' /^ -WVSP3ZZZ. x ~ ' ■ Geen kippen op buurmaios veld Als Uw hekwerk i's hersteld / _ COMITÉ VOOR y/HS 1940 —————————■*■—< wtmmtmemmmm^ma^lrmmmmmm --- Vreemde gasten op onze kust. dagen geleden werd aan den Scheveningschen vischafslag een maanvisch aangevoerd door een onzer visschers onder de kust gevangen. Het dier was ongetwijfeld in de Noordzee verdwaald, want de maanvisch hoort niet hier, doch in ds sub-tropische wateren thuis. Dergelijke afdwalingen van zeedieren naarstreken, waar zij eigenlijk niet thuis hooren vrij zeldzaam en zij plegen dan ook onveranderlijk zeer de.aandacht te trekken. Dat is r.i leen thans het geval. Ook in vroeger eeuwen gold het vangen \ itheemschen viscii voor een merkwaardige gebeurtenis en zoo zien wij in cle „Historische Geographische, Konst- en Reis Almanach voor den J&are 1783 bij een pittig gravuretje vermeld: Een Cajelotvisch spoelt bij Zandvocrt op de ree, Meer and'ren zag men sinds op 'onze kusten \ stranden. De schraale vismarkt hier en in iiabuurge / landen Weet mei: aan dit gedrocht, zo talrijk toen in zee. Gedicht en afbeelding doelen op den Cacl of Potvisch die in: 1762 te Zandvoort aanspoelde en zooals verder wordt rnedegede Lsctfen nog door verscheiden tooten gevolgd werd. In de Beknopte Natuurlijke Historie van J. D. Pasteur (Ams '. StMD, vinden we de oudste vermelding- van het aa . een notvisch, welke dateert uit 1494, in welk jaar er een te Egmond aan Zee aan het strand bleef liggen, die 15C voet lang was. Indien de maat nauwkeurig is den huldigen dag recordhouder gebleven: een lengte van 150 voet is nimmer overtroffen. In Juli 1577 kwam er een cachelot van 58 voet lengte de Schelde opzwemmen en in jaar zagen de bewoner voerde kust een school van misschien wel 15 s ■ Eén ervan raakte aan der. ten slotte op het strand terecht en de o ten zich zoo druk over het verlies van hun r -r, dat er nog twee hetze. gen.. De grootste van b voeU In 1593 er tijdens een he\ en potvisch tusschen Scheveningen en Katwijk, nabij het thans verdwenen gehucht Berkheide. rnplaar was • 70 voet en teen de v; 3 hooger verweerde hij zich met zij. dat het slechts met ac grootste moeite ge;- Toen het dier eindelijk na eenige dagen op het droge en gelegen, den geest had gegeven werd het kadaver door den Graaf van Holland in bet openbar voor 126 gulden verkocht. Een tijdgenoot maakte van het tafereel een natuurgetrouwe afbeelding. 1601 een potvisch op onze stranden gespoeld en in 1603 Antwerpsche soldaten/er zelfs een in de Schelde nabij de stad hadden dood toten, kwam er in Januari 1617 weer een aantal voor onze kust, waarvan er twee op Voome. een ter hoogte van Scheveningen, een bij ;n op de Friesche kust aansp welke te Scheveningen strandde, was 5.': lang en de beenderen uit den kop werden ïn de kerk aldaar opgehangen. Wellicht i scher et onheil ten te bezweren, want gelijk ui ■ritje blijkt, werden de verdwaalde :hte visch ijk niet ten onrechte. winter' van 1761--cachelotten verre van gunstig. In .:■ n zij in onze wateren gesignaleer: ir dan acht stuks ler het moer 1761 strandde cic eer rand van Texel, het er vond men er op hei .e tegelijk en korten tijd daarna nog twee op Terschelling en een op verdwenen eilandje Grind. deger tje sprake ] . voor den aan en openbaar verkcj rit'in Maart 1762 werd de vischvangst weer normaal en het was in het begin van die maand dat een vistooi van dertien stuks in Noordelijke e had zien zwemmen, waarrootere school, . die in. hst be dien winter om onbekende :en de Noordelijke