VAN WEEK TOT WEEK KRONIEK Terwijl de geweldige kamp tusschen de grootmachten in Europa de aandacht der wereld gehoeid houdt, luistert men stellig allerwege toch even op, nu ons de dood van den man gemeld werd, die zich zelf Trotzky heette, hoewel zijn werkelijken naam Braunstein was. Hij is terecht genoemd een turbulente man in turbulenten tijd. Een stormvogel in niet dan stormachtige dagen. Die zijn gansene leven heeft gegeven voor het wekken van de communistische revolutie, hopend op een communistisch paradijs, waarmede hh zijn volk ja gansch de wereld gelukkig wilde mp*ken. Wien het eindelijk gelukte, toen zijn vaderland in diepen nood geraakte, die revolutie daar door te zetten en er in te overwinnen, maar ten slotte zelve door haar overwonnen werd. Zoo werd hij dan uit zijn land verdreven en moest hij als balling over de wereld rondzwerven, in gedurig vreezen voor de wraak van den man, die eens zijn medewerker was en daarna zijn bitterste vijand werd. Maar ook in die vlucht bleef hij dezelfde. Waar hij kwam ageerde hij; waar hij was, daar kwam onrust. En zoo werd hij nergens begeerd en overal weer verdreven, tot hij, gekweld door ziekten en vrees, eindelijk in Mexico eenige rust scheen te zullen vinden. Maar ook daar werd hij door een lijfwacht bewaakt tegen vijanden van buiten. De man, die hem neersloeg, was echter als een vriend binnenshuis. Hij zat met hem aan tafel, werd beschouwd als een vriend en vertrouwde. En toen hij de gelegenheid schoon zag, sloeg hij hem neer. Zoo behoort dan deze man tot de geschiedenis. Er zullen er zijn, die nu zeggen, dat de wraak van Stalin hem eindelijk gevonden heeft, maar zeker Ls zulks niet, en wij mogen hier niet oordcelen voor de rechter uitspraak heeft kunnen c'Oen Het is ook mogelijk, dat opnieuw een wer- medestander door heftig meeningsverschil tc>t Verbitterden tegenstander werd. Of een ontgoochelde, die hem zijn ongeluk verweet. Hoe dit ook zij, de dood van dezen grooten evolutionair zal 'aanleiding tot velerlei oordeel lieven en tot zeer verschillend ooi deel. Sai alleii zullen het hierin eens moeten zijn, daf fuïum ir de jongste wereldgeschiedeni, waarlijk geen kleine rol heeft gespeeld. Leidde hij de omstandigheden, of werd hij door "Ituurdf hij mee den tijdstroom, of werd hij door dien stroom voortgestuwd. Zulke vraat* houdt ten allen tijde de historici bezig als zoover groote mannen spreken en leidende figuren behandelen. In bet algemeen, als groep van menschen, ol in het bijzonder van ieder hunner. Het gaat dan hierom, of zulke mannen de geschiedenis maken, of hun leven en werk louter vrucht van eigen werken en willen en kunnen is dan wel of zij door den stroom des tijds worde 0 gedragen en voortgestuwd met of tegen hun wil Van den grooten Bismarck wordt verhaald, dat hij onder een overzicht van zrjn staatkundige werkzaamheden eens de woorden schreef. unda fert nee regitur: de golf draagt en wordt niet bestuurd. , .... . . . ':*' ' Carlvle had een anderen kijk op de historie. Op den bodem der geschiedenis, dus zeide hij, vindt men steeds de groote mannen die haar vormden. De wereldgeschiedenis is de historie van haar heroën. .. . . Hier staat dus tweeërlei meenmg tegenover Q1 \r a o y Dat Bismarck later ook een andere gedachte uitsprak over zijn leven, en zijn gelukken vereenzelvigde met zijn wil, neemt deze tweeërlei meening niet weg. * Er zijn er toch, die van meening zijn, dat de gebeurtenissen de groote mannen dragen en me. omgekeerd. , , . Zoo heeft iemand beweerd dat, als Napoleon bij Toulon door een Engelschen kogel gedood zoude zhn er toch in