o.H. Landbouwers! l Uiterst solied, Zijn : Eilra zwaar, onze Beslist onversipaar, Efpffinnnfinfin \ Concyrresrend in prijs, nullllljjdyyüll. "raagt prijs. Franco overal heen.. Aanbevelend : FIRMA GW. Wm. Landbouwwerktnigen, GORREDIJK. BEDDEN EN MATRASSEN zijn reeds over het geheele land geleverd door A. KEUS SS JOURE I Alle goederen leveren wij onder garantie. — De VEEREN zijn WmT DUBBEL GESTOOMD. -&& JA POK UITSLUITEND EERSTE KWALITEIT f Vsereobsd Kapokbad Zeepsbsd 1 peluw 2 kussens peluw 2 kussens peluw 2 kussens 1 89.75-46.00-49.00 25.50-29.00-82.00 8.00 _ 10.00 f 55.00 64.75-85.00 56.00-44.00-49.00 12.00 — 15.00 | Ihm. Stsaldrsidmatras De origine;ele tpers' § 10.00-12.50-14.00-16 OU- GEZOiDHEIOS" 2-pars. Hoytsn Isdikantsn MATRAS 11.00-12.00-14.00 (2-deelig) *)P, fl-1 i 17.00-18.75 iets Toor je leven LUM I REGLIIE-iliSlS Tchts 41.50] 3-deelige 2-pers KAPOKMATRAS peluw 2 kussens, -g Betere kwaliteit 51.25 56.75 1 Slaapkamer-ameublement I uit-swaar 2-pers ledikant, nacktkast, PT AA | talei, 2 pers. wasebtafei, 2 stoelen . . .Dl .UU f Zendingen rembours franco een veer of tram. | Niet naar genoegen uw geld terug. JAJW EET 7-3?. Prija 50 cents, franco per post 55 centt â.d.res: üttg-©*•**•■'•©•**- <*a.©sßoei. --- Uit voorraad leverbaar: Nieuwe Hooiwagens. Ook genegen te ruilen. Aanbevelend, AUSMA & ZOMEN Dragten. --- Gemalen Haver, Gemalen Haver, prima kwaliteit, f 4.75 per 50 kilo, bij VELDMAN li V.d. BOSCH . GORREDIJK. --- 6BctliysMSH6oct. Fr I D rood met | ]jUS AA ■ rj crerne m. i jl fit xwart decor 1 U|S ÄT goudbies, I U Uli inh. 10 ons g Cacao y|J |f |, inh. 10 ons | ALLESmet opschrift KOFFiE, THEE, SUIKER | H Groene erwten 1G en 17i/a Fijn griesmeel 14 et, p. p. j| et. p, p. Grot Eransoh griesm. 16 |s ra Gelezen gr, erwten 19 et. et. p, p. || p. p. Figuurvermicelli 20 et. p. p. ■ | Groninger capucijners 15. Fijn, middel en grof 20 et. 1 18 en 19 et. d. p p. p, B ! Holi. Capucijners '22—231/, Fransche Vermicelli 25 et. g en 27 et. p. p. p. p. I Grauwe erwten 22/2 en 38 Haarfijn kwal. FF27V. et. I I Witte boonen 14 et. p. p. Cado Sago .18 et. p.'p. ■ Kiewitsboonen 16 et. p.p Aardappelmeel 9en 10l,r B | Holi. bruine hoonen 20 en et. p. p. I MUI bedien! lEDEREEN. I Doosjes Toiletzeep inh. 3 stuks, 25 et. M Klppevoer niet zonnepitten 7 en 8 et. p. p. netto, g Behoort ge reeds tot onze clientèle? I Probeert deze kwaliteiten. Wat betaalt ge thans ? 1 m Bovendien korting in den vorm van bons en kaartjes. Op plaatsen waar nog niet vertegenwoordigd, filiaal- 1 | houders gevraagd in het bezit van een flink winkelhuis. E Vraagt condities. Filialen: LEEUWARDEN f 4); J. Koot- 1 I stra, K. Leembnrg en J. Oost, APPELSCHA ; Wed. n | G. Smeding». AKKERtt.BUOKK; J, Ebbes, BER E f IJKUM; Dijkstraat hoek Scnildwijk 12, BOLSWARD: Q I J Steiwagen, BUITENPO-iï; T. Roukema. DRACH § E TEN; R. Wuite, DRACHISTER-COMPAGNIE; I I P. Hiilringa,ECHXENEßßßUG;DijkBtraat hoek Lijn- 1 I traanstraat, FRANEKER; D. Ringenoldi-.s, GORRE | M DIJK; J. J. de Jong, GROUW; R. Reinders, HAU I § LERWIJK; Wed. H. de Boer, HARLINGEN; J. A. f | vd. Hoek, HEERENVEEN; J. Kromhout v.d. Meer 8 I JOURE; P. Kuin, KOLLUM; G. Prins. KUINRE. I ! Bj. Visser, MURMERWOUDE; K. M. ten Wolde, I | NOORDWOLDE (Fries].); J. J. de