J. C. W. DONKER, Arts, fcoudt vanaf Dinsdag 10 Maart spreeköur bij E. LIHKSMA ie Lippenhuizen aan de Vaart op Dinsdag en Vrijdag van 4—5 uur. A. A. BOONACKER, Oor-, Neus- en KeeSarts, GRONINGEN tan 27 Febf_-15 Maart AFWEZIfi P. B. VAN HAM.Tendarts, Sneek, ts olken Donderdag te BOLSWARD te consulteeren. ' JOHAN RUEB, Tandarts, Leeuwarden. Spreekuren te SNEEK Dinsdags van 9-1. Mindergegoeden van 9—lo. f (VI v. KOLLEM Jr™| Tandtechnicus en B. VAN OMMEN, Mondarts, Dental Surgeon. Rnlterskwartler hoek Desieslesg LEEUWARDEN. Speciaal: Kunsttanden en Gebitten, i I alleen in degelyke uitvoering. I ! Plaatsing onder langdurige garantie. $ Tandhaelk. operatie-, absoluut pijnloos. | 9 SpreeKuron 9—1.2—5. Zaterdags 9—l. 1 I Leeuwarder ïïtalkünipl 1 Doeleeteeg 16, tegenover het f Gerechtshof, Leeuwarden. 1 J___füi>i_» 1 GEBITTEN. I 3 gulden per tand, 50 gulden per geh. m I gebit, metinbegripvanpijnloo.trel-ken Rj I Up deze gebitten S jaren garantie | Voor goed pasaen en soliditeit, ra Klinïekuren: alle werkdagen 9— 1 Ifi I en 2—4 ; Zaterdags 9—l. --- SE VRIES, Opticien, Meppel, ,s *._. Woensdag 11 Maart van 9—2 uur ln-Caié SPEOK.MAN to Wolvega te spreü_?. •& te ontbiedeD voor de levering van BRILLEN. De' gcedkoope hoestmiddeltjes Welke men gewoonlijk te baat neemt, genezen de hoest,niet; ze onderdrukken hoogstens de verschijnselen. Neemt toch Akkers Abdijsiroop te baat, het krachtig . werkende, beproefde ,kruidenmiddel en U zult zien, ilioè gauw U Uw verkoudheid | ' kwijl' is. ; Kom uw pijnlijke rug te hulp! Voelt g'j u ellendig door doffe stekende rugpijn'/ Wordt gij gemarteld door rfaeuma! tische pijnen, stijfheid en harde zwellingen in : uw gewrichten en ledematen? Hebt gij last van de hinderlijke steken van spit? Van on- I aangename urinestoornissen? Voelt gij u vermoeid, . uitgeput en op, zenuwachtig, prikkelbaar en terneergeslagen? Pas dan op uw ' nieren. .29 i. De nieïen zijn de filters van het bloed, en Köodra zij haar taal. niet meer behoorlijk ver.; vullen, blijven vergiften in het bloed achter en raakt uw gestel van streek. Rugpijn en scherpe steken als van een mes beginnen u te kwellen, gij krijgt last van hoofdpijn, dvi, zeligheid, blaasstoornissen -en slapeloosheid. . Wacht niet tot zich verdere verschijnselen *an nierzwakte.voordoen. Help uw verzwaßte nieren voor het te laat is. Gebruik Foster's 1 Rugpijn Nieren Pillen. Dit speciale niergeneesmiddel dient. uitsluitend voor nier- en blaaskwalen. Foster's Pillen hebben duizen1 den geholpen en kunnen u evenzeer helpen. Let op de verpakking in glazen flacons met geel etiket (alom verkrijgbaar), waardoor gij zeker zijt geen verlegen buitenland sch goed te ontvangen. Prijs fL 1.75 per flacon. --- Het 8e EXAMEN voor Rekeoiiig-Couraot-BoekSiooder . tal worden afcenomen op 17 April 1925 te Amsterdam. Roosendaal (N.B). Venlo en Zwolle. Het 4e Examen in Boekhouden en Handelsrekenen gelijkstaande met het Eindexamen der Openbare Handelrscholen in die rakken, ztd, bij «■oldoende deelname, op 17 en 18 April a.s. te Amsterdam worden afgenomen. Aanmelden vóór 4 April. Pxospecti B en Cop aanvraag gratig. INSTITUUT „MERCURÏUS", AMSTERDAM. Voor schriftelijke opleiding voor dezo Examens en voor Wie van de Vereeniging van Leeraren, vaD de Federatie „Mereurius" e. d. vrage men gratis prospectus A. --- Tegen slapeloosheid, Overspanning, Gelaagdheid, Prikkelbaarheid en fixamenvrees, gebruikt men de Zenuwstillende en Zentiwsterkende Mijnhardt's Zsntiwtabletten --- MIJN ERVARINGEN OP EEN PELGRIMSSCHIP De terugkeer van Arabië naar Java. Zooals de lezers vau mijn vorig artikel zich zullen herinneren, waren onze zwarte broeders, na