Friesche Mij. van Landbouw. Ald. Leeuwarden en Leeuwarderadeel. Gistermiddag vergaderde in café „De Groote Bontekoe", onder Jelsum, de afdeeling Leeuwarden en Leeuwarderadeel van de Fr. Mij. van Landbouw. In zn openingswoord gaf de voorzitter, de heer G. U. Hoekstra, een overzicht van den gang van zaken bij zn benoeming tot voorzitter in de voorafgegane bestuursvergaderingen Hierna leest de secretaris, de heer W. G. de Jong, de notulen, welke onverand rd worden goedgekeurd. Medegedeeld wordt dat als leden tot de afdeeling zijn toegetreden de heeren K. Jensma van Hijum n G. Sinnema van Goutum. Als buitengewoon lid is nog toegetreden de heer G. de Boer, kassier te Leeuwarden. Ingekomen is een rapport van do commissie, ingesteld tot 't uitbrengen van een advies, betreffende een eventueele verbetering van de Leeuwarder -eemarkt en bestaande uit de heeren vd. Burg en F. Wassenaar. In het rapport komen eenige opmerkingen voor, aangaande verschillende bestaande toestanden, welke belemmerend werken voor een goeden gang van zaken by de wekelijksche veemarkt, te weten: le. de Verlaatsbrug is gedurende de eerste 2 uren na opening van de veemarkt te lang echtereen afgedraaid; 2e de tram langs de WÜlemskade is hinderlijk voor het veevervoer; 3e het rangeeren van de tram over den veg bij de Vrouwenpoort, 5 voorleest, hetwelk geheel in dichtmaat is geschreven. Aan dit verslag ontleenen wij het volgende (betreffende de afdeelingsvergadering te Stiens): „De otvrd»» fraech wier: „Hwet kostet yn bou en greide, it bynstewirk? Mar — dy't de taljochting lies by de fraech, dy mirk, De bybidoeling wier — in forhaldinjr ta san „dooie diender" Fen in motor-hynder. Nou, dat wier in fraech, dy mocht ik al dalik _, • net graech. Ne! tmk 'ris oan. — Us alde happe! dat earme dier, Fen alder to Slder for de boeren yn 't spier. Hy ried him to doapen en hy brocht him to höf En 't wirk dat dêr twisken lei rekke noait öf. Hy holp tis by 't frijen — en hy brocht üs to trouwen, Ja! — hwet hie dat bist al net mei üs to sjouen. Aêst it deistige wirk Sneins faeks twaris nei tsjerke. Nei Zendingsfeesten en Ljouwerter merke; Hwet hie er üs übben al faek yn 'e ban. Trou brocht er üs thüs, hast mei minske, forstün. Hie de baes for in kear 'ris in sneedsje yn ear En loek 'eris boei, as it hald wêze moest, Dan tocht de üld swarte, och baes hMd je koest Nou, sa lit 't aiotorbeest net him brüke. As je dy efkes mar oan 'e foutleije lüke, Dan fljucht 'r roets! fen 'e dyk, dat aekelüc beest En dan kin je faeks suchtsje: „ik ben er geweest." Mar nettsjinsteande dy neijerwetske grappen, Op 'e dyk is 't ryk üt for üs happen En nou wol m'n him banne fen üs boulan en greiden, Hy scil net mear lüke de ploegen en oiden, De dongweinen net noch de weiden, Sadré as mar blykt dat it motorgedrocht It goedkeaper wyks in stoater docht. Nou sif ert m'n him nei op 'e sint, dy stakker, As wier 't in produkt fen baes koekebakker. Nou liket de takomst for happe my tsjuster. Nou seit grif de boer: „jei d' ald guds op 'e jister, Oars fret my dy alde slokop de earen yet fen 'e kop." Een hartelijk applaus is 't loon voor het mooie dichtwerk van den secretaris-dichter. Het voorloopig plan van werkzaamheden voor 't jaar 1926 wordt op de gewone manier samengesteld, waarbij nog wordt opgemerkt, dat ook de afdeelingskeuring wederom zal worden gehouden. Als afgevaardigde naar de algemeene vergadering van do Fr. Mij. v. Landbouw, die op Woensdag 3 Maart in hotel Amicitia zal worden gehouden, wordt volgens traditie z. h. s. de voorzitter