Boer. OUDEGA; | I H. v.d. Duim, OLDEBOORN; I. v.d Honing OUDE § i HASKE; R. v.d. Valle, ROTTEVALLE; Oude Koe I | markt, hoek Hoogend, SNEEK; Z. Rijpstra., TJALLE- E BËRD-.8. de Haan, VEENWOUDSTERWAL; L H I de Boer, WOLVEGA; H. B. Friso, WIJNJETFRP; 1 | T. en 8. Kooistra, WARGA ; Ate Visser, WORKUM. | Aangezien wegens de hieraan verbonden werk- | 1 zaamheden slechts één nieuw filiaal per week kan | I worden geopend, verzoeken wij vooral tijdig uwe 1 | aanvragen in te zenden. --- S&*, TROUW- en ÎERLOY3MGSKAARTEN "g: Drukkerij: NIEUWSBLAD VAN FRIESLAND jjAïs de Lente k0mt..... j| beginnen de huisvrouwen met de „groote schoonmaak". Voor hen Is dit een moeilijke tijd, went schoonmaken geeft veei werk. Echter kan d!t worden verlicht, wanneer zij de schoonmaak-artikelen In onze winkels kcopen. Wij hebben hierin een ruime sorteering In da besîe kwaliteiten. Door ons groot bedrij? met zn groot aantal winkels zijn wij in staat bij ledere aankoop een 1111 l cassa-bon te geven,* rechtgevande op tO pCt. korting. Kromme witkwasten . . 80 Melkemmerborstela ... 60 Cocos handstofiers ... 40 Kopjeskwasten .... 14 Haren luiwagens ... 130 Zebra-kachelglans .... 5 Cocos kamerbezems . . 58 Roode wrij/was .... 24 ij Gem. haren kamerbezems 1.50 Witte wrijfwaa .... »6 Haren kameibezems . . ».— Licoleumwaa .... 65-65 Stelen voor kamerbezems 22i', Schuurlinnen 7 Straatbezems . . . 50-70 90 tfuishoUïeep (2 ,tukkea) g, Stelen voor straatbezems. 15 Zeeppoeder per pak ..14 I Matten kloppers .... 70 olycerine aeap p pond _ 19 Tapijtsohuiera 65 Bal de Soude ( 4 ltwker Kachel borstel 86 dan aoda) ... 8 Patentkwasten 35 Soda per pond 4 - Voor 110.- cassaboas EEN GULDEN terug;. KBBtf-anM «sa «BUL*- -fißk Kruidenierswinkels door geheel Nederland HEERENVEEN - VLEESCHMARKT --- ADVERTENTIE No. 2. ZOEKT DE FOUTEN! 11250.- voor de goede oplossers. lII* Aaöi**" aan dengene, dis vóór Zondag a.s, DE ÜUiSTE UiTSLAQ weet te voorspellen, van den Voetbalwedstrijd HOLLAND-BELGIË welke Zondag 23 Maart a.s. te Amsterdam word gehouden. Bij meerdere goede oplossingen word de prijs verdeeld. Inzendingen onder motto: „Holland-België" onder toevoeging van 10 Kwatta-soldaatjes, worden vóór a.s. Zondag ingewacht aan onderstaand adres. Aanwijzingen der icutan in deze en beide andere advertenties worden onder toevoeging van 50 ot meer „Kwatta." Soldaatjes (waarvoor eea ca-1 deau -naar keuze, uit de „Kwatta" cadeaulijsi in 1 elk geval wordt gezonden), ingewacht vóór 5 j April *.a., Jranco onder motto: „Advertentie Re - I dame" aan de N.V. ¥ERKOÖPKANTOO£ 7AN CACAOPHODÜCTBN. Heerengracbt 12, Amsterdam. N.B. Door hot niet tijdig verschijnen van dit blad, I kunnen de lezers aan den inhoud dezer advertentie 1 geen gevolg geven, vandaar ze alleen als de advertentie I ..met fouten" kan worden aangemerkt. UCHT-PeTROLEUM j i Kon. Ned. ML tot Exal. MOTOR-PETROLEUM ( ) » * • u 7 RUWE PETROLEUM f T*n )T« retroL-bronntn ii (gasolie) ] ' Ned. Indië. De beste kwaliteiten. Vraagt prijs en conditiën aan depot Heerenveen-Gorredijk FIRMA K. KEUNINO. Sromngsche Hypotheekbank i Nederland, Gevestigd it Gronr'ngen. Bijkanioos te ZwoJJe. De Bank stelt verkrijgbaar: 6 % PANDBRIEVEN â 101 % en 5% % PANDBRIEVEN â 99 °|0 ia stukken van i 1000.-, t 500.— en f 100.