkplaats „De Brug" te Drachten. --- Beneden minimum Doch deze gehandicapten moeten daar in ieder geval nog vijf procent beneden blijven. Dus nog vijf procent beneden het bedrag van de ongeschoolden, dat in de praktijk van vandaag de dag reeds beneden het minimum ligt. Toen wij de heer De Leeuw, die alle voorschriften en circulaires betreffende de hulpverlening aan werklozen en zelfstandigen op zijn duimpje kent, omdat zij met zijn medewerking zijn saméngesteld, vroegen, of hij persoonlijk kans zag zon leefwonder van het gestelde bedrag te verrichten, zei hij ronduit: Nee! Hij voegde er aan toe, dat hij de toonregeling niet heeft vastgesteld, doch dat dit iets is, dat de regering en de volksvertegenwoordiging aangaat. Wij wisten dat ook wel. Doch het wordt hoog tijd, dat deze dingen nog weer eens duidelijk gezegd worden. Deze dingen zijn: de huidige beloning voor de gehandicapte is, nu er niet van valt te leven, a-sociaal. De vrouwen in deze gezinnen zijn niet in staat, wonderen te verrichten. Deze loonregeling moet zo snel mogelijk op de helling! --- Man uit Appelscha kwam bij Steenwijk om leven STEENWIJK — Op het gevaarlijk kruispunt met de nieuwe rondweg om Steenwijk te Eesveen deed zich in -e nacht van vrijdag op zaterdag tegen middernacht binnen een maand wederom een ernstig verkeersongeluk voor, dat ditmaal het leven heeft gekost van de 56-jarige landbouwer Jan Feenstra, uit Appelscha. De bestuurder van de andere Volkswagen, de heer A. Stienstra, uit Leeuwarden werkzaam bij Koopmans meelfabrieken werd ernstig gewond. Nog twee andere personen werden licht gewond. Uit de richting Steenwijk kwam de heer Feenstra met zijn personenauto om via Frederiksoord huiswaarts te keren. Op het kruispunt heeft hij waarschijnlijk een uit de richting Meppel naderende personenauto niet opgemerkt en deze geen voorrang verleend. De bestuurder van deze wagen de heer A. Stienstra, heeft op het laatste moment nog getracht de andere auto te ontwijken, doch dit mocht niet meer gelukken. Ondanks dat S. zo krachtig mogelijk remde was de botsing zeer hevig. De heer Feenstra werd op slag gedood. Zijn echtgenote liep o.m. een bekkenfractuur op. Haar zuster uit Smilde (mevrouw Veneman) kwam er goed af. De heer Stienstra kreeg o.m. een beenbreuk, ribbenbreuk. hoofdwonde en hersenschudding. Een collega van S. eveneens uit Leeuwarden, die bij hem in de wagen zat, kwam er met enige schaafwonden af. Nadat dokter Heusdens uit Steenwijk eerste hulp had verleend werden de gewonden naar het ziekenhuis te Heerenveen vervoerd. --- Vrouw verdronken bij Havelte HAVELTE — Gisteravond laat is de ongeveer 30-jarige mevrouw R. Gol-Konstapel uit Havelte in de Drentse Hoofdvaart gereden en verdronken. Mevrouw Gol kwam samen met haar echtgenoot per brommer terug van familiebezoek uit Lankhorst bij Staphorst. Door nog onopgehelderde oorzaak reed het echtpaar echter tussen de Lokbrug en de Boskampbrug in de Drentse Hoofdvaart. Een achteropkomende berijder van een bromfiets slaagde er in de heer Gol tijdig op het droge te brengen. De vrouw werd echter niet spoedig genoeg gevonden, met het gevolg dat zij het leven verloor. Mevrouw Gol was moeder van drie jonge Kinderen. --- Aan gevolgen ongeluk overleden OUDEHASKE — In het ziekenhuis te Heerenveen is zaterdag de 71-jarige weduwe J. Dykstra-Krekt overleden. Mevrouw Dijkstra was reeds enkele maanden geleden in het ziekenhuis opgenomen, nadat zij betrokken was geweest bij een auto-ongeluk op de Lange Weg tussen Ouwsterhaule en Joure en daarbij ernstige verwondingen had opgelopen. --- Kleuter ernstig gewond bij aanrijding BERGUM — De vierjarige Geertje Mozes uit Drogeham, die met enkele vriendinnetjes aan de kant van de betonweg te Harkema-Opeinde speelde, is zaterdagmorgen omstreeks kwart voor tien aangereden door een personenauto en ernstig aan het hoofd gewond geraakt. De bestuurder, de 71-jarige heer J. de Jong uit Oudeschoot, kon een aanrijding niet voorkomen toen Geertje met haar autoped onverwacht de weg overstak. Het kind werd geschept en sloeg met het hoofd tegen de motorkap. Vervolgens werd het op de weg gesmakt. Met hoofdwonden is het meisje overgebracht naar het ziekenhuis te Drachten. --- Jongen brak beide benen OUDEHASKE — Het 13-jarige zoontje Ale van de heer S. Nijdam uit Oudehaske werd zondagmiddag omstreeks 5 uur aangereden door de auto van de heer J. van der Meulen, eveneens uit Oudehaske. De jongen brak daarbij beide benen en moest naar het ziekenhuis te Heerenveen worden overgebracht. Het ongeluk gebeurde toen de jongen plotseling met zijn fiets naar'links zwenkte en daarbij door de hem achteropkomende auto werd gegrepen, hoewel de bestuurder daarvan al enkele keren had geclaxonneerd. --- Prof. Kbaassen voor Zakencentrum: Grote kernen verdienen de voorkeur LEEUWARDEN — Het creëren van grote kernen van 200.000 tot 250.000 inwoners verdient de voorkeur boven