benoemd. Plaatsverv. afgevaardigde is de vice-voorzitter, de heer T. Wassenaar. Betreffende de te behandelen punten op deze algemeene vergadering krijgt de afgevaardigde vrij mandaat Hierna is het woord aan den heer H. G. A. Leignes Bakhoven, die een inleiding houdt over: --- De ontwikkeling van de veehouderij in de laatste eeuw. Allereerst geeft spr. een beknopt historisch overzicht van den landbouw naast de veeteelt vanaf pl.m. 1740 tot heden. Het jaar 1740 geeft een teruggang van den Nederlandschen handel te zien; het hoozteDunt van da Nederlandsche welvaart Hgt dan achter den rug. Na 1750 echter zien we bij den landbouw een vooruitgang, hetgeen dus aantoont dat deze beide maatschappelijke factoren niet altijd parallel loopen in hun up-and-downs. Vooral de jaren 1790 —1814 zijn een bloeiperiode voor den Ned. landbouw. Dit is te verklaren uit het feit, dat de ons omringende landen permanent in oorlogen waren gewikkeld, waarvan Nederland verschoond bleef. Het, gevolg hiervan was, dat we toen een groot afzetgebied hadden voor onze landbouwprodukten. Na 1817 echter komt een snelle ommekeer. Spr demonstreert dit met enkele cijfers uit den graanhandel. Gold in de jaren van omstreeks 1800 het graan f 8.86, in 1823 was deze prijs in Groningen terug geloopen tot 13.65. Als hoofdoorzaak van dezen plotselingen achteruitgang moet genoemd worden de groote en snelle aanvoer uit 't buitenland, vooral Rusland.'De jaren 1820—1850 geven dan ook een leelijke daling van de land bouwuitkomsten te zien. Niet alzoo echter de zuivelbereiding. Dit bedrijf staat er in die jaren veel gunstiger voor, niettegenstaande de protectie-maatregelen der o.is omringende landen, welke ontegenzeggelijk het bedrijf hebben gedrukt Vooral kan men in dien tijd op een grooten boteruitvoer naar Engeland wijzen. Vanaf pl.m. 1850 komt er een geheel nieuwe geest over alte takken van bedrijf. Het is de beginperiode van de ontwikkeling van het verenigingsleven bij den landbouwer en de behoefte naar meerdere kennis. Vooral na 1884, toen op de internationale landbouwtentoonstelling te Amsterdam gebleken was, dat Nederland technisch ver ten achter was, kwam deze behoefte aan ontwikkeling sterk naar voren. Ook op 't gebied der veeteelt is dan een merkwaardige vooruitgang te constateeren; zuivelfabrieken worden geslicht; steeds meer aandacht wordt geschonken aau de hygiëne en aan bestrijding van veeziekten. Dit heeft dan ook een algeheele opleving ten gevolge gehad, welke tijdelijk door den grooten oorlog werd onderbroken. Ook is in deze jaren de veestapel belangrijk uügebreid. Zoo nam het aantal melk- en kalflioeien gedurende de periode 1850—1910 met 200.000 toe (van 800.000 tot 1 millioen). De totale veestapel bedroeg in 1910 pl.m. 2 millioen tegen 1.280.000 in 1850. Wel moet men bij deze cijfers rekening houden me. 't tijdstip van telling (vroeger telde men in de maand December en tegenwoordig in de maand Juni). Doch de toename is, dit buiten beschouwing gelaten, nog zeer belangrijk. Aan deze uitbreiding is misschien een schaduwzijde verbonden, daar de toestand langzamerhand zoo wordt, dat de groo te van den veestapel niet afhangt van 't aantal hectaren, doch van den invoer van veevoeder, waardoor de instandhouding meer en meer kunstmatig moet geschieden. Dit is niet van gevaar ontbloot, daar, wanneer deze invoer zou ophouden, de veehouders leelijk gehandicapt zouden zijn. Wanneer de buitenlanders, die do voederproduktie importeeren zoover komen, dat ze evenveel kunnen produceeren als de Nederl. boer, zai zich dit proces (staking