Prof.dr.P. Hoekstra: Friese koe moet weer 't beste rund ter wereld worden Te veel aandacht voor schoonheid, te weinig voor bruikbaarheid een onzer verslaggevers) j. LEEUWARDEN — „We zullen op „harde" koeien moeten selecteren", dr pV u Cen uitsPraak van *^e Utrechtse hoogleraar in de Zoötechniek, prof. gres" stra' die mJ vrijdag in Zalen Schaaf poneerde tijdens 't „Vee-conj?rip door hem en andéren werd gesproken over „de toekomst van het 't bSf Vee"- n Benoor' waaronder bestuursleden van het F.R.S., zat tijdens etoog af en toe met de ogen te knipperen. toekn sor Hoekstra betoogde, dat de '»et« * van het Frlese rund door drie aan p? wordt bepaald. En wel door wat *k i«* ke aanles in aJt ras aanwe- aer r do°r de omstandigheden waaronsooe et w°rdt gehouden en door de per- Wat C het fokken en houden. d« Jr Vet eerste betreft, kwam hij tot W pclusie dat uit de geschiedenis van se vriese vee blijkt, dat het oude Friegrotn66 gekenmerkt werd door een *laar v?riatie met vele mogelijkheden, fceuvv deze variatie is in de laatste wen veel kleiner geworden. --- Grotervee alnS. DU«oi:der moet f ewaakt worden koeip Prof* Hoekstra, voor te kleine v .°mdat de melkproduktie daardier germe is en de produktiecijfers per v°or uWorden gepubliceerd. En verder tyj,e *et fokken op een zogenaamd ideaal öiet ,ƒ***• zoals de recente geschiedenis tl „. °eknopt type heeft geleerd, veeltij i s anders is dan een modekwestie en totale misgreep kan zijn. 'ijkiit zullen m de toekomst zo mogede t ** boeten doen aan selektie op voor "eme Pc? geschikte dieren. Voor de afvoor ™ de ontwikkelingslanden als !«kw°nze eiSen veehouders moet gesekon^ d worden op koeien met een goede "osututie". nad!]t,betekent, zo zei dr. Hoekstra met b«4ri' dat de verzorging op de fokkersop ;£ niet veel beter moet zijn dan **an!f van de gewone boer. <*lt Wij hebben hairde koeien nodig". --- Hervormd predikant consulent bij Doopsgez. gemeente H>l>R (Van een medewerker) jk j„?ORNE — Op 16 oktober zal mej°°t»Sff' .^or*er afscheid preken in de ezinde gemeente van Terhorne, C vl*5 12 iaar heeft Kediend- Iys- Gor" lt«r.ie,^rekt naar de gemeenten Franc- D?UUr is op het interkerkelijk vlak. l'l de'^T?redikant kent echter Terhorne Nt a Terhornsters al zo goed, dat hij Urf*- Er is voor het zomerwerk fkin me al een paar jaar samen- tussen beide gemeenten in de erkelijke recreatiecommissie. --- Ossenzijls korps krijgt uniform OSSENZIJL — Dinsdagavond zal het een vreugdevolle dag zijn voor de leden van de christelijke muziekvereniging „Crescendo" te Ossenzi.jl. Dan wordt het korps namelijk in een nieuw uniform gestoken. De grote motor van de actie was de afdeling van de Christelijke Plattelandsvrouwen Bond CPB. De overdracht wordt dinsdagavond in de hervormde kerk feestelijk gevierd. Alle inwoners va« Ossenzijl hebben inmiddels een uitnodiging gekregen voor het bijwonen van het heugelijk feit Uiteraard zullen ook de bewoners van Kloosterdijk en Lindedijk aanwezig zijn. Ongeveer anderhalf jaar geleden namen de plattelandsvrouwen het initiatief een uniformfonds te vormen. Een lijstcollecte bracht direct al ruim 2000 gulden op. Later kwam daar nog eens 200 gulden bij met een koekactie. Het afgelopen voorjaar kwam er nog eens 1000 gulden bij op een verkoopmiddag. Door al dit enthousiasme twijfelen de plattelandsvrouwen van Ossenzijl er niet aan dat ook de resterende 500 gulden er komt. --- Van en uit de buurt DRONTEN Andere huisnummers in Oostelijk-Flevoland DRONTEN — Tot op heden zijn de woningen aan de buitenwegen in O. Flevoland aangeduid met het kavelnummer achter de naam van de weg. Dit