ecu reis met vele ontberingen, in bet land van bestemming aangekomen, en zij aullen nu, na aldaar de heiiige plaatseri to hebben bezocht, trachten terug,te keereh Haar hun vaderland. Helaas, ook de thuisreis kenmerkt Ziftll door vele tegenslagen; verschillende, dikwijls voorkomende ziekten maken onder de Pélgriins vele slachtoffers, hetgeen niemand _al verwonderen, wanneer men eenigszins begrijpt, wat die menschen moeten lijden en Pntberen. --- Groote sterfte onder de pelgrims. Volgens oj)gave van Jonkheer v. d. Pol, Jvelke in Djedah vertoeft als Ned. Consul, "/Deinde de belangen van de pelgrims uit ,.eC> meter boven normalen vloedstand. Het gevolg was, dat binnen weinige uren hei: geheele noordelijk deel van Overijsel, met uitzondering van c!e hooge gedeelten bij Vollenhove, Steenwijk, Oldemarkt en Steenwijkerwold, in een woeste zee werd veranderd,* -waarin menschen en dieren omkwamen en waardoor honderden hechte woningen en boerderijen totaal werden weggeslagen of voor 't grootste deel vernield. Eerst, toen de bewoners nog niet vermoedden tot welk een ongekende hoogte de vloed zon stijgen, trachtten zij nog have en vee in veiligheid te brengen; toen dat in maar al te veel gevallen niet mogelijk bleek, vluchtten ze naar de zolders; maar de vloed klom ook tot de zolders en zij moesten hooger wijkplaats zoeken. Ze sloegen'openingen in het wankelende dak en klommen er boven H>p, in den kouden, donkeren stormnacht luide om hulp roepende. Doch in heel veel gevallen bleven de hulpkreten onverhoord. Soms werden de daken, met de bewoners er op, door den stroom voortgedreven naar hoogere gedeelten en konden de in nood verkeerenden zoo nog hun leven redden. Anderen wisten met groote inspanning den hooiberg of een hooiklamp te bereiken, waarmee /.e dikwijls uren lang in de winterkoude op den vloed ronddreven. Docli ook heel veel bewoners moesten in den kamp om hun leven het onderspit delven en kwamen om. Dat er in deze dagen zich tal van treffende tooneelen hebben voorgedaan, dat er veel blijken van heldenmoed en opoffering zijn gegeven, spreekt wel van zelf.' Wij zullen hier nog enkele van de voornaamste gebeuiienissen meedcelen, welke wij ontleenen aan een reeks artikelen, van de hand van den heer H. v. Dalfsen in Steen w. en Mep p. Ct. Hoe hachelijk de toestand, was op sommige plaatsen blijkt in de eerste plaats al uit, wat gemeld wordt omtrent het dorp --- Kuinre. Den 15 Nov. en den 22 Dec. 1824 hadden de bewoners al een voorproefje gehad vau wat de Sprokkelmaand van 1825 hun brengen zou. Toen was het water beide keeren zoo hoog gerezen, dat het door de straten stroomde en waren de dijken door den overvloedigen najaarsregen doorweekt en zeer verzwakt. Toen w beruclite Vrijdag 4 Februari de dijk tusschen Kuinre eu Vollénhove voor een groot deel vernield, het kerkgebouw en véle woningen geheel onbruikbaar gemaakt en het kerkgebouw der R. Kath. met de daarbij staande molen totaal weggeslagen. Omstreeks 8 uur bezweek de Lindedijk en nu stortte de woedende stroom met een verval van 1 el (7 dM.) dwars door de huizen Oostwaarts. Acht woningen in de Noordelijke buurten spoelden weg, ook de schuren en stallen van een daarbij staande boerderij. Een uur later rees het water opnieuw, zoodat al vóór den middag van de 157 huizen welke Kuinre telde, er 27 waren weggespoeld en 13 onbewoonbaar waren geworden. En de bewoners? Aan eenige stoutmoedige schippers was het gelukt de bijna ongenaakbare huizen nog vóór ze waren vernield, te bereiken en de menschen te redden. Maar die in de Noorderbuurten moest menj hoe de redders ook door het gekerm en geroep der ongelukkigen werden