HISTORISCHE FIGUREN MARIA STUART. IX. Zeker, de meeningen omtrent Maria Staart, inzond en-heid wat betreft haan- gedrag als Koningin van Schotland, loopen wel zeer uiteen. En geen wonder. Ongetwijfeld toch zou het uiterst moeilijk vallen ecu tweede vorstin in de geschiedenis aan te wijzen, mooi en ondernemend, als Maria Stuart zeker was. welke een even avontuurlijk leven achter zich heeft als deze Koningin. Een leven jurist, dat de gelegenheid tot eritiek iv zoo ruime mate biedt. Maria Stuart werd den Ten December 1542 te Linl.t'hgow. in de onmiddellijke nabijheid van lèdinburgh. geboren weinige dagen vóór den dood van haar vader, Jaco'bus V van Schotland. Haar moeder, Maria van Guise. van Fransche afkom si dus. vertrok met haar dochtertje weer naar Frankrijk en zoo kwam het dat de jonge Maria Staart hare opvoeding genoot aan het Fransche hof te St. Germain. Reeds zeer spoedig bleek het, dat de jonge koningin een bijzondere schoonheid beloofde te zullen worden, terwijl 'zij zich bovendien onderscheidde door bevalligheid en beschaving. Zij was spoedig zeer bemind in hare omgeving en het duurde zelfs uiteraard niet lang of niemand minder dan de dauphin van Frankrijk, de latere koning Frans 11, deed aanzoek om haar hand. Op nog geen achttienjarigen leeftijd trad zij reeds met hem in den echt. Helaas, ternauwernood twee jaren later, in het jaar 1560, werd haar haar echtgenoot door den dood ontrukt. Hoe gaarne was zij. de Engelsche», aan het Fransche hol' gebleven. Zij schrikte tei'ug voor de vonmelijklieid van het Engelsche hof. waar alles zoo heel veel Stijiver toeging dan aan het Fransche. Toch was zij wel gedwongen om naar Engeland over te steken en dit wel in de eerste plaats omdat ook zij één der velen was die het met Catharine de Médkiis (haar schoonmoeder) niet konden vinden. Zoo stak zij dus naar Engeland over en, de Fransche kust uil het gezicht verliezend, verklaard e de toen nog niet meerderjarig zijnde weduwe schreiend, te vreezen nooit Frankrijk meer terug te zullen zien. Hoe zou dil voorgevoelen bewa a nheid wo rde n! Reeds haar overtocht naar Schotland was niet zonder gevaar. De Koningin van Engeland, Elizabeth (die in uiterlijk schoon zoo heel ver bij Maria Stuart achter sfroad) trachtte haar gevangen te doen nemen. Ternauwernood ontsnapte Maria echter aan Elizabeth's poging en bereikte veilig Schotland. De verbittering van Koningin Elizabeth tegen Maria Stuart sproot voort uit' het feit, dat de laatste als kleindochter van Margarietba van Anjou, gemalin van Hendrik VI van Engeland, meende, meerdere rechten op EngeJand's troon te kunnen doen geiden dan Elizabeth. Iv verband met dit feit had Maria Stuart dan ook den titel van „Koningin van Engeland" aangenomen, en het behoeft wel geen nader betoog, hoezeer dit Bliizabeth beangstigde, daar zij Y.eei- terecht .vreesde, dat het zeker Maria's steeven zou zijn om haar van den troon te stoeten. Reeds dadelijk na haar aankomst in Schotland joeg do jonge Koningin het Parleimeinit tegen zich in het harnas door te weigeren de Acte te eerbiedigen, waardoor dit Parlement in 1560 de Hervormiing in Sehoiia-nd had ingevoerd. Verder legde zij weliswaar de belofte af, dat zij met den kerke!ijken toestand genoegen zou nemen, maar zij Het niettemin i_ kaar huiskapel de mis lezen. Zoowel dit laatste ais de. naar de meening der Schotsohe Protestanten, lichtzinnige Fransche zeden, verk Mierden deze laatsten /.eer en wekten inzonderheid de verontwaardiging van den bekenden hervormer Kn Het huwelijks'!; Maria Stuart door den ook hier ie lande bekenden graaf van I.eycester. den gunsteling van Elizabeth, gedaan, werd door haar kort en goed afgewezen. Het was echter geenszins de bedoeling der jonge vrouw om verder haar geheele leven ongetrouwd te blijven. Integendeel* \iettegensitaande de tegenkJantrog, welke zij van de z rten in het algemeen en van baar koninklijke nicht Elizabeth in het bijzonder hiertegen ondervond, was :i '1 haar voornemen om niet Henry Lord Darnley, den oudsten zoen van Graaf Linnox. in hei huwelijk te treden. Toen de Protestanten zagen dat niet goede woorden in deze richting niets te bereiken viel, trachtten zij. opgehitst hiertoe door i en aangevoerd door Maria's onwi broeder, den graaf Muroay. mei geweld dit huwelijk te beletten. Tevergeefs echter. Si d Maria Stuart den opsla dienen, gedempt en d löQö trad zij met Darntej in hel huw ijk, Ha<] Maria Stu door dit huw. gen steun te vee zou blijken hoezee>r zij zich in dit opzicht vergis! had. Darnley. die trouwens bekend stond als een bruut, behandelde ook de vorstin zeer ruw. Hij ontzag zich niet om, vooral wanneer hij beschonken was. iets wat helaas maar al te vaak het geval was. haar de grofste verwijten en beleediigingen naar het 'hoofd te slingeren, en dit liefst in tegenwoordigheid van de geheele hofhouding. Reeds sedert jaren was als particuliersecretanis bij Maria in dienst een Italiaan, Rizz/io genaamd. Damntey beweerde nu. dat deze Rizzio Maria's minnaar was. Maria ontkende d;it heftig. Darnley meende toen dat, als dit niet zoo was. Maria ook niets om hem zou geven. Hij liet Rizzio hierop roepen en tevens eenige zijner medestanders. Hierna liet hij Rizzio door laatstgenoemden in het bijzijn vau zijn gemalin met dolksteken ombrengen (9 Maart 1566). Is de «mogeiijkheid niet groot, dat deze en dergelijke beleedigingen Maria Stuart aangedaan een wrok bij haar ten opzichte van Daraley hebben doen rijzen. een wrok welke later tot uiting kwam? Den 19en Juni 1566 schonk' Maria Stuart het leven aan een zoon. Jacob VI, den lateren Jaco'bus I, koning van Engeland. Eetnigen tijd daarna begaf Darmley zich naar Glasgow. Nauwelijks echter daar aangekomen, werd hij door de pokken aangetast. Toen dit de Koningin bericht werd, vertrok zij onmiddellijk om haar echtgenoot te bezoeken en zeker wekte Maria's voornemen, om hem persoonlijjj te verplegen, veler sympathie. Teneinde zich van deze taak zoo goed mogelijk le kwijten, liet Maria blaar echtgenoot naar een eenzaam gelegen huis brengen buiten den stadsmuur van Edinburgh. bekend als de Kirk of Field. Trouw verpleegde zij hem en verliet hem geen oogenblik. Ja toch. esns. In den nacht van den Oen Februari 1567 bevond zij zich niet bij hem: waarom niet en ook waar zij wèl was. is nooit met eenige zekerheid vast te stellen geweest. Dienzelrden nacht vloog hel huis tengevolge van een kruitontploffing in