Berichten uit Stad en Dorp JOURE. IS No». Tijdens het stormachtige weder van glatemamlddag werd een echoorsteenbord van de woning van 3. Dijkstra in de Visch«teeg alhier afgerukt. In rijn val verbrijzelde het eerst een gedeelte van het dak der woning en daarna het deksel van de regenwaterton, Juist op het oogenblik dat de vrouw van den bewoner naar bulten trad om water uit die ton te putten. Ware xij een seconde eerder gegaan, ze zou ongetwijfeld door het zware voorwerp zijn getroffen. SNEEK, 14 Nov. Zaterdagmorgen werd hier t vergelijkend examen gehouden voor hoofd van school no. 3. Van de 52 sollicitanten waren In overleg met B. en W. 35 heeren opgeroepen, onder welke 5 uit deze gemeente. In 't geheel namen slechts 25 candidaten aan 't examen deel, daar bij begin van 't onderzoek zich drie heeren terugtrokken, 't Maxlmum-salarls, aan genoemde betrekking verbonden, bedraagt f 1 »50, plus f3OO vergoeding voor wonlnghuur. BENEDENKNIJPE, 14 Nov. Als een bijzonderheid kan gemeld worden, dat een stamboek-koe, eigen aan D. Zwaagstra en gecontroleerd aa_ de controle-vereeniglng „Knijpe", heeft opgebracht 8812 KG. melk, 273,61 K.G. boter, 2.90% vet, In 326 dagen. De meeste koeien geven pas de helft. DE KNIJPE, 14 Nov. Het leesgezelschap „Nut en Vermaak" alhier, In 1835 opgericht door wijlen Ds. P. H. Veen, doopsgezind predikant te Bovenknijpe, vierde hedenavond zijn 75-jarig bestaan. Bijna alle 55 leden, ieder met eene dame. waren opgekomen in de smaakvol versierde zaal van café Velde. Ds. P. H. Veen, van 1893—1907 predikant op dezelfde standplaats als zijn grootvader, en 11 jaar mede-directeur der vereeniging, was uit Middelburg overgekomen. Het portret van den ouden heer Veen versierde den wand. Bij het 60-jarig jubilé was de oude heer nog tegenwoordig. De president, Ds. Kosters, hield de feestrede. Eenige dames en heeren voerden aardige tooneelstukjes op, o.a. het kluchtspel „Hwa scil lt wirdeï" van D. H. Ztjlstra, en gaven voordrachten ten beste, waarvan vooral Hinke Kaart en de Artisten-revue zeer in den smaak vielen, 't Was een recht gezellige, prettige avond, waartoe de muziek van de heeren Bootsma en Hoogeveen zeer veel bijdroeg. Als bijzonderheid kan worden gemeld, dat de heer H. vd. Meer, als mede-directeur, reeds 47 Jaar de vereeniging bestuurt. MENALDUM, 14 Nov. Hedenavond had onder behoor van ons dorp een droevig ongeval plaats. Een schip, schipper Drijfhout, uit de richting Berllkum komende, moest den grooten poldermolen, die aan de groote vaart staat, passeeren. De 19-Jarige schippersknecht, Egbert Welles van Leeuwarden, in de lijn, meende de wieken ongehinderd te kunnen passeeren, maar werd er door getroffen en viel In 't water van den ultschotbak. Eenmaal kwam hij nog boven, toen zonk hij In de diepte weg. Alhoewel er terstond hulp aanwezig was, mocht het niet gelukken, hem te redden. Een half uur later werd zijn lijk opgehaald. GORREDIJK, 14 Nov. Voor den cursus 1910— 1911 zijn de lessen aan de vakteekenschool vanwege het Nutsdepartement, aangevangen met 29 leerlingen, waaronder 16 voor het timmervak, 6 als schilder en 7 als smid. De cursus duurt vier maanden. Het onderwijs wordt gegeven eiken Dinsdag- en Donderdagavond in het spaarbankgebouw, door de heeren Koolstra van hier en Boonstra van Heerenveen. --- Afd. Friesland der T.P.N. LEEUWARDEN, 12 November. Ruim dertig leden waren heden ter afdeellngsvergadertng der V. P. N., vertegenwoordigende 22 onderafdeellngen. Voorzitter was de „eer W. K. Kort, van Heerenveen. Op de vergadering was ten toon gesteld een model eierkist, die ons zeer practisch scheen, en bijzonder aanbevolen werd. De eieren zijn op ramen geplaatst en ieder afzonderlijk gescheiden door een bordpapieren raam, dat er dicht omheen ■lult. De heeren K. Erlks en Rodenhuls bevalen deze kisten zeer voor het gebruik aan. Nog steeds komen er klachten over bedorven eieren, en het tegenwoordige verzeudmateriaal maakt de schouw moeilijk, bovendien gebeurt het, dat bij verpakking In stroo of hooi, dat wel eens nat is, dit soms een duffen, onaangenamen smaak aan de eieren meedeelt Terwtjl er ook nog al eens eieren breken. Dit voorkomt men met deze nieuwe kisten. De afdeellng wil daarom, ook om die kisten ingevoerd te krijgen, het den onderafdeelingen gemakkelijk maken en ze de kisten leveren In bruikleen, met korting van 1 cent per kilo op de eieren, tot de kist betaald is. De kisten, 500 eieren kunnende bevatten, kunnen geleverd worden voor f 5; kleinere naar evenredigheid. Voor kleine afdeelingen en particuliere verzendingen zouden kleinere kisten aangeschaft kunnen worden. De goede reputatie, die de Friesche eieren In het buitenland verwierven, moet gehandhaafd blijven. Bij de bespreking werd nog opgemerkt, dat de kist vrij goed vorstvrij gebleken is, en desnoods kunnen de eieren met een laag krantenpapier beschermd worden. T—"ns moet men den vervoerders op het hart drukken de bezending met zorg te behandelen, terwijl de vuile eieren niet met water moeten worden afgewassehen, veel minder In zeepwater, zooals