Vrij van huur dadelijk te aanvaarden. Betaling 1 Mei 1924. Breeder omsohreven bij veilingboekjes met kaart, welke verkrijgbaar -ijn bij genoemden notaris. BoersiipSaatsji, «rosi-.r.--steiiß en H. i_ep„_ te Donkerbroek. Notaris CAMMENGA te Oosterwolde sal op Dinsdag 12 Februari 1..4, des nam. 3 uur, in het café van GORTER te Donk-rbroek, provisioneel verkoopen: Voor JAKOB K. BETTEN : a. Een boerenplaatsje in het soogenaamde Rusioherreld te Donkerbroek, in huur bij Tj. Korf, bestaande in bniiinge met afzonderlijke schuur, erf. wei- en bouwland en heidegrond, tergezam. grootte van 7,86.40 H.A., in 11 perc. Aanv. 1924. b. Een arbeidersstede achter de vaart te Donkerbroek, in hnur bij Roelo. ten Hoor, aan eene bevaarbare wijk, bestaande la huis en erf met wei- en bouwland, groot ».46.10 H.A., in 2 pero. Het huis ook geschikt voor schipper. Aanv. 1924. Voor JOHANNES BOKMA: Ben stuk heidegrond op bet Oost te Donkerbroek, ten noorden van dsn landweg, alk. van L. Jansma, gr. 8.85.80 H.A. Biljetten en kaarten ook verkrijgbaar ter plaatse van verkoop. Boerderijtje si. Bikkmin en ._iii.Bpi.il ei Haulerwijk Notaris CAMMENGA te Oosterwolde xal op Woensdag 13 Februari 1924, des morgens ELF UURin hetcatev. BOER, STRA te Haulerwijk (bene-' den) finaal verkoopen: Voor de erven BOELOF H. LEGENDAL sn vrouw. a. Een zeer vruchtbaar Boerderijtje onder Bakke veen, nabij de boterfabriek te Haulerwijk, thans in gebruik bij Ate lieuwes, be ■taande in huiiingo ca., rast erf, wei- en bouwland, tezamen groot 1.58 47 H.A,, in 4 pero. Geboden pero. 1 11550, 2 f 4.0. 8 1725, 41790 b. Een stuk fennegrond aan den kunstweg van Haulerwijk (beneden) naar Haule, groot 0.70.10 H.A., in een perceel. Geboden 1 260. BÜ biljfitten Omsohreven, ook verkrijgbaar ter plaatse van verkoop. Verhuring Weiland. Notaris CAMMENGA te Oosterwolde, sal op Woensdag 18 Februari 1924, des morgens ELF UUR, in het oafe van BOERS TRA te Haulerwijk (beneden), publiek verhuren, om te weiden voor drie jaar: Voor den heer B. VAN DER WERFF: i a. Een kamp weiland bij de Oude Wijk o.d. Hanler wijk, alk. van I. H. vd. Maaien, groot ruim 1 H.A. b. Een dito aldaar, afk. van v.d. Meer, groot ongev. 90 are. Voor den heer D. KRONEMEIIER: --- Sketsen fen Mar en Poel. Yn 'e mist. It wier yn October. Alla dagen moal hjerstwaer, aadet min oerdel ia gefoel krige M wier de simmer noch net fortein. Om middel hinne wier it haat waerm en de gelokssplntsjes kleefden met hjar wyt raaeh Oeral oan f6st. It beammeleai kaem by tt minste twirke delrflgeljen, giel en skromfelich, dat teikene de hjerst. De reiden oan de kant fen nar en poel hiene de hollen ek delbûgd en Wachtten birêstend de winterkjeld OL Meastal wier it blêdstil, alma wier de; Oerdei in lyts sigentsje út it Basten, mar -iigde de sinne, den gyng de wyn ek __- 'ien. It wier, as waerd de wyn opgarre om 'mei Novimber yn fûleindige stoarmen los to Moarns bitiid wier it mistich. Min koe amper in meter ef fjouwer foar fen út sjen en f'ral op it wetter wier de mist |ic-t. Tsjin in Ure ef njuggen kaem men de Binne as in bleke schiif to sjen, den bigoun ft gau hwet ljochter to wirden.. De sinne- Wermte lits it tichte wolkegirdyn omheech én in moaije dei, al dûrre it koart, wier foarhannen. Moarns om in Ure ef saun giet de Wettergeaster koumelkersfloat fen skouwen en preammen, it fjild yn om iten for de koubisten to heljen. Sa ek dy hjerstmis. Op in moarn, det it wer danige mistich wier, leine twa koumelkers foar de .lus, mei it doel om de mar yn to gean. De iene, Douwe Miedema, moast nei it Hearrengat. Hy hie syn feint by him en hja hiene der al ris oer petearre, det it in hiele toer wirde scoe om de wei óp 'e mar to finen. Mei folie moeite hiene se de slûs to pakken krige. De oare wier Sjirk Grondsma mei syn beide soannen. Hja moasten nei it „Potskar ta om gêrs. Dot de beide koumelkers elkoar dêr by äe slûs metten, gyng it petear al daliks oer -e swiere mist dy't er hong. It wier hwet bütengewoans tocht hjarren, yn jierren hie it sa slim net west Effen moasten hja riedplaehtsje, ef se wol de mar oer koene; einlings bisleaten hja om dochs mar to gean. Se gyngen al jierren dat «elde paed en it scoe him nou ek wol wer Ine litte. Hja makken in boom efter de pream fêst, om sjen to kinnen, as hja net fen rjuchting 'oroaren. Makke de boom yn it wetter in «winking, den wier de pream ek fen koers foroare. Sjirk Grondsma hie earst nog al hwet bifwieren hawn om de tocht to Ûnderntmmen, 't scoe hjarren danich ôffalle, tocht him, mar Douwe woe fen gjin biswieren hearre. „Sa goed as wy it alle dagen fine", sei hy, „sa goed scille we it nou ek wol wer