De „nije richting” yn 'e dichtkinst. XXIII. Noü bin 'k ta oan 't biantwirdzjen len 'e frage, eft yn üs Fryske biweging de ynlloed fen nije, jonge krêften nedich wier. Dy't myn helding fen 't bigjin öf oan goed merkbiten hat, wit nou wol bokker andert der Mgje scil; wit tige skoan, det sa lyts nel wêze scil om to forfallen ja de greate flater dêr't, yn saken fen tónst, al sa faken in alderein troch op 'e kweade njuggene rekkene is: dizze, det Je net ynsjên en bigripe woe, det "en alle jonge biwegingen, al ho raer en rimpen it der yn earsten sims troch«koert mei de „biwegers," doch op 'en aQr, as 't forkearde der yn minderet en w*lwlrdt, hwet goeds oerbliuwe scil. Myn andert op 'e frage is: Ja. Det is 't ek as se sa steld wirdt: Wier Ja biweging as dy fen Kalma-en-dy wol better as alhiel neat? Ja, ja, — ca yetris: Ja. Ja sünder in slaeh om 'e earmtakke. Ja sünder alderleije bitingsten. Ik hab altyd yet ljeaver hawn det de mounle waerm roan, as det er alhiel net mealde. Sjuch, om nou mar krekt to sizzen «a 't is: ik hab in jiermennich fen slimme moedleazens efter 'e rêch. Och, sokke jongen mannen tinke der troch 'en tiid net om, hwet der foar hjar tiden bard is. Hofolle der do hope en winske Is, — en oan hope en winsken to höf brocht. Dêr tinke se net om, né, en dêr wolle se al sa ljeaf ek mar net om tinke. For hjarren bigjint de tiid det de wrSld de wirkers bigoan to krijen dy't se nedich hie, mei hjar widzejier. Hwa't foartiid libbe habbe, nou ja, dy habbe der net alhiel omdöch west; dy habbe ek wol ris hwet dien, — mar 't wier doch mar sahwet pielen, en nea it rjuchte net. Det rjuchte hat men to for■wachtsjen fen... Fen elkenien dy't der krekt is, en ta 't bisef komt, det de han oan 'e ploege moat. Né, siker jonge mannen, ik hab hjir gjin smeulen yn 't sin. 't Is altyd sa gien, en 't bliuwt ek sa: Elk volgend geslacht Maait zich vroolijk en lacht Over kleeding en dracht • van een vorig geslacht. Maar dit wordt niet bedacht Door het geslacht Dat nog lacht.... Det jüdt net allinne op 't stik fen klaeijing, Kalma c.s.l mar for alles. Skieik bilibje jimme it ek, det oaren it wer folie better witte en kinne, — sizm to witten en to kinnen den fensels. Hwent den scille jimme, dy't nou sa oan e doar klauwe, ek, lyk as wy, de neilen Stomp file habbe op dy izeren poarte: de ünforskilligens fen it Fryske folk for gyn folksbistean; en de nije ynkommelingen SCille soks net witte, en jiinme for loai, conservatyf en knoffeiioh ntxneitsje. . , , Nou, goed, mar ik wier den moedkas, sak sei, en ik forbyld my, det de measte striders for üs sprake det wierne. Dêrom allinne al wier t goed, det der nij libben kaem, ek al hakte it der wyid en woast op yn. Hwent nou fielt hwa't in slachje Slder is as de nije mannen him ek wer hwet oantreast, en meiinoar kinne wy soargje det der wirking bliuwt. Faeks, hwa wit, giet ienris dy poarte, dêr't ik krektsa fen spriek, iepen, en den moatt© der güds foarstean; sa gjin alden, ef... healslitenen, lyk as tt, den jongeu. In oare frage is, eft üs jonge wacht net for 't selde jild mei hwet minder tromme-lawaei en trompetgesketter optsjen kinnen hie. My tinkt fen al. Ek" as ik de üt persoanlike hate üntstiene oanfallen fen Kalma op my der buten Ht, (én det moat ik hjir nou fensels fierdere,) is der yet in bulte skreaun det op 'e selde hichte stie* as 't krychsgetjirch en 't leafervjen fen Readhüden en oare wylden. Men wit hwerom eft dy ljue det hKn HS tiir^e *&* sa> en takelje as L m«» ,op' ?m't se ek al «««kt, lyk ne £ chtsien-sèls oersla£?* «e nou net bang fen my wirde, en hird ut e wei geane, den wit ik i net, tinke se. Mar troch 'en tiid wolle de oanfallenen den doch* foar't se der frt répe, dieden sjên. It hat my slim wêrzge, det reclame —eitsjen for eigen bigjinsel en wirk, aloan, — bergen ré-lizzende kopy binne fe Onthjitten; hwer bliuwe dy nou? — en det delheljen, heal ef hielendal, fen alles hwet foar dizzen opboud is. As 't bisef fen 'e hege wearde dy't hjar wirk nat, sa sterk is by Kalma-en-dy, hwerom binne se den net bigoan mei mar ge.woanwei hjar kinst to jaen, — to jaen arA *"?