Slachtoffers Faro-ramp richten halfjaar na de crash stichting op ONVERWERKT LEED VERBROEDERT door MILCO AARTS en ANGELO VERGEER AMSTERDAM, js woensdag . e rekening is nog niet gemaakt. Deze week, J ec>es een half jaar na ,• met de Martin- JÖClOophetPortugevliegveld van Faro, fPen slachtoffers de ÏÏh°ny Ruys Stichting het leven, vernoemd • ar het verongelukte Omdat de schuldig nog niet beant- Ci°ordis,omdatdefinanl e afwikkeling op zich vat Wachten. En, zegt „Jorzitter Rob Sötev ahtt, omdat er nog zov e onverwerkt leed ge- J,el(* wordt. Toch zit er *h°t in de zaak. °fficiële Portugese on- Sf 3 ° naar de ramp, waarbij Loensen de dood vonden, Vrt°P schema, laten lucht- H^7autoriteiten desgevraagd tyo ft. De uitkomst ervan Oqu *n september verwacht. con Woi*dt er voor het eerst 6* §ePraat over het van schadeclaims. <Üen1Caat mr- H- Bunjes, in Vdi iVan de ANWB en ondergiej seaar namens 250 passa- W' de eerste schiktoeff over twee weken te vaniun met de verzekeraar Lloyds. Seling tamelijk soepel. Sar-10 °nze krant van 20 fe" zeiden Bunjes en de zij*>jngnder ongekende druk te §ezet door de verzekeraar. Binnen zes maanden moest en zou er geschikt worden. „Zoiets hebben we nog nooit meegemaakt," verklaarde Bunjes toen. „Het kost tijd om alle gegevens op tafel te krijgen, met name de medische. Want in veel gevallen is er nog lang geen sprake van een medische eindtoestand." ■ Rob Sötemann, beoogd voorzitter van de Anthony Ruys Stichting: „Het is aan buitenstaanders niet uit te leggen wat voor een impact deze ramp heeft op ons leven." FOTO: THEO TERWIEL ■ De overblijfselen van de Martinair DC-lOopde landingsbaan van Faro net nadat de ramp zich, een halfjaar geleden, had voltrokken. EIGEN FOTO --- Bikkelhard Die druk is van de ketel sinds de verzekeraar zich bereid toonde drie bikkelharde voorwaarden terug te nemen. Eén: schikken is niet langer slikken; komt men er aan de onderhandelingstafel niet uit, dan kan over de hoogte van het bedrag worden geprocedeerd. Twee: de passagiers mogen ook anderen dan Martinair, minus de KLM-onderhoudsafdeling, aansprakelijk stellen voor de ramp. En drie: de einddatum van 1 augustus waarop alle schikkingen afgehandeld moesten zijn, is verschoven naar drie maanden na het bekend worden van het Portugese onderzoeksrapport. Bunjes: „We hebben de schade van 85% van onze cliënten reeds geïnventariseerd. De onderhandelingen lopen al, ook al is niet te zeggen wanneer we voor de hele groep de zaken zullen hebben afgerond." Over de resterende 15% van zijn cliënten kan de advocaat alleen maar zeggen dat de geestelijke of lichamelijke schade nog niet goed valt te taxeren. Bunjes: „Er zijn veel mensen arbeidsongeschikt als gevolg van het ongeval." Daar weet Rob Sötemann alles van. De 44-jarige Amsterdammer, zelf met ouders, kind en vriendin passagier op de ongeluksvlucht, heeft zich met andere lotgenoten vastgebeten in deze zaak. Hij zegt: „Ik heb contact met 150 van de 327 passagiers, en twee van hen zijn NIET in therapie. De rest heeft professionele hulp gehad, weer opgezocht, of wordt nog steeds bijgestaan. Van veel mensen die alweer werkten, is een aanzienlijk deel opnieuw gestopt. Dat klinkt misschien dramatisch, maar aan buitenstaanders is niet te vertellen wat een geweldige impact deze ramp heeft op ons leven." Vandaar ook de stichting, die eind deze week een officieel bestaan zal gaan leiden. Een aanspreekpunt, ter bevordering van de veiligheid van het vliegverkeer én voor de behartiging van de belangen van slachtoffers en nabestaanden van andere luchtvaartongevallen. Sötemann, beoogd voorzitter: „We hebben dringend behoefte aan een maatschappelijk werker. Om een voorbeeld te geven: een Faroslachtoffer met een heupfractuur die vijf hoog op een flat woont, waarvan de lift vaak stuk is. De woningbouwvereniging weigert deze vrouw een andere woning. Alleen kan ze niks, ze kent de wegen niet. Zo hebben we veel gevallen waarin een maatschappelijk werker uitkomst kan bieden." Geld is echter schaars. De stichting bestaat nauwelijks en zit nu al op zwart zaad. Maar net als bij de SLM-ramp, de dodelijke crash vlucht in 1989 naar Paramaribo, zagen niet alleen goedbedoelende stichtingen het