Langs Nederlands puinhopen De Wieringermeer . Eens was het hier waarschijnlijk ~*d; sporen van mensohelijke bewo-5 ng in een ver verleden zijn na de S£oogmakhig aangetroffen. Toen het water, het langzame ontyJJan van de Zuiderzee. De onaanzien"Jke Flevo werd tot een verafgelegen inham van de groote oceaan. Vis- Compagnie-schepen en **Uzenkoggen voeren hier over de yplven, verdwenen soms naar de dlep,?*■ Daarna geschiedde het, dat de jeuw der techniek kwam en een onverzadigbare landhonger de mensch **ugreep; in machtige arbeid, en worteling verdreef hij het water en >*racht de bodem In cultuur en bouwje huizen, kerkei, scholen. Er kwam y*lvaart, de toekomst was hoopvol. S 1 het laatste lustrum van de vijf. Jffnjarige polder werd dit landbouwgebied tot een der rijkstgevulde voed•eimagazijnen: de Amsterdammers Jtaten Middenmeer en Slootdorp evengoed te vinden als Kalverstraat en ïjleuwedijik. Van de oorlog had men •ter zoo weinig te lijden .Toen, op 17 April 1945, — Friesj*nd was vrij! — gebeurde het, klein Sjle weken voor de totale capitulatie. f*e Duitschers lieten de IJselmeerdljk *P twee plaatsen springen, waardoor geweldige, diepe gaten ontstonden, Jaardoor het IJselmeerwater brui- J*öd naar binnen stortte. Barbaar•ebe vernietigingszucht ? Wat kan het Jjiders zijn, als er mef de beste wil ™r wereld geen militaire noodzaak Jj>or aan te wijzen is? Over de velden Pet groene winterrogge golfde de wa- JGFvloed, die tegelijkertijd een milli- Pjn kubieke meter grond mee naar "Innen voerde. Over de akkers met **«-ontsproten aardappels drong het JJrdreven water weer heen en in ïpeste overwinningsvreugde vernielde het alle menschenmaaksel. Twintigduizend h.a. land, die aan •Ssduteend menschen . overvloedig *erk en brood verschaften, werden ?*n het Nederlandsche productie-ge. Jled ontroofd. Ruim 500 boerderijen ïe'*aag terugkomen, het ook voor een gedeelte al, moet zich een volkomen piojj**rstaak voorstellen. De bodem zal «*arsohijnlijk niet het meeste gele•Sm h<*,l>en: de inundatie met het t« Uselmeerwater was niet erg schadelijk. Verkaveling en drainage hoopt men nog vrij goed intact aan te treffen. Als de grond knap doorvriest in deze winter, zou het volgende oogstjaar al weer een bepaalde productie opleveren. Reeds zijn de eerste ploegen weer door de bodem gesneden, reeds heeft de eerste zaaiing plaats gehad. Maar de woon- en bergruimten! De gewone hulzen In de drie dorpen zijn practisch geheel verwoest, ze zullen straks het ~gewone" beeld van pulnhoopen leveren, dat men overal in Nederland aantreft en waar vele reinigers al haast immuun voor geworden zijn. Alles moet zoozeer van de grond af opgebouwd worden, dat men evengoed de drie dorpen op een andere plaats zou kunnen laten verrilzen, of, zooals sommigen werkelijk willen, ze tot één centraal dorp wil samenvoegen. Maar wanneer zal het daarvoor benoodigde materiaal aanwezig zijn? Glas bijvoorbeeld? Zelfs in het kleine aantal best-bewaard'e boerderijen is er nog heel veel stuk, zijn de vaste waschtafels weggesleept, want vele rooversbenden zwierven anno 1945 door Nederland rond en het waren niet alleen Duitschers! De ingenieurs zijn druk in de weer, de arbeiders werken om het hardst, de weergekeerde boeren, — het ziin er nog maar enkelen langs de hoogliggende en nu drooggevallen randgebieden — spannen zich in om terug te winnen, wat ze hadden Maar voordat de Wieringermeer weer groen en bloeiend Is en weer zijn korenschuren met overvloedige opbrengsten kan vullen en weer den reiziger 'dat frissche, energieke aanzicht van voorheen kan bieden, moet er nog veel tijd verloopen,- moet er nog ontzettend veel arbeid verricht worden. Maar wat éénmaal gelukt is, zal ook ten tweeden male, zij het onder moeilijker omstandigheden, volbracht worden. De bevolking is het waard, dat geheel Nederland in deze marinelijken strijd meeleeft. ledere vaderlander heeft hier mee te maken, want hier in de Wieringermeer wordt zonder veel ophef iets grootsch voor de toekomst gewrocht! --- VRIENDEN VAN DE TRAM. Er is In het leven geroepen een stichting „Vrienden der Nederlandsche Tramwegen", die de liefde voor de tram wil cultiveeren en o.a. een complete geschiedenis van de tram in ons land wil tot stand brengen. Directeur van de stichting is de heer P. R. v. d. Velde te Slochteren. --- ONZE KLOKKEN KOMEN TERUG. — Vele klokken, welke destijds waren gevorderd om grondstoffen te leveren aan de Duitsche oorlogsindustrie, zijn onbeschadigd teruggevonden en zullen nu aan de rechtmatige eigenaars worden ternggegeven, zoodat hun beierende stemmen weer spoedig over liet Nederlandsche landschap zullen weerklinken. Foto: Aneïojv. Haren Nomann-P. --- HET BEZOEK VAN PRINSES JULIANA. H.K.H. Prinses Juliana .ai na haar bezoek aan Friesland, heden Vrijdagavond naar Groningen vertrekken, waar zij zaJl overnachtem. Zaterdag woont zij een bijeenkomst bij van het N.V.H, te Groningen, en na afloop hiervan bezoekt zij die streken der provincie, die door het oorlogsgeweld zwaar hebben frefl'edem. In den namiddag keert H.K.H, weer per auto naar Soestdljk terug. --- VOOR WIE TROUWEN GAAN. De f 200 in contanten en fle f 200 in giraal tegoed, die bij huwelijk voor één der partijen kan worden gedeblokkeerd, zijn uitsluitend bedoeld voor de huwelijkssluiting en de daaraan verbonden feestelijkheden. Voor zoover men over onvoldoende giraal tegoed of contanten beschikt voor woninginrichting e.d. dient men individueele deblokkeering aan te vragen bij de instelling, waar men een rekening heeft --- De Noordoostpolder schreeuwt om arbeidskrachten. Aldus schrijft een verslaggever van Trouw, na een beeoek dat hij aan de niiemwe polder bracht. De leiding had gehoopt, dat na de geldsaneering de arbeidene zouden toestroomen, maar het is bij enkele tientallen aanmeldingen erebleven Van de 48000 H.A. grornd, dde aan de zee werd omiitrokken, liggen niog 30.000 H.A, land van die beste soort op den ontginner te waohtem. Daar groeit hat rdet meters hoog en tiert de zeester, en er moet nog heeil wat gebeuren, eer dit land zijn rijpe vruchten zal opleveren. Maar waar ■vindt men de arbeidskrachten? Een geschooide arbeider kan f 37,50 per week verdienen. Daar gaart f 1,26 per dag af voor de kost, terwijl een gehuwde er 90 cent per dag voor huisvesting weer bij krijgt. --- DE REUS EN KLEIN DUIMPJE Terwijl de oorlog aan landbouw en industrie in Europa ontzaglijke schade heeft toegebracht, staat het economisch apparaat van de V.S daar ongeschonden en machtiger dan ooit: en wij, in de oude wereld, hoewel ten volle erkennend, aan dat apparaat de zege in het „schriklijk pleit van dwang en vrijheid" te