*» sü*«ter folle fiven en j. sen? As dy den goed wier, den hie it ek fensels yn oarder kommen, en den hiene dy jonge mannen net Bafolle minsken tsjin hjarren yn 't harnas jage. Hja habbe no u mei hjar kinst folie mear tsjinnichheid fen 'e baen to reaglen, as det Kalma net sa op 'e tromme dein en üs hiele letterkinde leechlein hie. Hwa't tongeret mei syn wirden, heart to soargjen det it wear- Uacht s j e n fen 'e died foaröfgien ia. Fierdere bliuw ik der by, det de hear Kalma himsels, syn eigen gemoed, de kinstner yn him, skea oandocht to sa't liket f oartfarre scil oan to dwaen. Krityk moat der bliuwe, en hja hoeft ék net sa mijen to wezen. Sêite dokters meitsje stjonkende wounen. Mar och siker, Kalma! bitink it doch: hwaens krityk op stelten rmt, dy syn kinst springt mei gauwens op krukken. De „Jongfryske biweging" hat my Herders yet altyd to folie fen dy fen 'e «ederianske tachtigers. De hear Kalma 561* nou, nei't er dy yn earsten as goede roarbylden neamd en oanpriizge bat, *ol iderkearen weroan, det der fen in jjeidwaen jen »e tachtigers gjin sprake Ja, mar wy habbe op t lést allinne to «ekkenjen mei hwet wy sjugge. Hwer't him dit neidwaen oan leit, is |au to bigripen. It fait my ta, det it sa tog ütbleaun is; ik hie in biweging as dy fen nou al earder forwachte. Mear as yn 't foarige krije wy in Fryske jeugd, dy't al ier fen eigen lan en sprake öfen nei 't algemien Nederlanske kinstbigryp fen 'e tiid tawend is. In diel fen dy Fryske jeugd is nou njunkelytsen ta 't ynsjüch kommen, det de eigen tael doch ek wol yn steat is om der yn to sizzen hot it yen om 't herte is. En hja bigjinne mei Fryske wirden to uterjen, hwet yn hjarren, as hildigers en folgers fen 'e Nederlanske tael- en kinst-kultuer, libbet. Bitinkt men hjirby, det se, for in diel troch dyselde ynfloed, en fierders bij eigen forkearde foarstelling, in ünsuver bigryp habbe oer persoanlike en folkskinst en bütendien det hwet men ünder it léste forstiet yn hjar tinzen formjuksje mei hwet men troch 'en tiid mei de wirden „populaire lectuur" oantsjut, den natonen de reden hwerom eft it giet sa't it giet: det jonge minsken mei siker genöch talmt, en dy't men o sa graech in wolkom taroppe wol, in biweging op tou sette dy't nèt woartelet yn 'e Fryske, mar yn 'e algemien Nederlanske kuïtuer; dy't frjemd oankomt net allinne, mar ek frjemd is, en dos nea net eigen wirde kin; dy't üs oantwmge wol hwet buten üs is, en for in part nèt strookt mei üs aerd, üs fielen en tinken; in biweging, dy't oer it folk hinne giet, it folk oan 'e kant reaget, — en hwaens driuwers forjitte det de kinst fen in folk üt det folk sels opbloeije en him fierder ütstoelkje moat, scil se bistean. Der is yn Fryslan gjin oare kinst as folkskinst en dêr kin yn 't Frysk gjin oare as folkskinst wrêze. It sprekt fensels det men yn dy Fryske folkskinst safolle fen syn persoan lizze moat, en scil, as men yn steat is to jaen. Letter tink ik hjiroer ris hwet mear to skriuwen. Ik wol der nou allinne yet mar fen sizze, det Kalma-en-dy ti g e forkeard dogge mei minderweardich, ja forkeard to neamen hwet hja by ütsluting folkskinst neame: it wirk fen Waling Dykstra, en hwa't, lyk as hy, al dogge se it just sa goed net, dy gemoedlike, faken snedige, wize fen fortellen en biskriuwen habbe, dy't sa sterk diel fen it Fryske folksaerd is. LJOUWERT. JAN FEN 'E GAESTMAR. --- KORTE MEDEDEELINGEN —De heer P. B. J. Ferf heeft wegens voortdurende ongesteldheid ontslag genomen als lid der Kerst© Kamer. — Uit het Winsc h o t e r diep bij Winschoten is het lijk van Jan Visset opgehaald, die sedert 26 December werd vermist —De verkoop van het tiberculosebloempjo (Emma-bloempje) zal dit jaar plaats hebben op 24 April (tweeden Paaschdag). — Het wetsontwer p-_ e 1 y in zake de drooglegging der Zuiderzee zal thans zeer spoedig bij de Tweede Kamer inkomen. —Te Kiel — Inde-weer bfl Hoogezand Is het echtpaar J. M., dat VFoeg in <ï«n morgen, toen net nog donker -wam, uitging, te water geloopen. De man vrera gered, de vrouw verdronk. — Aan den aannemer L Kooyman op Vlieland la door het rijk opgedragen, het maken van een loopsteiger met toegangsbruggen en plankier aan de haven op Schokland, voor f 23.900. — Het „Financieel Nieuwsen Uitlotingsblad" verneemt bij geruchte, dat voor eenige booten van de Stoamvaart-Mïj. „Oostzee" een bod is gedaan, gelijkstaande met vijfmaal het aandeelenkapitaal. — Behalve ds. Scherm» rhorn etn ds. Menno Huizinga, zullen Dinsdag 18 dezer te Alkmaar nog terecht staan, In verband met het dtenstweigeringsmanifest, ds. Boeke te Schoorl, ds. Boenders te Abbekerk en ds. Terlet te Zuld-Scharwoude. —De schilder S. te Zijpe, tegen wien 4 jaar gevangenisstraf was geëischt wegens het maken en uitgeven van valsche zilverbons, is door de Alkmaarsohe rechtbank veroordeeld tot 1% jaar gevangenisstraf. —In verband met den diefstal van f 650 uit het bureau van het torpedodienstmagazijn te Hoek van Holland is aangehouden de sergeant J. R.. die ook reeds heeft bekend. Het ontvreemde bedrag Is nog in zijn bezit gevonden. — Mr. Troelstra heeft aan een zijner vrienden geschreven, dat zijn gezondheid, zij 't ook langzaam, toch geregeld vooruitgaat en dat hij over een maand of drie, doch in elk geval