Berichten uit Stad en Dorp. GRONINGEN, 7 Febr. Een zeer belangrijke beslissing heeft de kantonrechter hier hedenmorgen by vonnis uitgesproken. Het gold de vraag, of ataking contractbreuk is of niet. Men weet, dat er alhier een typografenstaking geweest is, waarbij dit vraagstuk op den voorgrond trad. De patroons besloten toen, het den eersten den besten keer door den rechter te laten uitmaken. Bij de firma Jacobs werd toen de eerste staker die zich weer voordeed, wegens contractbreuk ontslagen, en tegen hem een eisch tot schadeloosstelling ingesteld. De kantonrechter heeft nu eischeresse ontvankelijk verklaard in haar eisch, en alzoo uitgemaakt, dat staking contractbreuk is. GORREDIJK, 6 Febr. Te dezer plaatse is een strijk-orkest opgericht, waarbij zich reeds 14 liefhebbers hebben aangesloten. De heer P. Ebbes van Heerenveen heeft zich met de leiding belast. BOVENKNIJPE, 7 Febr. Het berichtje uit ons dorp omtrent het bewusteloos worden van drie personen, elscht eenige rectificatie. Het heeft n.l. niet plaats gehad bij de wed. A. Slebenga,maarbij den veehouder H. S. Siebenga. De afd. Knijpe van den Bond v. Staatspensioneering telt nu 180 leden. Periodiek traden af de bestuursleden Th. B. de Leeuw en J. Scheper, welke niet herkiesbaar waren. In hunne plaats werden benoemd EL Bijker en K. Veldman. Besloten werd nog dezen winter twee tooneelvoorstellingen te geven en te trachten te Langezwaag een afd. op te richten. SNEEK. 5 Febr. De Raad van Wijmbritseradeel benoemde heden de volgende armmeesters: In de Ie afdeeling den heer Tjeerd de Vries van Oppenhuizen met 11 stemmen. (Op den heer Blok werd 1 stem, op den heer M. de Wit van Oppenhuizen werden 2 stemmen uitgebracht.) In de 2e afdeeling: Na 3 stemmingen werd bij loting benoemd de heer D. Rienstra te Scharnegoutum. In de 8e afdeeling, eveneens na 3 stemmingen, met t lot: de heer Tjitte de Vries te Woudsend. BLIJA, 5 Febr. Door den gemeente-veearts Is beden bij een gestorven koe van den gardenier P. Dreijer alhier, miltvuur geconstateerd. Het kadaver wordt op de gebruikelijke wijze vernietigd. LEEUWARDEN. Maandagmorgen Is uit het kanaal btj Schllkampen opgehaald het lijk van de sedert eenige weken vermiste wed. J. Dit Is nu reeds het derde lijk, dat sedert 1 Jan. uit het kanaal Is opgehaald. LEEUWARDEN. In een samenkomst te dezer ■tede Is een provinciale vakvereenlging van kleerasakerspatroons opgericht, aanvankelijk met 25 leden. Tot leden van het voorloopig bestuur zijn gekozen de heeren W. Mledema te Berlikum, voorx.; P. T. War te Franeker, H. de Vroeg te .Wijnjeterp, secr.; W. Kiestra te Dokkum, penn. •n G. J. Baard te Vrouwenbuurt VEENWOÜDEN, 5 Febr. Na een alhier door ds. van Veen van Dokkum gehouden lezing over staatspensloneerlng gaven zich terstond een 23--tal op als leden voor een op te richten afdeeling. BEETS, 7 Febr. De bosct-wachter G. Oosterwoud bemachtigde in drie weken 13 bunzings, die hem gemiddeld f 2,60 per stuk opbrachten. Kooper van de vellen werd de koopman Salomon Turksma van Drachten, die dezen winter meer dan 70 van zulke vellen uit Beets en omstreken heeft opgekocht. SNEEK, 7 Febr. De Hulpbank alhier deelde in haar Jaarlljksche algemeene vergadering mee, dat de som van al de geleende gelden gedurende 1909 f 23,750 bedroeg. Van de 163 leeningen werden 38 gesloten tot een maximum van f 300, 18 van f 200 tot f 300, 47 van f 100 tot f 200, en 59 beneden f 100. De aflossing der geleende gelden had over 't algemeen geregeld plaats. MURMERWOUDE. 7 Febr. Donderdag J.l. was het 25 Jaren geleden dat de gemeenteveldwachter A. Visser, te Rlnsumageest In dienst is getreden bij de politie, waarvan 6 jaren te Rotterdam, en bijna 19 Jaren in Dantumadeel. Tot onzen spijt Is deze dag bijna onopgemerkt voorbijgegaan. — Vrijdag j.l. had de 16-jarige K. Dantuma van Broek o.d. Akkerwoude, toen hij bezig was met houtvellen In het z.g. Kuikhornsterbosch, het ongeluk zich In den rechtervoet te slaan. Hij leed veel bloedverlies. Geneeskundige hulp moest worden Ingeroepen. TZUM, 7 Febr. Het water was hier in 't laatst der vorige week door den snellen stroom naar de Harllnger- en Roptazijlen aardig dalende, maar toen de molentjes begonnen te draaien, zette het boezemwater weer op, het kwam tot do kruin der dijkjes, en... er over, zoodat de eene polder den andere' er weer onder Joeg. Er Is eene verbazende hoeveelheid