fine. Sa gau as we om de pier binne, den de wâl öïar hâlde, den komme we fensels by il Hearrengat." Nou, dot Miedema de mar ynsette, woe Grondsma der ek net foar omlizzen gean en "a gyngen beide it o, sa bikende paed. Troch de slûs hinne skaetten hjar wegen, kja moasten elts in kant út. De iene miende, det er op de „Lege Walden" ynsette en de oare op 'e „Lêgean." Mar amper wier Miedema lykwols om de stjinnen daem, ef hy «each fen de wal neat mear. Hwer't hja ek seagen, oeral de selde tsjokke damp. Hja wienre al gau oanwiisd op de boom efteroan de pream en dy waerd den ek trou yn it each halden. Mienden hja in swinking to •jen, dan daliks it roer der nel regele. Mei gauwens moasten se de Gravinnewei dy't se merkbite koene oan de droechte. Der stie mar in bytsje wetter en sadwaende wier dat in moai beaken for hjarren. It dûrre hjarren lykwols fiersto lang for se dy droechte krigen, hja skonden mar oan en mar wei. It scoe lykwols fen de mist komme, tochten hja, det ft hjarren forfeelde. Einlings in ûndjipte, dos wier hjar rjuchting noch goed, allinne wieme se hwet to fier rjuchts. Hja fielden oan de djipte det hja hast op item fen de Gravinnewei wierne, dus hwet mear nei lofts. De boom makke fordildich alle windingen mei, effen hiene hja der minder oandaoht for, hja wieme ommers noch yn 'e goede rjuchting. Wieme hja oer de Gravinnewei, den moast it stees djipper wirde; yn en by tt Hearrengat stiet in stik wetter fen komsa. It waerd ek djipper, en hja mlkeren foar de boech út om de beaken waer to nimmen. Eltse kear as Douwe foar op de pream stie, die er syn for.vûndering to kinnen, det er it beaken op 'e hoek fen it Hearrengat noch net seaeh. It dttrre nel hjar miening wer fiersto lang, mar och al wer de mist En moedlch .kouden hja fierder, al mar de pream op en del en lt each op de driuwende boom. „Ik leau dochs det we fordwaeld Mnne", sei da lelnt, „dy droechte hat de Gravinnewei net west, oan moasten we al lang to plak wèze". „Och kom", andere Douwe. „Dou hast dyn noft al wer fen skouwen óf hen? Mar ik siz dy, det we mei inkele tellen It beaken sjen scille". De feint birèstte, hy woelt wol leauwe as de boer lt sei. En wrychtich, der kaem In silhouet fen in beaken to foarskyn. „Sjochstou", sei Douwe tsjin de feint, „min moat sokke tiden moed hälde". Ek Sjirk Grondsma en syn folkje doarmen raer yn 'e mist om. Hja hiene de wal ek al gau út it each forlern, hja moasten de Enkherne, in smelle stripe lân, san tweintich meter fen de wftl óf, foarby komme en scoene der den ek mar op oanhfilde neffens hjar birekkening. It gyng hjarren bost óf, nei in toarn skouwen skeat de pream flak by de stripe lans. Do nei it „Potskar". Dat scoe him do wol fine litte en wer gyngen se de mist yn en seagen neat oars as dat. Nei forrin fen in skoftsje róp de jongste soan: „ik sjocb in beaken foar de boech". En foart der nei laei de pream by de beaken fen 'e Reakoupôlle, to ergewaesje fen Grondsma om't er dermei de wissichheid hie, det er dochs nog op in forkeard plak oanlänne wier. Hja bisleatten om mar net wer fen wâl to stekken, it moast earst mar hwet ljochter wirde. Dot hja dêr in toarn tahâlden hiene, hearden hja it klossen fen klompen op in oare pream, dy't rjucht op hjar oan skynde to kommen. Dat is lést in Lêgeanster, dy't fordwaeld 19", tochten 'hja. Mar it dûrre net lang, of hja koene it petear folgje, det er yn de pream halden waerd. It wieme bikende lûden. En jawol man, se hearden klear it lûd fen Douwe Miedema. De pream wier hast oan hjarren ta, dot hja Douwe sizzen heardent „Sjoehstou, min moat moed hfilde sokke tiden". Dy libbe dus yn 'e forbylding det hy by it Hearrengat wier. „Ja, jou meije wol moed hâlde", róp Grondsma tsjin Douwe, „hwent jy scille yette in hiele toarn skouwe moatte foar't jo to plak binne". „Mar hwet doch' iimm' hjir by 't Hearrengat?" róp Douwe. Do seach er al gau det er alhiel út e koers wier. De Grondsma's formakken hjar ta de teannen út, det Douwe der ek op dy kant fen 'e mar oanlânne wier. Earst woe er daliks wer ófsette, mar hy bitocht him. Op oanrieden fen Grondsma bleauwen se dêr beide lizzen, ont it ljocht waerd; do gyng elts syn wegen. Hja kamen dy deis hwet letter mei it gêrs thús, oars wier der neat forspile, mar Douwe is syn forwûndering nea to boppe komd, det er him do sa raer forsinde yn de jierren giene wel. ' SAM. --- VERHUBiMB BOERDERIJ Trimunt onder EVlarum Bjj gesloten brieijes te huur voor 6 jaar: een nieuw te bouwen Boerenbehuizing met diverse perceelen bouwen groenland te Trimunt onder Marum, samen groot plm. 19.25.00 H.A., eigen aan den heer D. A. RODBIQUEö te Hilversum. De