wel geschiedde. De vaststelling van de bijdragn der onderafdeellngen aan de afdeellng en het Hoofdbestuur gaf aanleiding tot een breed financieel debat. Besloten werd f 0.25 voor de afdeellng en f 0.60 voor de hoofdvereenlglng te heffen. Een voorstel Akkrum. om van het kwartje 15 cent te maken, werd verworpen met 1036 tegen 345 stemmen en 154 stemmen in blanco. Omtrent de controle op de broedeleren werd medegedeeld, dat er In, Friesland geleverd zijn 6012 eieren, de meeste van wltleghorns, n.l. 2900 eieren, dan volgt van patrijs leghorns 2200 eieren. De meeste werden geleverd door K. C. de Groot, St. Anna-Par. 456, H. van Ek, Haulerwijk 414, G. Willemsen. Akkerwoude 401, A. W. Reldlnga, Engwierum 400 eieren. Er is f 247 reductie verleend aan de koopers der eieren. Over de regeling d"r -mtrôle en de wijze van verleenen der reductie, werd breed gediscuteerd, tot ten slotte met 1281 tegen 252 stemmen werd besloten, deze controle over 1911 weer In gelijken geest uit te oefenen. Naar aanleiding van de begrooting stelde do afgevaardigde van Weidurn, de heer Dobben. voor, om als blijk van waardeering voor de goede prestaties gedurende vele jaren, als secretaris en penningmeester, de heeren Van Sloterdijck, te Leeuwarden, en G. L. Prinsen, te Heerenveen, de vergoeding te verhoogen van f 150 samen tot f2OO samen. Een der leden verklaarde zich er voor dit jaar tegen, en de heer Prinsen evenzoo. al was het maar alleen hierom, dat de onderafdeelingen dit punt niet hadden kunnen bespreken. Daarop trok de afgevaardigde zijn voorstel in. Zijn bedoeling was bereikt, de hulde der afdeellng aan de functionarissen overgebracht. De begrooting werd vastgesteld met een ontvang van f 3217.50 (gerekend naar 3400 leden) en een uitgaaf van gelijk bedrag, (o.a. -ijdrage aan het hoofdbestuur f 2040, subsidie onderafdeelingen f5OO, voorlezingen en cursussen f 100.) Be heer G. L. Prinsen, periodiek aftredende als bestuurslid, werd met algemeene, 1533, stemmen herkozen. De heer Prinsen memoreerde even den kolo3salen bloei der vereeniging. In 't laatst van 1909 opgericht, te' zij thans 3144 leden. Hij nam de benoeming aan. Tot afgevaardigden naar de algemeene vergadering werden benoemd de heeren P. J. Pietersen, St. Anna Par., en J. F. van Dobben, Weidurn. Een voorstel van de afd. Leeuwarden, om maar _én afgevaardigde te zenden, werd na eenige be-triMmer Ingetrokken. heer H. de Jong, van Harllngen, bracht ver- I iit van het 2e Nationale Congres voor Pluimvee, te Den Haag. 2*eer duidelijk en wetenswaardig; krachtig geapplaudlsse-rd nu en dan. Namens de commissie van de eierenmarkt werd medegedeeld, dat de eierenmarkt zoo floreert, dat reeds weer aan uitbreiding der gebouwen worat gedacht. Tevens, dat de kleine eieren, hoewel feitelijk minderwaardig, nog met vollen prijs worden betaald, omdat de commissie besloot die kleine eieren te conserveeren en te bewaren tot den duurderen tijd. Daarom is in beginsel besloten tot het aanschaffen van cementsteenen bakken. Op een vraag werd tevens nog geantwoord, dat de in de courant genoteerde prijs is de prijs die particulieren betalen. De massa moet tegen reductleprfjs gewoonlijk 5 cent minder van de hand worden gedaan. De leden ontvangen dezen brutoprijs, minus de kosten der exploitatie. Omtrent de exploitatie der elerenmarkt werd ons nog medegedeeld, dat de aanvoer bedroeg: van Januari tot October 1909 211.623 K.G., waarvan de bruto-opbrengst bedroeg f 152500.67, over 1910 353.075 KG., bruto-opbrengst f 247.084.55. --- Ingezonden. M. de R.< In de door Pastorievoogden der herv. gemeente In _Engwirden belegde vergadering van stemger. Lidmaten, van Zondag 13 dezer, werd door ondergeteekende inlichting gevraagd naar aanleiding van het in het Nieuwsblad v. Pr., van Vrijdag j.1., voorkomende bericht, omtrent de plotselinge Intrekking der vergunning tot het hebben van een duiker onder de Pastorielaan ten behoeve van de vlschkweekerij aldaar. De Voorzitter der vergadering, de heer S. Zwarts, antwoordde, dat die vergunning niet plotseling was Ingetrokken. Reeds dadelijk, toen ca. 5 jaar geleden vau die vergunning gebruik werd gemaakt, hebben Pastorievoogden ingezien, dat ze niet had moeten worden verleend. Men had gemeend, dat slechts n u en dan waterverversching zou plaats vinden, terwijl de duiker wordt gebruikt voor voortdurende waterclrculatle. Hierdoor toch staat het water steeds te hoog in de slooten, waardoor een belangrijk deel van het zich dsarbevlndende Pastorieland wordt bedorven. Dit laatste werd door den zich ter vergadering bevindenden huurder van het land bevestigd. Verder deelde de Voorzitter mede, dat na het Intrekken der vergunning 3 maanden uitstel was verleend. Hierop volgde een verzoek van de eigenaren der Vlschkweekerij, om een uitstel van eenige jaren, waarin men niet kon treden; wél zou men nogmaals een termijn van 3 maanden hebben toegestaan. Daar mij van ter zijde blijkt, dat men de reden der intrekking van de vergunning aan andere oorzaken dan die der belangen van de Pastorie schijnt te willen