1 FRISO-BAAII BEST en GOEDKOOP 1 CT. F>_R HALPPONO «.V. DOUWE EöBERTS TABftKSFABRIEKEN Mevrouw OVERDIEP—HAM bedankt voor lidmaatschappen. Haar adres is na P Aug., „Vechtoever" Maarssen bij Utrecht. Het adres van de Wijkzuster voor Oude- e.o. blijft tot 1 Oct. Rijksstraatweg 6 °ranjewoud. Wegens vacantie SCHOEN- GESLOTEN van P Aug. tot en met 24 Aug. Beleefd aanbevelend, W. SIJTSEMA, v. Cuyckstraat, schoenmaker en reparateur. is van succes ver- 4rH zekerd, indien U KRUIDEN AZIJN m_i* 1 gebruikt. Per flesch 35. Deze azijn is pikant en geurig. Fa. Wed. Th. POPMA, Heerenveen, Wolvega, Dracht 406. Hoofdstr. Tel. 157. I *l^-WB-ll»-UI_^JJU_H3Wa____M_^________3_f WiJ heIPen U af" if HF I S_ W doende. Laten voor- JJI Biß g 1 al zij, die alles reeds ***** g vruchteloos beproefh. , den, ons schrijven. Jpizenden dooven danken D'Acousticon. Rentallen dankbet. uit Friesl. ter beschikking. & jaar garantie. AMERICAN ACOUSTI- ARNHEM, Nieuwe Plein 34. BDePSQEZ. GEMEENTE HEEREHVEEH op 8 en 9 Sept. 1925 en verloting kunstvoorwerpen, ê0edgek. bij K. B. 22 Mei 1925 No. 49. Men wordt verzocht de beschikbaar gestelde ijf/Ken te bezorgen aan de Consistoriekamer Augustus a.s. ■ RIIKSLAMOBQUWWIHTEÏISCHOOL TE LEEUWARDEN. T Nieuwe leerlingen, die vóór 1 januari 1926 den leeftijd van 16 jaar bereikt «oeten hebben, dienen zich voor 12 September 1925 aan te geven bi] den ondergetekende, die op aanvraag kosteloos pro- faDima's toezendt en eiken Vrijdag in het Willemskade, te spreken is. De Directeur der School, C. R. BRINKMAN. Verhuisd Van compag non straat naar DRACHT 212 G. W. HOTTINGA schoenmakerij naar maat __._* EN REPARAT.E-.NRICHT,N_ BELEEFD AANBEVELEND [P. BOS accountant I HEERENVEEN BELASTINGZAKEN RECLAMES, verzoeken om ont- I "effing, enz. Vraagt inlichtingen. 1 ~ HAARKLEURKAm „PERF ECTUM" f_>_HBE- Kleurt dadelijk Blond, Bruin, Plu. tSBL Zwart Hoofd- of Baardhaar. / V» __S_ Geheel onschadelijk. Voor W V"" vrouwen, mannen en kinde- J'L'y|/vjH| ren- Pri-is * rembours[ « V/____f zen(ling 50 et. hooger. Alleen { ! ÏJ/JHH verkrijgbaar bij N.V. Gron. *"*- 4-HH_i Caoutchouc-handel, Bm_ . str. 23, Galerij h/d R Brug, Bronin.en Kommies-Politie gesf n - Vraagt gratis prosp. m. lijst v. Tran_etl dankb. Bur. v. Schr. Lessen, 1— 39, Leeuwarden. Va gez. visser, vAKSCHOOL VOOR DAMES, j OPLEIDING COUPEUSE. van leerlingen dagelijks. KU\rPl?,ma uitgereikt aan de dames A. PAL*■<__ Verband, en T. V. D. WAL, Heerenveen. ~63in der lessen Maandag 17 Augustus. aangifte gewenscht. 'ooi - pjano - orgel en violoncel. £. G. DE VRIES, . muziekleeraar, 34, Heerenveen. U voor nierzwakte! «Aaw onnoemelijk veel last veroorden h zwakke of zieke nieren, toch worlo S(j 6neerste verschijnselen vaak' verwaardaa»4i e zorgen en eischen van het heden» v°lgp leven 'eiden tot nierzwakte, tengefiltre *aarvan het bloed niet behoorlijk geia b.etrd. wordt. Zoodoende blijven vergiften tasten licbaam achter, die de zenuwen aanstel,»,.' de gewrichten en spieren doen ont- Jlieri. en tot pijnlijke en zelfs ongeneeslijke bijDg aanleiding geven. Rheumatische ktyai "°ofdpijn, rugpijn en kwellende blaas- HUwae? ?Ün er het gevolg van, gij wordt ze- g' prikkelbaar en moedeloos, verhak en zwak, de eenvoudigste jj Schijnt u een zware last. t$ is gevaarlijk deze waarschuwingen eronachtzamen — het verstandigste is V_lerea zonder uitstel bij te staan en te perken. d 6 Rugpijn Nieren Pillen versterken zij maken u gezond en houden u u Laat een flacon halen en overtuigt ktya • tal van menschen in uw omgeving jatten tot dezelfde ondervinding. 