voorwaarden en teekening van da te bouwen boerderij liggen ter inzage in het caie WALVIUB te Marum. De inschrijvingsbrieijea op zegel moeten worden ingeleverd voor ol op Vrijdag 15 Februari a.s. ten Notariskantors te Grootegast. H. VAN DER KLEI, Notaris te Ezinge. Hout en Boomen, Frederiksoord. Notaris BOLK te Dwingeloo zal ten verzoeke van de Maatschappij van Weldadigheid te Frederiksoord, op VRIJDAG den 15 Februari 1924 .alzoo niet op Donderdag 14 Februari) des voorm. B*/, our, te beginnen bij het hotel BRUINSMA teFrederik_oord, rondgaande bij de per ceelen, publiek verkoopen: 90 perceelen gekapte eiken, berken en dennen, geschikt voor palen, slieten, rikkingen en brandhout; 60 perceelen gekapte eiken, geschikt voor palen en brandhout en 30 perc. eiken takkebossen. 15 op stam staande beuken bjj het huis op Westerbeek in 3 perceelen. Deze laatste en de perceelen dennen aan do laan bij den beer STIENSTRA worden bij Brutnsma*voorn, verkocht. Koopers moeten twee bekende en solide medekoopers stellen. BURGERHUIS Beetsterzwaag. Notaris ZIJLBTIÏA te Bset sterzwaag zal Donderdag 14 Febr, a.s., des avond» 7 uur, in het hotel „DE HERDER" te Beetsterzwaag, finaal ter verkoop veilen: Voor Mej. de Wed. J. JANSMA: Het dooi haar bewoonde BURGERHUIS in bet ge Duurte to Beetsterzwaag mat bergplaats en bleekveld. Het buis bevat: beneden gang, kamertje, woonkamer, slaapkamer, keuken en bergplaats en boven ruimen sol der en «laapkaniertje. Alleen te bezichtigen op den dag v.d. palmslag. Biljetten verkrijgbaar. Geboden f 6950.-. Bouwland, Lippenhuizen Hooilsnif, Hemrik Notaris ZIJLSTBA te Beeteterawaag, zal Dinsdag 12 Febr. a.s., des nam. 2 uur, bij BOSMA te Lippenhuizon, prov. ten verkoop veilen: Voor de Erven mei. Wed. H. R. JON KEK: Een stukje bouwland tusschen den weg en de vaart te Lippenhuizen, groot 0.59.40 en een stukje HOOILAND tegen 't __onins:-diep onder Hemrik, jfroot 1 14.20 H.A. --- Te huur: Hols met land, Beets. Bij gesloten brie :ies te huur voor 5 jaar. 1924-1929, een HUIS met hok, waarin stalling voor 4 koelen, sn daar achter gelegen stuk weiland aan .den straatweg te Beets, eigen aan T. K. DE GROOT, samen groot 0.88.70 Heet. Voorwaarden liggen ter lering bij HUISMAN te Beetu en ten kantore van Notaris ZIJLBTRA te Beetsterzwaag, alwaar de briefjes moeten worden ingeleverd tool ** Febr. a.s. Keemeikerij • Indijk. De notaris B. MULDER te Heeg, is voornemens op Maandag 18 Februari 1924. des avonds 7 nor, i_ de herberg van KRAAN te Woud send, provisioneel ta verkoopen : De goed onderhouden koemel_M_r«|i_-t-in_o met men w gemetselde varken-hok (betonvloer) en beton gierput en daarbij gelegen vruchtbaar wei-and (ruim l^'ioX.86" are), gelegen aan den nieuw ontworpen grindweg te Indijk. bewoond door de eigenares Mej. de Wed. T. KLIJNSTRA. Te veilen in 8 perceelen. Biljetten tijdig verkrijgbsar. 1-im.f.deln uit dm hand te koop. Verkoop Burgerhuizinge Noenfwsliie. Notaris KIEWIET DE JONGE te Oldeberkoop, zal op Dinsdag 12 Februari ».s.. daa nam. om + 8 uur, on middellijk na afloop veiline tam. Lankman e.a, in het caie van mej. de wed. PAPE te Noordwolde, finaal verkoopen: Voor den Heer P. HETTEMA: Een Burger-woning met vrijstaand schuurtje, erf en grond te Noordwolde, op nat West aan den straatweg naar Peperga, ter grootte 6 aren en 90 centiaren, bij verkooper in gebruik, waarop ga boden i 39C0. Het huis is voor velerlei doeleinden geschikt en bevat beneden: 6 -ertrekken en aang en boven: 2 slaapvertrekken en zolder, verder: regenbak, weiwaterpomp en aanleg voor electrisch licht. Aanvaarding 12 Mei 1924. Betaling 1 Mei 1924. In boekje nader omsohreven. Verkoop WEI- en HOO.UU-0 Nïjehoitpade. Kotaris KIE WIET DE JONGE te OKleherkoop zal op Woensdag 20 Februari a.s. des namiddags 2 uur, in het calé van K. BROUWER te Oldeberkoop, finaal verkoopen : voor den heer O. SPIERENBURG: Een complex uitmuntend Wei- en Hooiiand te Nijeholt pade, strekkende vanaf den grintweg tot het Tjongerka naaf, groot £2.39 H.A., in 13 perceelen, waarop geboden pero. 1 t »200, pero. 2 f 3400. Dero. 8 f -Ö35, pero. 4 t 2800, perc. 5 f 8500, pero. 6 f 2350. perc. 7 1 232.% pero. 8 f 2600, oerc 9 i 3950.. p_lc. \q t _s_o. pero. 11 11825, pero. 1211975, pero. 13 f 23.0. _ Totaal 1 85650. --- Een stuk weiland btj de Oude Wijk o.d. Haulerwijk, groot ongev. 