aangevuurd, aan hun lot overlaten. Alle inspanning was vruchteloos. Gelukkig bleven ze gespaaid. De schrijver vermeldt het volgende voorval. In de li. K. pastorie waren 23 menschen bijeen, welk gebouw beschermd werd door de puiiihoopen van de vernielde kerk. Een hunner, daar dicht bijwonende, had met groote moeite zijn vrouw en kind naar het huis van ziju schoonvader gebracht en was daarop teruggekeerd om nog wat goed te redden. Op dat oogenblik waren de beide huizen naast dat van zijn schoonvader weggeslagen, waardoor het hein onmogelijk was, vrouw en kind weer te bereiken en keerde hij naar de pastorie terug. Maar ook des schoonvaders huis stortte in en het gezin, op den zolder gevlucht, was, doordat het dak was*weggeslagen, nu aan wind eu golven en het koude weer blootgesteld; dat van 10 uur 's morgens tot des namiddags 4 uur. De jonge man had dat alles van uit de pastorie gezien. Zich niet kunnende bedwingen, „waagde hij tot tweemaal toe te vergeefs een poging tot redding. Den derden, keer ging het beter. Met een touw om het lichaam gebonden, waarvan men het eind in de pastorie vasthield, ten einde te beletten dat de stroom hem meevoerde, gelukte het hem met groote inspanning vrouw en kind te bereiken en ze in een nabijgelegen huis te brengen, waar minder gevaar was. De schoonouders waren achtergebleven. Toen de vader, ziende dat zijn vrouw het niet meer uithouden kon, probeerde ook dat veiliger huis te bereiken, viel hij lj>t driemaal toe, den laatsten keer zich vastklemmende aan een verdronken beest. Zijn schoonzoon redde hem en bracht hem bij de dochter. Nu ging die zoon zijn schoonmoeder halen. Wel wist hij haar nog levend bij man en kind te brengen, maar helaas, na weinige oogenblikken stierf zij. Achter, d i. ten Westen van Kuinre — buitendijks dus — stonden vier boerenwoningen. Twee spoelden er weg, waarvan een der eigenaars met vrouw en kind verdronken. De bewoners van het andere redden zich op het hooi eu werden door de overburen op Schoterzijl afgehaald. De bevolking vai? Kuinre bedroeg toen 847 zielen (nu 692). Er verdronken t_ menschen, bovendien 17 runderen (van de 51) 1 paard en 16 schapen; 16 huizen spoelden weg, 86 werden onbewoonbaar. --- Blankenham. Voor geen van de geteisterde plaatsen was de toestand zoo ongunstig als voor het kleine Blankenham. In het begin scheen de toestand niet zoo vreeselijk, als hij inderdaad, werd, want door het bezwijken van den Lindedijk was het water weer een weinig gezakt. Dit was het behoud vau een vrouw met zes kinderen, die dicht bij Kuinre woonde. Terwijl haar mau afwezig was, was de nood zoo hoog gestegen, dat het gezin in doodsgevaar verkeerde. Eenige personen, het gevaar ziende, en aangemoedigd door een uitgeloofde som voor de redders, maakten van die kortstondige daling van het water gebruik. Met een boot uit Kuinre wisten vier mannen de bedreigde» woning te bereiken en vervolgens de vrouw en «iaar kinderen, die te bed lagen, in de boot te krijgen. Toen ze echter naar Kuinre wilden terugkeeren, werd hun dit onmogelijk gemaakt door een nieuwe doorbraak. Met groote inspanning gelukte het redders en geredden het erve „Wheda" te bereiken, waar ze op het hooi hun leven wisten te. behouden. Het huisje der vrouwwas intusschen geheel vernield. Een boerenzoon, die zijn vader, moeder, zes broers eu zusters had zien verdrinken, dreef op een klompje hooi van nog geen el in het vierkant, op den buik liggende, met handen en voeten in liet water, 19 uren on den woesten vloed rond tot bij eindelijk bij Kalenberg aanlandde, waar hij gered werd. Een daglöouer vluchtte met vrouw en drie kinderen uit zijn huisje, dat kort