blijkt in de praktijk moeilijkheden te geven en daarom stelt de Landdrost aan de Adviescommissie voor, om ook voor deze woningen de normale huisnummering in te voeren. Dit kan men thans, nu de verpachting van gronden nog slechts eenderde deel van het totaal omvat, beter doen dan later, aldus de landdrost. --- EMMELOORD NOP-burgemeester voorzitter VVD kamercentrale Zwolle EMMELOORD — Burgemeester F. M. van Panthaleon van Eek van de Noordoostpolder is in Zwolle gekozen tot voorzitter van de Kamercentrale Zwolle van de VVD, welke kamer de gehele provincie Overijssel omvat Hij volgt hiermede de heer A. Na wijn op die onlangs tot burgemeester van Zandvoort werd benoemd. --- Vierde chr. lagere school EMMELOORD — Donderdag is de vierde chr. lagere school in Emmeloord de Jacobus Reviusschool, officieel in gebruik genomen. Deze school is gebouwd in het nieuwe uitbreidingsplan Emmeloord-West, waar meer lagere scholen zullen verrijzen. Deze stadswijk is reeds behoorlijk uitgegroeid. De school is „onofficieel door de leerlingen in gebruik genomen. --- GORREDIJK Plaats Langezwaag geveild GORREDIJK — Ten overstaan van notaris E. Vellmga te Gorredijk vond in hotel ..Flora" te Gorredijk de finale verkoop plaats van de boerderij met aaneengesloten weiland aan de Hegedyk 160 te Langezwaag (gierkelder en stalling voor ongeveer 40 koeien en plm 20 hokkelingen, totaal groot 22.13,95 ha. te veilen in vuf percelen). Perceel I. de zate met land, groot 5.49.20 ha gekocht door de heer A. Coehoorn c.s te Nieuweschoot voor de inzet van ƒ33.693. Perceel weiland, groot 2.58.50 ha. gekocht door de heren G. Roelinga en S. T. Rinsema voor de inzet van ƒ10.559. De percelen weiland 3, 4 en 5 respectievelijk groot 6.16,35 ha 5.8,60 ha en 2.71.30 ha. werden gekocht door de heren G. van Veen en A. T. van Dam te Willemsoord voor de inzetten van respectievelijk ƒ 30.278, ƒ 23.178 en ƒ 12.178. --- „Idaarderadeel” partij afgelast GROÜW — De „Idaarderadeel"-partij, die zaterdag door de kaatsclub „Grouw" georganiseerd zou worden, gaat niet door. Het voetballen en korfballen is weer begonnen en nu is het vooral voor Roordahuizum moeilijk voor alle groepen een partuur samen te stellen. Ook voor de Jeugdparturen van Grouw en Warga zijn de geschikte parturen niet te vormen. Wanneer de wedstrijd wel doorgang zou vinden, werd het een gedevalueerde krachtmeting. De besturen van de betrokken kaatsverenigingen willen dat voorkomen. Besloten is dit jaar helemaal geen „Idaarderadeel"-partij meer te houden. Deze partij wordt nu het volgend jaar in het begin van bet seizoen te Grouw gehouden. --- Kerknieuws Geref. Kerken (vrijgemaakt): Beroepen te Barendrecht: K B. Hoiwwd» te 'Zalk en Veecaten. --- HEERENVEEN Jongen aangereden HEERENVEEN — Vrijdagmiddag stak de 9-jarige J. V. uit Heerenveen op zijn rijwiel plotseling de Schoterlandseweg te Heerenveen-Zuid over, zonder daarbij voldoende op het verkeer te letten. De jongen werd aangereden door de bromfietser R. F. uit Mildam. Beiden sloegen tegen het wegdek. Daarbij liep de knaap een hersenschudding op. --- Bromfiets tegen auto HEERENVEEN — Vrijdagmiddag fietste mej. R. H. te Heerenveen op een rijwiel over de westelijke secundaireweg van de Burgemeester Falkenaweg te Heerenveen, toen zij plotseling naar links week. Om haar te ontwijken haalde bromfietser F. v.d. W. uit Heerenveen scherp naar links uit. waardoor hij tegen een geparkeerde auto opreed. Daardoor werden de auto en bromfiets vrij ernstig beschadigd Persoonlijke ongelukken deden zich niet voor. --- JOURE Zakenpand verkocht JOURE — Ten overstaan van notaris A. Koopmans te Joure werd in hotel Van Terwisga finaal verkocht het grote zakenpand bevattende garage, 2 boyenwoningen, erf en grond en steeg aan de Midstraat no. 109 te Joure, groot 6.19 are. Kopers de heren J. S. de Vries es. te Rotsterhaule voor de inzet van ƒ23.896. --- KOUDUM Volksfeest in de regen KOTJDUM — De gymnastiek demonstraties die donderdagmiddag gehouden zouden worden zyn wegens het slechte weer afgelast. Hevige plensbuien hadden het sportterrein doornat gemaakt. 