water gevallen. Het stoomgemaal In den Zulderpolder had het vorige jaar even over de 600 maaluren tot primo Maart, en thans reeds ver over de 2000. Toch houdt het de slooten hol. Waren door den sneeuwval slooten en pompen niet verstopt geraakt, het aantal maaluren op de rekening zou aanmerkelijk minder bedragen hebben; nu moest gedurig worden stop gezet, omdat het bassin telkens eene onvoldoende hoeveelheid water bevatte vanwege te tragen toevoer. Maar de waarde der stoombemaling komt In de laatste tijden klaar uit. In Barradeel heeft men zich ook al gewend tot de Ged. Staten, om te kunnen overgaan tot de oprichting van een stoomgemaal. FRIESLANDS NOORDOOSTHOEK, 7 Febr. Niettegenstaande de malaise van 't afgeloopen Jaar, ook voor den landbouwer en veebouder, durft men de te verkoopen boereplaatsen en landerijen wel aan. Toen aan de Noorderdwarsvaart onder Drachten een raar boerenplaatsen werden verkocht, waren er niet minder dan acht ernstig gegadigden. Toen de beide plaatsen gecumuleerd werden, werd er dan ook dadelijk f 1000 opgelegd. — Er Is haast geen droge turf dezen winter en daarom moet er een houtje onder pot of ketel. Is er geen droog hout, dan maar nat esschen, dat brandt groen ook wel. lemand had bi]_jacht — men begrijpt waarom hij 't daglicht scwhwde — een esschenboom aan de Langewijk afgezaagd. Hij schijnt echter op de natte sneeuw te zijn uitgegleden, althans de boom Is blijven liggen en een groot gat in 't ijs der wijk toonde aan, dat er iemand een koud bad had genomen. Dat was heel lets anders, dan zich bij een knappend houtvnurtje te koesteren. Te Oostermeer Is bij eene welgestelde weduwe Ingebroken. Reeds was de dief In de keuken, toen de zoon des huizes gedrulsch vernam en er op af ging. De dief lette het op een loepen en Is niet achterhaald of herkend geworden. HEERENVEEN, 7 Febr. In een alhier gehouden vergadering van afdeelingen der S. D. A. P. Is ta beginsel besloten tot oprichting van een federatie van S. D. A. P.-afdeelingen In het kiesdistrict Schoterland. WONSEHADE-SI., B Febh OndeT de Schoolkinderen In onderscheidene dorpen dezer gemeente laat de gezondheid veel te wenschen over. Velen lijden aan huiduitslag of duizeligheid of klagen over keelpijn. Het schoolverzuim is groot; op de Chr. school te Wltmarsum ts een absentie van ongeveer 50 pet. HEERENVEEN, 7 Febr. In een gisteravond door de S. D. A. P. gehouden propaganda-feestavond, die flink bezocht werd, heeft ds. Boers met lichtbeelden op zeer aangrijpende wijze aanschouwelijk gemaakt hoe er geleden en gestreden wordt In de huls-Industrie. Na afloop werd opgevoerd het tooneelstuk „Slavenketens." IRNSUM, 7 Febr. Op de groote hengstenkeurlng te Aurich (N.-Duitschland), Is het der commissie van aankoop van de Hengstenvereenlging „Irnsum en Omstreken" mogen gelukken, een lste klas 4-jarigen zwarten Oldenburger hengst aan te koopen. OOSTERMEER, 7 Febr. Met het oog op de yele schade door 't water aan den hooioogst veroorzaakt, vergaderden Donderdag 1.1. een 60-tal huurders van hooilanden In 't logement van M. Bouwer om hunne belangen te bespreken. Men was van oordeel, dat de huurders het recht moesten hebben percentsgewijze In verhouding naar de geleden waterschade op den huurprijs te korten. De huurders waren verder van meening, dat men verhuurders, die geen korting voor ver- Hes door water willen toestaan, In zekeren zin moest boycotten, door op dergelijke landen niet weer te bieden en hen dus te noodzaken het volgende jaar 't aan den huurder, die schade leed, voor billijken prijs te gev.n. Algemeen was men tegen de verhooggelden. Men zal trachten met heeren notarissen en verhuurders in overleg te treden, door hun verschillende bepalingen te doen toekomen, die dan In de conditiën kunnen worden opgenomen. GAASTERLAND, 5 Febr. In onze gemeente heerscht tegenwoordig in erge mate do griep. Bijna geen huis kan men meer binnenkomen, of men treft er een of meer patiënten aan. Gelukkig is de ziekte niet van ernstlgen aard. TERWISPEL, 7 Febr. Aan de schutjaspartij bij de Wed. Loopstra namen 60 personen deel. De prijs werd gewonnen door: A. Bok, Tijnje en Joh. Venema alhier. De premie door: A van Zwol en W. K. Veenstra, alhier. De troostprijs door B. Hofstra en Tj. Broers, alhier; de troostpremie door IJnze de Leeuw en J. de Groot, alhier, HEERENVEEN, 7 Febr. Naar we vernemen, zal a.s. Vrijdag voor het Kantongerecht alhier terechtstaan een herbergier uit Oldeboorn, wegens het tappen zonder de vereischte vergunning. De bedoeling van het opgemaakte proces-verbaal Is, om uitgemaakt te krijgen, of de huurder van een perceel mag tappen, zoo de vergunning Is verleend aan den eigenaar en verhuurder van het perceel en In 't huurcontract wordt vermeld, dat de huurder fungeert als zetkasteleln. TERHORNE, 4 Febr. Hedenavond hield de afdeeling van den Bond voor Staatspensloneerlng alhier een propaganda-avond. 