90 are, naast bet sub b genoemde stnk ▼an Van der Werfi. Boerderllfjß ffaule, Ulellaßd od. M\zm% in Heide en -o.e_groi.il o.d. Een Notaris CAMMENGA te Oosterwolde sal op Woensdag IS Februari 1924. des aam. 8 uur, in het oaie van OS VRIES ts Haulerwijk (boven) provisioneel verkoopen: Voor mej. de weduwe ca erven den hr. W. A. GEERTS a. Een Boerderijtje te Haule ten noorden van en aan den kunstweg naar het Witte huil, la buur bij Bis «er Dijkstra, bestaande in huis en en. met wei- en bouw land, tezamen groot 1.79.05 HA, in 8 p.ro., aanv. 1925. b. Ken kavel weiland ten .uiden van en aan den knnstweg van Haule naar net Wittehuis, tuaschsn het eigendom van Tammenga en Uithof, groot 18.77.90 H.A., in 8 pero.; aanv. dadelijk. o. Heide en Boichgrond od. Een, ad. kunstwsg van Haulerwijk aaar Ken, .Bonheuvel* genaamd, groot 7.91.50 HA., In 1 pero.. ge•o-ik» voor baitenverblijf, aanv. dadelijk. Voor HARM ZASDBTBA: Ken Arbeidersbots met erf sn grond te Haulerwijk (boven), ten saiden van de vaart, afk. van J, L. Le twijn, groot ongev. 80 are. Aanv. 19__. Voor den heer D. ROZENDAL: a. Ken stnk Weiland onder Ken, nabij Haulerwijk, in den uitgang der boerderij vroeger van verkooper, groot 1.04.10 HA. Aanr. dadelijk. b. Ken stnk Heidegrond aldaar ia dentelfden uitgang, ■trekkende vanaf de waterlossing noordwaarts tot de Drilt, groot 8.01.10 H.A. Aanv. dadelijk. Biljetten en kaarten ook verkrijgbaar ter plaatse van verkoop. Burgerhuizinge APPELSCHA. Notaris CAMMENGA te Oosterwolde sal op Donderdag 14 Februari 1954, des nam. 2 nar, ia het COMFAG NONSHOTEL to Appelscha, provisioneel vtrkoopsn voor JAN G. VAN H AGE • Ken Burgerhuifinge e.a. met erf on tuingrond aan den knnstweg en de vaart te Appelscha, bij den verkooper la eigen gebruik, te aanvaarden IS Mei s.k. De hukinge bevat voorkamer met gang, keuken,, achterkamer met stookgelegenbeid en eenige sohnnrrnimts. Boerderijtje - Fociitoloo Notaris CAMMENGA te Oosterwolde sal op Dinsdag 19 Februari 1954, dei voorm. 10lf, uur, in het cal. van de Weduwe MULDER te Fochteloo, provisioneel verkoopen: Voor de Weduwe en Erven LIJK-tLE 8. VAN VEEN EN: Ben baartfarljtja te Foobteloo, ten oosten van den knnstweg, bestaande In huis o.a. met erf, wei- en bouwland, lenne- ca heidegrond, vooralen van klijn. te samen groot 4.07 00 H.A., te veilen in 4 perc, Aanv. 1924. Bij biljetten te omeohrijven. Verkoop - Makkinga. Notaris CAMMENGA te Oosterwolde, sal op Dinsdag 19 Februari 1924, des nam. 2 uur, in de herberg van DOKTER te Makkinga, finaal verkoopen: Voor den heer Notaris ZIJLSTRA: a. Een uitgang heidegrond an hooiiand, tusschen den kunstweg en het Tjongerkanaal, tegenover de tramhalte (hoek Makkinga), geschikt voor het bouwen van een wachtlokaal tram eu voor ontginning, groot 8.70.10 H.A. in 8 perceelen. Geboden perc. 1 1 1090, 9 t 410, 8 f 1150. b. Het stuk hooiiand ten xuiden ran den knnstweg in de Harken, „Jeneverpolle" genaamd, met reed naar den knnstweg, groot 2.08.90 H.A. Geboden f 2800. 0. Het stuk hooiiand ten zuiden van den kunstweg, „Broegezak" genaamd, met bosohgrond tegen den kunstweg, naast het eigendom van Russchen. groot ongev. 1 H.A. Geboden t 850. Aanvaarding dadelijk, Bi) biljetten omschreven. BOERENPLAATSJE Weperpolder o.d. Oosterwolde. Notaris OAMMENGA te Oosterwolde sal op Donderdag 21 Februari 1924, des nam. 1 nur, in het hotel „DE ZON" te Oosterwolde, provisioneel verkoopen: Voor GERRIT KROEZEN: Zijn Boerenplaatsje in den Weperpolder o.d, Oosterwolde aan weerszijden van den geprojecteerden binnenkort te verharden kunstweg van Weper door den Weperpolder naar Haule, bestaande in nieuw gebouwde boerenhuiilnge, waarin stalling voor 8 koeien, paardenstal, en var kenshokken met schuur, erl. wei- en bouwland, aangemaakte en heidegrond, tussohen en aan wijken, een en ander ter totale grootte van -0.16.40 H.A., to veilen in 12 perc. Bij biljetten te omschrijven Faillissements- Verkoop te LEEUWARDEN. — o — Heerenhuis, Villa en Kantoorgebouw. Notarissen BERGHUIS en OTTJSMA te Leeuwarden sullen op Woensdag 13 Fe bruari 1924, 's avonds 7 uur, in 't hotel „AMICITIA" aan den Nieuweweg aldaar, ten verioeke van de Curatoren Mri. M. E. HEPKEMA en J. W. TIJBMA, advocatenprooureurs te Leeuwarden, provisioneel veilen : _i.er.ii_._is — Nieuwestad. 1. De deftige royale, seei solied gebouwde en in prime ataat van onderhoud verkeersnde heerenhuiaringe no. 67, met grooten, Iraai legdeu tuin, bergplaats, stee. naar de Bagijnsstraat en verder toebehooreu, op eersten id aan de Nieuwestad groot 572 vierk. M., laai eigen gebruik bij wijlen den heer J. J. VAN HOESEN KORNDORFFER en vrij te aanvaarden 1 April as. of eerder. Het pand, voorzien van electri.oh licht, gas en waterleiding, huisteleloon, oionetten en alle andere moderne gerieielij kneden, bevat: gelijkvloers: 8 groote kamets, gangen, bal met eiken trappen, keuken, bijkeuken, kelder, brandstoffen bergplaat» sen en bergplaats voor tuin* gereedsohap; le verdieping: jrangen, salon, achterkamer waaraan alcoof ; 2e verdieping: gangen, I slaapkamers, badkamer; sol» derverdieping met 2 kam er Ij es Door stand en ligging ia dit huis ook bij uitstek ge» schikt om als winkel- o/ zakenhuis te worden ingericht, Villa — NoordersingeL 2. De riante, bijzonder Iv« xneua ingerichte en uiterst soiiede onder architectuur v. d. hr. Z. S. Fedderr.a gebouwd* heepenhu.zii.Be of .