van invoer) waarschijnlijk voltrekken. Daarom moeten de veehouders zooveel mogelijk trachten eerste kwaliteit te produceeren, om zoodoende hooger prijzen te kunnen maken. Na deze inleiding bepaalt spr. zich tot de ontwikkeling der veehouderij. Gedurende de jaren 1744—1783 wordt onze veestapel door groote verliezen getroffen, vooral in Friesland, waarvan de oorzaken zijn: overstroomingen en verschillende ziekten. Het aantal stuks vee herstelde zich spoedig weer, doch dit ging ten koste der kwaliteit. Selectie b.v. werd niet meer toegepast. Dat het er omstreeks 1800 slecht met ons vee uitzag blijkt o.m. uit een prijsvraag uitgeschreven door de Maatschappij tot bevordering van den landbouw, waarin wordt opgemerkt dat de „inlandsche koeien" in deugd waren achteruitgegaan. Hierbij komt direct de vraag op: maar hoe zagen die oude inlandsche koeien er dan uit. En hierop moet men het antwoord schuldig blijven, daar er geen enkele beschrijving van eenige waarde bestaat. Vroeger schreven eigenlijk alleen de dominé's en de schoolmeesters, doch deze beide groepen geven zulke eigenaardige beschrijvingen van het rund uit dien tijd, dat daaraan geen waarde mag worden toegekend Een studie van schilderijen van oude meesters, vee voorkomt, zou misschien nuttig kunnen zijn. Men zij echter voorzichlig, daar de schilders gewoonlijk afwijkende typen uitzochten, en ook in de keus van hun kleuren niet onbeperkt waren. Gaan we naar de opgravingen vau terpen ons oordeel formuleeren, dan blijkt ook dit geen oplossing te geven, want de opgravingen hebben overblijfselen van talrijke verschillende soorten opgeleverd; zoo vindt men resten van het z.g. oer-rund, dat waarschijnlijk in 't wild heeft geleefd; daarnaast overblijfselen van 't oude Zwitsersche vee, en het ongehoornde Scandinavische rund. Men had toen (ver voor de tijden van 1740— 1800) verschillende rassen, in allerhande variaties. Hieruit is misschien het speciaal Friesche type ontstaan; alleen is 't de vraag of later nog inmenging heeft plaats gehad. Ons vee bezit naast zn melkhoedanigheden ook nog een hoedanigheid, die wijst op ecu vleesch- en vet-type, hetgeen de bovengenoemde veronderstellingen mogelijk maak! Prof. Bakker te Wageningen nam aan, da' oi]£ vee vroeger rood-bont was, hetgeen hij baseerde, vooral op de schilderijen. Deze, opvatting is echter vrij zeker onjuist. Wel is 't een feit, dat de roodbonte kleur vroeger meer voorkwam dan tegenwoordig. De eerste veebeschrijvingen dateeren van pl.m. 1750. Zoo bezitten we een stuk van een Groninger, Geert Reinders genaamd. Deze beschrijving is echter nog zeer '•aag en Wijst bovendien nog op een speciaal Groningsen type. Wel is van belang de vermelding, dat de opbrengst 't grootst was m Holland, daarna Friesland en ten slotte Groningen. Als reden hiervan wordt genoeml: de betere weide in Holland. Als antwoord op de genoemde prijsvraag, betreffende den achteruitgang werd aangevoerd den invoer van slechte kwaliteit vee uit Duitschland en Denemarken. Prof: Broekema heeft echter dienaangaande opgemerkt, dat de boer wel zoo verstandig geweest zal zijn, dit slechte vee niet met zn eigen beter rund te kruisen, en daarom alleen wel met zn eigen vee geteeld zal hebben. Ook spr. voelt veel voor deze redeneering. In 1799 is een vee-fonds ingesteld, in 1805 omgezet in een fonds voor den landbouw, hetwelk gebruikt werd voor de bevordering van landbouw en veeteelt Het was een soort belasting. In 1844 werd 't echter weer opgeheven, en 't overschietende geld gebruikt voor de stichting van de veterinaire