licht, ook fondsen. Zo ook nu. Martinair heeft inmiddels een steunfonds gecreëerd, dat met drie miljoen gulden van de luchtvaartmaatschappij toch onafhankelijk zal opereren. De voor de buitenwacht nog onbekende drie „wijze mannen" komen volgende week voor het eerst bijeen. --- MENU van de dag door MIA SNELDER met croütons met kipfilet >-sü?fJookaardappelen 'larf B«Oere met kipfilet: 400 g kipfilet ■ Vo' ?oof ■ 1 eetlepel boter of h*n4s-'ne'2 kleine rode uien ■2 * eet'.naasaPPelen - 2 grapefruits »e/s /'ff?1* citroensap - 2 eetle**art* ie 'peper'zout"B 'Osjo /Vtfn' ontP''t" 1 kr°P loll° s6|' de kipfilets in met meng'n de h Peper en zout- Bak ze bruj oter aan weerszijden ten) ali aaf ~~ of sn'Jd uien in laa e schijven. Schil zowel si*eer !pPelen als grapefruits |-2odat het Duitenste WordtV es mee verwijderd V|ee en de partjes vruchten, nVriJ''ggen. Licht ze uit sap °^hu"ing. Klop citroenen j . Ie- Peper, zout tot sausje Damp p dit door de vruchten°verTf' Halveer de olijven sH|p 6 len9te. Pluk de sla in Pen ®s °f snijd de krop in reeene bedek hiermee vier enjQ rso°nsbordjes. Snijd de kiMilpt'nS of geheel afgekoelde '69 dp schuin in Plakken en borc| 2e als een waaier op de Partjp ertussen de citrusd totrten aan de voet ervan de üj: dunne ringen losgehaalke| men en de olijven. Bespren- v6n ®* ln de kom achtergeble- C inade-9, Oe/ookaardapPelen: v' k 9 aard*Oo e, ?eschild -2paprika's, '°°kte Plt'es' I» repen - 2 knof**Poer nt,"es " V/l theelepel papria 2 eo« "6 ee*lepels Iolijf)olie - 1 s.. "ePe/s azijn. °P dp aardappelen in repen «e haifmanier van fr'eten. Kook fePe ' 9aar en doe er dan de tot bp'Saprika bij- Kook verder k6n Vre 9aar zijn. Laat uitlekknoflr ei? 9 de f'Jngeperste Rri|< "okteentjes met het pa- Öoe dPoeder, de olie en azijn. Pr'ka f aardaPpelen met pahet kn,.u9'n de pan, schud en |agofl°okmengsel erdoor vOrpr, 90ed doorwarmen al, 'ns op te dienen. --- Mogelijkheden Sötemann ziet mogelijkheden: ~Wat dat Steunfonds nu precies gaat doen, is ons volslagen onduidelijk. Aan wie keert ze uit en op welke gronden? Als ze ons écht willen helpen, dan geven ze ons de rente die ze krijgen over het bedrag van drie miljoen. Daarmee kunnen wij vooruit." Udo Buys, als woordvoerder bij Martinair op de loonlijst, ziet die mogelijkheden anders: „Wat u zojuist vertelt over die vrouw met die heupfractuur, dat zou een geschikte zaak zijn voor het fonds. We zouden kunnen bemiddelen bij een eventuele verhuizing. Maar laat ik niet voor mijn beurt praten. Niet Martinair maar het bestuur van het fonds gaat uiteindelijk beslissen wie voor wat in aanmerking komt. En, nog iets anders, ik vermoed dat het fonds pas van belang gaat worden na het uitbetalen van de schikkingen. Als er materiële noden blijven bestaan, die niet door andere instanties worden vergoed." De ontwikkelingen lopen langzaam doch gestaag, menen alle partijen. Zorgvuldigheid is het parool. Toch gaan bij sommige mensen de zaken sneller. De overlevenden van de Martinair-crew vliegen volgens Udo Buys alweer. --- Reden De reden hiervoor is volgens hem echter vrij simpel. „Sommige vreemdelingen verlenen geen enkele medewerking. Ze geven geen naam of land van herkomst door. Het ligt dan voor de hand dat het allemaal wat langer duurt als je op basis van vingerafdrukken aan de slag moet." In totaal namen 21 uitgeprocedeerde asielzoekers aan het oproer deel. Acht van hen worden gezien als hoofdverdachte. De rest staat te boek als meeloper of zou volgens Tychon gedwongen zijn mee te werken. Los van het politieonderzoek liep er overigens ook een intern onderzoek. Het incident kwam voor de directeur volslagen onverwacht: „Dit was een onaangename verrassing. Er viel absoluut niets te bespeuren van oplopende spanningen." De averij blijkt overigens fors groter dan aanvankelijk verwacht. De totale schade wordt nu geraamd op 3,5 ton. De maatregel om meerdere mensen op een slaapzaal te plaatsen is een noodgreep, zo erkent Tychon. Hierdoor is er binnen het Hvß plaats voor circa vijftig gedetineerden, terwijl er anders slechts vijftien personen zouden kunnen bivakkeren. --- Criminelen Hij benadrukt dat het daarbij gaat om vreemdelingen. Er is dus geen sprake van dat