25 nieuwe leden meldden zich aan, zoodat de afdeeling thans 120 leden telt. LEMMER, 7 Febr. In de afgeloopen week is alhier in 't geheel 21 tal of 4200 stuks haring, 6500 pond kuil- en 1500 pond sleepspierlng aangevoerd. Voor de kuilspiering werd van f 2 tot f 3, en voor de sleepspierlng f 5 de 100 pond besomd, en voor de haring f 8 per tal. LEMMER", 7 Febr. Er zijn hier de laatste weken buitengewoon veel zieken; bijna geen huis, of er zijn een of meer patiënten, van wie de meesten aan Influenza lilden. Ook de scnolen zijn dientengevolge voor een groot gedeelte ontvolkt. Van één klas In de bijz. school bleven heden 23 leerlingen absent. Gelukkig is de ziekte niet kwaadaardig en het sterftecijfer hier niet hooger dan andere jaren om dezen tijd. TIJNJE, 7 Febr. Hedenmorgen ontstond in de nog nieuwe boerderij van B van Dam alhier, door onbekende oorzaak, brand op den zolder. Gelukkig werd het nog tijdig genoeg opgemerkt om te verhoeden, dat het geheele gebouw een prooi der vlammen werd. Een zoon des huizes heeft zich bij het blusschen deerlijk aan de handen gebrand. Hij Is door dr. Keidel verbonden. De schade, die gedekt wordt door verzekering, Is niet onaanzienlijk, o. m. verbrandden een paar pakken kleeren. WIJTGAARD, 7 Febr. Terwijl de huisgenooten van F. Jorna alhier Zaterdag achter huis aan het werk waren, ontstond In huis een binnenbrand. vermoedelijk doordat het beddegoed en andere licht brandbare stoffen te dicht bij de kachel waren geplaatst. Gelukkig dat het spoedig opgemerkt werd, waardoor grooter onheil voorkomen kon worden. --- RAAD SMALLINGERLAND, 4 Febr. De Voorz. deelde mede, dat tot tijdelijk onderwijzeres te Drachtster Comp. is aangesteld mej. K. Schippers te Zaandijk. De gemengde zangvereeniging te Opeinde vroeg om het gebruik van een schoollokaal voor hare oefeningen. Gezien het advies van het betrokken hoofd der school, meenden B. en W. tot afwijzing te moeten adviseeren. De heer v.d. Burg vond dit jammer; thans moeten de oefeningen In 't café Bosma plaats hebben en een herberg is niet de meest geschiktste plaats. Ook de hr. Jansonius was sterk voor inwilliging. Een der redenen, waarom het vroeger niet kon worden toegestaan, was de ziekte van de nu overleden echtgenoote van het hoofd der school. Deze reden bestaat nu niet meer. Op verzoek van den heer vd. Burg In stemming gebracht, werd het verzoek met algemeene stemmen Ingewilligd. Aan den heer S. Kooistra, onderwijzer aan de beneden buurtschool. werd om gezondheidsredenen een verlof tot 1 April a.s. toegestaan. Bericht was ontvangen, dat het provinciaal kerkbestuur van Friesland geen toestemming wilde verleenen tot verkoop van pastoriegrond ter vergrooting van het Zuiderkerkhof, of de koopsom moest van f 700 op f 900 worden gebracht. Na een korte discussie, waarbij de heer Jansonlus o.a. een versje aanhaalde, waarin gezegd wordt, dat de kerk huizen en landen heeft opgegeten, en de heer v. Dijk eerst f 800 wilde bieden, werdt besloten f 900 te betalen. Adhaesle zal worden verleend aan Idaarderadeels adres aan de Provinciale Staten om verbetering van den waterstand In Friesland. Opgemerkt werd hierbij, dat 't niet veel zou baten; men moet zich tot de regeering wenden. De mededeeling dat de minister In April zou komen zien. was welkom, maar Z. E... komt In April, als 't gevaar en de last zijn geweken. Eveneens zal de Raad adhaesle betuigen aan een in de Tweede Kamer aanhangige motie om de kosten der hul otelegraafkan toren voor rekening van het Rijk te brengen. De provincie Friesland heeft thans 86 zulke kantoren. Ingekomen was een adres van Willem de Vries en Trijntje de Vries—Tempel, om eervol ontslag als vader en moeder in het arm- en weeshuls te Dragten mei Ingang van 1 Juli a.s., met aanspraak op pensioen. - Werd op voorstel van B. en W. onder dankbetuiging voor bewezen diensten