— Jaarlijkf wordt 4 pCt. â pari uitgeloot. Te Beetsterzwaag verkrijgbaar bij onzen ver tegen woor* diger den neer A. MULDER, deurwaarder. De Directie: M. BROUWER Mr. H. v.d. VEGTB. F. J. BOLT. VaffïïMmtliMi.b ~^'~. --- Opzienbarende Processen in vroegere eeuwen. VII. De moord op den koerier naar Lyon. (1796). Een verdachte onschuldig ter dood gebracht. — De ware dader later gevat en veroordeeld. — Een halve eeuw gewacht op eerherstel. De vogel stijgt omhoog in luchtige vrijheid — het schot des jagers treft hem, en ?}et gebroken vleugelen ligt hij ter aarde. |*et schip stuift, in het gezicht der veilige "aven, trotsch over de golven — de storm ïfriieft zich en het zinkt neer in de diepte. ue mensch bewandelt zijn weg in blijde verpachting en met stoute plannen voor de toe«onast — een hoogere macht raakt hem aan '* *i]'n leven is vernietigd. Aldus een bekend Hollandsen litterator in |.en aanvang van een romantische ontwikke ongingi waarin hij ons doet gevoelen hoezeer j™ leven, het moge zelfs een leven van Uit • en insPrU!nulS z.i.m, dikwerf afhanke-1* is van kleine spelingen van het noodlot. öJoseph Lesurques, omstreeks 1700 te oornik geboren uit een eerzame familie, ( °s op nog jeugdigen leeftijd in dienst ge, eden van het regiment van Auvergne. Hij ad het met eere gediend, den rang van bereikt, en den dienst verlaten in '°9» korten tijd vóór het uitbreken der Werkzaam, intelligent, eerzuchtig, hij in de groote omverwerping van *-eheel den Staat er gemakkelijk in om onerwacht fortuin te maken. Werkzaam gejold bij het districtsbureau van zijn geboortestad, wist hij zich weldra tot chef er*aö op te werken. Hij was inmiddels ge*°uwd, had snel winsten gemaakt door T6culaties van aankoop en verkoop van goe«nrv.n' d*e aan de eni!'granten toebehoorden, .ie i> -at' in den aanvang van het jaar 1796 10om'? gevestigd, een inkomen, dat op een dien f-HVr6s per aar wel'd Seschat — voor was ,?i esn zeer behoorlijk fortuin. Hij lelL , Van d«e kinderen, hield van letneT ? nst en had daarom het voorte v r uitvoer gelegd om zich te Parijs •no t gen- In afwachting, dat de apparte'«nten, die hij in de Rue Montmartre had ïiinUr('' gereed zouden zijn om hem en de Cv°Qn te ontvangen, woonde hij bij zijn neef, ineens zijn naam dragend. Gedeeltelijk .0r diens bemiddeling, gedeeltelijk door j'.'Sen verschijning, had hij zich talrijke relaies verschaft in verschillende kringen der oofdstad. Hij ontving altisten; hij was een van den juwelier Legrand van jj * Palais Royal, en gelijk den lieden uit ty ord-Frankrijk vooral in die dagen eigen tj s' hij hield ervan zijn landgenooten te tj'j ** Zoo ook een zekeren Guesno, die in ove?-3' van en aat werkzaam was, maar hni'Sens in meer bescheiden omstandig- Qed«n leefde. * * * Mtnj626 vriendschap van Guesno zou plotse- Riie' n°°dlottig worden aan Lesurques. 'Och Woonc'e tijdelijk bij een zekeren •nu ard> die geen hotel of pension hield, bapr e"kele personen te zijnent ontving. 6©we Was J-,esilr(lues °°k een enkelen keer l7op ,*' en eens' ia den aanvang van April rnoet' "ad hij er een zekeren Ètienne ontd 6 .'. vergezeld van een vrouw, die voor rs]e ?'