daarop wegsloeg. Waar waren ze gebleven? Eerst twee dagen later, des Zondags, werd die vraag beantwoord door den-hond, die door zijn geblaf de aandacht had getrokken van eenige menschen is do buurt, die daar juist voorbij voeren. Zij zochten en vonden het uitgeputte gezin in een gat in den dijk, bewaakt door hun trouwen en wak-1 keren viervoeter. Ook boer Arme Ruardy, ziende dat zijn huis het niet lang meer zou houden, trachtte niet zijn vrouw, zijn moeder en zijn zuster een liooihoop te bereiken. Dit gelukte hem en zijn vrouw, maar moeder en zuster zag hij verdrinken. Het geredde tweetal dreef nu op hst hooibultje rond, tot den volgenden avond bewoners van St. Jansklboster in Ambt-Volleuhove hun geschreeuw hoorden. Onmiddellijk gingen deze,met hun boot op zoele, maar vonden niets. Eerst des Zondagsmorgens, toen v/eer het geroep gehoprd werd, vond nien Ruardy en echtgenoote verkleumd en afgemat op het drijvende hooi. In deze zwaar beproefde gemeente kwamen van.de 280 inwoners 28.0 m het leven. Er verdronken 1060 van de 1207 runderen, 32 paarden, 122 schapen en 16 varkens; 16 gebouwen waren weggespoeld; van de overige werden 29 onbewoonbaar. --- De meest voorkomende reiken. onder de pelgrims zijn o. a. beri-beri, dysenterie en 'uitputting. Beri-beri is een stofwisselingsziekte en uit zich in den beginne door vermoeidheid, mindere beweeglijkheid, zwakte, enz. Krijgt de patiënt geen bijzondere voeding, dan wordt hij al erger en erger, en is de dood bijna zonder uitzondering het einde. Üok komt een yorm van beri-beri voor. waarbij voornamelijk waterzucht oj)treedt. Dysenterie is een ziekte van hel darmkanaal en heerscht vooral veel in Mekka. Bijna iedereen wordt daar door die ziekte aangetast. In vele gevallen meenen de patiënten na verloop van tijd weer in orde le zijn, doch meermalen zijn bet dan lijders aan chronische dysenterie'. Bij een opeenhoopfng van menschen, zooals aan boord, ziin deze personen gevaarlijk omdat zij allicht besmetting teweeg brengen. Men heeft dan ook op elke pelgrimsreis v,el dysenteriegevallen aan boord, ditmaal onder de bemanning wel bij vier personen, n.l. bij een matroos, twee machinisten en een Chineescheu stoker, welke laatste er aan gestorven is. Verder kwam de ziekte nog meermalen voor in lichten graad, en het blijkt dus wel, dat dysenterie daar zeer verspreid is. X Dikwijls ook is uitputting de.oorzaak van den dood. vooral bij menschen tusschen 50 en 60 jaar, wier weerstandsvermogen natuurlijk geringer is dan dat der jongere menschen. \: e. boord heb ik eiken dag opgeschreven, wal mij vermeldenswaard voorkwam; ik wil trachten, dat nu hier le vertellen, en zal beginnen bij den dag der inscheping. 19 J u !i. iiiden komen de pelgrims aan boord; ze worden mei prauwen aangevoerd, in het geheel 1800. Verscheidene zieken worden direct naar de hospitalen aan boord gebracht. Een vrouw en een man zijn reeds bijna stervende en dan ook 's middags overleden. Ook van de meeste andere zieken is de toestand hopeloos. 's Avonds om acht uur vertrekken wij van Djedah, en in volle zee gekomen, worden de lijken aan de golven toevertrouwd. De man was 50 jaar oud; zijn vrouw was tijden.i zijn ziekte steeds aan zijn zijde geweest, iets, wat men bij de Javanen in het geheel niet. gewoon is, daar ze zich meestal niet veel om elkaar bekommeren. Ik had te voren reeds getracht haar aan het verstand te brengen, dat er niels meer viel te hopen, doch ze scheen het niet te begrijpen. Ze vroeg me om obat (medicijn) voor haar man en zeide. dat hij nu panas (koortsig) was, maar dat hij morgen wel beter zcu zijn. Doch een nur later was hij reed:- overleden, zijn vrouw diep bedroefd achterlatend. Met de familie van de gestorven vrouw was het juist hel tegenovergestelde. Naar deze vrouw werd niet omgekeken en zij was dan ook al een paar uren dood, voordat men eens naar haar kwam zien. 20 Juli. 