de geschiedenis weinig veranderd ware, want dan zou een ander zijn taak hebben vervuld en hij zou even groot zijn geweest De plaats was vacant en de groote gebeurtenissen maken den man, die ze volbracht, groot. Niet andersom. Een ander voorbeeld van deze gedachte. Als Beethoven jong ware gestorven, zou een ander ziimachtige symphonieën hebben ge- JSiï. Nu'deed Beethoven het, en de ander bleet een middelmatig man. Beplaatstl dat de Daartegenover is de « v wereldgeschiedenis ten sterkste ondervonden van het «"• gestorven eroot hadden kunnen wolden, b Zlir\' ■ „«it moeilijk te bestrijden. Die meening valt moeiiij waarheid in Men zou kunnen zeggen, aai, he bidden ligt. menschheid altijd iets, Er is m de histoiie dei ™* der leer van «"t ook de getrouwste aatn^^an oorzaak en gevolg niet ver*aien kam Een „rest", zooals de ê een logische rij nergens kan plaatsen ui Van gebeurtenissen. machtige tijdstroom Er komt telkens weer een macnug j op, die in de historie bekend staat als renaissance of reformatie, revolutie en ongeloof, die telkens zijn groote mannen kent, welke dien stroom leiden, dan wel door hem geleid worden. Wil men het laatste alleen, men zou de geschiedenis kunnen losmaken van die groote figuren, die in haar een geweldige taak verrichtten. Maar dit is niet mogelijk. Hoe zou men het tijdvak van een Alexander den Grooten, of van een Napoleon zich kunnen denken zonder Alexander of zonder Napoleon? Hoe zou men de revolutie van 1789 en de volgende jaren kunnen teekenen zonder Robespierre en Danton en Marat? Ook de jongste geschiedenis van Rusland is niet te schrijven zonder dat men van het werk van Trotzky gewaagt. De geschiedenis der menschheid wordt door menschen gevormd. En er zijn daarin geen gebeurtenissen en voorvallen en stroomingen als zelfstandige krachten buiten den mensch om. De wereldgeschiedenis is de geschiedenis der menschheid. Alleen — al die menschen en hun krachten dienen ten slotte den raad van den Dricëenigcn God. Daar zijn dan in de historie steeds weer machtige figuren, veelal raadselachtig voor den gewonen mensch, die, naar men dan wil, uitspreken wat hun tijd verlangt of richting geven aan het begeeren van hun tijd, — beide zal men daar vinden — maar men kan haar nimmer losmaken van bepaalde personen, die naar Gods bestel een groote plaats in het wereldgebeuren innemen. Trotzky was een zoon van een kleinen Joodschen boer ergens in Rusland. Reeds vroeg trad hij in de revolutionaire beweging tegen het Tsaristisch bewind. Hij werd naar Siberië verbannen, wist te ontvluchten, zwierf door de wereld rond, al smedend revolutieplannen, brengend overal, waar hij kwam, roering en revolutionaire actie. Zijn invloed wordt verbazingwekkend genoemd. Toen zijn vaderland in den vorigen wereldoorlog in groote verwarring kwam te verkecren en in grooten nood, gelukte het hem met Lenin daar terug te keeren. Toen nam hij dadelijk de leiding van het verzet tegen Kerinsky's zwak bewind, en naar tijdgenooten verklaarden, was hel niet het minst zijn uitermate handige propaganda, die den bolsjewisten de overwinning Toen was er de bloedige bolsjewistische revolutie, die ontzetting over Rusland en de geheele wereld bracht. Een revolutie vol wilde woede, een losbreken van alle mcnschelijke hartstochten, en tegelijk een wonderlijke geestdrift door de verwachting dat de groote communistische geluksstaat eensklaps daar zoude zijn. Men denke slechts aan de geestdrift, waarmede een mevrouw Roland Holst die revolutie ten onzent bezong. Maar ook, hoe teleurgesteld zij later uit dat land van geluk naar hier terugkeerde. Het