31 Hiet61 °P de verpakking in glazen flacons gij §ccl etiket (alo:n verkrijgbaar), waardoor Soe. t r geen verlegen buitenlandsch te ontvangen. Prijs ü. 1.75 per flacon. --- Hoofdpijn bedaart spoedig door het gebruik van Hoofdpijntabletien Buisje go c. Mijnliardt --- PERSNIEUWS. Overheid en onderdaan. De Standaard zegt in een artikel dat wie in -den laatsten tijd de overheid met den noodigen eerbied naderde, vriendelijk werd ontvangen, maar met het ingewilligd krijgen van een wensen moest vaak nog even worden gewacht. Echter, de lastige en brutale kreng het eerst wat hij afdwong. Zoo vestigde zich allengs de meening, dat, als r_en iets van de Overheid en haar organen wijrde verkrijgen, men niet beter kon doen ~cim flink op te spelen. Het is wel gebeurd, dat als een Christelijke organisatie op behoorlijke wijs iets vroeg, haar werd duidelijk gemaakt dat het niet kon. Maar als daarna een revolutionnaire organisatie met haar dreigement kwam, men spoedig hoorde van inwilliging van den „eisch". En dan zei hien: ziet gij wel, hoe-hel moet'? Dit kon niet zonder invloed blijven op de volkszede, meent het blad. „De loon, waarin men tot de Overheid sprak, werd er allengs door beheerscht. Het werd: eischen, met de bedreiging 'daarbij. De stok achter de deur. Het werd protesteeren in felle moties. Naar de sterkste uitingen werd gezocht. Moties werden nog steeds aangedikt. Want als men zich in fatsoenlijke woorden uilliet, dan zou de were.ld meenen, dat men het niet zoo ernstig bedoelde. De z.g. democratie vroeg nu eenmaal, dat als de Overheid kwam tot den onderdaan, zij spreken zou in de meest vriendelijke, tactvolle woorden. Maar als de onderdaan tot de Overheid ging, dan moest het zijn „van dik hout zaagt men planken". De gezagsdrager behoorde al nederiger te spreken. Anders bleek hij niet in staat zijn tijd te 'begrijpen. Maar aan den anderen kant werd alle grens weggevaagd en zelfs de gewone eisch van beleefdheid niet meer geteld. Ziehier een gang van vzaken, die zijn invloed oefende tot in allen kring, zoodat de goede verhouding steeds meer uit het oog werd verloren." Het blad betreurt het, dat deze revolutionaire taal ook al in christelijke organisaties begint binnen te dringen. „Wij bedoelen hier geenerlei verwijt, zegt het blad — want het voorbeeld op zich zelf is van weinig beteekenis. Maar wij meenen, dat de belijders van den Christus ook in deze zaak weer het goede voorbeeld moeten geven. Voor de handhaving van den eerbied voor het Overheidsgezag is ook de goede toon geen onverschillige zaak. De Overheid moet hier echter voorgaan, door te toonen dat* zij Voor het grocte woord niet meer op zij gaat. Integendeel, dat de waarde van een verzoek door haar niet meer afgemeten wordt naar de kracht der woorden waarmede het wordt geuit, maar naar den wezenlijken inhoud, die voor haar te beter spreekt naarmate hij in scherper en juister vorm wordt geformuleerd. De Overheid moet durf hebben om te eischen dat men haar op behoorlijke wijze toespreekt. De terreur van het groote woord moet worden gebroken. Ook de revolutie in het woord moet gekeerd en overwonnen. Dat is de eisch der Antirevolutionaire gedachte." «•* --- De Indische leerstoelen. Naar aanleiding van het bericht in de T o L, 'dat binnen enkele