's Morgens een vrouw aan uitputting gestorven. Zij was ongeveer 50 jaar oud, hetgeen men controleert door pas en" passagebewijs op te vragen, waarop de waarschijnlijke leeftijd staat vermeld; de menschen •weten n.l. zelf niet, hoe oud zij zijn. liet lijk der vrouw wordt gewasschen, ingewikkeld eu in zee gelaten. De plaats, waar hel lijk is gewasschen wordt gedesinfecteerd met lysol. 's Middags een man, die krankzinnig is geworden, en wel -10 graden koorts heeft, met morphine ingespoten, waarna hij weer rustig is. Verder een geval van pokken geconstateerd bij een klein kind, dat weed overgebracht naar ecu apart infectiehospitaal. Hoewel voor de uitreis alle pelgrims worden ingeënt tegen pokkeu, typhus en cholera, komen deze ziekten Joch nog wel eens een enkele maal voor, voornamelijk bij kinderen. Nu er een geval is geconstateerd, laten velen van de bemanning zich inenten, en ook bij de kleine kinderen, die aan boord of in Arabië geboren zijd, wordt dit gedaan. 21 Juli. 's Morgens twee dcoden, een man en een vrouw, beide gevallen van uitputting. Den krankzinnigen patiënt, die weer erg onruslig is, hebben we, na hem een morphineinspuiting te hebben toegediend, in een apart klein kamertje ondergebracht, waarvan we de deur sloten, doch eert kleine patrijspoort open lieten, 's Middags klonk plotseling geroep: „Man over boord". Bij onderzoek bleek, dat het de krankzinnige was, die door de poort gekropen en overboord gevallen was. Dadelijk werd een boei uitgeworpen en.nadat men twee uren lang den omtrek had afgezocht, zonder resultaat te hebben, werd de reis weder voortgezet. 22 Juli. Heden kwamen twee sterfgevallen voor, n.l. een man van 65 jaar en een vrouw van 40 jaar. Bij inspectie in het ruim werd een dysenterie-lijder gevonden, welke is overgebracht naar het hospitaal. Wij bevinden ons thans in de Golf vau Aden. 23 Juli. Dezen morgen een kindje levenloos gebo-•II. waarbij geen geneeskundige hulji werd ingeroepen; toestand der moeder heel góéd. ïieke vrouw, welke niet kan loopen (ze lijdt aan beri-beri), wordt opgenomen in het hospitaal. We varen nu voorbij Kaap Guardafui in den Indischen Oceaan, en gaan tamelijk schommelen, daar we nu in den West- Moesson zijn. Bijna al de'pelgrims zijn zeeziek en blijven beneden in de ruimen, waardoor zij nu niet, zooals gewoonlijk, zelf hun eten kunnen halen; in dit geval is het voorschrift, dat ieder zelï het hem toekomende deel moet halen, wel verbazend lastig, omdat ze haast allen te ziek zijn om le komen. Tv de ruimen heerscht, doordat er voortdurend zooveel menschen verblijven, eea vreesclijk bedorven lucht. 2_ Juli. De zee nog steeds zeer onstuimig, en dé meeste pelgrims ziju dau ook nog zeeziek. Een man, die niet kan loppen, en beri-beri en dysenterie heeft, wordt in het hospitaal opgenomen. Een vrouw, die daar al sedert een paar dagen lag, vraagt mij, haar soedara's (familieleden) bij haar te zenden, daar ize in het geheel niet naar haar kwamen kijken. Dal veroorzaakte echter nog heel wat moeite: het was lang niet gemakkelijk. om uit een massa van .1800 menschen de .bedoelde personen te vinden: toch is het eindelijk gelukt, mode door de hulp van ecu ontwikkelden pelgrim. 