toeschrijven, meen Ik beleefd plaatsing voor het bovenstaande te moeten verzoeken, waarvoor ik bij voorbaat dank betuig. Heerenveen, 14 Nov. 1910. Uw dw.d., D. VAN DIJK. --- De Papendrechtsche strafzaak. De advocaat-generaal hij het Gerechtshof te Arnhem, gister zijn requisitoir nemende in de Papendrechtsche strafzaak, kwam tot de conclusie, dat Garsthagen ontoerekenhaar moet worden geacht. Er werd ontslag van rechtvervolging gevraagd. • • • Naar aanleiding van de behandeling der Papendrechtsche strafzaak voor het Arnhemsche Hof, bevat Het Nieuws van den Dag, onder het opschrift „lets nieuws", het volgende artikel. Drie deskundigen, psychiaters, hebben op verzoek van den rechter-commissaris een onderzoek Ingesteld naar de geestvermogens van een reeks van 34 personen, meerendeels getuigen ä décharge In de zaak van het Openbaar Ministerie tegen H. Garsthagen, en bovendien een uitvoerige psy_„tatrisc_-p_yc„ologlsc_e studie gemaakt en openbaar p;e-man_t over de r.aa_ _elve. Dit Is lets freheel nieuws oveT de „aa_ zelve. Dit is iets nieuws in ons land. Het opent aangename vooruitzichten Gij zft rustig voor het raam te werken; op eens hoort gij bulten een vervaarlijk gegil. Opspringend, ziet gij dat er op straat een man ligt, die geslagen en getrapt wordt door twee personen uit de buurt; gfj herkent ze duidelijk. Ook merkt gij op, dat eenigen uwer buren evenzoo naar het raam en de straat opgeloopen zijn en alles gezien moeten hebben. Er komt een rechtzaak van: gfl en uw buren worden opgeroepen als getuigen. De kans schijnt groot, dat de daders hun gerechte straf niet zullen ontloopen. Op zekeren morgen echter komen drie heeren bt) u binnenstappen, om een onderzoek te doen naar uw geestvermogens. Misschien ontvangt gij — u bewust, volkomen normale hersens te bezitten — deze deskundigen niet even minzaam als den man die u een hoog lot uit de Staatsloterij of een Nederlandschen Leeuw komt aankondigen, maar dat zal u berouwen: — „Onvallend (zoo zal later van u gezgd worden) Is bij dezen man het totaal ontbreken van eenig bewijs, dat htj gevoelt, voor een ambtenaar te staan, die namens het gezag zijn werk doet." Gij erkent onbeschroomd, dat een oud-oom van u gedurende eenigen tijd als ernstig zenuwlijder verpleegd is — er wordt aanteekenlng gehouden van 't vermoeden eener erfelijke psychopathische belasting. Gij weet niet meer te vertellen of de meid een Jaar of wat geleden, op den Zondag v66r Kerstmis, é_n of twee liter melk genomen hepft? — „imbecilltas": want gij kunt „niet beschrijven wat eenige Jaren geleden heeft plaats gehad." Hebt gij wel eens een brochure geschreven In den verk'erincrstiid, of een adres aan (.edenntperdpn gericht weeens belastingaanslag, of u veroorloofd de Overheid te erltlseeren (mogelijk ziit gij wel lid van den Gemeenteraad) — „dementia quaerulans!" Wee u. Indien gij, geprikkeld, zenuwachtig opstuift en aan uw bevende Hopen een woordenstroom ontgllpnen laat, die niet even keurig samenhangt als Brugmans preeken — op uw rekening zal komen „een belangrijke grand van nervositeit," met als resultaat „een van oogenblik tot oogenblik wisselende bewustzljnslnhoud, een zeker gebrek aan continuïteit van bepaalde voorstellingsgroepen, waardoor vooral het oordeel over iets waartoe altijd een samenvatting van veel tegelijk noodig Is, schadelijk wordt beïnvloed."* En al dat fraal3, met uw naam en toenaam, kunnen gij, en uw bloedverwanten eu vrienden. vll-anden en kennissen, weldra In de courant lezen. ITw buren, medegetulgen. Is 't. niet beter vergaan. Fen aanzienlijk rechterlijk ambtenaar, uw overbuur, heeft eens een stuk van een paar kolommen bij het Dagblad" Ingezonden, dat aanmerking had gemaakt op zrjn beleid. Diagnose: vervolgingswaanzin. Ook heeft hij zich laten ontvallen, het niet zoo erg te vinden, dat de advocaat van beklaaede een reporter _e'd aanbood om de zaak uit zrln courant te houden: „op . p" voelsgebled valt ook nog te vermelden een gebrek aan moreel voelen." Van een anderen getuige, een geleerde, van wien 't bekend Is dat hij gaarne zijn eigen theorieën verdedigt (zoo zijn er!), heet-het: „Wanneer men hem laat spreken over de onderwerpen, die hem in den laatsten tijd zeer ter harte gaan, dan komt een zeer groot gebrek aan crltlek voor den dag." Van den eenvoudigen, zeer kerkschen kleermaker in 't benedenhuls wordt gezegd: „De religieuze exaltatie die bij dezen man bestaat, is In haar quallteit van emotie zonder twijfel een reden om niet te veel waarde te hechten aan zijn verzekeringen omtrent een persoon, die hem blijkbaar antipathiek is." Maar het ergst wordt zijn bovenbuur, bekend auteur, medewerker aan de „Dageraad", onderhanden genomen. Deze maakt een „eenigszlns droomerlgen indruk" het is duidelijk, dat hij in ~min of meer manlacale stemming" verkeert; overigens Is hij „min of meer eigenzinnig en stil", en blijkens de talrllke aanhalingen uit anderer werken, in zijn geschriften te vinden, lijdt hij aan manla citatentis, de vele êê's en 66's enz. wekken voorts het vermoeden eener chronische manta accentensts: bovendten echter lijdt hij aan Imbecllltas, om. blijkende uit „het ontbroken van godsdienstige gevoelens." Een chrrge? Ongetwijfeld, zegt het Hbl. Maar wij ? ijn er benieuwd naar, wat de opinie van onze Juridische wereld zal zlln over dit. novum; over den Invloed van rapporten als dit op de afwikkeling van rechtzaken, 't Eerste proefje is alles behalve smakelijk. WIJ moeten beginnen met aan te nemen, dat de rechters te Arnhem dit requisitoir ex cathedra, door de psychiaters-deskundigen geleverd, zullen schatten op waarde — op niet méér dan zijn waarde. Zeker zullen zij overwegen dat er, om zoo te zeggen, geen volstrekt normale menschen bestaan en het falen in zóó'n vuurproef nog geen bewijs is van onbetrouwbaarheid. Zij herinneren zich wellicht, dat bij Beethoven, Shakespeare, Rembrandt en zooveel andere groote geesten de stigmata van geestelijke minderwaardigheid er dik op liggen; dat uit psychiatrisch oogpunt een genie haast even abnormaal is als een gek. • • • In de N. R t. C t. komt thans de psychiater J. J. vd. Harst op tegen „het voortwoekerend psychologisme in de rechtspleging." Hij haalt eerst verschillende uitspraken van psychiaters aan, om een overzicht van hun denkbeelden te geven. De sterkst sprekende daaruit zrjn wel de volgende: Criminal-anthropologen-gemeenplaats: „Wij straffen niet meer de misdaad, maar behandelen den misdadigen mensch." Cramer, psychiater: „Straf is een verkeerde wijze van behandeling." Arndt, psychiater: „leder misdadiger is een zieke, alle immoraliteit Is een verschijnsel van zielsziekt e." Nog eens Cramer, gezaghebbend psychiater, groote autoriteit: „Ik neem a a n... I eder mensch voor verminderd toerekenbaar te verklaren: dit valt niet eens moellij k." Alweer Cramer: „Ik ben als geneesheer overtuigd determinist; (alzoo) warehet mij liever, Indien er g e e u strafrecht bestond, dit wil ik openlijk uitspreken; doch men kan nu eenmaal geen bergen verplaatsen en het onmogelijke verlangen." Prof. Bolland zegt van den Invloed der psychiatrie op het strafrecht: „Onbedrevenheid In de leer van de rede maakt rechters In onze dagen overmatig afhankelijk van de meeningen eener onwijze zielkundigheid." Na deze en dergelijke uitspraken geeft de heer V.d. Harst een eigen beschouwing. Hij geeft toe, van alle menschen, dus ook van rechters b.v., „dat hun meerdere of mindere zuiverheid van oordeel en kritiek gedetermineerd wordt door tal van toevallige momenten: aanleg, ontwikkeling, „stemmingen," „diëetstoornissen," „vermoeidheid", enz. enz. Doch hierin ligt dan ook besloten, dat het in laatsten aanleg der forensische psychologie bewustelljk of onbewustelijk om niets anders te doen kan zijn dan om vernietiging van bet strafrecht. Immers, — met een „psychologie van den rechter" als leiddraad, zal het In den vervolge der verdediging maar al te gemakkelijk vallen, om lederen rechter te wraken als zijnde deze verminderd toerekenbaar." Verder: „De psychologische afglijding der rechtspleging, welke wij dezer dagen in ons land ter zake van een geruchtmakende rechtszaak voor het eerst In zoo opvallende mate hebben waargenomen, mag een zeer bedenkelijke Inleiding heeten; laat een ontwikkeling der rechtspleging vermoeden welke op den duur allicht compromltteerend kon blijken voor twee zijden: — voor psychiatrie en rechtspleging belde. „Wij zijn in d»ze dan ook allerminst vol hoop gestemd voor de naaste toekomst; weten ons In deze oppositie deel uit te maken van een bedroevend kleine minderheid, doch gevoelen allerminst behoefte tot zwijgen, waar wij met leedwezen zich zien ontwikkelen een toenemende scheiding -tusschen het In het volk levende rechtsbewustzljn en de offlcleele rechtswetenschap der moderne Juristen, welke zich meer en meer gevangen gevan aan deterministisch redeneerende psychiaters, die uit den aard hunner verkeerde „natuur weten-Oha.np.Ml _e*' onlelnlhg van het rer.ht, fl-1. van de verwpr'kPl'l'kln*. der v r IJ n e 1 d, geen hegrlp hebben." ..Upt actueele stadfnhi van behandeling der Papendrechtsche rechtszaak was aanleiding tot, niet onderwerp van dit schrijven. Het ligt dus, — ten slotte —, volstrekt niet In mHn bedoeling te dezer plaatse in eenlgerlei oordeeling te treden van het ranport mijner collega-psvehlaters. dat in zoo weinige dagen zoo groote vermaardheid morht verwerven en dat bij volledige lezing mogelijk een uitmuntend geschrift kan blijken... uit psychiaters oogpunt!" • • • De Nieuwe Crt. schrijft naar aanleiding van het deskundigen-rapport 0.a.: Het lijkt ons een gevaarlijke uitbreiding van de taak van voorlichting des rechters, die naar de beginselen van onze strafprocedure aan deskundigen toekomt, dat hier een geheele strafzaak gedurende een zekeren tijd om zoo te zeggen door de justitie uit handen gegeven en overgedragen is aan medici, wier onderzoek niet met de gewone .lustitieele waarborgen Is omkleed. Wij stellen vertrouwen In den Nederlandschen rechter, wij willen hem en den waarborg der wet niet de plaats zien ruimen voor den psychiater en zijn diagnosen. Wij venschen de