eervol ontslag verleend, terwijl ingevolge de verordening B. en W. In de eerste drie maanden na het ontslag op de aanvrage om pensioen zullen beschikken. Benoomd tot lid der commissie van toezicht bij het 1.0. In de gemeenschappelijke school te Rottevalle, de heer T. van Dijk Azn. te Rottevalle. Tot lid der commissie van toezicht op het 1.0. In Smallngerland de heer J. Laverman Jr. Tot hoofd der Bovenbuurtschool te Drachten werd met 9 stemmen benoemd de heer S. Kalsbeek, hoofd der school te Oudendijk (N.H.). De heer A. Kuperus te Klmswerd bekwam 6 stemmen. --- Sluiting der Jacht. De Jacht In deze provincie, voor zooveel betreft het welspel van kwartelen met steekgaren of vllegnet en het vangen van houtsnippen met laat-, war of valflouwen, wordt gesloten op Zaterdag 19 Febr. met zonsondergang. Het vangen van waterwild met slagnetten wordt gesloten op Woensdag 23 Maart met zonsondergang. Het vangen van eendvogels door middel van stellen, wordt gesloten op Woensdag 2 Maart, met zonsondergang. De kooieenden moeten voor het jaar 1910 door den kooiman worden opgesloten of gehokt van 1 April tot en met 30 April en van 11 Juli tot en met 13 Augs. --- De komende mode. Lucie de Gerardue schrijft er over in de N. Rt Ct. En ze heeft zelve te Parijs rondgezlen. De haneveer, zegt ze, zal In het vroege voorjaar een woordje mee te spreken hebben, waar 't garnituren van hoeden geld. En ook de fazanteveer. Natuurlijk zijn 't alweer geen veeren van gewone fazanten, die de eer genieten zullen de tulle voorjaarshoeden in tulbandvorm te versleren. Dat moet een veer zijn van een heel zeldzamen goudfazant, hoe zeldzamer, hoe mooier. Afgescheiden nu van alle mogelijke overwegingen als dierenbescherming, enz., lijkt 't Lucle toch een beetje dwaas, voor één of twee veeren, want meer mogen er op één hoed niet zijn, een kostbaren vogel te dooden. I_aten we nu maar hopen, dat de handelsgeest èn de ijdelheid ên de vogels te hulp zal komen, door er een middeltje op te vinden om met 'n gewone haneveer en wat verf wonderen to doen. Wat Lucle nog opmerkte In Parijs, Is, dat bijna geen andere dan kanten en tulle bloeses meer gedragen worden. Op 'n tea bij Rumpelmayer, waar de eleganten binnenkomen, half weggemoffeld door zware bontmantels, étales en moffen — is het, als ze den mantel openen, alsof 't Ineens volle zomer wordt. Overal de vreugde van witte kant en roomige tulle, als 'n lach tusschen den zwaren ernst van 't bont. Met vreugde zag Lucle, dat do leelijke leeren tasschen, die de dames nu al zoolang goedig en geduldig overal meesjouwden, die hoe langer hoe grooter en lomper werden on er soms uitzagen of ze lnnlaats van een heel klein portemonnaietje en 'n plat visiteboekje, 'n heelen voorrad rommel verborgen,» verdrongen ztjn door de veel eleganter taschjes in zij' en kralen, die onze grootmoeders droegen. Ze worden nu ook niet meer als een kabas aan den arm gehangen, maar gedragen aan koord of lint. tot even hoven de knie en zijn meest in de stof van het kleed waarbij ze hooren. Opengaan kunnen ze niet, want lint of koord gaat door de schuiven, zoodat ze door de zwaarte van 't afhangen toeblijven. Voor de heeren is Koning Eduard van Engeland nog altijd de toouaangever, en daar het Z. M. behaagd heeft ditmaal grijs de voorkeur te geven hij 't kiezen van zn liifkleur, is grijs d e modekleur voor heeren. Lichtgrijze hoeden, hooge en andere, lichtgrijze dassen, waarop om de eentonigheid te breken, hier en daar 'n brutaal groen klaverblandie (natuurlijk van vlerl; grijze sokken, ealecons. caleoons, hm... onderbroeken... en borstrokken... alles grijs, héél licht grijs. --- MILTVUUR. In de laatste weken zijn in deze provincie nog al eenige gevallen van het zoo besmettelijke miltvuur geconstateerd. Wat hebben onze veehouders ten opzichte van deze ziekte te doen? En vooral, wat hebben ze na te laten? De heer H. v. Staa, districts-veearts te Leeuwarden, geeft hun in het Friesch Wbl. eenige nuttige wenken. We nemen ze hier over. Miltvuur treedt zeer onverwacht op. Een koe eet wat minder, geeft wat minder melk, is koud en sterft met een paar uur. In den staltijd ziet men 's avonds bij het „aflichten" vaak niets bijzonders aan het veé en 's'morgeiiS vindt men een koe dood op den stal. Komt dit voor en zijn er geen bepaalde oorzaken voor den dood aan te wijzen, dan is het waarschijnlijk, dat het dier