danken, voel. ■ ons nu toch wel een beetje als klein Duimpje, die aanstonds door de reus aan de overkant van de oceaan kan worden opgegeten. Het is een goed ding en het stemt tot dankbaarheid, dat wij weer vrije burgers zijn in een vrij land; maar deze vrijheid zou een bittere bijsmaak krijgen, indien zij gepaard ging met schatplichtigheid aan Wallstreet. Is deze schatplichtigheid onvermijdelijk? Het is moeilijk op deze vraag een al te stellig antwoord te geven; maar wel willen wij eenige dingen aanroeren, die misschien een weinig licht werpen op bepaalde aspecten van deze kwestie. Daar is allereerst de vraag, in hoeverre onze landbouw tegen de Amerikaansche zal kunnen concurreeren. Het is een aangelegenheid, die van meer dan staathuishoudkundige beteekenis is. Zij raakt de toekomst van ons gansche volk. Het lijkt wel zeker, dat Amerika zijn graan en andere landbouwproducten niet meer zoo goedkoop zal kunnen produceeren als in het verleden. Om dit te begrijpen, moet men voor oogen houden, dat de Amerikaansche landbouw voorheen voor een goed deel roofbouw was. De onafzienbare vlakten tusschen de Alleg-hanies en het Rotsgebergte, waar het graan machinaal wordt gezaaid, gemaaid, verzameld en vervoerd, werden nauwelijks of in het geheel »iet bemest; en evenmin geschiedde dit met de nieuwe gronden, die uit het rooien van bosschen waren verfcregen. Hiertegen kon Europa niet op. Maar de natuur heeft intusschen wraak genomen. Men herinnert zich uit de jaren vóór de oorlog de berichten uit Amerika over zandstormen, die heele landstreken vrijwel onbewoonbaar maakten, en over groote overstroomingen, die verwoestingen aanrichtten in de dalen van de Missouri, de Mississippi en andere rivieren. Deze verschijnselen waren het gevolg van erosie, van slijtage van de bodem als gevolg van het ontbreken van een beschermende begroeiing. Tegen deze bedreiging van het bestaan van millioenen heeft Rooseveit met zijn Nieuwe Bedeeling ingegrepen. leder heeft wel eens gehoord van de machtige Tennessee-werkeh, die het geweld van deze rivier hebben beteugeld en groote uitgestrektheden grond opnieuw voor cultuur geschikt hebben gemaakt. Een niet minder geweldig Missouri-plan ligt klaar. Ook herbebossching is op geweldige schaal toegepast En er wordt thans streng op toegezien dat, wat hier zich heeft afgespeeld, zich elders niet herhaalt. Dit is dan 't einde van de roofbouw en, wat men noemen kan, Amerika's oneerlijke concurrentie op landbouwgebied. Er zijn lasten en verplichtingen "op de Amerikaansche landbouw gaan drukken, die maken, dat de producten duurder worden. De V.S. hebben hierdoor een stuk van hun voorsprong verspeeld en het lijkt niét waarschijnlijk, dat zij op landbouwgebied Europa nu nog onder de voet zullen loopen. Ook voor ons land Is dat een ding van groot belang. Een ander punt: de scheeparuimte. Ziehier eenige veelzeggende verhoudingscijfers. Het "Britsche Rijk beschikte voor de oorlog over een vloot van ongeveer 2.2.000.000 b.r.t., de V.S. over één van 11,fJ00,000. b.r.t. Thans zijn de cijfers: het Britsche Rijk 12,000,000 b.r.t., de V.S. 57,500,000 b.r.t. Men zou op het eerste gezicht zeggen, dat Engeland er niet meer aan te pas komt. Maar in Amerika is men erg bang, dat Engeland nieuwe, moderne, schepen gaat bouwen en in New Tork en Frisco de Liberty-schepen