dagen het Kon. besluit zal verschijnen, houdende vergunning tot vestiging van bizondere leerstoelen aan de Universiteit te Utrecht, schrijft' Hel Volk: „Dit betreft de leerstoelen, door de Indische ondernemers gesticht, ten einde tegenover de hun onwelgevallige opging aan de Leidsohe Universiteit, te Utrecht een eio-en volmaakt kapitalistisch gezinde ODleidiV van Indische bestuursambtenaren en rechters te verkrijgen. Men weet, dat de Indische. Volksraad zich niet overgroote meerderheid tegen de stichting dezer Utrechtsche opleiding had uitgesproken. Het Departement van Koloniën wordt tijdelijk waargenomen door den ministerpresident, den heer Colijn. De eerste daad van den heer Colijn is dus de tegemoetkoming aan het Nederlandsoh-Indisclie kapitalisme in een vraagstuk, waarbij de geheele demokratie een scherp afwijzend standpunt inneemt. De eerste daad van het nieuwe kabinet Colijn, met het „zeer vooruitstrevende"' regeerings-program, is dus een besluit, waarvoor zelfs de vorige, minder voojuitstrevende regeering terug deinsde. Wel een schoon begin! De katholieke demokreten kunnen er alvast van smullen." • De Indische specialiteit in de S. D.-A. P., Ir. Cramer, gaf aan Het Volk als znn gevoelen omtrent deze daad aldus te kennen: „Ze willen blijkbaar niet hoor en, welnu, laat hen dan maar eens voelen. Laat hen maar eens met den kop tegen den muur loopen. Het wordt niets en het kan niets worden. In de eerste plaats zal men in Utrecht nimmer op kunnen tornen tegen de erkend wetenschappelijke krachten, die in Leiden het Indisch onderwijs geven. Men zal dus met mindere krachten moeten volstaan. Om toch leerlingen te krijgen, moet men met studiebeurzen gaan werken. De jongens die er aldus inloopen, zijn bekocht. Zij zullen in Indie nimmer het vertrouwen der inlandsche bevolking, noch dat van de inlandsche ambtenaren winnen, omdat zij, al willen zq goed, altijd het odium van door het gro"««P^»1 J*T taald te zijn, zullen blijven torsen. EenraMl in Indië, zullen zij het heel erg betreuren aan de verleiding niet meer weerstand te hebben geboden. En daarvoor mogen de ouders wel eens stevig gewaarschuwd worden". --- Denken in guldens. De Hoefijzer-correspondent van t H b 1., die een reis door Ned. Oost-Indië heelt getaaakt en over zijn indrukken een serie interessante artikelen in genoemd blad neen geschreven, merkt in de laatste dier beschouwingen o.a. op: „De tijd van het cultuurstelsel en van de batige sloten,"waarin Indië eenvoudig een Hollandsch exploitatieterrein was, is voorbij. Maar de geest van dien tijd is nog lang niet dood; alleen is hij, uit het Gouvernement, nu in den particulieren ondernemer gevaren, die in de plaats van het Gouvernement thans exploitant geworden is. Voor hem is Indië, gelijk voorheen voor ons bestuur, uitsluitend exploitatieobject. Hij gaat er heen alleen om geld te verdienen. Dat hij er heen gaat is goed, voor Holland èn voor Indië, maar wat niet goed is, dat is de bij den ondernemer nog te veel voortlevende uitsluitende beschouwing van den inlander als arbeidskracht. Ik spreek hier natuurlijk in 't algemeen en heb, gelukkig, vrij wat uitzonderingen ontmoet. En ik herinner mij b.v. dien ouden Deli-planter, die, gewagend van de plantage-koelies, met warmte zeide: „ Want dat zijn óók menschen, meneer; dat zijn óók m e n s c h e n". Maar in 't algemeen blijft toch, voor de mentaliteit der ondernemers het