wateren — waar de c ,n — had verlaten,. Een merkwaardig en spannend avontuur bij het vangen van een walvisch — beleefde in 1682 Zeeuwse der walvischachtigen, vihvisch — geen doch een andere visscher, Abraham ge-na; diens zoon. Op 5 October 1682 v/erd de walvisch het i in de Zeeuw;: gesignaleerd door een schipper, die er ver andacht aan -nd.en dag werd hij voor Ooiten een dag later kreeg de van den genoemden visscher Abraham bijna de stuipen op het lijf toen hij in het Mastgat een visch ontwaarde zóó groot als hij van zijn leven niet had gezien. Toen de visch tegen een steilen kant ging liggen, begaven vader en zoon zich er heen, elk met een haak aan een touw. Ven vee,l belangstelling was de visch echter niet ge-1 en hij koos wederom het ruime sop. Abraham en zijn zoon gingen hem in hun boot ma. Na / hadden zij den visch ingehaold en zij zeilden hein pardoes tegen het lijf. waarop Abraf i visch fluks een spek uit het lichaam sneed en zijn dreg en zijn anker in het gat sloeg. Doch wederom >t cic walvisch weg en rukte dreg en anker stuk. De jacht kon opnieuw beginnen. Ten tweede male slaagde Abraham er in den visch een dreg ■— maar nu een grootere —in het e planten en nu liet hij zich, samen met een anderen schipper die hem middelerwijl was komen helpen, door den visch op slee:: nemen. Terwijl de walvisch hevig mét zijn staart sloeg en water om hoog blies, stak Abraham met zijn mes zoo diep hij kon in den visch cm hem den buik open te si . Een oude kroniek zegt er van: „De Bergsche schipper, ziende dat de walvisch van die wond r. en te sterven, zeide: „Wie weet of hij in drie dagen dood zal wezen," en scheidde i if, doch antwoordde: „Ik zal den.visch niet ver] zoude ik hem nog drie da er met zijn zoon a groote dreg nog- in het lijf, terwijl tan de di was aan het :t hadden, zoo dat de visch h< waar hij zwem, medesieepte, schoon ook cc. touwen van dceze dreg brak; zoo dra de Walvisch wat ophield van voort te zwemmen, palmij het touw in, en staken en sneden veel zij kondc Na eenige uren tobben, kantelde cle walvisch eindelijk om. zoodat Abraham hem een steek in den buik kon geven. Maar in zijn laatste stuiptrekkingen sloeg het dier met zijn neus het roer van het bootje en den helmstok doormid zoodat de beide mannen ieder oogenblik gr liepen er op het laatst nog het leven bij in te schieten. Doch ten slotte liep alles nog goe< De vloedstroom voerde den dooden walvisch zandbak tusschen Oudzijpe en St. Philipsland, waar hij bleef liggen om den volgenden dag in stukken gesneden te worden hetgeen „onder het aanschouwen van vele toegevlo nieuwsgierigen, niet zooveel wakkerheid geschiedde, dat zij dienzelfden dag wel vijf du n spek te scheep kreegen; den volgenden .akten zij hem de .en in het schip geheist wierd: vervolgens hakten zij de kaak uit, die tien bevonden, gelijk ook zes én tachl den: bij gebrek van de nodige wérktu cien walvisch te keeren, moest . aan laaten 'zitten; doch zij kreegen honderd ponden vet uit het lijf: hlériii den zij, na dat Abraham het spek aan een Hollandsen koopman verkogt had. naar Holland, daar het in verschelden steden door véele nieuwsgierige bezigtigd' wierd, en eindelijk Sardam (Zaandam .aan wierd gekookt, :! schipper Ab voor zijne moeite m kloekmoedigheid enige honderd Guldens buit maakte." Wij gelooven dat deze ware vigschersgeschierienis alles overtreft wat visschers ooit beleefd hebben of nog zullen beleven. --- LAATSTE BERICHTEN BURGEMEESTER VAN OSS OVERLEDEN. OSS, 7 Jan. Hedenmorgen omstreeks