^ne doorging, doch die in waarheid ÈtÏQ een vriendin van hem was. Deze Uiét'np.6 neetle echter Courriol; hij stond ejj Ulchard reeds langen tijd in verbinding, hnp 'dûn behoorden tot die eigenaardige rtCLn van de misdadigerswereld, die tijden Itrj ereen bijna ongemerkt ook in fatsoenlijke l].o(pn rondsluipen. Courriol nu bleek be• 0o vn hii een even misdadigen als stout-Vii n moord, begaan op den koerier van blijJ,s naar Lyon, een zuiveren roofmoord, ">*n ?aar gepleegd met geen ander doel dan i firitjp11 oerier te ontlasten van de niet ge■lß ° geldsommen, die hij met zich voerde. keie h ochtend van 28 April 1796, toen en*trro, °Peren uit de gemeente Vert, in het Verj. 'SSement van Mélun, zich naar hun 'Uig Degaven, vond men het koeriersvoer' ÎN'-wp611 Soort cabriolet' b,'Jua verlaten op *«n rt-3 staan; slechts één der twee paar' Q*e het hadden getrokken, was nog aanwezig, het andere -was blijkbaar uitgespannen. Dicht bij het voertuig lag het lijk van den postiljon; op de nabijgelegen brug van Poilly dat van den koerier, beiden op laaghartige wijze verwond en toegetakeld. Het bleek dat de geldswaarden, door den koerier ditmaal overgebracht,, van grooter omvang waren dan sedert maanden aan zijn zorgen waren toevertrouwd; de schade, dooiden Staat, die den koeriersdienst onderhieli, geleden, was dan ook niet gering. De nasporingen werden met kracht ter hand genomen en vooral aan den ijver der plaatselijke gendarmerie gelukte het vast te stellen, dat in den namiddag, dus vóór den moord, een viertal mannen te paard waren opgemerkt, zich van Parijs nit in deze richting begevend, terwijl in den laten avond vijf man, eveneens te paard gezeten, waren teruggekeerd. Waar nu in de cabriolet slechts één passagier had plaats genomen, wiens lijk men nergens vond, en een der paarden was verdwenen, was het waarschijnlijk, dat de bedoelde passagier bij den moord betrokken was. * • * Tengevolge van verschillende aanwijzingen, waarover de politie al spoedig beschikte, werd de hand gelegd op Courriol, denzelfden dus, die onder den naam van Etienne met Richard en met Guesno verkeerde. Tengevolge van zijne relaties met Courriol werd Guesno, evenals een ander, wiens persoonlijkheid hier minder ter zake doet, aangezegd om zich van Château Thierry, waar hij destijds vertoefde evenals Courriol, naar Parijs te begeven. Hij maakte de reis zelfs gelijk met dezen, steeds in het gezelschap van diens vriendin, een zekere Marie Bréban, doch thans voor het eerst wetend, dat 'hij met een misdadiger te doen had. Te Parijs was de moordzaak, die allerwegen groot opzien had gewekt — omdat tot nu toe de roovers van de groote wegen van het destijds onveilige Frankrijk zich niet tot onder de muren van Parijs hadden durven wagen — geïnstrueerd door den rechter Daubanton, een ervaren en kundig magistraat, die zich door de schijnbaar ongunstige omstandigheden van Guesno niet liet verblinden. Deze slaagde er dan ook betrekkelijk gemakkelijk in om zijn onschuld te bewijzen. Geroepen om een laatst, tormeel verhoor te ondergaan, ontmoette hij op zijn weg naar het politiebureau Lesurques en vertelde dezen van zijn, in die dagen niet geheel ongevaarlijk, wedervaren. Het verhaal was nog niet geëindigd, toen zij het politiebureau bereikt hadden; Guesno vroeg Lesurques om even mede naar binnen te gaan, hij zou spoedig gereed zijn, en dan zou