hoogeschool te Utrecht. De eerste regeeringsinmenging in het veeteeifbedrijf zien we ten tijde van koning Lodewijk Napoleon. Deze stelde 6.1. in 18')9 een keur op dekstieren in. Deze maatregel kwam echter niet tot uitvoer, wegens vertrek van genoemden koning. Het tijdstip van ingrijpende veranderingen is de periode vau 1850—1875. In dezen tij-i wordt n.I. een uitbreiding van den werel lhandel merkbaar en worden wereldtentoonstellingen georganiseerd. De NederL fokkers sloegen op deze tentoonstellingen een goed figuur. Ook is de handel in slachtvee op Engeland in dezen tijd van belang. Hierdoor ontstond n.L een gtrooming om zich meer in de richting van het vleeschtype te specialiseeren en 't gevolg daarvan was de invoer van shor th o r n-v cc. Het is aan de koppigheid van den Frieschen conservatieven boer te danken, dat het Friesche vee deze richting niet opging. Hierdoor is ecu groote ramp voorkomen- In enkele provincies, is echter veel shorthorn-vee gebruikt, vooral Groningen, Zeeland en de Betuwe. Later is men er echter van terug gekomen. Voor Zeeland wiis 't trouwens wel goed, daar het Zeeuwsche veetype voor de mesterij totaal ongeschikt was. Tegenwoordig is zoo goed als niets meer over van het shorthorn-bloed. 1850 is het tijdstip dat de regeering zich met de veeteelt gaat bemoeien. Ze heeft zich echter steeds op het standpunt gesteld, dat wat de fokkerij betreft, de boer hierin geheel de vrije hand moet worden gelaten. In andere landen, met name Duitschland, is dit het geval echter niet altijd geweest De instelling van het stamboek hebben we gedeeltelijk te danken aan de Amerikanen. Wanneer deze n.l. Ned. vee kochten, wilden ze daarbij een bewijs, dat het werkelijk Ned. vee was, en dit gaf den stoot tot instelling van het Nederl. stamboek. Alle mogelijke rassen werden echter ingeschreven. Naar kwaliteit werd niet gekeken; het diende alleen maar om een papiertje voor de .Amerikanen te hebben, om zoodoende een hoogeren prijs te kunnen bedingen. Dit had dan ook tot gevolg, dat de toestand op den duur onhoudbaar werd, waardoor in 1910 tot reorganisatie van het Nederl. stamboek werd overgegaan. Het Friesche stamboek maakt een gunstige uitzondering. Opgericht in 1879, werd het direct op een goede basis gegrondvest en werden alleen raszuivere exemplaren ingeschreven. Zoodoende had het in 1910 ook een belangrijke voorsprong op het Nederl. stamboek, dat bij de reorganisatie echter van 't Friesche profiteerde en het als voorbeeld gebruikte. Langzamerhand evenwel zal 't verschil, de voorsprong van 25 jaren, door den tijd worden weggewerkt. Spreker schetst daarna de beteekenïs van j de contróle-vereenigingen. Voor de oprichting ervan weid in hoofdzaak p-efokt op de kil o 's melk. Dit werd na dien tijd echter anders. Het vetgehalte kwam Op den voorgrond. Wel liep het in het eerst niet zoo hard en bleef het vetgehalte nog van secundaire beteekenis, doch de uitbetaling deed het hare, om de zaak te bevorderen, met 't gevolg dat we nu midden in den tijd van vetverhooging staan. Dit gaat vaak ten koste van het extérieur, wat geen wonder is. Om te komen van 8 % op 3.20 % had men pl.m. 20 jaar noodig en nu tracht men tegenwoordig om in nog korteren tijd tot 4 % te komen. Spr. is van oordeel, dat een intensievere voeding in de 'jeugd van belang voor deze ontwikkeling is; vooral een betere voeding van hokkelingen Hierbij moet men echter in 't oog houden, dat een goede weide daarvoor 't juiste middel is, dus volop gras, met eiwit-rijk krachtvoer. Vooral in den herfst moeten jonge kalveren het goed hebben. Tot slot verwijlt spreker nog even bij de vee-veredeling. Men vraagt zich wel eens af, waarom juist Friesland zoo geschikt is voor veredeling. Spr. noemt daarvoor de volgende redenen: le. Friesland is niet versnipperd in kleine bedrijven, en kleine bedrijven verminderen de beteekenis van den veestapel. Voor een goeden ontwikkelingsgang zijn groote bedrijven noodzakelijk. 