zes uur is burgemeester Johannes Franciscus Ploegmakers te zijnen huize aan de Kromstraat te Oss op 62--jarigen leeftijd overleden. Hij was sedert eenige maanden met ziekteverlof, doch de aard van zijn ziekte was niet zoodanig dat men voor zijn leven vreesde. Niet alleen op politiek, doch ook op sociaal gebied ging de gemeente den burgemeester zeer ter harte. In September 1923 werd hij benoemd tot wethouder en loco-burgemeester van Oss, in welke functies hij zich bijzonder verdienstelijk maakte. In Januari 1931 werd hij adjunct-inspecteur van de werkverschaffing van Noord-Brabant, Oostelijk gedeelte. In 1922 werd hij verkozen tot lid van de Kamer van Koophandel en Fabrieken voor Den Bosch en omstreken en kreeg hij daarin zitting als voorzitter van de afdeeling kleinbedrijf. Van 1927 af was hij lid van de Provinciale Staten van Noord-Brabant. Hij was de laatste jaren tevens dijkgraaf van het waterschap ~De Maaskant". Op 25 April 1932 werd hij benoemd tot burgemeester der gemeente Oss. In 1932 werd de burgemeester bij zijn afscheid als voorzitter vn de R.K. Middenstandsvereeniging begiftigd met het eerekruis van den Paus esia et Pontifice. In 1935 kreeg hij de onderscheiding officier in de orde van Oranje- Nassau. --- AMERIKAANSCH WAARNEMER NAAR LONDEN. WASHINGTON. 7 Jan. (DNB). De commandant van een msch eskader bommenwerpers, brigadé-general Wash. is als waarnemer van het luchtvvapen naar Londen overgeplaatst. --- ENGELSCHE KONINGSPAAR IN SHEFFIELD. BERLIJN. 7 Jan. (DNB). De Engelsche koning en de ko 'ebben gisteren, volgens den Engelschen berichtendienst, een bezoek van verscheidene n Sheffield gebracht, teneinde de aldaar door de Duitsche luchtaanvallen veroorzaakte schade in oogenschouw te nemen. --- Kantongerecht Groningen. De kantonrechter veroordeelde op 3 Januari j.l. o.m. wegens overtreding van: leerplichtwet: J. H., arbeider te Groninger:, é subs. 10 d. h.; vet: J. K., "timmerman te Kolham, f 10 toete subs. 10 d. h.; de jachtwet: M. S„ arbeider te Den Bander, gsm. Eenruni f 7.50 subs. 5 d. h.; 'cinnen-aanvaringsreglemenc: T. 8., schipgedöm. te Bierurn, f 15 subs. 15 d. h.; verordening van aen rijkscommissaris bsireflende het beperken van werk: J. R. W., directeur te Hoogkerk, f 25 subs. 10 d. h.; van den rijkscommissaris betreffende het verduisteren: J. E. 8., winkelier te Saüwerd, f 7.50 subs. 5 d. h.; H. M„ transport.irr te Termunten, 2 maal f 3 subs. 2 maal 3 :;. h.; G. H., slager te Adorp, J. K., arbeider te De Punt, W. S., schoorsteenveger te Wildervankstcrdailen. H. v. D.. betenwerker te Renkum, ] Termunten, en G. L., echtg. van H. KL te Losdorp, aller, tot f 5 subs. 5 d. h.; art, 45D wetb. van strafrecht: J. S„ zet-arb to Hoogkerk, f 6 subs. 6 d. h. Vrij sn: H. A., garagehouder en rij herstelier te . '. en A. K„ echtg. van A. v. d. B. te Overschild. --- KERK EN SCHOOL NED. HERV. KERK. Beroepen: Te Oterdüm-Heveskes L. A. de Groot, cand. te Usquert. --- GEREF. KERKEN. Aangenomen: Naar Siegerswoude A. O- Honig Jr., hulppred te Dedemsvaart. Beroepen Te Oosthem (Fr.) G. van Doornik, hulppred. te Winschoten. — Het adres van den heer G. Janssen, theol cand., is thans: Assen, Alteveerstraat 14, telef, 2444. --- KERKELIJKE HUWELIJKSBEVESTIGING OP ZONDAG. De classis Meppel der Geref. Kerken heeft in haar jongste vergadering naar aanleiding van de door de kerk van Meppel voorgestelde conclusies, uitgesproken dat zij kerkelijke huwelijksbevestiging op Zondag prefereert. De zaak komt op de volgende vergadering opnieuw aan de