direct na Pasöhen, In ne Kamer hoopt terug te zijn. — Nabij Noord wijkerhout spoelde een groote bus aan (geen mijn). De vinders (militairen) schoten er op. Er kwamen groote zwarte brokken te voorschijn. In het water geworpen, vlamden ze hoog op en vulden den heelen omtrek met een verpestenden walm. — In hooger beroep is -voor de Haagsche rechtbank f 50 boete geëischt tegen, den landbouwer L. v. L. te Vrijenban, wegens het niet aangeven van.een geval van mond- en klauwzeer onder zijn vee. Wordt v. L. veroordeeld, dan verliest hij hiermee aanspraak op vergoeding voor zijn afgemaakt vee, wat voor hem een verlies van f 18000 beteekent. tQ„ < „■*, ch*PPerscompacten, de jaarlijksche arbeidsbeurzen der schippers en knechts, worden vraag en aanbod de laatste jaren steeds minder. De mobilisatie heeft nu voorgoed alle 'leven aan de compacten ontnomen. Op het deze week te Sneek gehouden sohipperscompact boden zloh slechts enkele, volwassen knechten aan. Ze werden gehuurd tegen f 6 en f 8 per week. — De 59-3 arlge vrouw Maasen te Heilo geraakte bij Se kachel met haar kleerera in brand. Zij kon de vlammen niet dooven en haar man, door rheumatiek aan zijn stoel gekluisterd, waa onmachtig haar te helpen. Met moeite kroop de vrouw naar de gang cm rieip om hulp; »e werd echter niet gehoord. Toen de buren, öaor rook uit de woning opmerkaaam geworden, toesnelden, vonden ze de wouw reeds geheel verkoold. — De «cc, dia neemt «n geeft, neemt van het eiland Scbiennonnikoog den laatsten tijd onrustbarend veeL Door stormen en waarschijnlijk door medewerking van een veranderde stroo—richtfaiff rijn heele stukken duin in hel Koord-Westen weggeslagen. Gelijk rijzen daar nu de duinen loodrecht uit zee. BU den nieuw aangelegden strandboulevard begon de afbrokkeling ook reeds, zoodat men genoodzaakt is geweest een gedeelte van den boulevard af te breken. J --- GEMENGD NIEUWS. Landstorm 1891. De minister van oorlog deelt mee, dat nog niet kan worden bepaald, wanneer de In 1891 geborenen, die tot den landstorm behooren of daartoe op of na 1 Februari 1916 komen te behooren, in werkeltjken dienst zullen worden gesteld. --- Mail in beslag genomen. De Engelsche regeering heeft de brievenmail van het te Amsterdam aangekomen stoomschip „Euterpe" in beslag genomen. De brievenzending van Curagao voor Nederland bleek bij ontvangst met De Zeelandboot te Vlissingen door de Engelsche censuur te zijn geopend. 15 aangeteekende stukken waren in Engeland achtergehouden. --- Afschaffing van kermissen. Gedep. Staten onzer provincie hebben goedgekeurd het besluit van den raad der gemeente Hennaarderadeel tot afschaffing van de kermissen, welke jaarlijks worden gehouden: te Kien op Woensdag, (alsdan tevens paardemnarkt) Donderdag en Vrijdag, volgende op den Maandag in Augustus, waarop de paardenmarkt te Bolsward wordt gehouden, en te Wommels, op den eersten Maandag, Dinsdag en Woensdag, volgende op den eersten Zondag ia September. --- De maisvoorziening. De mais-quaestie is aldus opgelost, dat van het quantum van 225.000 ton per kwartaal of gemiddeld 75.000 ton per maand, hetwelk met toestemming van de Engelsche regeering in ons land mag worden ingevoerd, on' ze regeering 30.000 ton per maand zal aankoopen door haar agenten, terwijl de overige 45.000 ton per maand door de importeurs zal kunnen worden aangevoerd, met dien verstande evenwel, dat zij de door hen in te voeren hoeveelheden aan de regeering zullen moeten verkoopei, alvorens van de N. O. T. consent te kunnen krijgen tot verlading. De nieuwste opname ven koning Ferdlnand van Bulgarije, In Macedonisehe kleederdraöht. --- De Duitsche keizer door de Turken verheerlijkt. In dezen oorlog is Turkije, tot nu toe althans, eens niet de verliezende parbij, dank zij Duitschlands hulp. De Duitsche krijgskunde houdt den Turk vast In den aadel. De Turk heeft reden tot dankbaarheid tegenover zijn mentor, welke erkentelijkheid zich te Constantinopel o. a. uit in het „aanminnen" van een Turksohe hymne ter eere Van den Duitschen Keizer, in proza overgezet aldus luidend: „Vele monarchen uit 't westen zijn reeds hier geweest. Maar geen evenaardde dien eene, die zonder vrees is of blaam. Zijn ijzeren blik overzag allen, die uitgekomen waren om' hem te zien. Hij troonde hoog op zfjn ros en zag den Arnauten zonder vrees in het gelaat. Ja, Wilhelm, gij zijt groot, en Uw goedheid verraadt een hart, dat hard is als staal en toch zoo zacht als schuim maar kan zijn. Moge Allah over U waken en U met ons vereenigen! Voor U zijn allen gelijk, of zij arm zijn of rijk. Zelfs aan eenvoudlgen Suleiman effendi, die slechts een dienaar Is, steekt gij de hand toe. De fontein die gij