2e. Friesland is voor veefokkend land bij uitstek geschikt, omdat het een klein gebied is, waardoor dè fokkers met elkaar in contact komen en de een daardoor weet wat bij den ander omgaat. Ook dit is noodzikelijk voor veredeling. Men moet niet alleen weten, wat de eigen stal bevat, doch ook bij andwen moet men een kijkje nemen. Wat dit betreft kan de Friesche veeboer nog veel meer doen, vooral op de keuringen, waar het bezoek nog steeds veel te klein is. Spr. wijst daarbij op de moeiten, die buitenlanders zich getroosten, om goed vee te kunnen bezichtigen en bemachtigen. Jammer is het, dat de veewetenschap op 't doode punt staat. Op allerlei gebied kan nog veel gedaan worden, en daarom, besluit spreker, hebben we behoefte aan iets dat ons met ! een schop weer vooruitbrengt. --- VAN HEINDE EN VERRE De militaire gasschoo!. Het ligt in het voornemen van het legerbestuur de militaire ga*school 1 Mei a.s. definitief te Utrecht op ie richten. --- Het kampeeren te Zandvoort. De raad van Zandvoort heeft, op voorstel van drie Vrijheidsbondsche leden, met 7 tegen 6 stemmen besloten om het des nachts kampeeren op bof strand bij Zandvoort te verbieden. --- Skyscrapers van Hollandsche steen. Uit de kringen van Nederlandsche steenfabrikanten verneemt 't H b 1., dat de Hollands.che waalsteen in New Vork „er in" is. Een paar wolkenkrabbers van Hollandsen piateriaal zijn verrezen, en wel in de beste gedeelten van New Vork o.a. 310 Wesf End Avenue en 381 Park Avenue; eind 1925 is besloten tot het bouwen van een skyscraper van 33 verdiepingen op den hoek van de 44ste straat en de vijfde Avenue, in 't hartje van de metropolis. Waaraan dit te danken is? Onder meer aan den karakteristieken indruk, dio.n de kleur van Hollandsche steen maakt. De kleur bleek aantrekkelijk, vooral, toen men op het denkbeeld kwam eigenaardige kleurschakeeringen te maken (..soft tints in great variety"), door roode, gele, oranje steenen te zanien met mondklinkers, aUes dooreen aan den zelfden gevel te gebruiken. De berichtgever voegt er een ernstige waarschuwing aan de Nederlandsche steenfabrikanten aan toe, om zich te vereenigen en «dus den verkoop van hun product aan één lichaam toe te vertrouwen, daar onderlinge concurrentie er toe zou kunnen leiden, dat het belangrijke afzetgebied wTeer verloren werd. Men hoopt binnen enkele jaren den export te kunnen opvoeren tot 100 millioen per jaar. --- Het zuivelbedrijf in vroegeren tijd. Naar aanleiding van de opstelling in het Friesch Museum te Leeuwarden van het zuivelbedrijf in vroegeren tijd worden verschillende bijzonderheden medegedeeld in het Friesch L b b 1 De heer Nanne Ottema onderstelt, dat het zuivelbedrijf in Friesland van even ouden datum zal zijn als de eerste bewoning van de Friesche,kleigronden, want tot in de onderste lagen der terpen worden overblijfselen gevonden, die bewijzen dat de oudste bewoners reeds veehouders waren. De resten der oude woningen met d?araan verbonden stalruimten, de bewerkte beenen voorwerpen, de skeletten van het vee, de mestlagen, die in nagenoeg alle temen gevonden worden, leveren deze bewijzen en waar de oudste bewoning der Friesche