deskundigheid in dienst, niet In plaats van het recht. Wij waarschuwen tegen het deskundig gevaar. --- Persnieuws. Het Kustverdedigingsontwerp en het ministerie. -:- -:- Valt het ontwerp, dan zal het ministerie moeten heengaan, had De Stand, hetoogd. Immers ..boe zal een Kabinet het bewind blijven voeren, zoo het zelf overtuigd Is, dat het land In gevaar verkeert, en de Staten-Generaal weigeren de veiligheid van het land te verzekeren?" Het Centrum is het hiermee niet eens. Het geldt hier niet de vraag, zegt het blad, of men al dan niet landsverdediging wiL Die wil iedereen, die wil zeer zeker ook de Kamer, een paar socialisten misschien uitgezonderd. De meeningen loopen uiteen over de beste wijze van verdediging, zonder dat daarbij de krachten der Natie worden te boven gegaan. En nu staan de Ministers van Oorlog en Marine natuurlijk op hun deskundig standpunt, zijn zij de mannen, die het voorgestelde, van dât stand- Punt uit, in de Kamer hebben te verdedigen, drukt op hen in de eerste en voornaamste plaats de verantwoordelijkheid en zouden zij door een eventueele verwerping of ingrijpende wijziging der voordracht, welke tegen hun zin plaats had, worden getroffen. Maar dat dan het geheele Kabinet — de drie ministers die het ontwerp "let teekenden Incluis — eelükeliik tot heen- Baan zouden worden genoopt, vermogen wij vooralsnog niet In te zien. Reconstructie van het Kabinet, het ware alleszins begrijpelijk. Een radicale vervanging zou ons niet rationeel lijken. Er moeten nu een paar goede sociale en andere wetten tot stand komen; en het is wenschelljk, dat zulks geschiedt door het tegenwoordige Kabinet, dat daarvoor In de eerste Plaats is opgetreden. Teleurstelling zou in dit geval van onberekenbare gevolgen kunnen zijn. Ten slotte stelle men zich nog deze vraag: wat er zou behooren te geschieden, wanneer het Kabinet-Heemskerk, ter wille der militaire voorstellen, het bijltje erbij neerlegde? Zou dan een Ministerie moeten optreden met de afwerking der kustverdediging als eerste programpunt? Zou het een Rechtsch Ministerie moeten zijn, of een gemengd, een Zaken-Kabinet? Zou de Rechtsche meerderheid haar beteekenls niet verliezen? WU blijven echter nog altijd verwachten, dat het tusschen Regeering en Kamer tot een voor het land heilzaam aceoord zal komen. Waar h g De Stand, aanteekent: We kunnen dit bijna geheel onderschrijven. opmerking had eigenlijk de strekking om aan ac rechtscne groepen te doen gevoelen, dat zfj voorzichtig met haar oppositie behoorden te zijn, om de gevolgen die zulk een oppositie zou kunnen hebben; gevolgen die de redactie van Het Centrum blijkt zeer goed in te zien. Ook wij hopen daarom, dat een accoord mogelijk zal zijn, en zien er niet de minste bedenking in, dat het Kabinet in zekere wijzigingen bewilligt. Alleen blijft het ons een raadsel, hoe het ooit zou kunnen bewilligen in een wijziging, die naar zijn overtuiging het land weerloos liet. e • • ZORGVLIED, 11 Nov. Heden had alhier de ter aardebestelling plaats van mr. L. G. Verwer, den man, die meer dan 25 jaren zijne beste kr_-_.__t wijdde aan den bloei en den vooruitgang van Zorgvlled en omstreken. Geen wonder dan ook, dat ledereen uit d__ omtrek behoefte gevoelde nog een laatsten groet te brengen aan hem, aan wien ztj in menig opzicht zoo veel verschuldigd waren en die gedurende een reeks van Jaren er steeds naar streefde hunne stoffelijke en geestelijke belangen te bevorderen. Toen de kist, bedekt door een aantal fraaie kransen, waaronder eene van de Eerste Hollandsche Levensverzekering Bank, waarvan de overledene, evenals van de Noordelijke Hypotheekbank, 'mede-oprichter en commissaris was, in den froeve was neergelaten, richtte de heer v. E. een ort woord van afscheid tot den man, die, al was hij thans weggenomen, daarom niet heengegaan was voor goed, omdat van ïiem getuigd kan worden: „Wijs mij de plek waar Ik gezaaid heb." Nadat de zoon de aanwezigen bedankt had voor de laatste eer zijn onvergetelijken vader bewezen, keerde een leder diep getroffen huiswaarts. HEERENVEEN, 12 Nov. In de heden gehouden vergadering in 't café „Paul Kruger" van leden an niet-leden van de krlte Heerenveen der Friesche Landb. Onderlinge, besprak de heer Kool, chef van 't bijkantoor te Leeuwarden, den gang en den stand van zaken der Landb. Onderlinge. Zooals de zaken nu staan en zeer waarschijnlijk wel zullen blijven, zullen de deelnemers per f 1000 jaarloon f 11 hebben te betalen, zoodat ze van hun voorschot over 1910 f 4 terug ontvangen. Daar werkgevers In den regel niet minder aan gevaar blootstaan dan hun personeel, is van verschillende zijden op een Patroons-ongevallenverzekering aangedrongen. Bij voldoende deelname zal deze in werking treden om dan de patroons In en bulten het bedrijf te verzekeren. De Ziekteverzekering voor Inwonend personeel heeft ten doel aan de deelnemende patroons de schade te vergoeden, welke zij mochten lijden door art 1638. Zij gaat verder dan 't ontwerp van de regeering. In onze provincie zijn in drie kriten afdeelingen voor deze verzekering