êlla, no. 102, met omgelegen keurigen tuin en met prachtig uitzicht over de stadsgracbl en het bolwerk, op een def mooiste gedeelten van den Noordersingel, aan een kruis» puut van toegangswegen tol de stad, op den hoek van o't Spanjaardslaan, groot G.W are, in eigen gebruik bij den heer P. J. SMIDS en vrij te aanvaarden 1 April a.s. ol eerder. Dit pand, eveneens voor_Ï6* van alle moderne gerie.elijk<[ heden als centrale verwarming, electiisoh licht, gas-J waterleiding, buiste!e.o_n,' closetten en dergelijke, bevat! gelükvloera: ruime _eI «iet teakhouten trapbelimmenngf 3 kamers, serre, keuken, bf* keuken, kelder; le verdie* ping: boyenhal, 4 kamer., serro, badkamer; zoldervei»' dieping met 2 kamertjes. Heereohuis of Kantoorgebouw WiHemskade. 3. Do ruime en hechte. heeranhui-imge, no. 1 met' tuin aan de Baljeestraat, hoek' Willemskade Z.Z., gioot S.ÎÄ are, in eigen gebruik bij de» heer P. J. SMIDS, beneden' als kantoorlokaien voor ka_«j siersbodrijf en 12 Meias. vijjj te aanvaarden. Dit pand, met zijn royale kluis (labrikaat Lips) is bi}«' zonder geschikt als bt\nkt;e«'. bouw en bovendien door ?ijr_ grootte en ligging in het h_.ii-" del.centrnm der stad, nabS Beurs en Station en aan het grootscheepsvaanvater va» Harlingen naar Grouinj;en,! ais pand voor groote zaken, j Het bestaat uit: beneden |] ruim kantoorlokaal, 2 wacht* kamera, serre; le veidiepingj 4 kamers en keuken; lolder.' verdieping: extia gioole, voor opslag zee-r geschikten zoidei' en 9 kamertjes. Do verkoop geschiedt op, voorwaarden, vat tgssteld v oor1 lailliisements-verkoopingen, ! dit is ?.o:;der opgeld, zender luitlooving van verhooggelden,; -lillende evenwel 2', strijk»' geld worden uitgekeerd. Bezichtiging op vcrk.dsg van li/,- _!/, uur, wat pur.,; 1 en 2 betreft legen betalinfj van 25 cent voor ieder perceefcj Verkoopbookje- met tegrond-teekenlcgen vej ki baar ten kantore van de Notaiiîsen. --- Opzienbarende Processen in vroegere eeuwen. I. Een d-bbelganger. - Een niet bevredigend Salomo's oordeel. __ Strsngo straffen. -:- -:- Alle eeuwen door, ondanks geheel ver- toestanden van beschaving en ónSetog, zijn vrijwel dezelfde hartstochten te constateeren, die de menschen geleid en bewogen hebben: dorst naar bezit, naar eer, naar macht. En alle eeuwen door hebben misdaden plaats gehad, om een dezer of wel enkele dezer tezamen te verkrijgen. Somwijlen zijn het minder de misdaden telve dan de omstandigheden, waaronder zij werden bedreven en de wijze waarop, die het daaruit voortvloeiend proces belangwekkend maken. In de jaren, dat aan een burgerlijken stand om de identiteit vast te stellen, nog niet werd gedacht, traden in 't Fransche stadje Artigat, twee kinderen in bet huwelijk: de elfjarige Martin Guerre en de tienjarige Bertrande de Rolz. Ons schijnt een dergelijk kinderhuwelijk niet alleen zonderling, maar tegelijk monstrueus; in die dagen echter was het geen zeldzaam voorkomend iets. De vovstenhuwelijken, gelijk de geschiedenis ons maar al te zeer leert, hadden het voorbeeld in dezen gegeven; de aristocratie was de vorsten nagevolgd, en in tal van streken waren het weer de gegoede burgerlijke familiën, die de voetsporen der aristocratie wenschten te drukken. Wat van vele dergelijke kinderhuwelijken te verwachten viel, bleef ook hier niet uit; schoon alle de gebruikelijke vormen, zelfs de feestelijke geleiding van het jonge echtpaar naar het slaapvertrek, waarin de eerste huwelijksnacht zou worden doorgebracht, niet ontbrak; schoon deze kinderen dadelijk als man en vrouw naast elkander leefden, was er van een werkelijke echtgenootelijke verhouding geen sprake. Toen op deze wijze een drietal jaren waren voorbijgegaan, en Martin, opgegroeid tot een flinken stevigen jongen, niet de minste neiging vertoonde om van zijne echtelijke rechten gebruik te maken, verontrustten zich de familieleden en de belangstellende buren; slechts Bertrande behield vertrouwen in haar echtgenoot. En weer een zestal jaren verliepen op dezelfde wijze; de jonge echtelieden hadden den leeftijd bereikt, waarop de normale samenleving tusschen man en vrouw niet vreemd meer was, maar nog vertoonde Martin geen neiging om zich als zoodanig te