terpen tegenwoordig vrijwel algemeen op ongeveer twee eeuwen vóór Christus geboorte gesteld wordt, moet dus ook het Friesche zuivelbedrijf reeds meer dan twintig eeuwen oud zijn. Ook uit berichten van Romeinsche schrijvers en uit het feit, dat de schatting die de Friezen voor hun bondgenootschap met Rome moesten opbrengen, bestond uit ossehuiden, blijkt, d?.t de Friezen toen reeds bij uitstek veehouders en hun voornaamste bezit zeker hun veestapel was. ' Het Friesch Museum bevat een hoogst merkwaardig houten schrijftafeltje, waarop een in het Romeinsch gestelde koopacte van een door een Romeinschen koopnvm van een Frieschen veehouder gekocht rund. Dit unieke stuk werd gevonden in de terp Groot Tolsum bij Tzum in het midden van Westergoo, een centrum van Romeinschen beschavings-in vloed, en kan zeker het oudste schriftelijk bewijs van dit bezit van vee bij de oude Friezen genoemd worden. Dat de zuivel ook reeds voor honderden jaren een export-artikel was, bliikt uit een dagvaart van Friesche steden, die in 1482 te Sneek gehouden werd.. Blijkbaar was er schaarschte in het land, want nadat in Augustus besloten was, dat er niets uit Friesbnd mocht uitgevoerd worden, besloten zes steden uit den specifieken Frieschen greidhoek (Snyts, Bolswert, Liouwird, Slaet, Waerkum en Hyndelepen) dat het wel geoorloofd was „op dit tyt butera ende tzysen toe Zwol toe Dringen ende foerd ut toe feren oxzen, fpt ky ende schyr ccl" terwijl alle andere eetwaren en zaad in het land moesten blijven. Omstreeks 1760 had d° '' -handel zijn zetel op de weekmarkt •' i Dinsdags te Sneek, terwijl de kaashandel te Dokkum gevestigd was, zulks omdat, zooals de schrijver zegt, rondom Sneek hoofdzakelijk boter vervaardigd werd, terwijl de Dongeradeelen de beste grietenijen voor de kaa6boeren waren. De heer P. W. Rinkema, oud-veehouder te St.-Nicolaasga, deelt een en ander mee omtrent de zuivelbereiding een h*lve eeuw geleden en omtrent het* ter markt brengen en verkoopen v?n boter en kaas. Omtrent het laatste schrijft hij: „Op marktdagen werden de vaten boter en de kaas op daarvoor bestemde boerenwagens naar de stad gereden. Tot ongeveer 1870—1871 waren er op alle weekmarkten enkele veehouders, die hun boter aan opkoopers verkochten en zoodoende den marktprijs vaststelden. Anderen gaven ze echter aan een vertrouwd opkooper, die d->n de volgende week de waarde uitbetaalde. Meende de boer, dan hem te weinig werd uitbetaald, dan ging hij naar een anderen afnemer. De botermarkten werden gewoonlijk des n°midd?gs gehouden; in Leeuwarden en Sneek evenwel des voormiddigs. Aingezien elke veehouder met zijn eigen paard en wagen (eigen reau) mar de markt reed, was het aantal wagens soms zeer groot. Doch na 1872 kwamen enkele veehouders op het denkbeeld, de boter publiek te doen verkoopen. Men noemde dit de Botervereeniging. Maar de boteropkoopers volgden hun voorbeeld en deze wijze van verkoopen werd toen algemeen. De verkooping geschiedde als volgt. Tien vaten boter werden bij elkaar gezet en men moest er altijd drie uit koopen. Zij werden door een oproeper ingezet en bij halve guldens afgeslagen. De eerste müner moest de drie vaten nemen, doch mocht er ook meer ope'schen. De overgeblevenen werden weer bij tien gezet, tot dat alles verkocht was. Vóór 1870 w°s de gemiddelde priis des winters 50, des zomers 40 cent per pond. De melk van een koe bracht genr'ddeld per ''aar 2 vaten boter op. Na den oorlog van 1870— 1871 begon de prijs gestadig op te loopen, zoodat in 1878 zelfs 80 gulden per vat werd betaald. Al'es was toen