opgericht. Dit is mogelijk als er 15 deelnemers van de Bedrijfs-ongevallen-verzekering In een krite toetreden. Tot bestuursleden werden met algemeene stemmen herkozen de heeren R. Kroondijk te Delfstrahulzen en J. Wulte Jz. te Tjalleberd. BEETSTERZWAAG, 14 Nov. Terwijl hedenmiddag een goederentram aan 't eind van ons dorp stond te lossen, kwam een zandtram in volle vaart om den hoek en botste van achteren op de goederentram. De veroorzaakte materieele schade was vrij groot. LEMMER', 14 Nov. In de afgeloopen week is alhier in 't geheel 1000 pond bot en 350 mandjes spiering aangevoerd. Voor de bot werd 12 ets. per pond en voor de spiering 50 ets. per mandje besomd. Haring en zeeaal werd deze week niet aangevoerd. LEMMER, 14 Nov. Het was hier hedenmorgen stormweer met Zuidelijken wind. Meer dan een van onze vlsschers, die zich op zee bevonden, beliep averij of verspeelde zijn netten. O.a. beliep de vlsscher S. Sandstra, door zijn netten te verspelen, een schade van f6O tot f 70, ongerekend nog de visch, die te de netten zat. TIETJERK, 14 Nov. „Wat zijn ze van nacht -weer bezig geweest!" zoo hoorden we van morgen lemand zeggen. Men verstaat daaronder In ons dorp het plegen van baldadlgheden, zooals het vernielen van hekjes, schuttingen, leuningen van brugjes, bet weghalen van kruiwagens, schouten enz. En men laat zelfs oude weduwen en rustige burgers niet ongemoeid. ..Is er dan geen polltle-toezlcht?" Zeker wel; gemeente- en rljks-polltie met marechaussees verrichten hier hun werk, maar veelal zonder gewenscht resultaat. Hoe komt dat? Doordat sommige dorpelingen zoolets nog „mooi" vinden, en anderen den moed missen, aangifte te doen van een strafbaar feit, bang als ze zijn voor de dineren, die kunnen {.-beuren. Zoo wordt aan het kwaad de vrije hand gelaten. --- Christelljk en openbaar onderwijs. De distrlcts-schoolopziener van Amsterdam constateert, „dat het bijzonder confessioneel onderwijs, met name het Protestantsche, gebrek heeft aan goede leerkrachten, blijkt onwedersprekelijk uit de hoofdenbenoemingen, waartoe ik regelmatig inférieure personen gekozen zie, die dan bovendien nog vaak door het ambulantisme beneden hun eigen persoonlijk peil dalen." Hiertegen protest in 't Christelijk Schoolblad. Het H b 1. constateert echter, dat de driestar-schrijver van De Stand, het feit, dat er gebrek is aan goe''e leerkrachten bij het bijzonder onderwijs en dat inferieure personen tot schoolhoofd worden benoemd, niet ontkent, doch verklaart en vergoelijkt. Het Hbl. besluit: Dr. Kuyper en de zijnen vragen thans aan de gemeenschap al de kosten van hun bijzondere scholen te dragen, maar eischen volstrekte vrijheid om dat onderwijs.zoo slecht te laten zijn als met het aanstellen van aan de wet voldoende onderwijzers mogelijk is. Wij van onze zijde meenen, dat, hoeveel of hoe weinig de Staat dat bijzonder onderwijs ook subsidieert, in elk geval en in de eerste plaats de staat voldoende waarborgen moet eischen, dat alle volksonderwijs goed onderwijs zij. • • e --- Onrustige geest. Onder dit opschrift schrijft DeStand.: Tegen het naderen van den winter openbaren zich schier allerwegen teekenen van een onrustigen geest. Pas is de Spoorwegstaking in Frankrijk geëindigd, of te Berlijn en elders in Duitschland kreeg men vrij ernstige kloppartijen tusschen politie en gepeupel. In Engeland en in Wales braken ernstige stakingen uit en bleven gewelddadigheden niet uit. In Noord-Amerika is het van 't zelfde laken een pak. In Portugal staken nu de visschers weer. En in België werd de Koning bij de opening der zitting feitelijk beleedigd. Hier bestaat samenhang, niet in dien zin dat er afspraak zou zijn, maar zóó dat uit een gelijke atmosfeer gelijke electrische uitbarstingen plegen voort te komen . Dusver mogen we hier te lande nog roemen In kalmte en rust. Het kan wel zijn dat we dit danken aan het Petitionnement voor Algemeen Stemrecht, dat van socialistische zijde op touw is gezet. Zielkundig is het zeer wel te verklaren, dat zulk een actie als bliksemafleider dienst doet. In zooverre zou er aan dit Petitionnement dan nog een goede kant zijn. Toch wijst die onrust in de geesten op een kleine crisis die werkende is, en die zich ditmaal vooral kenmerkt door 't verschijnsel van gewelddadig verzet Na de mislukking der barricades was het geweldplegen bij zulk een crisis meer op den achtergrond getreden. Men achtte een genoegzame sterke positie In zijn organisatie en in zijn strtjdkas te bezitten, en wachtte al maar rustig de uitwerking van zijn staking af. Thans echter kwam hierin opnieuw een keer, en gelijk eertijds de Barricade, zoo is thans de Sabotage de naam vol klank geworden, die als leus voor de geweldpleging dienst doet. Men zag het htl de -noorw. sr-tnklng te Parijs, men zag tiet In Moatait, en zon nu weer btj de ■mijnen van Wales. Wel vielen er nog weinig dooden, maar het getal der gewonden neemt hand over hand toe. En evenals voorheen bij de Barricades, treden ook nu de vrouwen op den voorgrond. Haar wapentuig zijn bloempotten, van de