orde, waar de conclusies 'definitief zullen worden vastgesteld en naar de Part. Synode van Drente doorgezonden. --- VERPLICHTE AFTREDING VAN KERKE-RAADSLEDEN. Ter vergadering van den kerkeraad der Geref. kerk van Enschedé is een gedachtenwisseling aan de orde geweest over de vraag of het wenschelijk ware dat ouderlingen en diakenen die periodiek aftreden voortaan 2 jaar inplaats van 1 jaar rust zouden hebben, althans gedurende dien tijd niet herkiesbaar zouden zijn, welke vraag uit den kring der ouderlingen was gekomen. Er werden tal van argumenten, pro zoowel als contra, aangevoerd, waarna de vergadering met 1 stem meerderheid uitsprak dat oudambtsdragers na een rusttijd van 1 jaar weer verkiesbaar atjn. --- Verduistering. De verduistering vangt hedenavond aan om 17.43 en eindigt om 9.49. Pietslantaarns etc. op om 18.13 tot 9.19. Opkomst der maan 13.57. Ondergang der maan 3.35. --- Kon en maan. De zon komt morgen op om 9.49 en gaat onder om 17.45. De maan komt morgen op om 14.26 en gaat onder cm 4.36. Maandag 13 Januari: volle maan. --- UIT DE PERS IN DEN MIST. Prof. Dr. J. Waterink schrijft in „Calvinistisch Weekblad": In het langzamerhand helaas vrij algemeen bekend gewomén blad „De Misthoorn" stond een artikel onder het opschrift: „Biddend moorden " met den ondertitel . „Een Oostersche zielsziekte en haar besmettingshaard en nog een paar afwijkingen". uitermate platvloersche en bovenal — het zij mij vergund het ronduit'te zeggen —op domme wijze wordt in dat artikel van leer getrokken tegen „de school met den Bijbel". De aanleiding tot het artikel is een krantenbericht van den volgenden inhoud: „Ouders vrijgesproken Het Gerechtshof te Leeuwarden heeft een echtpaar te Zwartemeer vrijgesproken van dood door schuld van hun kind van nog geen jaar. Dit kind had bronchitis gekregen. Daar verdachten geen döktershulp inriepen, ontstond uit deze bronchitis een longontsteking, waaraan het kind is overleden. De ouders zeiden, voor het herstelvan hun kind te hebben gebeden. De rechtbank te Assen had ieder twee maanden opgelegd." Voor onze lezers behoeven wij niet te zeggen, hoe Calvinisten over opvattingen als van deze ouders denken. De ouders van dit kind behooren, blijkens door mij ingewonnen inlichtingen, tot de z.g. Pinkstergemeente. „De Misthoorn" geeft naar aanleiding van dit geval een lang artikel. Enkele citaten willen wij uit dat artikel weergeven. Ik hoep, dat onze lezers mij vergeven, dat ik dergelijke taal, althans dergelijke aaneenschakelingen van woorden, in ons blad laat drukken. Het is nu eenmaal noodig. Misschien mogen wij de aandacht van hen, die waken over de cultureele belangen van ons volk, bescheidenlijk vestigen op „De Misthoorn". ..De Misthoorn" dan betoogt- o.m. het volgende: „Er is op allerlei gebied nog steeds een reusachtige begripsverwarring. Zoo zijn er tallooze lieden, die meenen, dat het een nationaal-socialistische gedachte zou zijn, cm het beruchte zuilensysteem in het onderwijs te handhaven. Alsof daarmede niet de splijtwig reeds dadelijk diep in het volksleven zou worden gedreven! Om de zaak nog ingewikkelder te maken, wordt zelfs hier en daar over „hervormingen" geschreven, die „corporaties" tengevolge zouden hebben. Het is werkelijk vreemd, hoe weinig men van de nationaal-socialistische instelling ten opzichte van allerlei zaken afweet. De „corporaties" van „bijzondere" scholen zijn dan ook wanproducten van geesten, die ons land aanzien voor het strijdtooneel van christelijkliberaal-fascistische