was Trotzky, die tegenover de reactie der Witrusscn een legermacht organiseerde en de bedreigde bolsjewistische revolutie redde voor het gevaar van den ondergang. Hij was het ook, die in Brest Litowsk mei de Duitschers onderhandelde over den vrede en de wereld toen bezig hield met zijn groote redevoeringen, die echter de nederlaag niet ongedaan konden maken. Met Lenin trachtte hh' toen de bolsjewistische orde, het rijk der goddeloozcn, te stichten en te bevestigen. Toen Lenin stierf zag Trotzky zich zelf als zijn opvolger. Er ontstond echter groote verdeeldheid over het testament van Lenin. Trotzky kreeg als tegenstander den geweldigen secretaris der partij, Stalin, en hij legde het tegen dien grooten tacticus af. Men beweert wel, mee, omdat hij diens beteekenis onderschatte, wat Stalin hem dan nimmer zou vergeven. Deze kamp werd gehuld in allerlei ideologische termen, maar in den grond der zaak was zij een machtsstrijd tusschen twee sterke persoonlijkheden. Het heette, dat Trotzky de wereldrevolutie wou doorzetten, en dat Stalin de revolutie, althans vooreerst, wilde bepalen tot het eigen groote land. Hoe dit zij, Trotzky verloor, werd weer verbannen, mocht later naar het buitenland vertrekken' zwierf overal rond, maar bleef schrijven en ageéren overal vervolgd door Stalins verreikende hand tot zijn gewelddadig einde kwam. Men kin zegeen dat hij stierf zooals hij geleefd heeft. Ongetwijfeld was Trotzky een man van groote gaven een man van machtig intellect, ook van grooten durf en moed. Maar al die groote gaven heelt hrj met geestdrift gesteld in den dienst van een boos begin- Hij dacht den mensch te kunnen zetten op den troon van God, beheerschende het lot der menschheid. Zoo heeft hij geschiedenis gemaakt, maar welk een geschiedenis. Hij had met Macbeth kunnen zeggen: I have supp'd f uil with horrors. Zijn leven was vol verschrikking. En zijn laatste maal was verschrikking. De bolsjewist verheft er zich op een goddelooze te zijn. Welnu, dan is op hem van toepassing wat Job van denzulke zeide: ..het geluid der verschrikkingen is in zijn ooren. Hij gelooft niet uit de duisternis weder te keeren, maar dat hij beloerd wordt ten zwaarde." Zoo was zijn leven, en zoo zijn dood. De golven van Gods oordcelen over de aarde hebben hem opgeworpen, en hij heeft gemeend daarin zijn wil en macht te kunnen vestigen, maar hij is er zelf in ten ondergegaan, Weggeraapt door krachten, die hij zeil heeft willen wekken. Wat zullen wij van dit alles zeggen? Het oordeel is des Heeren, Die alleen rechtvaardiglijk oordeelt. --- Welke bonnen zijn morgen geldig? Voor l/2 pond tarwebloem of jtarwemeel of boekweitmec* of roggcbloem of roggemeel cf zelfrijzend bakmeel no. 40 (van 10 Aug. t. en m. 6 September). * Voor 2000 gr. brood ,de met 3 genummerde dubbele bonnen van het nieuwe broodbonboekje) van 26 Aug. tot en met 1 Sept. Elke bon geeft nu recht op 125 gram roggebrood of 100 gram ander brood. Voor 1 k.g. suiker bon no. 66 (van Vrijdag 26 Juli tot en met Zaterdag 31 Augustus). Bovendien 1(4 k.g. suiker op bon 74 van 15 tot en met 30 Augustus. Voor y2 pond koffie of >/■> ons thee bon no. 53 (van 3 tot en met 30 Augustus). Voor textielgoedcrcn: verkoop op puntenkaart. Voor j 2 pond boter bon 05 tot en met 12 van de boterkaart (van 24 Augustus tot en met 18 October. Elk der bonnen geeft dus recht op een half pond boter. Voor y, pond margarine of boter bon 05, 06 en 07 van de vetkaart (van 24 Augustus tot en met 18 October. Elk der bonnen geeft dus recht op een half pond margarine of boter. Voor y2 pond gesmolten spijsvet of \'> pond boter bon no. 08 van de vetkaart tot 18 Oct. Voor \\, pond boter (reductie 10 cent per bon» bon 09, 10, 11 en 12 van de vetbaart tot 18 Oct. Voor y2 pond rijst of rijstcmeel bon 14 (van 12 Aug. tot en met C September). Voor V 2 pond gort of havermout of havervlokken of grutten bon 27 (van 12 Aug. tot en met 6 September). Voor 1 ons maizena of griesmcel of puddingpoeder bon 105 (van 22 Juli tot en met 8 Sept.). Voor 1 ons macaroni of spaghetti of vermicelli bon 110 (van 22 Juli tot en met 11 September). Room, op welke wijze ook vervaardigd en voor welke doeleinden bestemd, kan niet meer worden betrokken, tenzij op doktersattest. Voor petroleum zegel „periode 5" (van 12 Aug. tot en met 8 September). De verkoop van zeep is tot 30 Aug. verboden. Daarna volgt distributie. De regeling voor vaste brandstoffen fes thans: Gewone verbruikers mogen van hun handelaar maximum 20 pet.. van de ontvangen hoeveelheid over April 1939 tot en met Maart 1940 betrekken, verminderd met hetgeen sedert 1 Mei 1940 ontvangen werd. Hiervoor moet een ontvangstbewijs geteekend worden, dat de handelaar voorhanden heeft. Ook is de bepaling vervallen, dat alleen voor kookdoeleinden mag worden gekocht. --- BINNENLAND Zeepdistributie. Met ingang van Zaterdag 31 Aug. De secretaris-generaal, waarnemend hoofd van het departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart deelt mede, dat op Zaterdag 31 Aug. a.s. een begin zal worden gemaakt met de distributie van zeep in dier voege, dat uitsluitend op bon mag worden verkocht. Om te bevorderen, dat bij den aanvang van de eerste distributieperiode de winkeliers over voldoende voorraden zullen beschikken, is het noodzakelijk den verkoop en de aflevering aan het publiek van huishoudzeep, zachte zeep, toiletzeep. vloeibare zeep, zeeppoeder, zeepvlokken, zelfwerkende waschmiddelen, waschpoeder. medicinale zeep, scheerzeep en scheercreme stop te zetten met ingang van Zaterdag 24 Augustus tot en met Vrijdag 30 Augustus a.s. Winkeliers en grossiers, die met beschikken over voldoende voorraden voor de eerste distributieperiode moeten zich tot de plaatselijke distributiediensten wenden, waar zij een verzoek, om in aanmerking te komen voor een toewijzing, kunnen indienen. Ten aanzien van de hoofdlijnen der eigenlijke distributie kan het volgende worden medegedeeld. Voor de eerste distributieperiode, welke loopt van Zaterdag 31 Augustus tot en met Dinsdag 24 September a.s., zal een nader aan te wij zen bon van het algemeen distributiebonboekje, naar keuze van den verbruiker, recht geven op het koopen van 120 gram huishoudzeep of 2 keer 75 gram toiletzeep of 200 gram zachte zeep of 250 gram zeeppoeder of 600 gram waschpoeder. Waar de verpakking dit toelaat, kan de verbruiker desgewenscht gedeelten van bovenstaande hoeveelheden in combinatie op een bon koopen. De detaillisten zullen — evenals dit voor andere in distributie gebrachte artikelen is bepaald — de bonnen dienen te plakken op opplakvellen, welke ingeleverd moeten v/orden bij de distributiediensten. Op basis van het aantal ingeleverde bonnen zullen dan toewijzingen worden verstrekt, waarop bij grossiers en fabrikanten zeep kan worden betrokken. De grossiers moeten bij ac plaatselijke distributiediensten de door hen ontvangen toewijzingen inwisselen tegen verzameltoewijzingen, welke ter aanvulling van hun voorraad kunnen worden doorgegeven aan de fabrikanten. --- Extra rantsoenen Kinderen, die op 1 September 1940 den leeftijd rHlUj?ar n°3 niet hebben bereikt, komen in aanmerking voor twee extra rantsoenen zeep der distributieperiode. r