25 Juli. Dezen morgen een jonge man van 10 jaai gestorven; hij -was niet onder behandeling geweest en de familieleden, hierover ondervraagd, zeggen, dat hij niet ziek was eweest, alleen maar mabok laoel (zeeziek). fJït scheen wej ongelooflijk, aan zeeziekte 10-_b .sterft uien zoo maar niet. Het is in zoo'u ccval evenwel zeer moeilijk uit le maken, wat wel de doodsoorzaak is geweest, en er wordt d_n ook maar iets voor opgegeven. De zes blijft nogal onstuimig en dientengevolge zijn de meeste pelgrims nog zeeziek. 20 Juli. Xv gaat gelukkig de zee wat kalmer worden, zoodat ook sommige pelgrims weer eens aan dek kunnen komen. Dezen dag twee doodga, een man van 50 en een van 60 jaar. Hij geen van beiden werd geneeskundige huip ingeroepen. 27 Juli. 's Morgens een vrouw in het hospitaal overleden. Aau dek stierf een man, die niet onder, behandeling v/as geweest. Hel weer is nu heel goed. zoodat de pelgrims, die allen weer beier zijn, zelf hun eten kunnen halen. 28 Juli. liedenmorgen controle van passen en passag.'biljetteu. Dat geelt heel w«_ drukte: eerst moeten n.l. alle pelgrims naar het voorschip, en dan één voor één de controle passeeren. Het duurt ongeveer eea halven dag, vóór men hiermede gereed is. 's Middags stierf een man van 55 jaar, en er meldden zich eenige personen aan met lichte dysenterie, waartegen injeclie's met emeline werden gegeven. 29 J_li. Wij _ijn nu in de buurt van het eiland Ceylon en het weer houdt zich best. Bij het inspecteren dei' ruimen oen beri-beri-iijder gevonden, bij wien zeer sterk waterzucht optreedt; de patiënt moet bijzondere voeding hebben. De toko (zooiets Sis een winkel, waar ■ van alles is te krijgen tegen behoorlijke prijzen) is vandaag reeds uitverkocht, zoodat. degene, d\e eenigen voorraad mee aan boord heeft gebracht, om le verhandelen, nu nog een zoti winstje kan maken. De pelgrims willen n.l, wel gaarne eens iefs bijzonders hebben, zooals brood, beschuit, melk, en». Nu mag er door de bemanning wel niet iv gehandeld worden, maar toch gebeurt dit wel. vooral met brood. De koken do bakker koopen b.v. zelf wal extra meel en ecu gewoon wittebrood brengt dan f 1 a f 1.25 op; daar wordt dus nogal iels op verdiend. Ook de matrozen trachten er een kleine bijverdienste, uit to halen en offeren daar soms bun eigen rantsoen brood, koffie en thee aan op. Ze maken dan een groeten kelel met thee of koffie klaar, en verkoopen ?e è tjen cent per kop. Zoo doel ieder zijn besl, om nog oen extrafje te ver-11 tenen. , 30 Juli. Vanmorgen bij de inspectie hebben we één ruim geheel leeg gestuurd, omdat' de menschen boven op dek wat meer frj.-_.he lucht kunnen krijgen. De pelgrims blijven n.l. maar het liefst in het ruim le lidoeren (slapen), doch daar da lucht er zoo bedorven is, worden ze gedwongen, om voor eenigen lijd vaar boven ie gaan. Ze vinden zooiets emter allesbehalve prettig en lachen er om, als ze naar het dek moeten voor makan angin, wat, in het Hollandsch vertaald, is ..wind eten". Ze gaan dan ook. zoodra bet mag. weer.naar beneden, vooral ook. omdat ze niet graag lang uit de buurt van hun bagage zijn. We hadden vandaag wel drie sterfgevalten, allen mannen, 55, 60 en G 5 jaar oud. 31 Juli. Vandaag niets bijzonders gebeurd. - 1 Augustus. lieden weer twee mannen gestorven, één van -15 en één van 60 jaar; geen van beiden had geneeskundige hulp gehad. Velen zenden reeds telegrammen naar huis. om te meloen, wanneer ze denken aan te komen, opdat hun familie hen kan afhalen. 2 Augustus. Geen bijzonderheden voorgevallen. 