veel duurder geworden, de priis v»n het vee was buitengewoon hoog, terwijl voor het land zelfs tot boven 1000 gulden per nondenia-'t werd besteed. Dit duurde tot 1879 of 1880, toen kwam een groote kentering, die meniren boer lot armoede bracht. De boter daalde tot 25 a 30 gulden per vat. zij de bemoeiingen vn de Friesche Maatschappij van Landbouw ziin later de toestanden weer meer normaal geworden. Met de oude bereiding werd gebroken, commissies werden afgevaardigd naar Denemarken, om daar de zuivelbereiding te bestudeeren en hoewel van den beginne veel tegenkanting werd ondervonden van de zijde vau den boer (doch vooral de boerin was tegen al die nieuwigheden) gingen de meesten toch tot de nieuwere methodes over, totdat ten laatste de fabrieken het werk overnamen en zij het oude zuivelbedrijf verdrongen Wat den Frieschen nagelkaasverkoop bc-! treft, dit ging als volgt. Nadat de k°as door I den boer geheel was afgeschrant met een I kaasmes en soms ook nog ging ' ze naar de markt, en werd d-ar oo den wagen bij de waag geplaatst. De koopli-dou kwnr-n er d:n b;i en na vragen en bi°den werd de k??p gcs!~ten. Staeds werd de kaas verkocht b;i s/hippond, dat was 3'X) pond, met 8 pond t?e voor bele~eren, enz. De gemiddelde prijs was 30 guld?n per schippond. In 1882 tot 1890 was de koopprijs eveneens zeer gedaald en bedroeg niet meer dan 18 ft | 25 gulden, totdat ook hierbij de prijzen lang- , zamerhand stegen en weer een normale hoogte bereikten." J --- HET KIPPENHOEKJE LEGWEDSTRIJDEN. Wij hebben ons laatst artikel over bovenstaand onderwerp met het oog op den legwedstrijd te Doukerbroek besloten met do woorden, dat de kippenhouderij, gelijk vele dingen, vol teleurstellingen is. Dit zal waarschijnlijk menig kippenhouder beamen, wanneer hij let op het weinig leggen zijner hoenders gedurende dezen winter. De winter geeft gewoonlijk niet veel goeds voor onze kippen, die oorspronkelijk uit Indië stammen, waar een veel zachter klimaat is dan hier. Deze winter is al zeer ongunstig geweest wanneer men hem vergelijkt met den vorigen, veel regen en koude. Overal hoort men dan ook klachten over het slechte leggen der kippen, en dat dit geen praatjes zijn, kan men zien aan de eieraanvoeren te Leeuwarden op de eerste twee Vrijdagen van Februari, die niet stegen, maar daalden of gelijk bleven in vergelijking met den laatsten Vrijdag van Januart Hiermede ging gepaard een groote stijging der eierprijzen niet alleen hier, doch in geheel West-Europa. Dit is nu al weder voorbij; verleden Vrijdag waren al weder 7000 K.G. hoendereieren te Leeuwarden meer aangevoerd dan op den vorigen Vrijdag. Keeren wij nu van ons klein uitstapje, dat wij ons veroorloofd hebben om mismoedige kippenhouders te troosten, gedachtig aan het spreekwoord: „buurmans leed troost", tot de legwedstrijden terug. Gelijk wij geschreven hebben, waren er in 1925 zeven wedstrijden loopende: hier te lande: 1. Nationale; Federatie, Beekbergen. 2. Nationale; Mij. v. Landbouw, Barneveld. 3. Nationale; fniet uitgaande van een der organisaties), Nijmegen. 4. Gewestelijke; Overijselsche Landbouw-Maatschappij, Enschede. 5. Gewestelijke; Limburgsche Land- en Tuinb.-bond en Noord:Brab. Christ. Boerenbond, Horst. 6. Gewestelijke; Geld. Overijselsche Mij. van Lardbouw, Laren (G.). 7. Gewestelijke (niet uitgaande van een der organisaties), West- Graftdijk. Al deze wedstrijden staan onder toezicht der Nederlandsche Federatie vau Vereenïgingen van Bedrijfspluimveehouders en zijn op dezelfde wijze ingericht zoodat de resultaten met elkander vergeleken kunnen worden. Wij vermoeden, dat dit ook wel het geval zal zijn met die te Donkerbroek, die uitgaat- van de V.P.N. (Friesland), die als achtste hieraan kan toegevoegd worden. Wü hebben nu in ons bezit legresultaten 15 flct.