moeten worden opgelegd. De Amerikanen streven n naar een systeem van verdeeling van scheepsruimte over de verschillende zeevarende staten, ook Nederland (dat van zijn kleine 3,000,000 b.r.t. zoowat de helft verloor), maar op voorwaarde, dat van staatssteun aan de scheepvaart geen sprake zal ziin. Amerika wil daarbij zijn schepen niet gratis kwijt; het eischt betaling. Hier nu ligt het moeilijke punt. Als men In Europa toch geld moet uitgeven voor schepen, heeft men liever nieuwe van eigen werven dan halfsleetache en voor oorlogsdoeleinden gebouwde Amerikaansche. Zou dat ook in ons land niet het standpunt zijn? Het geld, noodig voor het bouwen van een schip bij Wilton of Goekoop blijft-dan In eigen land. Wij winnen er een stukje zelfstandigheid door. Vrij handelsverkeer is een schoone zaak; gelijk trouwens alle twaalf punten van Truman redelijk en aannemelijk schijnen. Maar een wereldeconomie, die In feite gebaseerd is op Amerika als centrale macht en andere staten als wingewesten, is ook voor ons land bezwaarlijk aanvaardbaar. De V.S. zijn machtig; maar tenslotte is arbeid de bron en de basis van elke economie. Als wij. hier in Nederland, in West-Europa, krachtig de handen aan de juoeg slaan, zou het dan niet mogelijk zijn klein Duimpje een paar zevenmijlslaarzen te verschaffen ? In dat geval ware de reus, zoo hij met alle geweld reus zou willen blijven, als een rijke man, die met al zijn bezittingen is terecht gekomen op een onbewoond eiland en niet weet. wat hij er mee moet aanvangen, v. d. S. kwam er in 1942 een tweede doiivembevel. — Dat eischte de lood van alle duiven. „Hokken en voMères", aldus het bevel, „moeten worden gesloopt en die vogele afgeslacht. — Pooten met ringen beeorgen ten stadhuize." En tot slot: „op hot niet voldoen aan dit bevel staat de doodstraf." Dat was gründlioh! Er wend bij deze maatregel geen enikei onderscheid gemaakt. Alles moest er aan gelooven_ De snelle postduiven, zoowel als de sierduiven, waarvan er velen hun volière nooit verlieten. En ook de simpele duifjes van Jantje. De duivenfokkere in ons land, wiens arbeid van jaren en jaren met alag verloren dreigde te gaan, bewogen hemel en aarde om het bevel ingetrokken te krijgen. Maar de Duit. schema gaven geen krimp. Reeds waa het bijna zoo ver, dert alle duiven die nek zou worden omgedraaid, toen er, nog onverwacht, eenige verzachting van het vonnis kwam. — De voor. raamste fokkers in ons land moeet&n dam maar enkele paartjes houden. Maar niet onder eigen dak. — Ec werd in Gouda, In een bestaande fokkerij, n.l die van den heer Spruyt, een duiven-oentralekamp ingericht en daar moesten de dieren naar toe. Zij zouden hier gedurende de gedieele duur van de oorlog blijven, om pas daarna aan de eigenaren te worden t eruggegeven. In to*aai zijn daar toen In Houd» 1400 duiven ondergebracht. Hiervan waren niiet'minder dan 600 van den heer Spruyt zelf — wie het dichtst bij het vuur zit, die warmt zich het best — en 800 van- de overige voorname fokkers. — De minder voorname raakten allee kwijt. Enkelen echter waagden hun hoofd voor de kop van hun duiven. Zij brachten ze niet naar den poelier, maar verborgen ze. Dat heeft in Holland eenige slachtoffers gekost, doch hier in Friesland is het goed gegaan. Maar het heeft wel eens gespannen! In Bergum bijv. Daar