's Avonds concerteerde de muziekvereniging ~NM Libben"! Na afloop was er gelegenheid te dansen op muziek van de „Wiba's" Vrijdag was het „dorpsdag". Het begon met de optocht welke zeer veel mooie wagens en groepen gaf te zien. Het was gezellig met de vele oud-Koudumers. 's Middags tijdens de volkssoelen scheen nu en dan het zonnetje, 's Avonds verzorgde het selskip Roel Nijboer de dorpsavond met „Ja Poes- Né Poes". De gehele dag werd een en ander opgeluisterd met muziek van draaiorgel „Ramona". --- NAGELE Dorp krijgt keienmonument NAGELE — Het bestuur van het A.D van Eekfonds in de NOP heeft aan de kunstenaar Comelius Rogge te Amsterdam opdracht gegeven een keien-monument op te richten. Dit monument zal bestaan uit een aantal zuilen, waarop grote keien worden geplaatst. Het is echter gebleken, dat men in Nederland niet gemakkelijk aan grote stenen kan komen, oorzaak waarom waarschijnlijk in Denemarken zal worden gezocht naar grote keien. --- Fries MOZAÏEK Ook vroeger waren er al statussymbolen Plezier per landauer IN HET EERSTE STUK OVER de rijtuigverhuurder!) vWSake Bosma, de hospes uit de „Koornbeurs" te Heerenveen, is hoofdzakelijk gehandeld over zakenritjes, ritjes naar de trein of andere in het leven noodzakelijke gebeurtenissen, waarbij één of meer rijtuigen moesten worden ingeschakeld. Vroeger was de trein „it spoar" en de ritjes naar het station werden „spoorritjes" genoemd. Maar daarnaast weiden veel plezierritjes gemaakt in de omgeving. Dan gebruikten de mannen, die het konden betalen, niet zomaar een „rijtuig", neen, dan werd een „landauer" ingespannen, een mooie, grote, deftige, open wagen, waar de inzittenden mee voor de dag konden komen! Ook toen reeds waren er bepaalde „statussymbolen"! En auto's waren in die eerste jaren van deze eeuw nog zeer schaars, zoals bekend. Kwam men met een klein gezelschapje, wel, dan werd de „grote tentwagen" van stal gehaald om daarmee te toeren. Vaak misschien met kinderen. --- Lit ús tinke oan âlde tiden.... IK ZIE HET zo: wanneer iemand van Heerenveens voorname burgers in lente en zomer zijn gezin eens wilde trakteren of zijn logees iets bijzonders wilde aanbieden, dan toog hij naar Bosma en bestelde een landauer. Men kon dan een paar uurtjes „geuren" en tevens van natuur en buitenlucht genieten. Een ritje per landauer naar Oranjewoud deed ƒ2,—, twee kwartjes duurder dan met een „rijtuig". Meneer Wisselink van de H.B.S. maakte een ritje per landauer met één paard over Knijpe naar Oranjewoud en over Mildam terug ƒ4,—. WILDE MEN extra-deftig uit, dan bestelde men twee paarden voor de landauer, zoals meneer Jan Pelletier Engelman, de oud-burgemeester van Schoterland, die op 23 juli 1906 per landauer met twee paarden over Knijpe, Mildam, Oudeschoot naar Oranjewoud reed en vandaar later (waarschijnlijk uit De Tent, dat was de pleisterplaats voor de elite van die dagen) werd gehaald naar het station. Kosten van alles ƒ8.50. Engelman zal een gast bij zich hebben gehad, die per trein huiswaarts moest. Op 26 mei 1907 heeft hij, rustig rijdende in zijn landauer met twee paarden er voor, de omgeving nog eens in zich