ontpoppen. Zij vroegen de bijzondere genade der Kerk voor hun huwelijk, en in de dagen, dat daartoe voorbereidden, gebeurde bet, dat zij, op een uitstapje zijnde met een ander echtpaar, door een onweer werden overvallen, genoodzaakt werden nachtverblijf te zoeken in een boerenwoning, en daar was het, dat plotseling Martin het eerst in zijn Bertrande ook werkelijk zijn echtgenoote zag. Het volgende jaar werd de kleine Sarud geboren. Maar nauwelijks gelukkig vader geworden, slechts weinige maanden deelhebbend aan dit geluk, was Martin Guerre plotseling verdwenen. Sommigen hadden hem gezien, den zak op den rug, den stok In de hand, den weg naar Toulouse opgaande, maar verder wist men van niets. Het heette wel, dat Martin zijn vader had vertoornd, dat hij hem enkele maten graan had afgenomen en dat hij pu diens boosheid ontvluchtte. Maar dat alleen kon de reden niet zijn en men kwam al spoedig tot de algemeene overtuiging, dat een zekere neiging, tot vagebondage, de behoefte om vreemde landen te zien en de dorst naar avonturen hem op een onbekenden weg hadden geleid. Martin was afkomstig uit de Baskische landen, en de eigenaardige aard dezer bewoners bracht men met zijn vertrek in verband. Hoe het zij, acht lange jaren bleef Martin weg; zijn kind groeide op tot een aardig, speelsch knaapje; Bertrande nam al. quasi-weduwe haar intrek eerst bij haar vader, later bij haar oom Pierre Guerre, die hoofd der familie .was geworden. En alles ging zijn gewonen gang in Artigat, en men was op het punt Martin Guerre geheel te vergeten. Totdat, even plotseling als hij waa verdwenen, Martin op een goeden dag weer in de straten van het stadje verscheen, bij buren navraag doende, oude kameraden de hand drukkende en zich, zonder eenige aarzeling te toonen, naar zijn oud huis begevende. Toen hij vertrok, had hij snor noch baard, en hij kwam terug met een ringbaard en met zware snor; zijn gezicht was gebruind, hij was dikker geworden, maar voor het oog waren zijn trekken nog zoozeer aan die van Martin Guerre voor acht jaren gelijk, dat niemand twijfelde of hij was het. Niemand, ook niet de verlaten Bertrande, die zich onmiddellijk In zijn armen wierp en hem op zijn verlangen den kleinen Sanxi toonde, dien hij met kussen overdekte. Men slachtte het vette varken ter eere van den teruggekeerden jongeman. Vrienden en bekenden kwamen uit alle deelen van het stadje toeloopen; men stelde vragen aan Martin Guerre, en men ontving antwoorden, zoo duidelijk, zoo gedetailleerd, zoo juist, dat men aan zijn identiteit niet kon twijfelen, hadde men daaraan ook maar gedacht. Verwijten werden er bijna niet gedaan; Bertrande zelf had hem vergeven en wien bleef dan nog iets te verwijten over'? Om zijn vertrek te verklaren, vertelde hij, dat een plotselinge afkeer hem had bevangen van het gelukkige, vreedzame, maar eentonige en saaie leven dat hij leidde; dat hij zich had geschaamd niets in de wereld te zijn en te doen. Een paar landsknechten, die door Artigat gingen, hadden hem ertoe gebracht dienst te nemen bij een compagnie en onder de vanen van Koning Hendrik 11, die juist tegen de Engelschen en tegen den Keizer was te velde getrokken, had hij gestreden. Hij had de belegeringen van Metz, van Toul en van Verdun bijgewoond, en vertelde ervan met levendigen gloed. Toen in 1556 de wapenstilstand te VauceDes werd gesloten, had Martin Guerre, verlangend zijn land terug te zien, verlangend ook naar vrouw en kind. de wapenen neergelegd, en hier was hij nu. Alles ging goed, gedurende maanden, ja jaren. Des avonds, rustig bij het vuur gezeten met zijn vrouw, haalden beiden herinneringen uit vroeger dagen op en meer dan eens kwam uit Martin's geheugen een bijzonderheid naar voren, die slechts de echtgenoot zelf kon weten. Martin werd een gezocht verteller; een trouw echtgenoot, wiens vrouw hem in drie jaren tijds twee kinderen sebonk, waarvan er een spoedig stierf. Tot dusverre bleven beiden bij oom Pierre Guerre inwonen. Deze administreerde ook de erfenis van Martins vader, en Bertrande had eigenlijk onder zijn voogdijschap geleefd. Dit werd Martin, na verloop van een drietal jaren, nioede; hij wilde zich een eigen tehuis stichten; hij vroeg afrekening aan zijn oom. Een afrekening, voor die dagen niet zonder belang, omdat alleen zijne goeie van 7000 livres vertegenwoordigden. Dit voorstel viel weinig in den smaak van oom Pierre. Het kwam tot minder aangename woordenwisselingen, vervolgens tot twisten, ja eindelijk tot handtastelijkheden. Toen deed de oom zierTin zijn waren aard kennen; hij stelde tegen Martin 'n vervolging in, op grond van niets meer of minder