ibittere woord wel juist, dat iemand uit Soerabaya tot mij sprak: „Wij den k e n in guldens". Dat is, in menschen die nu eenmaal naar Indië gingen om geld te verdienen, begrijpelijk. Maar het is toch verkeerd. Want wat vroeger door den inlander als iets natuurlijks werd gevoeld — zijn behandeling, door den Europeaan, als een minderwaardig wezen — dat is hij anders gaan zien. De ontwaking van het heele Oosten heeft ook onzen Archipel gewekt en de wereld-oorlog, waarin het Westen zich bijna dood vocht — en daarbij de onvergeeflijke fout beging om Oosterlingen te hulp te roepen — heeft ook in onzen Oost den eerbied voor den „belanda" zeer doen dalen. Dat is al lang gebleken, niel slechts uit het uitsterven van een uiterlijke handeling als het „doeloeken" (neerhurken bij de nadering van een blanke) langs de wegen (in afgelegen gedeelten, vooral in de bergen, vindt men het nog wel) maar ook door tal van publieke uitingen en gedragingen. De inlander gaat zich „óók een mensch" voelen. En allengs ook. geen minder mensch. Dat cle meeste particulieren in Indië deze ontwikkeling niet hebben bijgehouden en nog steeds' over den inlander heen zien, is.een bedenkelijke belemmering voor een blijvend goede nieuwe verhouding tusschen Europeaan en Oosterling." Het Volk schrijft naar aanleiding van dit artikel, dat de Hoefijzer-correspondent hier de kern raakt van het koloniale vraagstuk. Het is de tegenstelling tusschen de ontwakende Indische bevolking en de Europeesche kapitalistische overheersching, die in deze bevolking geen menschen, doch slechts arbeidskrachten, winslvoortbrengers ziet. „De tegenstelling is niet tot het koloniale gebied beperkt. Zij doet zich ook in het moederland voor, zij het op andere wijze. Ook hier is- in den geest van den ondernemer de arbeidersklasse slechts een klasse van winslvoortbrengers. Hij kent zijn eigen arbeidskrachten vaak niet eens en verkeert met hen slechts door bemiddeling van tusschenpersonen: directeuren, bedrijfsleiders, meesterknecht*, enz. Als menschelijk wezen is zijn arbeider hem vreemd, hij kent hem niet eens. Ook d- Nederlandsche kapitalistische ondernemer „denkt in guldens". Het is het'karakter van het kapitalisme zelf, dat de medewerker van het „Handelsblad" hier met zoo ontstellende scherpte aanwijst. „Denken in guldens" — het is wel een markante omschrijving van den kapitalistischen geest, die niet slechts het bedrijfsleven, ' maar het gansche maatschappelijke leven, dis ook de kapitalistische politie!: vervult". --- GEMENGD NIEUWS. Het noodweer van Zondagnacht en Maandagavond. De officieele weer-wetenschap, die weten wil hoe het gekomen is, dat we in het zuidelijk-oostelijk deel des lands plotseling en overrompelend zulk een ontstellende afwijking in de weersgesteldheid hebben gekregen, schiet ditmaal tekort in het geven van een verklaring. De typhoon van Maandagavond was op de Bilt niet voorzien; men wacht daar nog nadere berichten af, om althans achteraf een verklaring te kunnen vaststellen. Voorloopig kan de Bilt er niet meer van zeggen dan dit: De zware onweersbuien met orkaanvlagen, die van Zondagavond tot Maandagavond op verschillende plaatsen hier te lande voortkwamen, vielen samen met uitlcopers van een depressie in het Noord-Westen die men als „cnweerszakken" aanduidt en die op de weerkaartjes grillige vormen aannamen zonder dat daaruit echter zoo hevige verschijnselen konden worden