3 Augustus. Dezen morgen twee menschen in t'hospitaal overleden, een vrouw- van 50 jaar aan uitputting, en een man van 55 jaar aan buikziekte. Verder op den dag kwamen nog drie sterfgevallen voor; geeu van de drie was onder behandeling geweest. Hieruit blijkl alweer, hoe moeilijk 'da pelgrims e. toe komen, om tijdig geneeskundige hulp in te roepen. Komt men de rondo doen (wal eiken morgen g'ebeu.rl), en vraagt men, of er ook orang sa kit (zieke menschen) zijn, dan klinkt liet antwoord steeds ontkennend, terwijl men ons enkele uren laler soms koml vertellen dat er iemand dood is. Dit is wel betreurenswaardig, daar er op die manier menschenleve-us verloren gaan. die, door tijdig hu]n in le roepen, nog wel gered hadden kunrien worden. i Augustus. 's Middags om 12 uur een man van 55 jaar gestorven aan beri-beri. Om twee uur aankomst op het eiland Darust, een uur van do haven Tandjong Priok. Hier is het quarantaine-station van Ned: Oost-Indië: we treffen het echter sleclU: een pelgrimsschip van de Sluonivaart-Maaischappii ..Oceaan" is juist voor ons aangèkomen. en nu moeien wij twee nachten en een dag blijven liggen, voordat we geholjien worden. Dit is ook voor de pelgrims niet prettig, daar velen telegrammen naar huis hebben gestuurd, meldende, dat zij waarschijnlijk morgen op Tandjong Priok zullen zijn. 5 A u g u s t u s. Een vrouw, die aan Beri-beri leed, en reeds in Djedah in het hospitaal was opgenomen, doch bijna geen voedsel tot zich had genomen, is vanmorgen overleden. De kapitein is aan wal geroeid, om te vragen, wat' met het lijk moet gebeuren, daar men ,ze, zoo dicht bij tand, niet meer in zee mae laten. TérWijl we nog wachten óp. den Oceaanstoomer, wordt het lijk weggehaald om aan wal te worden begraven. '■ Een klein staaltje van de ongevoeligheid van sommige Javanen wil ik hier geven. Een paar dagen vóór de aankomst op Onrust kwamen de man en een zoon van een vrouw, die in het hospitaal lag, mij vragen, wat er toch met die zieke vrouw moest gebeuren. Ze verzochten me. haar maar wal. oba' (medicijn) toe te dienen, waaraan ze -zou Sterven, dan konden ze haar in zee begraven en hadden niet zooveel soesah (drukte), dan wanneer ze haar moesten meenemen. Natuurlijk ging ik niet op het verzoek in. maar 't is toch wel verschrikkelijk, dat zulke menschen uit louter gemakzucht hun vrouw en moeder zouden willen laten vergiftigen. ;Ze moesten eigenlijk zwaar gestraft worden, maar wanneer men liet vertelt, wordt er gezegd: ..Och ja, het zijn Javanen". Vandaag komen eenige bootjes langszij met vruchten, limonade, sigaretten enz. Er wórden goede zaken gemaakt en men, is spoedig uitverkocht. 6 Augustus. Van.morgen een man van 50 jaar oan dysenterie gestorven. Om _ uur stoomen wo naar den wal. waar de doode mau wordt begraven. X)aar het kindje, dat pokken had, reeds was genezen, behoefden we dit niet aan te geven. Alle pelgrims moeten hier van boord; ze moeten n.l. aan wal worden gereinigd, en hun klêeren worden uilgestoomd. Zieken blijven op dit eiland in barakken, terwijl de gezonde pelgrims naar een ander eiland gaan. Ook een Chineesche stoker, die aan dysenterie lijdt, wordt in de barakken ondergebracht. De zieken worden hier in observatie gehouden, tot de boot weer vertrekt. 7 Augustus. Vanmorgen komen de pelgrims, ook eenige zieken en zwakken, weer aan boord, liet voorschrift luidt, dat alleen lijders aan besmettelijke ziekte moeten achterblijven. Ook de zieke stoker is aan boord teruggekomen, doch in Tandjong Priok vaar het hospitaal in Batavia vervoerd. Bijna alle pelgrims gaan nu weg, behalve die, welke naar Soerabaja en Makkasar moeten: deze gaan met onze boot verder, daar wij reeds morgen weer vertrekken. Gedurende de reis ziju in letaal 29 sterfgevallen voorgekomen, wal dus nog geen twee procent is. 8 Augustus. De Chineesche stoker is in den afgele nacht gestorven, dat is .lus het dertigste sterfgeval op de reis. Deze Chinees was een liefhebber va_ opiumschuiven, en daardoor had hij