opgenomen. Hij liet zich rijden over Oldeberkoop, Noordwolde en Peperga. Op 29 mei, drie dagen later, kwam plotseling zijn noodlottig einde. Mr. Cleveringa van de Lindegracht liet zich op een schone herfstdag in oktober per landauer met ttoee paarden over Nieuweschoot naar Oranjewoud voeren en zo naar Pauwenburg en terug f 7,—. De inspecteur van de belastingen Tijssens maakte in juni 1907 een toertje per landauer met twee paarden naar Beetsterzwaag en terug. Een tientje, plus ƒ0,90 onkosten voor tolgelden. --- Brandspuitvervoer OP 30 NOVEMBER 1913 heeft Bosma's wagenbedrijf „de brandspuit naar Oudeschoot gebracht" en op 1 december „de brandspuit van Oudeschoot vandaan gehaald", kosten tweemaal f 3.75 voor de gemeente Schoterland. Voor dezelfde lastgeefster staat op 26 jan. 1910 genoteerd: „Een rijtuig naar Oudeschoot om een huwelijk te voltrekken" ƒ 2.25. Het zal een ziektegeval zijn .geweest. De advocaat mr. T. Binnerts, lid van de Schoolcommissie, moest betalen ƒ8.— plus ƒ1.— fooi voor de koetsier omdat hij op 31 mei 1910 een landauer met twee paarden had gehuurd voor een reis naar het Grootschar met de justitie! Herhaaldelijk vond ik „een rijtuig naar Tolman" met een hoofdletter; het moet iemand in Oranjewoud zijn geweest (café?). O.a. mei 1966 „rijtuig naar Oranjewoud, Mildam naai Tolman en terug" ƒ3.50. Bosma had een paar stalknechten Wieger Mad, Jan Buitenga en Foeke de Jong. Zijn „hoofdkoetsier" moe! Rinse Comello zijn geweest. Enkele malen wordt zijn naam genoemd. Voor notaris Verkouteren moest hij rijden met twee paarden naar het „stadhuis" en terug; inclusief fooi ƒ7,— met aantekening „loon voor Comello ƒ 1.50". Ik had al de veronderstelling geopperd, dat de „grote tentwagen" wel gebruikt zal zijn voor kindergroepen, b,v. viering van de verjaardag van een burgerzoontje of -dochtertje met hun vriendjes en vriendinnetjes. Ook de „armen-kinderen" zullen zulke uitgaansdagen hebben gehad. Op rekening van het Armbestuur van Schoterland werd op 30 augustus 1907 de grote tentwagen van Bosma gehuurd voor een uitje naar Katlijk en Nieuwehome en terug ƒ 5,— en op 19 aug. 1908 dezelfde route. In 1911 is de traditioneel schijnende tocht naar Nijehorne op 21 sept. gemaakt. --- Andere leveranties BOSMA DEED OOK andere leveranties. Aan de rijtuigmaker J. A. Smit verkocht hij b.v. 10 pond hooi voor een kwartje (een „botsen" het pond), ook roggestro voor 7 cent het . ,_, , ' .. 'x &■, -'t ' 'e lapekoer ' fan D. M. van der Woude bos. Een fles jenever, zó uit het café gehaald, kreeg men in die dagen voor de civiele prijs van 60 cent. Men kon goedkoop tipsy worden. Aan notaris Barends, Bosma's overbuurman, leverde hij een pak turfstrooisel 'voor ƒ 1.60. De kassier mr. E. H. Ph. Boschloo was een van de beste klanten van de rijtuigverhuurderij. Zijn naam staat echter ook voor andere zaken in Bosma's boeken: een liters pot oude klare voor ƒ 1.10, 2 fles bier (grote) ƒ 0.36, twee kruiwagens mest 80 et., fles piisbier met fles van 8 et. ƒ 0.26. Bosma had soms ook rekeningen voor het gemeentebestuur van Schoterland voor verzorging van aangelopen vee in de schutstal: een nacht een paard f I.