ons hebt geschonken toont nog steeds Uw gunst en edelmoedigheid. En als Uw gelaat eenmaal naar het Oosten is gericht, zal het niet alleen in het Noorden zijn, dat het volk voor U zal bidden. Ook wij, dien gij zoo veel goed hebt bewezen, zullen overal het tapijt voor het gebed ontrollen. Zoo zal het zijn voor immer en immer. Ishallah!" --- De Belgische geïnterneerden te Harderwijk. Gelijk men weet, is slechts een klein deel der Belgische geïnterneerden in Gaasterland ondergebracht; verreweg het grootste deel, meer dan 11.000 geïnterneerden, zijn opge; nomen in een groot kamp op de heide bij Harderwijk. , - Omtrent het leven van laatstgenoemden wordt een en ander medegedeeld in de w. RtCt. , .. m.t Veel vrouwen van geïnterneerden hjii pei hare kinderen haar mannen in de balling schap gevolgd en hebben Harderwijk ot oe omgeving tot woonplaats gekozen. Het wonen in de dikwijls van alle comfort verf.; ken zolderkamertjes of kTotten in de namjheid van den echtgenoot, verkiezen ze ver ouven een verblijf in het vaderland. _ , Aan gehuwde militairen, wier gezinnen m de stad verblijf houden, wordt vergund driemaal per week, Woensdag, Zaterdag en zondag, den nacht buiten het kamp . door te brengen en bovendien om iederen dag m 8" schen 12 en 2 uur den maaltijd thuis te gebruiken. Wegens het niet deelnemen aan de menage in het kamp wordt dan een vergoeding van f 0.35 per dag uitgekeerd. Van de overige geïnterneerden mogen zij, die zich in het kamp op de eea of andere wijze verdienstelijk maken — en dat zijn er velen — des avonds tusschen halfvijf en tien uur, onderofficieren tot elf uur, het kamp verlaten, des Zondags van 's morgens tien uur tot s avonds tien of elf uur. Alle anderen krijgen bij toerbeurt — lederen dag zes uit elk der vijftig barakken ~~ middagverlof op genoemde uren. Een groot aantal vergunningen om Wf P**" Öculiere werkgevers te werken, fe uitgereikt Het bureau sluit arbeidscontracten met werkgevers. Bij gelijke geschiktheid gaan gehuwden voor. Een deel van het loon wordt opgelegd als spaarduit, om later te worden uitgekeerd. Zoo Is reeds bijna f 200.000 spaargeld bijeen. Verschillende vakken en bedrijven worden in het kamp onderwezen en uitgeoefend. Ook huisvlijt — de Belgen zijn echte knutselaars — wordt veel beoefend. De jacht naar sigarenkistjes in de stad en naar koebeenderen bij de keuken is groot Voor afwisseling door bioscoop-, cabaret-, tooneelvoorstellingen, enz. wordt genoegzaam gezorgd. Met den ziekendienst in het kamp zijn drie Nederlandsche en twee Belgische officieren van gezondheid belast Over 't geheel is de gezondheidstoestand zeer gunstig. De dienst aan het karap-postkantoor is bijzonder druk. Op inkomende en uitgaande brieven wordt censuur toegepast. Met groote humaniteit, maar tevens met ijzeren hand wordt het groote huisgezin bestuurd. De plannen om van den hoofdweg door het kamp een straatweg te maken, hebben reeds vasten vorm aangenomen. Het voornemen bestaat, die weg aan weerszijden te beplanten met boomen en in den zomer een wedstrijd in tuintjes-aanleg uit te schrijven. --- Deze oorlog een keerpunt in de wereldgeschiedenis. J.l. Zondag is te Munster een groote vero-adering gehouden van den R. K. Volksbond, die meer dan 800.000 leden telt. Dr. Brauns hield een herhaaldelijk toegejuichte rede. Daaromtrent wordt aan de N.. Bt Ct. gemeld: Anderhalf jaar, aldus de spreker, staan we reeds temidden van den vreeselijksten aller oorlogen, welke de menschheid ooit beleefd heeft Wij* allen hebben meer oor voor den vrede dan voor den oorlog en ik geloof vast, dat de stemming, welke ons drijft in de richting van den vrede, ook evengoed bij onze vijanden aanwezig is. Maar, zal men vragen, als de behoefte aan vrede dan allerwegen gevoeld, en diep gevoeld wordt, waarom komt er dan geen einde aan het vreeselijke bloedvergieten? Wanneer men overal zoo innig overtuigd is, dat er spoedig vrede moet komen, dan kan de vrede niet verre meer vin, zal men misschien beweren. En toch — de vrede is nog verre! Want bij dezen oorlog staat zoo veel op het spel, dat beide partijen hun laatste krachten zullen gebruiken, om de zege te behalen. Immers bij dezen oorlog zal beslist worden over de lotgevallen der wereld, niet slechts over het toekomstig lot der oorlogvoerende natiën, maar in verregaande mate ook over het lot van hen, die niet onmiddellijk bij dezen oorlog betrokken zijn. En omdat er dus zooveel van dezen oorlog afhangt, wil men ook een beslissing zien te verkrijgen en niet blijven staan op de plaats, waar men begonnen is. De groote vraagstukken der wereldgeschiedenis, waardoor deze oorlog is ontstaan, zullen worden opgelost Vandaar het „volhouden tot het bittere einde". Wij staan inderdaad aan een keerpunt in de wereldhistorie en slechts aldus beschouwd, zal deze geweldige oorlog iv zijn oorzaken en gevolgen kunnen begrepen worden. Niet naar het Westen, maar naar het Oosten, naar Azië richt zich het oog der wereldmonarchen, naar de streek, waar de wereldgeschiedenis haren oorsprong nam. Duitschfand moet aanknoopingspunten in het Oosten zoeken ten behoeve van zijn zich voortdurend met groote snelheid uitbreidende industrie. En zoo gaat het ook anderen rijken. De onderlinge concurrentie is daardoor zooveel grooter geworden. Wat staat in dezen oorlog voor op het spel? Uit den kokenden ketel van het wereldverkeer ontslaat een mengsel van moeilijkheden, strijd, concurrentie en wrijving tusschen de volkeren. Japan dingt naar de heerschappij op de Oostersche wateren. Amerika zal dit niet licht dulden, en zoo krijgen we een strijd tusschen het gele en blanke ras. En daarbij zal het ook gaan om de Engelsche bezittingen. Valt met dezen wereldoorlog de Engelsche wereldheerschappü niet, dan ia het slechts i een kwestie van tijd, dat er een oorlog tusschen Engeland en Japan losbreekt. Wan-] neer het vraagstuk der Engelsche, Fransche, Russische politiek tot een oplossing in den geest dier verbondenen komt, dan wordt Duitschland de keel dichtgesnoerd. Indien de Entente mocht zegevieren, dan zullen Duitschland en Oostenrijk-Hongarije geheel worden omsingeld. Duitschland zou dan slechts blijven een soort bondsstaat tusschen de machtige wereldbeheerschers: Engeland en Rusland, zoolang het tot een geweldigen krijg tusschen het blanke en gele ras uitbreekt. Het doel echter, om Duitschland geheel van 't Oosten af te snijden, is reeds mislukt en zoo heeft het n.l. 't gewichtigste resultaat van dezen oorlog al bereikt; thans moet het den tegenstander nog met de wapenen dwingen, dit bij een voor Duitschland eervollen vrede te erkennen. Uit het Oosten komt het licht 1 riep spr. In vervoering uit Uit het Oosten kwamen godsdienst en cultuur tot ons. Maar thans, nu het in t Oosten weer donkere nacht geworden is, stroomt het licht uit het Westen naar bet Oosten terug. De godsdienst zal in 't Oosten worden uitgebreid en de cultuur zal deel van alle volkeren worden. Daarom dragen wij met kracht het lijden van dezen strijd, met de kracht, welke uit den godsdienst ontspruit. Niet een volk van kleine renteniers willen we zijn, zooals de Franschen, noch een volk van handelaars, zooals de Engelschen; neen, wij willen zijn een volk van den arbeid, een naarstig, volk; de arbeid toch heeft ons groot gemaakt. En zoo moet het voor ons mogelijk zijn, ook in het Oosten onzen arbeid te verrichten. In dien zin wenschen we het opgevat te hebben, als v.*e met het oog op de groote toekomst van duitschland eindigen met de woorden: «Deutschland, Deutschland über alles!" --- Gerechtehof Leeuwarden. 13 Jan. „Naehtravers”. De zomernacht had zijn rust over de wereld gebracht. De 24-jarige Rinze v. d. W., de 25>-jarige Feije W. en de 23-jarige Siede K, allen arbeiders te Bergum, gingen de rust verstoren, door op een verschrikkelijke marier te keer te gaan. Was 't daar maar ™1 gebleven. Doch ze begaven zich op het besloten erf van J. Grootveld te Garijp, wat mi eenmaal verboden is. Rinze en Feije deden zich voorts te goed aan melk uit een ""s, die op de hieminge stond. Door de rechtbank le Leeuwarden zijn beklaagden wegens huisvredebreuk door 3 vereenigde personen, nos. 1 en 2 bovendien wegens diefstal bij nacht op een besloten erf met womng, door 2 vereenigde personen, resp. veroordeeld tot 3 mnd., 14 d. en 1 mnd. gevang. Einze en Siede komen heden in hooger beroep, terwijl het O. M. van allen in appèl komt. Beklaagden ontkennen de feiten. Ze zijn nooit op bet erf geweest. — „De politie heeft het gezien", zegt de president. — „Dc politie liegt", repliceert Rinze. De adv.-generaal eischt bevestiging. Uitspraak over 8 dagen. --- Arresten. —verf L., 47 j., werkman te Assen, wegens mishandeling door de rechtbank ter' Leeuwarden veroordeeld tot 6 mnd. gevang. Het vonnjg werd door het Hof bij verstek bevestigd, welk arrest heden werd bekrachtigd. Xe» A., 40 j., werkman te Nijland, wegens mishandeling door de rechtb. to Leeuwarden bij verstek veroordeeld tot 1 mnd. gevang. Bekl. kwam in verzet, verscheen niet, waardoor het verzet vervallen werd verklaard. Hiervan kwam hij in appèl, doch het Hol vereenigde zich met de beslissing der rechtb. --- Berichten uit Stad en Dorp AKKERWOUDE, 13 Jan. Na een ledenvergadering van de hier bestaande vereeniging tot oprichting van een coöperatieve cichoreifabriek, waarin het besluit is genomen, is heden door