natuurlijk minder weerstandsvermogen. . . Iv de hospitalen mogen ze hel echter uit;! doen, en toen hij geeu opium meer kreeg, was hij spoedig dood. De meeste Chineezen aan boord maken misbruik van opium: ze hebben dan lieflijke droomen en voelen erg gelukkig', doelt alleen zoolang de vee.. duurt. Naderhand is alles weer «lechter, en zoo komen ze er toe. -leeds meer van ' bet lekkere goedje !e nemen. Op hun lichaam is het evenwel v.m sler.rjten invloed, en ook aan de gezichten is het duidelijk te _ie_, wie misbruik van opium maakt. Vandaag nog een matroos ziek geworden (dysenterie), en naar 't hospitaal in Batavia vervoerd. Om 11 uur 's, morgens vertrek ___u Tandjong Priok naar Soerabaja. 9 Augustus. üeeu bijzonderheden te vernielden. 10 Augustus. 's Morgens te 0 uur aankomst te Soerabaja waar nog een 1.50 pelgrims van boord gaan terwijl er nog 50 overblijven voor Makassar 's Avonds 6 uur weder vertrek van. Soera' baja naar Makkasar. 11 Augustus.. Niet* vcrtnekleuawaardigs voorgefallen 12 Augustus. Heden de laatste pelgrims vertrokken. Nog twes machinisten dysenterie gekregen, v-'i worden ingespoten met dysenlerie-serum ca aan boord verpleegd. Zooals men uil deze beschrijving kan zien< zijn er voor cic pelgrims aan het onder' nomen van een bedevaart vele bezware' verbonden en toch zijn ze er met vreugd ; toe bereid, qmda) ze hierdoor tot huu dot' komen. n.l. ll.adji (heilig) 'te zijn. Door goedö vourliehtim; sou ia dezen uog veel goed* te bereiken _i|_. De Regenl van Bandoeng' die dit jaar de bedevaart ook ondernomen heelt, moet van pias zijn, om er een boek over ie schrijven, wat natuurlijk van vee' nut zou kunnen zijn. Als Europeaan behoet' men zooiefs echt;-:- niet té beginnen, tne» zou waarschijnlijk niet c td worde» Bv.r__.lcr-.'-«ag. :.. I.üCiriE.W ELD, -. crplcgei' --- RECHTBANK ZWOLLE. 3 Maart. VOOR DEN POLITIERECHTER. Diefstal van steenkool. De 55-jarige Willem K. werd 1 Januari aangetroffen op de losplaats van de Ned. Spoorwegen bij het stal ion Steenwijk. 11 ij had een kruiwagentje bij zich en daarop een stuk steenkool gelegd, dat afgenomen was van een daar staand en wagon steenkolen. K. is 'thans beklaagde. Hij geeft aan het gebeurde den volgenden uitleg: „Ik had een kruiwagentje met vuilnis gebracht naar de gemeentereiniging en kwam toen Sjoelema tegen, den vrachtrijder, die zei'Je dat als ik bij hem kwam op de losplaats, ik wat steenkool van hem zou krijgen. Ik ging naar de losplaats toe, terwijl Sjoelema zijn paarden wegbracht. Maar het duurde een heele poos vóór hij terugkwam en toen nam ik maar een stukje steenkool." Officier: „Een stukje van 20 K.G." , Bekl.: „Ja, en dat stukje legde ik vast op mijn kruiwagen. Toen kwam er _en van het spoor en teen heb ik het stukje weer weggelegd." Getuige Simon Sjoelema had een wagen naar de losplaats gebracht om geladen te worden voor de stoomzuiveyabriek. Hij heeft beid. nooit gezegd, dat deze van hem steenkool zou krijgen. Later op den avond kwam bekl. weer bij hem, en zei: „Geef -me een briefje van je, ze hebben me gepakt bij het sjioor." Off. van .lust.: „Het verhaal dat bekl. ophangt, wordt door niets bevestigd. Er waren al eerder klachten bij de politie ingekomen. Ook bij. het tramstation is beid. in de weer geweest. Een boete acht ik niet gewenscht? die kan bekl. toch niet betelen. Ik vraag 14 dagen." Bekl. vraagt een kleine geldboete of een voorwaardelijke veroordeeling. Politierechter: „Het feit is te ernstig voor een geldboete, ik veroordeel bekl. tot 7 dagen hechtenis." Bekl.: „Ik heb nog nooit gezeten, __ zie er vreeselijk tegen op." Politierechter: „Je mag niet stelen." ■• Bek!.: „Ja, maar