criminelen bij elkaar worden gestopt. Bevreesd voor herhaling is hij dan ook niet. „Of ik dit verantwoord vind? Ja. Ik ben met een korte onderbreking hier geruime tijd directeur en er hebben zich nooit problemen voorgedaan. In de regel gaat het er hier gemoedelijk aan toe." Het Zwolse Hvß staat bepaald niet bekend als een goed geoutilleerde strafinrichting. Het gebouw dateert uit 1739 en is gedurende de jaren '70 gesloten, maar in verband met het cellengebrek werd het na enkele bouwkundige aanpassingen in 1983 heropend. Momenteel wordt overigens gewerkt aan een nieuw Hvß in Zwolle- Zuid. Op 9 juli moeten de eerste 72 plaatsen worden opgeleverd — bestemd voor bewoonsters van de Amsterdamse vrouwengevangenis — waarna de nieuwbouw in mei van het volgend jaar moet zijn voltooid. Er is dan plaats voor in totaal 218 mensen. Op voorhand kondigde Tychon aan strafmaatregelen tegen de leiders op te zullen leggen: „Die worden geplaatst in eenpersoonscellen." Hij is echter niet van plan een strenger regime voor het hele Hvß te gaan hanteren: „Dan zou je alle mensen straffen voor iets wat anderen hebben gedaan en zoiets doe je toch niet...?" Een woordvoerder van het ministerie van Justitie laat weten dat ook voor de komende jaren geld is vrijgemaakt voor ruimten met meerdere personen. Hij erkent de risico's: „Met name de eerste dagen nadat mensen zijn ingesloten kunnen ze weerspannig reageren." Veel alternatieven zijn er echter niet, zo geeft hij aan: „Cellen zijn in ons land een schaars goed." --- OPROERKRAAIERS HUIS VAN BEWARING ZWOLLE WOEDEND OVER UITZETTINGSBELEID, MAAR: Opstand volslagen verrassing door JAN COLIJN ZWOLLE, woensdag Terwijl de afgelopen tijd de discussie over twee gevangenen in één cel weer hoog oplaaide, sloeg zondagnacht in een vergelijkbare situatie de vlam in de pan. In verband met het nijpende cellentekort in ons land bestaat voor asielzoekers en lichter gestraften de mogelijkheid ze met meerdere personen in een ruimte op te sluiten. In het Zwolse Huis van Bewaring (Hvß) ging dat mis. Niettemin zal in afwachting van nieuwbouw de huidige situatie gehandhaafd blijven. Inmiddels lijkt er een antwoord op de brandende vraag wat het motief van de opstand is geweest. Met hulp van tolken zijn inmiddels alle gedetineerden gehoord. „Vermoedelijk gaat het om een actie van een achttal mensen uit onvrede over het uitzettingsbeleid in ons land. Ze verwonderen er zich over dat het soms een week en dan weer meerdere maanden duurt voordat iemand wordt uitgezet," zegt de directeur van het Hvß, J. Tychon. ■ Directeur J. Tychon over de opstand in de Zwolse strafinrichting: „Er viel niets te bespeuren van oplopende spanningen." FOTO'S: FRANS PAALMAN ■ De ravage in het Huis van Bewaring te Zwolle. Schade van de opstand: 3,5 ton. --- (advertentie) WIJ KOCHTEN EEN PARTU^^ZSSSSr05 VAN RUIM 88000 FLESSEN^'^riC^ri, BOURGOGNE 1991 Uit het wijngebied Bourgogne, beroemd om haar grootse kwaliteitswijnen, importeerden wij rechtstreeks van het gerenommeerde wijnhuis Joaeph Pellerin een partij van ruim 88000 tlessen Bourgogne Grand- Ordinaire 1991. Door bij geselecteerde wijnboeren (die de druiven tijdens de groei volgden en op het juiste moment oogsten) te kopen wist de vakkundige keldermeester van het huis Pellerin uit de druiverassen Pinot-Noir en een kleine hoeveelheid Gamay een voortreffelijke Bourgogne samen te stellen. Wij bieden deze wijn nu aan voor een opmerkelijk lage prijs, slechts: PROEFNOTITIES: JÊ Kleur: gloedvol, dieprood Bouquet: zacht geurig I Smaak: elegant en zuiver fl H ELDERS 7.95 m^L^. ONZE PRIJS: ■LBfl fl W^^ DIRK VAN DEN BROEK OOK BIJ BAS VAN DER HEIJDEN - DIGROS - DIRKSON - JAN BRUIJNS en IÉIiKHISLUTÏRUEN BEL VOOR HET DICHTSTBIJZIJNDE ADRES: 02521 - 20450 --- (advertentie) Ralph Lal ren Summer 1993 Sale mens- and womenswear from June 24th --- (advertentie) verf rolgordijnen bankstellen c verf alle kleuren en < = merken 3, -% 30 winkelvoorraden tot | 60% korting | -° Rolgordijnen c 20.000 in voorraad allemaal S- I halve prijs § ■— "g Bankstellen leer, leatherlook en stof. O Spotgoedkoop 200 stuks in voorraad O" s De grote schuur | Hogenbrinkweg 17 Jp *t Oldebroek s a> (10 km van Zwolle) ---