het creëren van een aantal kleinere kernen, aldus prof. dr. L. H. Klaassen, buitengewoon hoogleraar in het regionaal en sociaal-economisch onderzoekingswerk aan de Nederlandse Economische Hogeschool te Rotterdam, gistermiddag in een inleiding die hij hield voor de leden van. het Zaken Centrum Leeuwarden. Prof. Klaassen sprak over het onderwerp „Enige aspecten van Nederlands ruimtelijke politiek" en zette in zijn betoog uiteen, hoe men, economisch gezien, de industrialisatie in de gebieden onmiddellijk om de randstad Holland gelegen zou moeten stimuleren en in de rest van overig Nederland vorming van grote kernen zou moeten nastreven. Over het probleem van de groei van de randstad Holland zei hij te verwachten dat deze in de toekomst nog wel in sterke mate zal doorgaan, gezien verschillende factoren die betrekking hebben op de overschakeling die Europa kent van „eigen grondstoffen", als kolen en ijzererts, op grondstoffen van overzee. Zo heeft o.a. het actief ingrijpen van de overheid door het scheppen van de Europoort deze ontwikkeling in de hand gewerkt. Spreker zette uiteen, hoe zich fond de randstad een ring van steden gevormd heeft die de overloop heeft opgevangen. Amersfoort, Hilversum, Breda, 's Hertogenbosch en misschien zelfs wel Arnhem en Apeldoorn zijn hiertoe te rekenen. Dit is een natuurlijke ontwikkeling, die men niet zo maar kan overhevelen naar gebieden buiten deze ring. Het verlangen naar een meer redelijke inkomstenverdeling over de rest van Nederland is dan ook eigenhjK een sociaal probleem, waarbij spreker wilde verdedigen €at men ook hier de ontwikkeling daar zou moeten stimuleren waar die de meeste kans van slagen heeft. Industrialisatie moet niet als motief hebben dat er dan minder mensen zuilen emigreren, maar dat het inkomen van de bevolking verhoogd wordt. Men moet het meer in de welvaartssfeer dan in de bevolkingssfeer zien. De agglomeratieve werking van een stad oefent op de onderneming een begrijpelijke grote aantrekkingskracht uit en wil men aan zekere factoren kunnen voldoen, dan moet men toch eigenlijk wel een serieuze planning maken voor een ontwikkeling tot een stad van tenminste 200.000 inwoners, ' zoals momenteel b.v. door Deventer gedaan wordt. Het arbeidsaanbod in agrarisch gebied zag spreker als een bijzonder te waarderen arbeidspotiënteel voor de grote agglomeratie, waarbij hij wees op de niet te onderschatten verschillen in inkomens tussen-de grote en kleine agglomeraties. Hij gaf enkele cijfers over de gemiddelde inkomens in 1955 per inwoner: Nederland ƒ 1707.-, Friesland ƒ 1349.-, Leeuwarden ƒ 1644.-, dus 22 procent boven het Friese gemiddelde, Sneek 15 procent boven dat gemiddelde, Heerenveen gelijk aan het gemiddelde in Friesland en de overige gebieden ongeveer 6 procent er beneden, wat 26 procent beneden het Nederlandse gemiddelde betekent. De nadelen zijn in alle opzichten duidelijker aanwezig bij een groot aantal kleine kernen, dan bij een klein aantal grote kernen, aldus prof. Klaassen, die in een uitvoerige gedachtenwisseling die na de inleiding volgde o.a. opmerkte dat het hem niet verwonderen zou wanneer op den duur in Friesland slechts drie kernen van de aangewezene zullen overblijven, waarbij dan de vraag rijst of het niet beter geweest ware om direct alle acties hierop te richten. --- Deze week met pont naar de Bird GROUW — Uit betrouwbare bron wordt vernomen, dat de pont naar de „Bird" deze week zal worden open gesteld voor het verkeer. Het is te hopen dat voorlopig niet al te zware auto's van de toegangsweg gebruik maken. Vrijdag zakte reeds een auto tot aan de assen toe in de weg. Zaterdagmiddag was de heer O. Dam uit Tijnje net zo onfortuinlijk. Zijn wagen moest met vereende krachten uit de weg worden getrokken. Voorlopig kunnen de boeren hun reeds gekochte auto's dus nog wel even in het dorp laten staan. --- Brand op schelpenzuiger TERSCHELLING — Door oververhitting van de kachel brak er op de schelpenzuiger „Volharding" van rederij Doeksen, Terschelling, brand uit in het logies van de bemanning. Het vaartuig lag onder Vlieland schelpen te zuigen. De brand werd ontdekt door de machinist E. Wiegman, die alarm sloeg waarop men de brand gezamenlijk bluste. Het logies werd ernstig beschadigd. De „Volharding" voer zaterdag naar Terschelling waar de schade hersteld zal worden. --- Goede culturele avond van de CBTB WARNS — Te Warns had in samenwerking met de afdeling Warns van de christelijke bond van plattelandsvrouwen en meisjes een culturele avond plaats van de afdeling Koudum-Warns van de CBTB. De heer Baayens uit Sneek sprak over het onderwerp „Plaats en taak der jongeren in de landbouw". Mevrouw Van der Kuur uit Heereveen bracht enkele voordrachten op keurige wijze naar voren en citeerde enige fragmenten uil net boek van Abc Brouwer ..De Gouden Swipe" Verder werd de avond gevuld door zang, muziek en voordrachten. ---