aan miltvuur gestorven is en doet men verstandig zoo te handelen, alsof men van miltvuur zeker is. Het doode dier moet namelijk onmiddellijk naar buiten gesleept worden — vooral niet door het hooivalc — en... niet den hals worden afgesneden. Ziet men v66r, bij, of na het sleepen dat er bloed of bloederig water uit den neus, de kling of den aars loopt, dan is het aanwezig zijn van miltvuur zoo goed als zeker en moet men dadelijk aangifte doen bij den Burgemeester. Er komt een veearts om het geval te onderzoeken en, zoo het werkelijk miltvuur is, worden er van Rijkswege maatregelen genomen om verspreiding van besmetting tegen te gaan. Is het doode dier naar bulten gesleept en Loeft men er geen vrede mee om het geval dadelijk als miltvuur bij den Burgemeester aan te geven, zoo hale men zijn eigen veearts en late dien onderzoek doen. Maar ook in dit geval snijde men den hals niet af en late uit voorzorg ieder, die met het doode dier in aanraking is geweest, de handen goed wasschen met groene zeep. Waarom moet men den hals niet afsnijden en moet ieder zijn handen wasschen? zal men vragen. Miltvuur is namelijk eene besmettelijke ziekte, waarvan do smetstof hoofdzakelijk in het bloed zit. Snijdt men den hals af, zoo vloeit er bloed en wordt met het bloed, ook de smetstof verspreid. En nu heeft de smetstof van miltvuur die akelige eigenschap, dat ze op of in den grond komende, niet vernietigd wordt. De bacteriën, in het bloed aanwezig, vormen dan sporen en deze blijven jaren, ja tientallen jaren, in den grond leven. Onder voor hen gunstige omstandigheden groeien ze weer tot bacteriën en brengen dood eu verderf to weeg. Men moet de handen goed wasschen, omdat miltvuur niet alleen voor dieren, maar ook voor menschen zeer gevaarlijk is. Nu komt het, vooral In den winter, zoo vaak voor, dat men een kleine opening aan de handen heeft, een schram, een barst, een „smetlap" of hoe men het ook noemt. Komt in zoon opening wat miltvuursmetstof, dan ontstaat bloedvergiftiging, welke in dit geval zeer gevaarlijk is. Meerdere menschen,— vooral slagers — zijn In Friesland tengevolge van miltvuur gestorven en ik ken verscheidene personen, die het van het kantje hebben opgehaald. Het is dus steeds zaak, het wisse voor het onwisse te nemen en de handen ter dege te wasschen. Ten bewijze dat het bloed van een dier, gestorven aan miltvuur, gevaarlijk Is, diene het volgende: Bij een veehouder werd In den zomer een stier, die op stal stond, ziek. Denkende, dat het dier onder deze omstandigheden een betere plaats zou hebben in de schuur, wilde de eigenaar het daar heen brengen. Juist buiten de staldeur gekomen, viel het dier op het hlem neer en stierf. De oude gewoonte volgende, sneed men het dadelijk den hals af. In den herfst zette de veehouder een hoop gras op het hlem en dekte dit met aarde van den omtrek en juist van de plaats waar de stier gekeeld was. Toen men later de hoop losmaakte en „kuil" begon te voeren, stierven dadelijk 8 runderen aan miltvuur... de besmette aarde had de „kuil" besmet. --- Echtscheiding. Onze echtscheidingswet schept, als de gedaagde verstek laat gaan en zich dus alles laat aanleunen wat de eischer zegt, feitelijk de mogelijkheid van echtscheiding met onderlinge toestemming der echtgenooten. Om dat tegen te paan heeft nu de regeering ingediend een aanvulling die bepaalt, dat een vordering tot echtscheiding niet kan worden toegewezen, zoo de rechtbank niet door wettelijke bewijsmiddelen is overtuigd van het bestaan der gronden, uit hoofde waarvan de echtscheiding wordt gevorderd. --- EERSTE KAMER. Minister Heemskerk is nog eens teruggekomen op de openbare school. Of liever op de neutraliteit van die school. Hij zei niet gesproken te hebben van het fiasco der openbare schooi, maar van het fiasco van het neutrale beginsel der openbare school ter bevordering van de eenheid der natie. Dat moet fiasco maken, omdat het de grootste onzin was te denken, dat het volk één zou kunnen zijn door niet zichzelf te zijn. Men kan niet zeggen, dat de openbare school fiasco heeft gemaakt door de houding van zekere onderwijzers, die in een bond vereenigd republikeinsche propaganda maken. De openbare school zou wel fiasco hebben gemaakt, wanneer alle onderwijzers aldus zouden handelen. De minister zal niet zeggen, dat alle onderwijzers zoo optreden. Er is een groot deel dat anders