—3l Dec. '25 van de legwedstrijden te .Donkerbroek en Beekbergen. De besU vüf toornen witte leghorns hebben in dit tiidvak gelegd: I*4, 174. 159. 122 en 116 eieren en d'"e te Beekbergen: 301, 273, 263, 2-8, en 206 eieren. De slechtste van deze vijf is nog beter dan de beste van de vijf te Donkerbroek. Bij die te Donkerbroek ziin nog vele eieren van minder dan 57 gram. Dit alles is nog niet erg bemoedigend voor dezen eersten Frieschen legwedstrijd. Wij hebben dit ook reeds besproken met een der leiders der V.P.N., die ons toevoegde, dat men ditzelMe ook had doorgemaakt te Beekbergen. Wij merken daartegen op, dat dit reeds zeven a acht jaar geleden is en dat vele inzenders te Don Verbroek waarschijnlijk hoenders bezitten, afkomstig v»n de eerste fokkers uit ons land. die on wedstriiden hebben uitgeblonken. Van sommi»en ia ons dit ten minste niet zekerheid bekerd. Daarbij komt nög, dat onder de inzenders namen ziin van mannen, die een eerste plaats innemen in de rduimveewereld van Friesland. De wedstrijd wordt gehouden op een hoogen, drogen zandgrond, hetgeen als een groot voordeel kan beschouwd worden, gedurende de vele regens die wij in de laatste maanden gehad hebben. No" is een voordeel, dat de boenders in modelhokken ziin ondergebracht en dat de leiding berust bij een man, die uit een dozijn sollicitanten door de V.P.N. dpTtoe is uitgekozen. Wij meenen, dat legwedstrijden voor de hoenderteelt een groote beteekenis hebben en nog meer zullen krijgen, daar men op deze wijze een stamboek-nluimvee verkrijgen kan met legrijfers. Drie zaken worden, naar onze bescheiden meening, hierbij niet genoeg in oogenschouw ponomen: de voederkosten der onderscheidene rassen, het gewicht der eieren, dat nog hooger ongevoerd dient te wonlen. Niet 57 pram, doch 00 gram moet als het mirimum pewirM van een normaal ei beschouwd worden. En tenslotte, dat de wedstrijden slechts gedurende een jaar gehouden worden. Te Beekbergen z»l men nu een twee-jarigen wedstrijd houden en de nakomelingen van deze kinnen in het tweede jaar zal men in het derde jaar aan een één-jaars-wedstriid doen deelremen. In Amerika beeft men reeds twee-'arige wedstrijden: «The Olifornia Two Yaer Egg Laying Contesf* werd gewonnen door een toom witte legl-orns van vüf exemnlnren; deze wedstrijd ben v»n O"*ober 1. 1922 tot Sent. 30. 1924. Bedoelde vijf kinnen legden in deze twee te zomen eieren. E'"en»ar St Johrs. Ponltry Farm, Oronooro. Mo. Wii hebhen m»n en paard er maar bügenoemd, op(Wiu»]i niet zal zeggen: dat is Amerikaan- bluf. Met deze één- of meer-jarige wedstrijden sam°n ,ie vraag of een kippenhouder janrlif'S MVens nieuwe kinnen moet aanschaffen of dit hij zihe hoenders meerdere jaren moot houden. De nieen'ngen ziin hierover verd»eld. Wel is het wa-r, d"t kuikens on Kld uitgebroed het meest» kans geven on de dure w'ntereierer on kippen in het tweede jaar uewoonlijk minder e'eren ]Prrfren dan in het eerste, Anoh daar »ttgte woord is jTpsT>rokOTi on dat er nog vo'e o"',r,r7oe'"'nTen on d'f pehied niooto,, r>ltg hebben om in dezen zekerheid te verkrijgen. --- „Degrije jij er nu iets van, hoe Ella Gerits nu iederen avond zoo chique gekleed gaat?'* „Och jawel, haar moeder is juffrouw van ds vestiaire en in den schouwburgtijd zoekt rij don mooisten hoed en mantel uit en>gaut er mee od stap." ---