partijtjes inplaats van voor het bouwterrein van het volksche nationaalsocialisme. Voorloopig zal dit „misverstand" nog wel even voortduren, temeer daar ook zich nationaalsocialist noemende lieden nog zooveel reactionaire bagage in hun binnenste blijken mee te dragen, dat zij er geen been in zien de zuilenparade in het onderwijs voort te ' laten duren. waar zij deze in den aether heeten te verfoeien. Alsof de school niet nog belangrijker was dan de radio. Dat, wat de „corporaties" betreft, is niet zoo tragisch, dat is meer komisch en zal gemakkelijk genoeg gecorrigeerd kunnen worden. Wij willen ditmaal even stilstaan bij een andere uiting van levensvreemdheid, die in de pers werd gesignaleerd. Het betreft een rechtszaak, die 29 November voor het gerechtshof te Leeuworden in Wooger beroep voorkwam. Deze zaak betrof het misdadig optreden van het echtpaar De J. tegen hun ziek kind. Het was n.l. zoo, dat dit kind met longontsteking ziek lag. Volgens de verklaring van den getuige-deskundige dr. Hulst, had dit kind gered kunnen worden, indien medische hulp zou zijn ingeroepen. De beide verdachten verklaarden daarop, dat zij uit geloofsovertuiging geen dokter hadden gewaarschuwd. Op de vraag ya president, wat zij dan wél hadden gedaan, verklaarden zij te hebber, g e b e d e n. De president vond di rrtkkelijke vattii op het misdadig echtpaar verklaarde, in het vervolg dan wèi een dokter te zullen waarschuwen, „omdat de wet dit eischt", maar dat zij niet voornemens waren op grond van het doktersadvies iets te doen of te laten.... De rechtbank meende daarop- n. ordering van twee maanden gevangenisstraf te kunnen volstaan. Ziehier een gevolg van misdadigheid, dat ten nauwste verbonden is met godsdienstwaanzin; een vorm van gevaarlijke krankzinnigheid overigens, die niet zoo zeldzaam is als het wel lijkt. In naam van God hebben al heel wat monsteruchti -de lusten botgevierd; de Xe cdenis geeft daar stof te over van. dt zich niet een trek van UitgÊsprcv, kend wreedheid, maar eerder een andere vreemde, costtrsche trek: diA van :1e minachting voor het leven, van het botte: dierlijke fatalisme in het oosten ten uiting kan zijn van de geaardheid van een ras maar hier meer de uitdrukking is van de stompzinnigheid van zijn belijders. Wij kennen dat soort van lieden en daarom :: wij zonder overdrijving : Zij vormen r ons volk. Zoowei zedelijk al:: 1: i. Want uit dit milieu van hysterische fanatiekelingen stammen, ook de viezerikken die zich tot meerdere glorie gods . „chen . en die uitsluitend in het hardsükke donker van flanel en jaeger vervnsselen, hardop biddend dat deze zonde hun vergeven moge worden. De lezer ctenke :iu liet, dat dit een Jlauw vsrzlrseltje is: Zulke middeleeuwers komen ook in eeuw nog voor. W zoud:-n namen en toenamen kv men noemen, als dit èehig nut had. Wat een wonder, dat deze ietwat onfrissche levenswijze (aan mijn lijf geen water en zeep en maal geen buitenlucht en in bed da-.i maar het colbertje uit, maar dan ook niks meer!) ook onfrissche mensoben heeft voortgebracht, die in hun ziel meer spinrag en korsten dan bloemen kunnen aanwijzen. Men kon deze „christenen" gemakkelijk herkennen aan den stank, vooral op dagen ook aan hun parapluie en zwarte jas, Waarmee zij zelfs in de honasd kerke gaan. Verder n daden, zooals cle hierboven gesignaleerde, die in Leeuwarden zoon milde beoordeeling vond. Merkwaardig is o- deze ijveraars in het dagelijksch leven nogal eens „ongelukjes" hebben op zedelijk gebied, die men bij lieden