handelt, maar velen treden zoodanig op, dat daardoor van een gevaar voor de openbare school wordt gesproken. Nu komt men met middelen aan ter verbetering. Men eischt die ook van de regeering, aan welke de zorg voor het openbaar onderwijs is opgedragen, maar daaruit volgt niet de plicht, dat de regeering het openbaar onderwijs op andere basis moet vestigen. Zekere openbare onderwijzers doen zeer zeker de openbare school ontaarden, maar zouden de aanbevolen middelen dit ook niet doen? De heer Van Wijnbergen wilde, dat men den toekomstig*n onderwijzer zou vragen: „Zult gij republikein zijn of niet", maar dat is terecht inquisitoraal genoemd en de minister houdt niet van inquisitie. Te vragen naar de richting der onderwijzers zou in strijd zijn met het beginsel, dat tot dusver bij het openbaar onderwijs is toegepast. Bovendien hoe zou men dit middel moeten toepassen. Nu heeft de heer Van der Feltz het middel van een tijdelijke aanstelling van onderwijzers aanbevolen, gelijk in Zwitserland ook voor onderwijzers en predikanten bestaat, maar de werking van dit Zwitsersche stelsel Is niet gunstig. Verder heeft de heer Van der Feltz aanbevolen ouder-vergaderingen voor de aanstelling van onderwijzers. Dit denkbeeld verdient gezette overweging. De heer Van der Feltz verdedigde lets, dat een zekeren familietrek heeft met het gewijzigde Unierapport. Het is wel niet precies hetzelfde, maar met een beetje verdere ontwikkeling zou men er komen: n.l. de openbare school, omgezet in de bijzondere school. Het Unie-rapport beveelt den Invloed van de ouders als overgang aan. Voor de onderteekenaars van het Unie-rapport Is het wel aangenaam, dat dit geneesmiddel van de openbare school thans door den heer Van der Feltz wordt aanbevolen, maar men zal moeten toegeven dat dit middel voor de regeering nog gezette overweging eischt. --- TUINBOUW. Bemesting der vruchtboomen. T)o kali, één der 4 voedlnKssto-len, welke gewoonlijk aan den bodem moeten worden toegevoegd, komt in verschillende vormen in den handel. Vrijwel de meeste ka_<_eststoffen zijn afkomstig uit de omstreken van Stassfurt (Pruisische prov. Saksen), waar het zout uit den schoot der aarde wordt gedolven. Men onderscheidt ruwe en gezuiverde kalimeststof; ruw is kainiet, dat, behalve 8 â 9 % kali, nog schadelijke stoffen, o.a. chloor, bevat. Daarom moet kainiet In 't najaar uitgestrooid worden. 't Meest gebruikt men patent-kali, bevattende 24 â 26% kali. Dit kan in *t voorjaar aangewend worden; men gevo per H. A. 400 K.G.; per volwassen boom 3 K.G. Phosphorzuur, eveneens noodig voor een normalen plantengroei, wordt in den handel gebracht in den vorm van superfosfaat, bewerkt uit minerale fosfaten, en als Thomassla k k e n m e e 1, een bijproduct van de tegenwoordige staalbereiding. Hoewel zeer Interessant, zou een uitvoerig verslag in dezen te veel plaatsruimte vragen. Voldoende zij, dat de eerstgenoemde hulpmeststof voor klei, de tweede voor veen- en zandgrond, alle aanbeveling verdient. Als alleenbemesting (dus zonder toevoeging van stalmest) gebruiko men van het superfosfaat 7 â 800 K.G. per H. A., van Thomasslakkenmeel evenveel. Per boom geve men resp. 3 en 4 K.G. (eveneens als alleenbemesting). Voor voorjaars-aanwending komt superfosfaat 't meest in aanmerking, terwijl Thomasfosfaat dient ondergespit of geploegd. De stikstof geven we 't liefst en 't voordeeligst in den vorm van Chlllsalpeter. De grondstof hiervoor wordt gevonden op de hooge Westkust van Zuid-Amerika, een volslagen regenloos gebied. Daar het snel werkt (bij bladgroenten bijv. ziet men de uitwerking reeds enkele dagen na 't gebruik), wenden we het aan, wanneer de boomen teekenen van leven geven. We geven dan de helft van de toegedachte hoeveelheid, terwijl na de vruchtzetting de tweede helft wordt gegeven. Bovendien werkt deze hulpmest indirect, doordat het moeilijk opneembaar plantenvoedsel dermate bewerkt wordt, dat de boom dit gemakkelijk tot zich neemt. Chlllsalpeter is bij aankoop duur, fl4 â fl6 per 100 K.G., maar bij aanwending goedkoop. Men geve slechts weinig, n.l. voor alleen-bemesting 1 K.G. per volwassen boom, als bijbeinesting V. K.G., In belde gevallen In tweemaal uit te strooien. K a 1 k, de eveneens zoo onmisbare voedingsstof, kan in verschillende vormen worden aangewend. Evenals van Chili Is de werking tweeërlei, n.l. direkt en indirekt