dan dat hij een schurk en een oplichter was, die zich valschelijk voor den werkelijken Martin Guerre uitgaf en daarin op wonderbaarlijke wijze was geslaagd, geholpen door een treffende gelijkenis. Twee getuigtn kon hij aanvoeren, een herbergier en zijn vrouw uit een in de nabijheid gelegen oord, die hem waren komen vertellen, dat een soldaat, toevallig daar verblijvende, den naam van Martin Guerre had hooren noemen. Toen men dezen soldaat echter den z.n. Martin Guerre had aangewezen, had hij ontkend, dat het deze was, en gezegd, dat de werkelijke Martin Guerre in Vlaanderen'was achtergebleven. Hij kon zich niet vergissen, ■want deze laatste had een houten been tengevolge van een verwonding, opgedaan in den slag van St. Laurent. Bertrande, onmiddellijk ondervraagd, bleef volhouden, dat de z.g. valsche Martin Guerre werkelijk haar man was; voor haar bestond aanvankelijk geen twijfel. Maar door z.g. bewijzen in het nauw gebracht, week haar zekerheid steeds meer, en eindelijk bleek zij.bereid om, dj het ook in het geheim, de aanklacht tegen dengene, dien zij totdusverre als haar teruggekeerden echtgenoot had beschouwd, te ondersteunen. Aan den rechter van Rieux werd nu het woord gelaten. Deze ondervroeg allereerst Martin Guerre; nam hem een lang en minutieus verhoor af, waaruit de beklaagde echter zoo zegevierend mogelijk te voorschijn trad; op geen enkele vraag, hem gesteld, was hij het antwoord schuldig gebleven; hrj had herinneringen opgehaald, die onmogelijk iemand anders dan de werkelijke Martin Guerre kon te voorschijn brengen. Op zijn verzoek werd hij met Bertrande geconfronteerd; ook werden enkele andere getuigen gehoord, die hem, ware hij werkelijk Martin Guerre, van zeer nabij betroffen. Zoozeer nam de zaak een wending te zijnen gunste, dat de in bewaringstelling van de goederen en de persoon van Bertrande werd gelast gedurende het verder onderzoek. Nu had evenwel de reeds aangehaalde soldaat, die dezen bal aan het rollen bracht, ook den naam genoemd van een zekeren Du Tilh, genaamd Pansette, afkomstig uit Sagias, van welk individu kon worden geconstateerd, dat deze geruimeu tijd uit zijn geboorteplaats was verdwenen. Een onderzoek te dezer plaatse werd, zoo goed als dat in die dagen mogelijk was, ingesteld, maar met dat al bleven er een 80 of 40 getuigenissen ten gunste van den beklaagde over, die hem als den werkelijken Martin Guerre herkenden, waartegenover dan stonden een 50, die in hem den genoemden Arnauld Du Tilh meenden te zien; een 60 of 70 anderen twijfelden, maar vonden de gelijkenis met Martin Guerre toch wel frappant I Van den rechter van Rieux werd een waar Salomo - oordeel gevergd, en hij toonde zich waardig tot deze taak. Want wat deed hij? HtJ liet den kleinen Sanxl voor zich brengen, en constateerde na langdurig onderzoek, dat deze niet op zijn vader, maar wel op de zusters van Martin Guerre geleek. En op dezen toch zeker niet overmatig vasten grondslag sprak hij als zijn oordeel uit, datde beklaagde zich inderdaad ten onrechte in de positie van Martin Guerre had Ingedrongen, en niemand anders was en zijn kon dan Arnauld Du Tilh, genaamd Pansette. Zoodat hij als bedrieger en oplichter veroordeeld werd om het hoofd te verliezen en na z,in dood gevierendeeld le worden. Ja, men spotte er niet mede in die dagen 1 Het kan niet al te zeer verwonderen, dat de valsche Martin Guerre gelijk wij hem nu '"ogen noemen, zich bij deze uitspraak niet neerlegde. Hij teekende hooger beroep aan o. de rechtbank te Toulouse en voor deie heeft zich daarna het merkwaardig rechtsgeding afgespeeld. Een raadsheer stelde de vraag of Martin Guerre zich door zijne lange afwezigheid niet schuldig had gemaakt aan alles wat was geschied, en of hij eigenlijk niet aan rijn vrouw een vrijbrief had gegeven om het niet de echtelijke trouw niet al te nauw te nemen. En tegelijk vroeg hij zich af of Bertrande de Rok niet diende te worden veroordeeld, wanneer kwam vast te staan, dat degene, dien sij voor haar man had gehouden, niet de werkelijke Martin Guerre was? Op welken grond dit laatste berustte, tenzij dan dat men haar wilde straffen voor overtreding, hoe willekeurig ook, van de goede leden van dien tijd, is niet wel nit te maken; het merkwaardige in dit geval wae wel, dat er van bigamie geen sprake kon zijn, eenvoudig omdat er geen tweede huwelijk gesloten was! Maar laten wij den bekl. voor tljn rechters te Toulouse doen verschijnen. Hij bevond zich aanstonds In nadeeliger positie dan te Rieux, wijl hij niet meer als Martin Guerre werd beschouwd, maar als de oplichter Du Tilh, genaamd Pansette/ die had te bewijzen, dat