—, een koe ƒ 0.75. PIETER WAGTER, de bloemist, was een buurman van Bosma. Deze leverde „broeimest" van zijn 3 paarden aan de heer Wagter ad ƒ 1.50 per week. Later, in 1914—15 haalde Wagter de broeimest dagelijks uit de stal ad 12 cent per dag. Bosma borg ook Wagters rietmatten in het winterhalfjaar op voor ƒ 1.60! Bosma kon goed overweg met zijn collega's, de rijtuigverhuurder B. de Vries en de stalhouder Jan Tadema. Over en weer hielp men elkaar bij trouw- en rouwritten met wagens en paarden. Bosma leverde Tadema volgkoetsen voor begrafenissen „in de wandeltuin", toentertijd een parkje, grenzend aan het oude kerkhof (nu plein Ernst van Harenschool). Voor de paardenhandelaar A. Bosschad te Langezwaag stalde Bosma wel paarden, b.v. B—9 april 1908: H. Smit en drie paarden verzorgd met tafeleten, haver, hooi, haksel en lijnmeel (logies voor „man en paard" dus) ƒ5.65. Er zouden nog meer bijzonderheden zijn te puren uit het krediteurenboek van Sake Bosma, maar het is nu wel genoeg geweest. De Lapefcoer van de vorige week miste het byschrift bij de plaat, een reproductie naar een kleurtekening, fantasie van de Heerenveense schoenmaker-schilder Pieter Zijlstra aan de Paul Krugerkade in de vorige eeuw. Het punt, waar het rijtuig zich bevindt, kan men situeren of bij Blauhüs of b« het witte tolhuis in Oranjewoud. (Naar een in de Oudheidkamer aanwezig origineel, afk. van de heer Tjaarda). Een merkwaardige foto van de „Koornbeurs", gezien vanuit de Van Riesenstraat, toen die nog geen straat was. Men ziet op die plaats wat struiken en daarachter onduidelijk een hekwerkje als afsluiting van „het houtstek van Van Riesen", dat zich daar toen met molen en houtkolk bevond. --- POSTSPAARBANK RENTE TOT 5% --- En melkrijker pil°e staat het met de kwaliteit van het kej * rund? Wat hebben de Friese fok- **e Friese veehouder ervan ges'UrL?^n twee zaken dle hierover uit- geven. Dat is allereerst de ex(W naar de andere provincies van Nev en naar het buitenland. Verder de productiecijfers inlichtin- °i&s 'de exP°rt naar andere provin- büjiBaat achteruit en ook die naar het gaat relatief achteruit. Prof. »ver ra toonde dit met tal van cijfers jv de laatste zes jaren aan. recien waarom men ander vee, zot $ye Holstein-Frisian prefereert boven <>« p-|e Vee is dat 't melkrijker is. Ook K s uit eigen land wijzen erop, , met de melkrijkheid van het W* rund niet zo best is gesteld. De «e- Pr°duktie van het Friese rund is 6iMtn r zwak Punt- Met de vet" en evenaiercentages gaat het evenwel Soed, met de vleesproduktie, wanvan „Iïlen konsekwent fokt op dieren 1 Soed formaat. öe sn%i Vraag is nu, op welke wijze zo verbetering bereikt kan ■ prof- Hoekstra: stieren gebrui- Iteu' ,~le bewezen hebben koeien te fok- SdMp veel melk van formaat zijn en en benen hebben. Om dit te Veej,^zenlijken zijn twee groepen van v—°Uders van belang, namelijk de fokkers en de gewone veehouders. Voor beiden is een taak weggelegd. Prof. Hoekstra betoogde, dat men in Friesland tot nu toe teveel aandacht besteedt aan een mooi dier. Daardoor komen de eigenschappen, die van belang zijn voor de bruikbaarheid in de verdrukking. Hoe dit kan worden omgebogen zette hij uitvoerig uiteen. Friesland moet er voor zorgen weer voor de zwartbonten het fokland bij uitnemendheid te worden, want overal ter wereld is de zwartbonte in opmars. Zij moeten in het vaderland van het Friese 'as, dus hier in Friesland, terecht kunnen voor fokmateriaal. Dat betekent, dat er voor gezorgd moet worden, dat het Friese rund het beste ter wereld wordt. De bijeenkomst die onder leiding stond van de oud-voorzitter van de Jongerein, de heer R. F. de Boer, werd verder nog toegesproken door de heer S- N. Kingma uit Boksum en ir A. Osinga uit Oenkerk. Tijdens een forum onder leiding van ir. G. Brilman uit Sneek werden tal van vragen beantwoord. --- 140.000e aansluiting IWGL in Molkwerum — De IWGL in Fries\>'t zijn 140.000ste aansluiting. £. R?etreft de boerderij van de heer Flait no. 12 onder Molk- donderdag 22 september 's mid**lB ƒ uur za* aan dit feu °P enigsr