verdieping, waarop ze wonen, naar de agenten geworpen. Het schijnt dat deze onrustige geest uit ongeduld opkomt. Zoolang Is hun beloofd, dat de gouden eeuw komen zou, maar steeds wordt ze verschoven. Thans Is door het Revisionisme dit verschuiven van de gouden eeuw zelfs systeem geworden. Meer dan lets maakt Juist dit de helden van 't aanpakken mpnr vanzelf blllven ze in kleine minderheid. Het Socialisme weigert zich met hen solidair te stellen. En als dan de publieke orde hersteld is, knaagt te scherper het verbitterd gevoel van een opnieuw ondergane teleurstelling. Vonnissen Kautoneerecbt Heerenveen, 11 Nov. Gebruiken van een trekhond zonder muilband. A_e J. te Rchuroea. fl of 1 week tuchtsch. Zich met een afdranipr in het veld bevinden, Fedde J. te Gersloot. f 7.50 of 1 wepk tuchtsch. Onenbare dronkenschan. Tipcrd K., Rint.le de V. te Joure, Jan R. te Zandhuizen. Lub. S. te Zi. nhen, fl of 1 d., Jan H. te Noordwolde, f 3 of 2 d. Sterken drank In het klein verkoopen zonder vergunning, Froukje FC. te Vinkega, vrijgesproken. Toelaten, dat in ziin woning sterken drank in het klein wordt verkocht, Johs. M. te Vinkega, vrij. Zich te laat In eene herberg bevinden, Greult D. te Akkmm, Sjouke D. te O'dehooro. Wie. eren H. Rioerdle K. te On. ue .hulzen, Klnas Z. te Grouw. F.ltrtn T*. te Poppin.awler. THltJe S. te Gouw, f 1 of 1 d. Rterkpn drank In het klein vcrkonnen zonder vere-nnnlng, Aaltle B. *e Wo>ve_a. flO of 3 d. E'et-pn zon-der licht. Woudrik T>. te Rneek, THtze K. te . chernenzeel. "Wil*.. Bonke te Zwnllej Snt-'p O. te Tl.Heherd. _.t->m<»- B. te Ge-rit M te Torband. f 1.50 0f 1 d. Pilden met een voertuig zonder Ucht, Jan K. te Dclfstrahuizen, Auke H. te Dedgum, f 1.50 of 1 d. Gebruiken vau een trekhond zonder muilband, Lute K. te Echten, f 1 of 1 d. Rilden met een krulw. _p*> over de klinkert te NoordwoMn. .tonne vd. V. to Noordwolde. 50 ets. of 1 d„ ■vrtehpf vd. R. te Rteenwük, f 1 of 1 d Fen dier on een mensch aanhitsen, "toelofke O. te Boyl vrij. Ter secretarie ge-en aauerlfte drien vnn eene verhulzlucr. t*1'! .nheth g., Rlkke P. te Noordwolde, Jan K. te TrMrenhuizen, Homme H. te Schernenzeel. fl of 1 d. Niet onvoleen voorschriften van de arbeidsinspectie, Rlrrke G. te Joure, 3 ml. f 5 of 3 ml. 2 d. Oonn _ rh_'_c:lïlst In werkola-ts hphhpn Jan F. te Noordwolde, Jan H. en Klels G. te Vinkeen, f 1 of 1 d. Fen Vind beneden 16 jaar voor *s morgpni vllf uur arhe'd dopn verrichten, Johanna B. te Blesdllke. f 1 of 1 d. Fen arbeidskaart niet ter secretarie teruKbezor-en, als de _rh_Msbetrek.rrn* Is geëindigd, Jacoh E. te Noordwolde. fl of 1 d Bouwen zonder verdunning, Tierte V. te Noordwo'de, Johs. R. te NUholtpa, Jan H. te Munnekeburen, f 1 of 1 d. Venen zonder consent, Franke de G. te Rotsterhaule, f 3 of 2 d. Varen met een stoomboot zonder vergunning, Johs. v. E. te Dalfsen, f 5 of 3 d. Zonder toestemming van brugwachter varen door spoorbrug, Terend H. te Luinjeberd, f 3 of 2 d. Zeilen op verboden wijze, Marten H. te Sneek, f 3 of 2 d. Vee op de openbare straat laten staan, Roelof O. te Nijensleek, f 1 of 1 d. Vlsschen zonder vergunning, Pieter de J. te Rot«terhaule, vrij. Vlsschen zonder acte en vergunning, Jacob Z. te Oldelamer, 2 ml. f 5 of 2 ml. 3 d. Jagen zonder vergunning, oendert K. te Wolvega, f 10 of 3 d. Vee laten loopen op eens anders grond, Dirkje S. te Munnekeburen, f 1 of 1 d. Verwekken vnn burengerucht, Karel B. te Oudehaske. f 3 of 2 d. Loopen in verboden bosch, Hendrik de J. te Nieuwehome, f 1 of 1 d. Trekdier los en onbeheerd laten staan, Jacob vd. W. te Oosterhaule, f 1 of 1 d. --- Burgerlijke Stand. SCHOTERIAND, van 7—13 Nov. Ondertrouwd: H. v. d. Bosch en A. Bergsma, Hoornsterzwaag. O. v. d. Meer, Muntendam en M S Hemmes te Heerenveen. J. Pal en E Jongsma te Katlljk. Getrouwd: 2 paren. Geboren: Trijntje d v J Post en K de Groot te Heerenveen. Uilke z v A Gongrfjp en R de Leeuw te Sint Johannesga. Marten z v H S v d Berg en F Jansma te Nleuweschoot. Ritske z v J Staphorsius en D v Dam te Jubb.-Schurega. Aaltje d v W J Sijtsema en S Hulsman te Rottum. Anna d v J Maat en T Broer te Mildam. Arme z v J Brouwer en A Bron te Jubbega-Schurega. Overleden: Aaltje Horenveld, 77 j echtg v H Lantinga te Mildam. Geeske Tewls de Wit 58 J echtg v G Wijdoogen te Heerenveen. Johanna Jacoba de Vries 24 J ongeh, id. Sles Jans Wind 69 J echtg v W Hoekstra te Robel. Gooitske Bethlehem 80 j ongeh te Nieuwehome. IDAARDERADEEL, van 6—13 Nov. Geboren: Jannigje d v G J Zunneberg en H Koopmans te Grouw. Taeke z v W H Hazenberg en IJ v d Meer, ld. Hinke d v A Bergsma en J Moedt te Roordahuizum. Grietje d v M v d Meulen. en J Venema te Grouw. Kornelis z v T Langhout en F Hoekstra te Warga. Overleden: Klara Sikkes Koldijk 94 j wed v ïi F Hofstra te Grouw. Willem Christoffel Veldman 32 j ongeh te Warga. Auke Folkerts v d Meer 82 j geh te Grouw. Fokje Postma 25 j ongeh te Wartena. HASKERLAND, van B—ls Nov. Geboren: Elske d v A Schootstra en F Haijtema; Wouter d v J Cath en R de Jong; Waltruda Maria d v H de Jong en S Johannesma; Geertje d v H Zoetendal en R Bosma a t Joure. Suze d v T Hesselius en T Wiersma te Nijehaske. Ondertrouwd: S de Jong te Steele In Dultschland en M Krikke te Oudehaske. P Koopmans en E de Jong b t Joure. Overl.: Johanna Everts v d Veen 71 j wed v 3 Postma te Joure. Aaltje Jans Toering 75 j wed V G R Kootje te Haskerdijken. Ids v d Meulen 22 J won te Makkum. overl. te Joure. DONIAWERSTAL. van 24 Oct.