die regelmatig met water en zeep in iking komen, ook wel, maar lang niel nt. Nu kom. >ch weer op , angspunt -.. n.l, cle scholenkwcstic. Want het spreek dat de kb i .meiijk en gees een openbare sch ;i worden: d gaan naar één van de vele soorten „Scholen met 3ijbei". ;e schrikvan dood en verdoemen., lijn. Zij leeren er, dat het leven f! kleur en kradht geeft, lijk en blij is, alles wat vrui n gezond is, zij leeren dac dit alles ZONDIG is, slecht, verkeerd en van geen waai Dagelijks krijgen die kinderen een injectie oostersch gif op te riemen, dat op den duur de meest ongezonde zielstoestanden veroorzaakt (Zie boven.) Wat in deze kinderen aan kracht school, wordt misvormd en „gebroken" om een geliefkoosde uitdrukking te gebruiken. volksch oogpunt bekeken vormen zij een ziek -arvan de ziei volgepropt is niet ■ voorstellingen als „erfzonde" en „verleider wereld", die deze volksgenooten van het vermogen berooven om deel te'nebben aan cic gexmaansche lotsverbondenheid in arbeid en in vreugde van het geheele volk. Want wij, aan den het leven naar onzen eigen aard: wij aanvaarden het als •e Me opgave en zijn ons bewust v; n. Alleen unnen wij onze taak in de wereld met kracht, die in ons is vervullen in eerbied vcor elkander en als eén groote gemeenschap van meraden. lieen ven 'hen met een gezonden geest i artikel gelezen had was mijn eerste indrul rielijK: vermoedelijk zijn dn ouders, die hun kinderen ni e t naar de christelijke school sturen. Wie eenlgszins met de geestelijke kaart' van Nederland op de hoogte )-. en v/ie een klein beetje meer begrip Heeft var; de g. tCtu'ur van de christenen dan het biaci „De Misthoorn", vermoedt al dadelijk. ouders als de onderhavige waarschijnlijk geen elijk onderwijs vcor hun kinaeren vr Bij onderzoek is mij nu inderdaad gebleken, dat de bewuste ouders hun kinderen zenden naar de openbare school. Ik moge deze mededeeling in den meest correcten vorm aan. de redactie van „De Misthoorn" aanbieden. Baarbij wil ik dan zeker niet verzoeaan „De Misthoorn", nu een artikel te schrijven om zijn eigen redeneeringen weer recht te praten. We zijn zonder dat even gelukkig. Bovendien, „De Misthoorn" spare-ons een betoog, dat het gedrag van deze ouders inhaereni zou zijn aan de openbare school. Dat zou ever. onjuist zijn als het betoog, dat werd afgedrukt- Wat moet er toch omgaan in de hoofden van de „Misthoorn"-menschen, wanneer ze zoo maar. zonder zich op de hoogte gesteld te hebber, dergelijk fel en laag artikel schrijven. Het moet nu wel* duidelijk zijn, waarom dh blad „De Misthoorn" werd genoemd. Een misthoorn blaast steeds in den mist; en de redactievan dit blad zit inderdaad in dikken mist van vooroordeel, van begripsverwarring, van onkunde en van afkeer. Deze redactie begrljpe, dat zij zich. \sergist, wanneer ze meent, 'dat er in Nederland eenige officieele instantie of eenige verstandige burger is. die ook maar i ngstfen prijs stelt op de onbezonnen woordenreeksen, die zij in haar kolommen laat afdrukken. .Want niet alleen is de mededeeling aangaande de christelijke school, die in, het „Mi :omt, onjuist, en niet alleen wordt hier op volkomen onverantwoorde wijze een trap gegeven in de richting van het christelijk onderwijs, maar ook wordt inzake andere dingen een volkomen foutieve voorstelling gegeven. Wanneer hier staat, dat. de christelijke opvatting er een is van minachting voor het leven, — wanneer hier at, christenen zoowei zedelijk ais hygiënisch een gevaar vormen voor oirs vclk. dan toont men ook