het bestuur een bouwterrein voor de fabriek aangekocht van den heer A. T. Annema, voor f 4500. Dit perceel, liggehde aan den opslag alhier, afkomstig van wijlen den heer J. A Annema, leent zich hiervoor uitstekend. De coöperatieve fabriek zal den komenden herfst in werking worden gesteld. De leden verbouwen ongeveer 50 hectare cichorei wortelen. DRACHTSTER-COMPAGNIE, 13 Jan. Onder de schapen van de Wed. Melle Pool en Jitze Pool, beiden alhier, is rotkreupel geconstateerd. DRACHTEN, 13 Jan. De prijzen van het varkensvleesch, afkomstig van regeeringsvarkens, zijn in deze gemeente weder eenigszins verhoogd. Dit bleek noodig, aangezien de onlangs door den Minister voor het geheele land vastgestelde prijzen te laag waren. Een uniforme prijsregeling voor het geheele land is evenmin mogelijk gebleken, in verband met de plaatselijke omstandigheden. De burgemeesters zijn thans in staat de prijzen hooger vast te stellen. SMALLINGERLAND, 13 Jan. Door het Gemeentebestuur is opnieuw, thans 500 H.L. cokes, ter beschikking van 't Steuncomité gesteld. In 't geheel Is thans 2500 H.L. verstrekt. De cokes, die voor t 0.50 wordt verkocht, kost aan de gemeente f 0.80 per H.L. --- Commissie van waakzaamheid mond- en klauwzeer. LEEUWARDEN, 12 Jan. Heden vergaderden hier de afdeelingscommlssies van waakzaamheid, daartoe uitgenoodlgd door de centrale commissie van waakzaamheid der Friesche Mij. van Landb. Doel der bespreking was, het werkplan vast te stellen. De voorz.,- de heer H. DE BOER te Tirns, i ?es er op, dat ook afzonderen groote bezv. en zal opleveren, doch de veehouders zulit». ""'" Mnder drukkend gevoelen, omdat de nieuwe wijze meer hun sympathie heeft. Ook rekenen we, zei Spr., op de medewerking der tegenstanders van het nieuwe stelsel. De heer BROEKEMA, secr. der Fr. Mij. van Landb., kon zich indenken, dat men meer voor afmaken voelt en toch niet wanhoopt aan een goed resultaat van afzonderingsmaatregelen. Wie er zoo over denken, behoeven niet te worden uitgesloten uit de commissies. De heer CNOSSEN stelde bij motio voor, dat ook voorstanders van afmaking zitting zullen kunnen hebben in de commissies. Deze motie werd met algemeene stemmen aangenomen. De heer VAN STAA, districts-veearts, vraagt, wat er met de melk, gedurende een SO-tal dagen van isolatie, moet gebeuren. Waar moet dié* heen? De heer WESBONK meent, dat men de eerste dagen wel raad zal weten met de melk. Overigens ga men den room van de melk kamen. En al kwam er over een tijdperk van 5 a 6 weken niets terecht van de melk, dan moet men zich de zaak nog niet te veel aantrekken. Met het afmakingssysteem is f 1000 ook zooveel als niets. Het is beter de melk weg te gooien, dan ze naar een fabriek te brengen, met kans op besmetting. Overigens, we moeten van de melk nog trachten te maken, wat er van te maken is. Een der aanwezigen wijst op het vervoer van vleesch van afgemaakt vee, dat toch ook heeft plaats gehad. Waarom zou men de eventueel besmette melk, niet kunnen koken en dan vervoeren. De VOORZ. wijst er verder op, dat de schade in 't bedrijf als gevolg van de genomen maatregelen zal vrorfle.n vergoed, volgen» art. 4 van het voorloopig» plan. De heer CNOSSEN vindt 80 pet. vergoeding voor afgemaakt vee voor onwillige boeren, die de maatregeien niet willen toepassen, te veel. De heer VAN STAA zegt, dat de wet op dit moment geheele vergoeding voor gezonde afgemaakte dieren gebiedt. Die 80 pCt In het voorlooplge plan Is togen de wet. Betoogd wordt, van achter de groene tafel, dat men met de bepaling betreffende die 80 pCt. slechts beoogt een heen wijzen van de regeering naar de richting, die men uit wil. De heer VAN STAA zou graag vernemen, hoe men in den zomertijd denkt ai te sonderen. Het voorbeeld in 1911 Is in dezen eenvoudig verschrikkelijk. De heer K. BERGSMA te Mantgum stelt zich voor, dat men op een afgezonderd stuk land wel tijdelijk een barak kan oprichten. Hier is geen onoverkomelijk bezwaar. De VOORZITTER gelooft dit ook. De heer VAN STAA wijst toch op bezwaren in dezen. In den zomer kan men in den stal haast niet verkeeren. Een barak zou klaar kunnen zijn, eerst als de ziekte al weer over is. De heer MIEDEMA gelooft, dat de heer Van Staa de zaak te zwart inziet. Bij spr. heeft men 's zomers de helft van het vee ook al wel op stal. In het plan is voorts opgenomen, dat, indien wordt geconstateerd, dat een eigenaar van vee het uitbreken der ziekte heeft verzwegen of op andere wijze door zijn schuld het gevaar voor anderen vergroot, diens vee zal worden afgemaakt, zonder dat hij recht of aanspraak heeft op eenige vergoeding. Dit wordt door de vergadering goedgekeurd. Het volgende artikel luidt: Alle kosten uit de te nemen maatregelen voortvloeiende, met inbegrip van de bedrijfsschade, ontstaan door het niet mogen afleveren der melk, worden vergoed. De heer WESBONK, secretaris, meent, dat hieraan zou moeten worden toegevoegd: door het rijk. Het rijk bekostigt ook het afmaaksysteem. Nu mag de regeering de kosten niet onthouden van deze maatregelen. De belanghebbenden kunnen de kosten niet dragen. Wil men slagen, dan moet het rijk de kosten betalen. Uit de vergadering wordt gevraagd, wanneer men kan weten, dat de minister hierin meegaat. Is het ook gewenscht, dat men een audiëntie bij den minister aanvraagt. De heer BROEKEMA meent, dat de schade gemakkelijk door de fabrieken kan worden opgebracht. Hoe roj'aler het voorstel dat men aan den minister doet, is, hoe meer kans, dat de minister het accepteert. Spr. acht het niet onmogelijk, dat de minister bijdraagt in de kosten, maar de zaak zal er door worden bevorderd, als wij zelf een behoorlijke aanbieding doen. De heer CNOSSEN meent, dat op deze manier het isoleersysteem reeds vooraf wordt ten achter gezet Het afmaaksysteem werd door het rijk betaald, waarom moet het Isolatiesysteem nu, zij het voor een deel, door de boeren zelf worden betaald? Is de minister niet aan de Kamer verplicht, om de voorstanders van het isolatiesysteem volkomen in staat te stellen, dit systeem uit te voeren? Eenige andere heeren dringen er op aan, om te toonen, dat de boeren er zelf wat voor over hebben. De bezwaren van een eventueele regeling zijn wel te ondervangen. De heer MIEDEMA betoogt, dat het Isolatie-systeem In elk geval veel voordeeliger zal zijn dan het armaak-systeem. Daarom zal de regeering deze regeling met beide handen aangrijpen. Nu moet het rijk de dieren en de melk beide vergoeden, straks alleen de melk. Er heeft een uitgebreide discussie plaats. Besloten wordt ten slotte eerst bij den minister aan te dringen op vergoeding van all© kosten door het rijk. Ze» heeren verklaarden zich hiertegen. Besloten wordt nog, dat als d«s heeren m Den Haag het nu vastgestelde ontwerp goedkeuren, de centrale commissie een leiddraad zal samenstellen ten behoeve van de plaatselijke commissie, hoe te handelen bij het uitbreken van mond- en klauwzeer WOLVEGA, 13 Jan. Bij enkele candidaatstelling is de heer Hugenholtz heden weer tot lid der Tweede Kamer voor het district Weststelllngwerf verkozen. SMALLINGERLAND, 13 Jan. Gedurend» het jaar 1915 passeerden bij de sluis t* Buitenstvallaat onder Drachten 8161 schepen met een totalen tonnen-inhoud van 250.869. In 1914 waren deze cijfers respectievelijk 7411 en 222.028. De Hooldamsbrug passeerden in 1915: 12.241 schepen (in 1914: 11.117) met een tonnen-* inhoud van 376.303 (in 1914: 333.261). NES (Westd.), 13 Jan. De onderafd. van de V. P. N. alhier heeft over 't afgeloopen jaai 2440 K.G. eieren verzonden, waarvoor f 2480 is ontvangen. Er was voor een bedrag van f 845 aan voeder van de afd. Friesland betrokken. Tot bestuurslid werd gekozen A v. d. Woude. Het aantal leden bedraagt 32. BALK, 12 Jan. Bij de door Notarfa Noordenbos alhier gehouden jaarlijksche houtverkooping werden flinke prijzen gemaakt, het hout was aanmerkelijk duurder dan vorige jaren. De totale opbrengst der 46 perceelen van de familie van der Felta was f 5972; van de 4 perceelen der maatschappij „Mooi Nederland" te 's Gravenhage f 424. OPPENHUIZEN, 10 Jan. Hedenavond hield het ziekenfonds „D. E. L." zijn jaarvergadering. De financieele toestarid bleek zeer rooskleurig, zoodat gedurende 5 weken vrijstelling van contrlbutlebetalen werd gegeven. De vereeniging telt 448 leden. Herkozen als bestuurslid W de Vries en gekozen (vacature-Santema, overleden) Joh. Schouwerwou. ID AARDE RADEEL, 11 Jan. In de Raadsvacature, ontstaan door het bedanken van den beer K. Hoekstra, zijn heden candidaat gesteld de heeren: M. T. de Boer te Wartena ,(s.-d.) en Th. P. Zwart te Warga (lib.). Stemming 20 dezer. GROUW, 11 Jan. In de jaarvergadering der afd. Grouw van de „Vereen, van de Zoetwatervisscherij" zijn als bestuursleden herkozen de heeren L. Atema en J. Dousma. Het ledental is in 1918 geklommen van 45 tot 64. Men sprak zich uit vóór hot visschen met aas, terwijl men als maximum-lengte van den zegen 250 c.M. wenschte te zien bepaald. Van de eigenaren van vischwater zal weder het vischrecht voor de afd. worden gevraagd. ZE VEN WOUDEN, 13 Jan. Ofschoon er zoowel in de gewone als in de landbouwbladen op gewezen is, dat de thans abnormaal hooge prijzen der landbouw- en zuivelproducten op den duur geen stand kunnen houden, gaat men nog steeds door hooge huur- en koopprijzen te besteden. Zoo wordt thans bij de landverhuringen in