hij zich niet ten onrechte voor Martin Guerre had uitgegeven. Opnieuw werden gansche scharen van getuigen opgeroepen om voor of tegen hem zich uft te spreken; te verklaren of hij Martin Guerre dan wel Du Tilh was. En weer was er veel aarzeling, wogen de getuigenissen te zijnen gunste op tegen tutter* werd gebraakt, werd M door haar met deselfde beslistheid berkend als dj hadden betoond tegenover den eerste. Ea sok Bertrande, die zich reeds eens goedgeloovig ca twak van gezicht ca henetuungtveraogen had getoond, aarzelde au geen oogenblik om In zijn armen te «nellen. Maar, In tegenstelling met den eersten Martin Gnerre, bleven deze gesloten. Sombere blikken werden uit de oogen van den tweeden Martin Guerre op degene, die zijn vrouw zou zijn, gericht. „Houd op met huilen en met smeeken", snauwde hij haar toe; „ik kun n >c_ raag mij door je tranen laten bewegen. Jaj zegt dat je bij mijn lu bent afgegaan op de getuigenis van miju zusters, die zich ook vergist hebbeu. Maai- een v: y heelt om haar echtgenoot te herkei wijzingen, die noch zusters, norii ooms, vader, noch zelfs moeder hebben, en 1' si :i -ij vergist zich, die zich wil o. .;ij alleen bent de schuld van de wanord heden in mijn huis, en ik zal liet je vergeven". Een sterk slandpunt, dal niet! naliet de rechters le imponesren, maar' waarvan Pasquier, die aan dit proces i „Recherches" ook aandacht heelt gewijd,] niet ten onrechte eenigszins ironisch op-i merkt, dat deze tweede Martin Guerre, waai hij waarlijk de echte, toch wel evenveel .tral verdiende als Arnauld Du Tilt». omdat hij, door zijne afwezigheid, door tija totaal gebrek aan belangstelling voor vrouw en kind, geheel deze verwikkeling had tewecgge»; bracht. Het kan en mag, zoo pleitte hij, aan een man niet veroorloofd zijn om zijn vrouvf zonder reden te verlaten, en dan, na een zoo lange afwezigheid teruggekeerd, haar nog verwijten te doen over een diéj door zijn schuld minstens genomen is in da hand gewerkt. De rechters in Toulouse hadden peen nadere bewijzen meer noodig. Zij hebben1 zich niet afgevraagd of deze tweede Martin' Guerre wellicht 'n medeplichtige van Pierre en zijn zonen was, opzettelijk ten too*l neele gevoerd om de rechters te misleidend Zij teiden bewezen te achten, dat deze, Du Tilh, als hoedanig hij in het vonnis werf aangeduid, zich had schuldig gemaakt aaC een reeks misdaden, alle verband houdend(| met zijn optreden als de valsche Martin Guerre, en zij veroordeelden hem er toe, dat hij voor het huis dat hij drie Jaren lang onjj der den naam van Martin Guerre met eea vrouw, die niet de zijne wat, had bewoond sou worden gebracht, om daar aan een paal opgehangen te worden. Hierin week huK uitspraak al van die van den rechter van Rieux, die de onthoofding had uitgesprokens een straf intusschen, dis s-eehts aaa adellK ke misdadigers werd toebedeeld. Op 1« September 1660 — het wmnü JÊ van dan ISdan September é. «. JL MM teerd — werd de rabehe Marttl (mmwë als hoedanig men ham sedert Mf a__M_M kende, nog cent toot Aaa reatÉa.f_ Rieux gebracht en, gelijk i» nadaa «Ml mm tijd schijnen mede to brengen, hadt fcf mm bekend. Ook de wijze, waan» fcf M «ü misdaad kwam. Ra gijn tmnrtaaa M f kamp ?aa Ptoardtt Mteoedt ftg «_M§ vrienden van Martia Ottarra, AM m_ dezen hielden; Tan hen loerde M) M(ji groot aantal bijzonderheden castraat Sm man, _8n *» «-trit en afkomst aai wat a_ m■ meer, dat hij het atoute «tuk durfde a egaal Aan welks bekentenis tntuaaehan lof %_\ breekt de verklaring, hoe h). kwaaa aan eea reeks bijzonderheden, die de wmx\uXp_ Martin Guerre licfa nauwelijks mMe}aSi herinneren an tekar niet aan _*"« 4**] den aal hebben verteld. . ' De echte Martin Ouerre, of wto daar («| voor doorging, werd ook «restrafti niet eont« omdat Ut*- vronw verlaten had, alet oMT dat htf haar vcronaehtzaamd had, maal wel..? omdat hg «•» K*0 H[ tegen èrn Koning van Frankrijk. Dat werd ■ hem aser tan kwade geduid. _ Ach Ja, de watersport heeft reedt heel wat aUuttofta* gemaakt. 1 - Ja. Ik heb «4 r* _~ een naftve-.trff verloofd. --- Nederland hst gezondste land van Earopa. De navolgende sterftestatistiek vinden wij in de Deutsche Medizinische Wochenschrift, van de hand van dr. Roesle, over het jaar 19211 Sterfgevallen per 1000 inwoners 1. Spanje 21,5 2. Hongarije 19,3 a Tsjecho-Slowakije 17,8 4. Frankrijk 17,7 5. Italië 17,5 6. Oostenrijk 16,9 7. Lettland 15,9 8. Lltauen 14,4 9. lerland 14,2 10. Finland 14,0 11. Du-tschland 13,9 12. Griekenland 13,3 18. Belgi» 13,8 14. Schotland 13,4 15. Zwitserland 12,7 16. Zweden 12,8 17. Engeland 12,1 18. Noorwegen 11,4 19. Denemarken 11,1 20. Nederland 11,1 ---