hij hem het verhaal verder vertellen. Lesurques stemde daarin toe; beiden be-1 gaven zâcli naar binnen, en wachtten er in het voorvertrek, tegelijk met enkele boeren en boerinnen uit de omgeving van Vert, door den rechter opgeroepen om mededeelingen te doen betreffende de vier, subsidiair vijf mannen, die van den moord werden verdacht. Het gesprek voortzettend, bemerkten noch Lesurques noch Guesno, dat twee der aanwezige boerinnen hen met belangstelling opnamen; bemerkten zij niet de blikken van herkenning, die dezen elkander toewierpen Een oogenblik daarna werden deze beide getuigen bij den rechter Daubanton toegelaten; nog een oogenblik later werd Guesno bij den rechter opgeroepen, en Lesurques verzocht om mede naar binnen te gaan. Hoewel verwonderd over die vraag, voldeed hij daaraan. Zij werden op twee stoeten naast elkander gepltiatst in de onmiddellijke nabijheid van een venster, zoodat het licht hen goed bescheen, en zagen in een anderen hoek de beide boerinnen. De rechter vroeg aan deze boerinnen, of zij hen herkenden, wat beiden herhaalde malen bevestigend beantwoordden. Waarop de rechter aan Guesno en Lesurques mededeelde, dat zij door deze boerinnen waren herkend als te behooren tot de vier, subsidiair vijf mannen, die van den moord op den koerier werden verdacht! Verbazing niet minder bij Guesno dan bij Lesurques. Vooral bij dezen laatste, die wist, dat hij gemakkelijk kon aantoonen, dat hij in den laten avond, waarin de moord moest zijn geschied, zijn huis niet had verlaten. Hij gevoelde zich aanvankelijk dan ook meer geërgerd dan ongerust, en zijn houding moet den ervaren magistraat wel van zijn onschuld hebben overtuigd. Hoewel de boerinnen bij haar herkenning bleven, nam hij de zaak niet al te zwaar op, doch vond zich uiteraard verplicht de beide mannen in hechtenis te nemen. Het ongeluk wilde, dat op Lesurques een niet-ingevulde carte de sûreté werd gevonden en een andere, gesteld op naam van zijn neef. Lesurques zelf verklaarde niet over een carte de sûreté te beschikken; hij was voldoende bekend in Parijs om zulk een kaart niet noodig te achten. De kaart in blanco had hij bij zich om deze eventueel bij de autoriteiten te doen invullen; die van zijn neef was bij toeval in zijn zak, daar hij haar in diens woning had gevonden. Toevallige samenloop van omstandigheden, die niets bevreemdends had, maar die in de gegeven omstandigheden, dat Lesurques als een der verdachten herkend was, van bedenkelijken aard werd. ** » - Het aantal getuigen uit de omgeving, dat de beide mannen herkende, nam toe, en waar, aan de hand van tal van aanwijzingen, met groote zekerheid kwam vast te staan, dat de vijf te paard gesignaleerde mannen en geen anderen dan zij, den moord hadden begaan, werd de toestand langzamerhand bedenkelijk. Vooral toen de zaak aan den rechter Daubanton werd ontnomen en naaf de rechterlijke autoriteiten te Mélun werd verwezen. Men had toen de jury in tweeërlei vorm: de eerste besliste of er redenen waren tot aanklacht; de tweede berechtte de voorgebrachte aanklacht. Beide jury's werden door beroepsmagistraten gediend en de citoyen Ménessier, die de aanklacht-jury te Mélun diende, was een magistraat in den slechten zin des woords, een dergenen, die bij