perceelen voor mageren zandgrond 20 ct_ per. oude roede, voor goeden grond 30 ets. en zelfs meer besteed, dat is f 120 of f 130 of meer per hectare. Gewoonlijk wordt het land voor vijf jaren verhuurd en daar, vóór deze termijn verstreken is, er vrij zeker een „val" zal zijn, is 't vooruit te zien, dat, mogen de eerste Jaren ook al winst geven, de laatste deze weder zullen inslokken. ECHTEN, 12 Jan. Door den harden wind gisteravond kreeg de motorschipper H. Kuipers, van Echten, op de terugreis van Lemmer den motor op het Tjeukemeer onklaar. Door het geweldige slingeren geraakte de kapitein buiten boord. Gelukkig werd dit opgemerkt door den visscher K. J. Poepjes, van Echten, die door het watet wadende, de motorschuit kon bereiken ca zoo den drenkeling, die reeds een geheelen tijd buiten aan de boot in het water had gehangen, wist te redden. De boot dreef in het duister tegen den veenpolderdijk en il heden door Gebr. Verhoef/f weer vlot pabracht. BLESSE, 12 Jan. Bij de gehouden hontverkoopingen waren de verkooplokalen overvoL Dit groote aantal kooplustigen was, evenals het vorige Jaar, mede oorzaak, dat er hooge prijzen werden geboden. Alleen de boomen, geschikt om er klompen van te maken, werden niet erg duur, doordat daarvoor hier steeds een klein getal koopers aanwezig Is en er dit jaar ook meer dan andere jaren werden aangeboden. STEENWIJK, 12 Jan. De slager E. Ezn. van Zuidveen reed hedem een.rljwlel naast den varkenswagen van J. Prikken alhier, met de eene wagen vasthoudende. Bij het af; de hoogte bU Bergsteln slipte de fiets, viel en kreeg twee wielen van den ;: wagen over _ch heen. Met gebroken l dijbeen en zwaar gekneusd rechts werd hij onder behandeling van Dr.. I. de Vries gesteld en daarna per brancard naar zijn woning vervoerd. Het rijwiel was geheel vernield. BALK, lt Jan. In de hedenavond gehouden vergadering van het ziekenfonds „Onderling Hulpbetoon" bleek dat het ledental 219 bedroeg, tegen vorig jaar 211. Aan contributie Is ontvangen t 1028.05 4, aan bijdragen van 10 donateurs en 20 steunende leden f 46.50, aan inleg t 12.50, aan rente t 70.10. Uitgekeerd werd aan zieken f 102, 25 % restitutie heelkundige hulp f 22.86%, aan Dr. Moesman f 416.27, aan arts H. Hattink 1 864.57. Voordeelig saldo f 150.34%. Tot bestuurslid werd herkozen de heer H. Haantjes. --- Het Arbeidscontract. HEERENVEEN, 18 Jan. „Volksonderwijs" gaf gisteravond in Hotel Groen haar tweeden lezing-avond. Mr. M. d» Muinck behandelde het Arbeidscontract Wie verwacht hadden een droge verhandeling van een uit den aard droog onderwerp te zullen hooren, werden aangenaam verrast. Op hoogst onderhoudende wijze causeerend, vertelde Mr. de Muinck van het ontstaan en de nuttige werking van het Arbeidscontract Hij wees vooral op het goede ia vele bepalingen der Arbeidswet, maar ook op den last, welken deze bepalingen Ml geschillen tusschen werkgever en werknemer kunnen veroorzaken, als de beslissing van den kantonrechter er aan te pa* moet komen. Een minnelijke schikking tusschen beide partijen is altijd een gulden weg, zei Spr. Dat bij opzettelijke en moedwillige verbreking van een arbeidsovereenkomst d» strafrechter geen woordje mee kan spreken, achtte Spr. een leemte In het Arbeidscontract. Al legt de kantonrechter den verbre-< ker van de arbeidsovereenkomst het betalen van een schadevergoeding op, dan ia er in vele gevallen geen verhaal omdat men nu eenmaal van een kikker geen veeren kan plukken. Een strafrechterlijk vonnis zou in dezen zeer opvoedend en preventief werken, meende Spr.. die verwachtte, da* mettertijd nog wel desbetreffende bepalingen iri het Arbeidscontract zullen worden opgenomen. Hoewel de belangstelling voor de door „Volksonderwijs" gegeven populaire lezingavonden niet gering is te noemen, verdienen ze zeker toch nog meer belangstelling, dan wordt getoond. WESTERGO, 18 Jan. In onzen bouwhoek zijn groote partijen aardappelen blijven zitten. Onze boeren hopen van harte, dat de grenzen spoedig weer worden gesteld. Het Is natuurlijk een speculatie.' Mocht de uitvoer verboden blijven, dan zal er dit voorjaar zeer zeker minder wordeu verbouwd. Voor enkele verbouwers zijn da poters voor fabrieksaardappelen reeds gearriveerd. HEERENVEEN, 14 Jan. De onthullin» van den gedenksteen op het graf van wijlen den heer Johan Schmier op de R. —. begraafplaats alhier is bepaald op _ft Dinsdagmiddag 2 uur. .S-NGWIRDEN, 12 Jan. Bij de gisteren gehouden stemming voor den Gemeenteraad (vacature M. K. v. d. Berg, vrij*.), zijn uitgebracht: op F. R Langhout (a-d.) ISI stemmen, L. Knobbe (a,-r.) 18» st ca O. R. de Jong (vrijz.) 81 st. Herstemming alzoo tusschen Langhout, eu Knobbe. . ---