vermoed. Opvallend was in De Bilt een buitengewoon groot aantal bliksemflitsen tusschen 10 u. oJ Zondagavond en 1 u. 30 's nachts, waarvan er bijna geen de aarde bereikte. Hoe plaatselijk de hevigste verschijnselen ziin geweest, blijkt wel uit het feit, dat- in De Bilt, ofschoon daar ook Maandagavond te G uur een pikzwarte lucht opviel, slechts een windstoot van 10 met-er per seconde voorkwam, gevolgd door een plasbui van 10 m.m. in ruim 5 minuten. De barometerstand is echter in den midda<* hier te lande snel en onregelmatig gedaald, zocdat zich tegen 7 uur een kern van 755 m.m. boven het midden en het Noorden gevormd. Het is waarschijnlijk aan een van die onregelmatigheden te wijten dat in 't Oosten, waar overdag 'n veel hoogere temperatuur was voorgekomen dan in het midden en Westen, een zoo hevige vlaag kon optreden. --- Een hooge toon in het Oud-Gaasterlandsche Levenslied. DE oud-Gaasterlandsche feestdag. Het. schoonste gebed van eenvoud en onschuld is vreugde. Als deze- populaire krant in handen komt van zn 200.000 lezers, dit cijfer is niet te hoog volgens m'n berekening (zie beneden), dan mag herdacht worden het groote oud.-Gaasterlands.cbe volksfeest, dag van vriend'lijk gedenken, de Wildemarkt. Ondanks zn excessen, waarvan win. Dr. L. Wagenaar eens zoo prachtig sprak op , Kippenburg" — ik hóór dien echt-grooten Fries nog — ondanks die uitspattingen, uitlevingen is 'n betere naam, is de herinnering aan dien dag mij lief. Ik wil er dus over spreken in dit echt Friesche blad op den verjaardag van de \yildemarkt. Vcoraf eenige geschiedkundige aanteekeningeti. De Wildemarkt is ontstaan uit de Kommanderij of het Hospitaal van de Ridders van Malta, dat stond, waar thans nog de boereiiplaats „'t Spitteal", bew. Sjoerd de Vries, weth. van Gaasterland, of Wed. v. Dijk, ik wil er af wezen, gevonden wordt. De annexe kerk was geheiligd of gewijd aan St. Jan en bij die kerk behoorde, zooals in de dagen van de Reformatie algemeen was, een kerkmis om den Patroon te eeren. Uit die kerkmissen zijn, de naam «wijst er op, de kermissen ontstaan. Hospitaal en kerk werden in 1573 lees ik, verwoest, maar daarna waren de kasteleins en kooplieden, bedacht op hun voordeel, er op uit den feestdag te behouden: uit den kerkelijken hoogtijdag werd geconstrueerd, om der wille van het smeer dus weer (ach!) de kermis, de Wildemarkt. Wildemarkt, omdat 't er, naar de zede van die dagen, wild toeging, erg ruw- Van heinde en ver kwamen de vechtersbazen naar hier om er in 't bekkesnijden de eere van den dag te bevechten; Koning van de Wildemarkt te zijn was voor den bruteur 'n, grooter eer dan een vorstenkroon. De Wildemarkt stelden de herbergiers c.s. op 15 Augustus, den dag van Maria Hemelvaart. De datum verschoof tot 2&--28 Aug. en Hep niet weer terug tot den zestienden, toen de nieuwe tijdstijl kwam. Het was er zeer druk in de 17e eeuw: het volk van oud Z.W. Friesland en nog uit wijderen omtrek stroomde er samen, ja, om de bekkensnijders te bewonderen en te bejuichen, maar ook om er aandenkings-aankoopen te doen, souvenirs, voornamelijk uit de talrijke zilverkramen van Schoonhoven, enz. En die zilvertenten deden zaken, ik verzeker het u — in oud-Gaasterlandsche huishoudens zijn nog tal van snuisterijen (reuk- of lodereindoosjes, rammelaars of rinkelbellen, oorringetjes, enz.), die het memoreeren.' ' Bekend is ook, dat de knechts van de Schoonhovensche