Ten eerste als noodzakelijk plantenvoedsel, ten tweede als hulpmiddel, om den natuur en scheikundigen toestand van den bodem te verbeteren. Hoewel de eene plantensoort meer van kalk houdt dan de andere, geen enkele kan het er zonder stellen, en daar tevens voor de goede werking In den bodem kalk wordt gebruikt, zal een gecultiveerde bodem eindelijk uitgeput raken. Bekend is het, dat kalk een natten, stijven, waterhoudenden en daardoor killen, laat te bewerken bodem losser, luchtiger en dus warmer maakt, terwijl het tevens de schadelijke zuren bindt en daardoor de opneembaarheid van de verschillende zich In den bodem bevindende voedingsstoffen in de hand werkt. Nogmaals wijzen wc er op, hoezeer steenvruchten (morel, perzik, pruim, e.a.) van kalk houden. We geven op natte, stijve gronden om de 4 jaar 10,000 K.G. ongebluschte Lulksche klultkalk; deze wordt ondergeploegd of gespit. Op zandgrond gei, ven we liever gebliischte of meelkalk, dezelfde hoeveelheid. Per volwassen boom geve men 101 K.G., In 't najaar aan te wenden. Steeds dient de kalk ondergespit. Meng nooit kalk met s t a 1m e s t of met superfosfaat, boven den grond, en denk er om, dat kalk 36 uren v66r 't gebruik moet gemengd worden met patentkali en kainiet. Menging van kainiet en Thomasslakkenmeel is aan te raden, daar het eerste los uiteenvalt en het tweede bij 't uitzaaien minder stuift. Over in den handel voorkomende mengsels een volgenden keer. Vraag. Wij hebben een Arancarla cxelsa (Sier-den), welker loof van onderen geheel bruin wordt en bij de minste aanraking afvalt. De kop is flink groen. Wat hiermee aan te vangen? An tw. 't Geen u voor een ziekte aanziet, zal 't gevolg zijn van aanhoudende droge kamertemperatuur en te weinig voedsel. Daar wij de plant niet kennen, kunnen we moeilijk beoordeelen, of de pot groot genoeg is. Een plant met 5 of 6 etages (tafeltjes) dient minstens in een pot van 16 t 20 c.M. bovenwijdte. Geef bladgrond, vermengd met ouden koernest, turfmohn en tuingrond. Geef geregeld water en houd de plant zoo frisch mogelijk, maar b-slist vorstvrij. De bruin geworden etages wnrdpn in geen geval weer groen. Vraag. Twee pereboomen, voor 8 jaar tegen een Oost- en Westzij van 't huis geplant, groeien flink en maken veel hout en blad, maar geen vrucht. Wat hieraan te doen? "Antw. Wij veronderstellen, dat u waaiervorm of palmetvorm hebt geplant. Staan de boomen soms dicht bij of op de vroegere plaats van een varkens- of kippenhok? In dat geval zal de boom door de in den bodem opgehoopte organische stikstof veel blad maken. Geef in elk geval geen stalmest, maar per boom 2 K.G. patentkali, 3 K.G. superfosfaat en 10 K.G. kalk (geen Chili). Maak boven de onderste takken een ringvormige af schorsing van de stammen; daardoor wordt de sappenstroom gestuit. Meld later eens de uitkomst. Vr a a g. Aan den West-Zuidwest-kant van ons huis tegen den muur hebben wij een zoogen. palmet-tafelpeer. Zoo men mij meedeelde, heeft hy nog nooit gebloeid, terwijl hij zichtbaar kwijnt, terwijl de bladeren bij feilen zonneschijn zwart worden. De grond bestaat uit kleigrond. Wat hieraan te doen? D. C. B. Antw. De stumperd zal, evenals zoovele natuurgenooten, verwaarloosd, zijn. Maak hem eens geheel los van den muur, maak ruimte waar ta veel hout zit, borstel alle takken met een stalborstel schoon en smeer alles In met wltkalk. Geef flink stalmest en 1 K.G. patentkali, 2 K.G. super-* fosfaat, Va K.G. Chllisalpeter en 10 K.G. kalk. Spuit, zoo mogelijk in April, met 2% kopervitriool en kalk. De boom staat toch niet onder een lekke dakgoot? Of is hij misschien tegen lat- of draadwsrk op minstens 5 c.M. afstand van den muur gebonden? Vraag. Ik heb vier vfjf-jarige appelboomen, welke elk Jaar door bladlulzen worden aangetast. Ik wil ze achter in den tuin planten en wensch pereboomen In hun plaats. Welke soorten geven vele en beste vruchten? Ik heb winterbergamot, Louise bonne â Arranches, Nouveau Poiteau, Bon Chretien Wllllams, Beurré Clalrgean, en heb gaarne een beste stoofpeer en drie voor andere genoemde In de plaats. De appelboomen zal Ik besproeien met kopervitriool en soda In water, volgens de „Veldbode". Raadt u dat aan? P. vd. A. N. Antw. Tegen bladluis spuit u 't beste In den zomer met koud water. Naar uw soorten te oordcelen, bedoelt u struik- of pyramide-vorm. Beste soorten voor pyramides zijn: Clapp's favorite (rijpt Aug.