—ls Nov. Geb.: Foukje, dv Hijltje van der LerJ en TJitske Zijlstra te Broek. Lourens, zv Martlnus Vermaning en Trijntje Zwolle. Ale, zv Bonne Dijkstra en Trijntje Oosten, beiden te Langweer. Marijke, dv Sletze Mink en Sjoukje de Jong. Feikje. dv Pieter van Netten en Reindprika van Eijck. Eelke, zv Tjietze Postma en Liskje Adema, allen te St.'-Nlcolaasga. Saakje, dv Geert van der Wal en Niesjo van den Berg te Oldeouwer. Overl.: Kornelis Nop, 84 jr., wedn. van Jakobje Hoekstra te St.-Nicolaasga. Albert Oosten, 41 Jr., geh. met Wljtske Herschoe te Ntjega. Wlmke Jans Bult, 85 jr., wed. van Rlenk Abes Bos te Langweer. Elisabeth Maat, 56 jr., gehft met Harmen Idsinga te Oldeouwer. Pier W. Bakker, 75 Jr., ongehuwd, te Oosterhaule. GAASTERLAND, van 3—lo Nov. Geb: dv M Dijkstra en H Hljlkema Wyckel. Hinke dv W Schilstra en E Hljlkema Sondel. Overl: Bartele Annes de Wal, 78 Ir wed Rulgahuizen. HEMELUM, OLDEP. en NOOHDW. Geb: Catharina dv W vd Meer en S Schilstra Koudum. Tjettje d v S Dijkstra en F Simons Koudum. Jan zv K Bajema en L de Vries Warns. Overl: Reinskjen Knobbe 57 Jr wed Oudega. Jan Bajema* 4 dagen Warns. BOLSWARD, van 3—9 Nov. Geb: Theodorus Albertus zv J C v Bergen en E Flapper. Marijke dv J Postma en T Anema. Jahannes Andries zv A Andrleama e-n H A vd Kiel Geertruida dv A AI ons en H Veltman. Overl: Feikje Walllnga 57 Jr echtg van H Scheffer. WORKUM, van 31 Oct—7 Nov. Geb: Alegonda dv H Adema en A M Groenendal. Jaringlna dv G Kuipers en F Jagersma. Ype zv W Smits en H Reitsma. Overl: Sipke de Jong 46 Jr echtg van A Visser. HENNAARDERADEEL, van 4—ll Nov. Geb: Waltje dv F Homminga en A Tolsnu. Oosterend. Gerbrlgje dv L Eringa en A vd Lageweg Edens. Overl: Albert Reitsma 1 Jr Welsrljp. SNEEK, van B—ll Nov. Geb: sjouk Akke dv M Meines en A Brutning. WIJMBRITSERADEEL, van B—ll Nov. Geb: Andries zv J Zrjlstra en L Hoflng Goénga. Gerbrig dv G vd Koog en G de Jong Heeg. Meij» zv H Douma en G Grlepsma Ultwelllngerga. Overl: Hendrik Hes 80 jr wedn Hommert». ACHTKARSPELEN, van 2—9 Nov. Geb: Willem zv P Rinsma en G Couperus Gerkesklooster. Fopkje dv M vd Sluis en T Sloterdijk Surhulsterveen. Antje dv G vd Veen en H vd Meulen H.-Opeinde. Metske dv P vd Wal en A Luimstra Drogeham. Eelkje dv Gj Wagenaar en S de Haan Drogeham. Bauke zv R Brinkman en A vd Veen Kooten. Klaske dv P H Feltsma en H O Pletersma Kooten. Lubbert zv J Slaaf en H Rinzema Drogeham. Overl: Trijntje T Rinzema 68 jr geh met W Hoekstra Augustlnusga. Popke D Zijlstra 59 j geh met V T Veenstra Twijzel. SMALLINGERLAND, van 2—9 Nov. Geb: Wiebrigje dv P Lantinga en Wde Zes Boornbergum. Jogehum zv A Buursma en T Modderman; Mient Melndert zv M de Jong en D Ktrkenler; Jan zv E de Boer en A de Boer Drachten. Overl: Hendrik Schokker 24 J. TIETJERKSTERADEEL, van 3—lo Nov. Geb: Klaaske dv J vd Berg en A Visser Eernewoude. Grietje dv J Rooda en A de Boer; Dettje dv H Tiekslra en S Vledder; Bauke zv C Zuidema en P Pletersma Suameer. Martijntje dv M Wielinga en P Fransbergen Bergum. Ritske zv G Jansma en J de Boer Rijperker. Kornelis zv P Sikma en T Visser Oenkerk Gosse zv A vd Meer en T Wielinga Oudkerk. Overl: Jantje Visser 1 weel; Tjltske Toonstra 10 mnd Bergum. Trijntje de Roos 89 j wed Suawoude. LEMSTERLAND van 4—ll Nov. Geb.: Uiltje dv P Sjaarda en G Venema te Follega, Ytje dv J de Jong en L Kluitenberg te Oosterzee. Marga Jetcher Therése dv M vd Wou de en B Gossels te Lemmer. Ovrl.: Johanna Hateboer 3 jr zv H Hateboer en G Haringsma. Pieter Bakker 13 m zv P Bakker en J V Vlsscher. Harmen Stastra 77 Jr wedn v B Sietzeß te Lemmer. FRANEKER van 5—12 Nov. Geb.: Nleske dv A Oosterwoud en S Terpstra. Overl.: Bauke de Groot 59 jr ongeh. Antje de Boer 58 jr geh m S Gorter (G.) FRANEKERADEEL van 5—12 Nov. Geb.: te Tzum Jan, zv D Idzlnga en T Joustra. Te Midliim Janke dv S vd Haag en IJ Vrleslnga. Te Schalsum Nammen zv J vd Wal en G de Jong. BARRADEEL van 4—ll Nov. Geb.: te Minnertsga Antje dv A Boersma en G de Vries. Te Sexblerum Jeltje dv D Dijkstra en B Ennema. Overl.: te Minnertsga Lolle Steensma 88 Jr. wedn v G Tilstra. Te Almenum Jenne de Boer, 73 jr. geh m J Hilwerda. ( WONSERADEEL, van s—ll Nov. Geboren: Rommert z v A Reitsma en C Faber te Witmarsum. Frederlca Wilhelmina d v H Banning en S v d Sluis te Makkum. Lieuwe z v A Heistra en A Rekker te Witmarsum. Lolle z v P v Houten en B Bosma te Arum (woonpl. Leeuwarden.) Overl.: Marten Koolstra 61 Jr on_*b t* Makkum (woonpl. Gaast.) BAARDERADEEL, van 5—12 Nov. Geboren: te Oostelittens: Adrlaantje a r v ac Vries en R v d Meer. Auke % v J On**_trs en __ A Overl.: te Bozum: IJke de Jong «• .>'• ™d * * Mast. Te Jorwerd: BaukJen de Groot 85 Jr TT V P Hoogeboom. ---