edelsmeden getracteerd werden op den Wildemarktdag -~ het moest dus wel goed zijn voor de# patroons! De Wildemarkt zette heel Zuid-Friesland in laaiend feestvuur-en gaf zelfs cachet aan het leven in gansch Friesland. Zelfs'de predikanten konden zien niet bij huisarbeid bepalen — zij maakten een „Wildernarktspreek", kort, ondiep, zouder veel leering of stichting en 'de Fiscaal van Balk klopte n vantertering uit de boeten, opgelegd, na korte berechting, wegens Wildenrarktdelicteu. De Wildemarkt verliep langzamerhand ze werd plaatselijk en thans is ze al .ien ,ler ziele". Maar in mijn herinnering leeft ze nog ent iii de tweede helft van Augustus ga ik vaak nog een bedevaartstochtje maken naar den historischen driehoek weg vaart en woud. Voor myn zich dan de film van o.^-opgegaan ter Wildemarkt. zie. de huiftLen van Jan Sietze van Sjoerd, van ;I*«* de f™™afr koepeltent met de vlag er op en ei in om. de drie evangelisten onder de veldwachters (Markus, Lucas en Johannes), „Mijnheer" er soms bij; ik zie in de temen de jeneverglaasjes rondgaan met 'n pijpesteel er in voor lepeltje die en de smkerkoppen, vlak tuinen bakken vol rozijnen, ongewasschen en ongereinigd gegraaid uit de papieren zakken, col. venevan zindelijk, op de rozijnen een grof tinnen lepel, wat suiker en veel brandewijn - hoe ze smulden de vrijers en vrijsters vol groente; zij en de ouderen mannen en vrouwen van oud- Gaasterland, in grove kleedij (schapengrauw!) met groeze gezichten en ~iekeboskers"handen nog, maar met harten van g0ud..... , . Ik zie den alcohol zijn werk verrichten, ik zie de groepen jolen en dolen, ik hoor ze dansend zingen met den bard vau de Wildemarkt, Albert Bakker en Cie.- die te-met aanwees op bet groote doek de verf-illustratiën van de drama's (de vermoorde jongeling, het bedrogen meisje, de vluchtende vrouw, enz.). Dan, plots, verandering van tooneel: zwaaiende armen, getrokken baaitjes, schrap zettende beenen, beukende vuisten, omstrengeling van spierarmen.. Dan het Wüdemarktsgevecht wil ik zeggen — Gerrit Jelles bleek de baas: tien twaalf had hij, de Zeus, neergelegd — het koningschap van de Wildemarkt zou hem niet ontgaan. Hij werd koning van de Wildemarkt: men behoera'de hem, Albert Bakker bezong hem in solo, voor hem gingen de petten rond voor eene gave aan den koning. Welk een eere, ook als Heiman, de oude arme jood met den eeuwigen brullach hem de pijp aanbood en 't komfoor met de vreugdekool, glorend. Dan trok de troep weer de tenten binnen, zingend en begeleid dooide evangelisten c.s., die soms ingrepen als de knijven (de houtzoekersmessen 0 te voorschijn kwamen bij het gevecht daarvoor of later tegen den avond als het minnevuur laaide in jonge harten. Over de Wildemarkt kwam de stilte na den tentgang. Dan was het woord aan ons jongens: wij speelden ons spel met Hubert en Griet, om de klappers gratis te bemachtigen — onze centen had de mallemolenman al lang! Daarna weer, het slot van den feestdag, de tentuitgang, de drukte aan de kramen voor aankoop van het „welkomthuis", grooter of geringer naar het draagvermogen van de pongen — van pcrtemonnaies wist men nog weinig af. Zoo verliep de Wildemarkt. Gelijk ik zei, al jaren is ze historie en leeft ze dus nog slechts in de herinnering van den oud-Gaasterlander. W., Aug. 1925. A. H. Naschrift: „Hepkema" heeft 'n 3G.C00 abonné's met 3 a 4 lezers; de alxmnenien hebben gemiddeld 1 me