—Sept), Beurré Superfin (rijpt Oct.—Nov.), Docteur Jules Guyot (rijpt In Sept), Doublé Phillppine of Beurré de Mérode (rijpt Sept —Oct.) Een beste stoofpeer Is Gilser Wildemans (halfof hoogstam), Winterjam (half- of hoogstam), Wlnterrletpeer (strulkvorm). Spuiten met kopervitriool en soda In water Ia uitstekend. Vragen op Tuinbouwgebied aan 't Bureau van dit blad onder motto „KWEEKER". --- OVERZICHT van de uitkomsten der levering van suikerbieten op winstparticipatie, aan de Noord-Nederl. Beetwortelsuikerfabrick. Participatiebieten 1897 1888 1899 1900 1901 190- 1908 1904 3905 1906 1907 1908 1909 Gemiddeld gehalte • . . . 15.80 15.83 15.80 15.06 16.30 16.83 15.41 17.86 16.58 16.78 16.91 16.98 15.58 Verkoopprijs suiker . . * . 11.10 11.55 11.25 1i.46 9.14 9.27 9.97 11.25 11.88 10.61 11.18 11.80 32.47 •Grondprijs partiolpitiebleten 9.80 10.08 10.10 9.56 9.85 10.28 8.64 IÎ.OO 11.C9 10.55 10.18 11.79 11.41 Partlcipatiewin.t 0.126 __ O.SBG 0.825 _____ 0.54 0.91 0.40 0.42 1.21 T Totaalprijs 1000 K.G. . . . 9.92» 10.08 10.4&5 10.88= 9.85 10.23 8.64 12.64 12.00 10.85 10.58 18.00 ? Prtfs op koopcontract . . . 8.50 10.00 9.50 9.00 9.00 8.25 .0.00 9.00 11.00 9.75 10.00 11.50 11.55 • Contract 1009/1910 met inbegrip pivmle naar gelang van den leveringstijd. --- Ter Aankondiging. Brandsma's Theebandel te Amsterdam, Kalverstraat 115, heeft een zeer geriefelljk boekje gratis verkrijgbaar gesteld voor de aanvragers, zoolang de voorraad strekt, 't Is een „Gids voor belastingplichtigen door het geheele rijk," samengesteld door J. Mulder, directeur van het Ie Ned. Bureau van advies en administratie van belastingzaken te Amsterdam. Wat men mocht wenschen te weten omtrent de Personeele belasting, de Bedrijfsbelastlng de Vermogensbelasting, het Recht van Successie en de Forensenbelasting, men kan het, zeer duidelijk beschreven, in dit boekje vinden. „Het Godsdienstonderwijs en de aanneming van lidmaten la de Gereformeerde ker k," door dr. S. D. van Veen, hoogleeraar te Utrecht. Uitgave:! Hollandla-Drukkerij te Baarn. --- Vonnissen Kantongerecht Heerenveen, 4 Febr. Fietsen zonder Hcht: Jacobus S. te Tjalleberd, teruggegeven. Sjuk 8.. Klaas vd. W. te Akkrum, jacob de J. te St.-Johannesga Klaas vd. W. te Oldeberkoop, Jan S. te 't Meer, Bart W. te Bovenknijpe, Trijntje de V. te Katlijk, Pieter J., Geert de 8., Jan A. te Wolvega, Arme de V. te Katlijk, elk f 1,50 of 1 dag. Met een voertuig zonder licht rijden: Heine H. te Joure, teruggegeven; Lammert W. te Rotsterhaulc f 1,50 of 1 dag. Zich zonder jachtacte met een geladen geweer in het veld bevinden: Jan v.d. H. te Katlijk, f 15 of 8 d.; IJntze vd. H. f 10 of één week tuchtsch. Dronkenschap: Albert vd. Z. to Joure, Sible de B. te Hallurn, Sietze D. te Akkrum, f 1 of 1 d. Dronkenschap en verwekken van burengerucht: Lute D. te Akkrum, 2 ml. f 1 of 2 ml. 1 d. Geen bel aan de flets hebben: Jochein vd. H. te Oudehaske, 50 ets. of 1 d. Gebruiken van een trekhond zonder muilband:' Laurens L te Noordwolde, f 1 of 1 d. In 't openbaar een wapen bij zich hebben:' Jan S. te Noordwolde, f 2 of 1 <_. Niet zorgen voor overbrenging van zijn verhuisbiljet: Jentje K. te Scherpenzeel, vrijgespr. Vervoeren van te veel kannen met melk: Jacob de J. te Oudehome. f 3 of 2 d. Vervoeren van eene te zware vracht: Arme B. te Akkrum. Joiis. B. te Noordwolde, Berend S. to Steenwijk, f 3 of 2 d. Zeilen in de Compagnonsvaart: Thomas E. te Terhorne, f 5 of 2 d. Als berijder van een rijwiel de veiligheid vaThet verkeer in gevaar brengen: Ludze O. te Nijega (D.), vrijgesproken. Een kind niet geregeld naar school zenden. Tjalke B. te Jubbega en Joost de R. te Wolvega, elk f 2 of 1 d. Overtreding der ijkwet: Jan de J. te Nijchaske, 3 ml. f 1 of 3 ml. 1 d.; Roelof Z. te Nes, f 1 of 1 d.; Willem B. te Jubbega, id. Een sloot niet in schouwbaren staat hebben:' Jacob H. te Leeuwarden, f 1 of 1 d. Jagen zonder vergunning: Jeen L te Joure» f 3 of 2 d.; Gregorius S. te Joure, f 10 of 4 d. Zich zonder acte met een geladen geweer » 't veld bevinden: Sietze M. te Heerenveen, f 1" ° Niet terugroepen van een hond, die wild °P,, spoort: Hendrik B. te Oranjewoud, f 5 of Klaas B. ald. f 10 of 6 d. „-„„.en:1 Zich met wildstrlkken In het veld bevtno Hendrik W. te Hoornsterzwaag: flO of 4d. _^ Straatschenderij: Pieter de J. en Joseph o to Rotsterhaule, vrijgesproken. ---