had een van de bekendste Friesche duiven-fokkers een aantal kostbare paartjes voor ziöh. zelf en anderen in zijn huis verborgen. Plotseling echter stroomde het dorp vol Duitschers en ook onze duivenmain kreeg inkwartiering. Dat leelk erg genoeg! Doch, daar èn de duiven èn de soldaten nogal male waren, is er toch geen kwaad van gekomen! Ergens anders in onze provincie liep het verbergen van duiven met een boete af. — Dat ging dus nogal. Wat de dieren im het concenitratiekamip betreft, die zijn de oorlog im het algemeen goed doorgekomen. Even heeft het trouwens erg criitiek voor ze gestaan. Dat was toen de Centrale Keuken in Gouda hen opelsch te voor de pot ! Maar zoover is het gelukkig toch niet gekomen. De Goudenaren hebben tenslotte nog maar een dag langer o>p een houtje gebeten en spaarden die duiven. Wel •hebben de Groninger slinken nogal wat van ziekte geleden en op het allerlaatst sneuvelden nog een groot aantal meeuwen, doordat het speciale voer, dat zij, in verband met hun korte bekken noodig hebben, ontbrak. Na de capitulatie haaettie leder zich zijn dieren terug te halen. De Friezen moesten trouwens nogal even wachten eer er vervoengelegeniheid kwam. Pas zeven Juli keerden hier met een vrachtauto van het M. G. de duiven terug! Mem Is daarna met spoed gaan fokken en op heft oogenblik zijn er al weer verscheidene hokken bewoond. Gaat al. les goed, dan zullen a.s. voorjaar weer tal van liefhebbers een paartje bc. zitten! Maar ze zijn nog duur. De heer Spruyt, die 't meest te vergeven heeft, biedt zijn duiven aan voor f 26 a 30 p. jong koppel en f 50 a f 75 voor een ouder paartje. Doch die prijzen zullen weQ gauw wat zakken. Jantje Is reeds beloofd, dat er voor hem wel eens een stelletje Is met een enkel verkeerd veertje en dat is dan véél goedkooper. • Intusschen ie door de Ned. Bond van Slerdtuivenivereenigingen bij de autoriteiten aangevraagd van de Duttechens schadevergoeding te eischen, liefst in den vorm van een flink kwantum Duitsche duiven. — Eene kijken wat da*ir van terecht koirntl Voor zoover ons bekend hebben de volgende leden van de N. B. S. tüiamß sierduiven in hun hokken: A. AUema. Noordbergum, Eng. krappere; A Atema, Quatreoras, Pauwstaarten"; A. Bakker, Hindeloopen. Oauchols; J. Keima, Oranjewoud, Eng Eksters; S. Bnandsma, Bornüa. str 115 I/warden. Strasser»; Boekma, Re,rgum. Oud-Holl. Meeuwen; H J. W Cramer, Franeker, Oud-Holl. tul. mélaans: K Hettema, Spoorstr. 138 IVwarden, Oud-Holl. tuimelaars; P. Lourens, Choranstr. 2 Vwarden, Satlnetten; "D. Meyer, Klokstr. 13 Leeuwarden. Oud-Holl. Meeuwen; O. Mo. ning. Bffl-gum, Hyaclnithd., 0.H.M., OHT, Roodvink; J. Pietersen. W. Sprengerstr. 78 I/warden, Holl. Krop. pers: G Stienstra. Brantgum, Pauw. staarten'; A. vd. Veen. Wier, Oud HoM. Meeuwen: O. vd. Veer. • Bergmmerdam, Oud-Holl. Meeuwen; Th. Vis«er. Van Heemsbraafcr. 10 L'warden. Holl. Kroppens. --- Hoe het in oorlogstijd met onze duiven ging Een duiven-concentratiekamp te Gouda Een van die maatregelen van de Duitschers ie geweest de duiven in Nederland te vernietigen. De bezetting was nog maar nauwelijks een feit of het bevel kwam: alle duiven opsluiten. En wat er zoo in het wild rondvloog in stad en dorp, dat moest door de politie worden doodgeschoten. — Aldus geschiedde. Pauwstaart en Meeuw, Hollandeohe krocpper e