voorkeur in iederen beschuldigde reeds een schuldige zien. Maar, zoo zal men onmiddellijk vragen, was het dan voor Lesurques niet mogelijk om zijn alibi te bewijzen; om vast te stellen, dat hij, die zoovele bekenden had, in dien laten avond niet te Mélun geweest kon zijn'? Het toeval, grillig als het nu eenmaal is, wilde dat er in zijn alibi omstreeks twee uren waren, die hij niet door getuigenverklaringen kon bevestigen; twee uren, dat hij gewandeld had, alvorens thuis te komen. Nu was het, gezien de afstanden, practisch wel onmogelijk, dat hij bij den moord aanwezig zou zijn geweest, doch deze omstandigheid versterkte toch de reeds tegen hem opgevatte verdenking. De getuigen uit de omgeving van Vert, die hem herkenden, werden, gelijk onder wederzijdsche suggestie begrijpelijk is, talrijker; de getuigen, die voor zijn alibi te Parijs konden instaan, verloren voor de rechters hunne beteekenis. Vooral voor den president Cohier van de Parijsche rechtbank, waarvoor het geding gebracht werd, nadat de beklaagden — want Courriol, Lesurques, Guesno, Richard en een zekere Bernard stonden allen tegelijk terecht — de jury te Mélun hadden gewraakt, gelijk hun recht was. » * * De behandeling voor de rechtbank te Parijs, dus eigenlijk voor de jury, die aan de rechtbank zou hebben mede te deelen of zij de beklaagden al dan niet schuldig achtte, gelijkt, wanneer men de acten van dit proces doorleest, op niet meer dan een parodie van rechtspraak. Of dan Cohier, of dan de openbare aanklager wellicht persoonlijke vijanden van Lesurques waren? Geenszins, zij kenden hem tevoren zelfs niet, evenmin als de citoyen Ménessier te Mélun hem kende. Maar zij waren beroeps-magistraten; hun aanraking, eiken dag opnieuw, met dieven, moordenaars, oplichters bracht hen ertoe, wantrouwend te worden tegen ieder, die als beklaagde voor hen werd geleid. Wellicht in den familiekring de meest zachtmoedige, toegevende, fijngevoelende menschen, waren zij anders, en konden zij — als zoovelen — moeilijk anders zijn, zoodra eenmaal de rechterlijke toga hen om de schouders hing. Cohier zag in de vijf voor hem gevoerden niet alleen beklaagden, maar misdadigers, en alles wat tegen hen pleitte, werd door hem op de bekende wijze breed uitgemeten; alles wat vóór hen pleitte, min of meer verdoezeld. Een allerbedenkelijkst incident deed zich bovendien bij het hooren der getuigen â décharge ten nadeele van Lesurques reeds dadelijk voor. Zijn vriend, de juwelier Legrand, had verklaard, dat hij in den laten middag van den 28sten AoriL datum yan den moord, zijn bezoek had ontvangen; hij bood aan zijn register mede te brengen teneinde te doen zien, dat et toen door hem een armband was besteld. Maar toen hij het register overlegde en Cohier dit nauwkeurig bekeek, kon hij zien, dat daar oorspronkelijk 29 had gestaan en dat een 8 over de 9 heen was geschreven. Een gewone vergissing alweer, die in normale omstandigheden niets bijzonders heeft, maar die hier èn voor den getuige èn voor den beklaagde van de meest fatale beteekenis werd. Legrand werd, verdacht van valsche getuigenis, in hechtenis genomen; weliswaar liet men hem later vl"ij, maar het geding tegen Lesurques werd verder gevoerd onder den slechten indruk, dien dit incident gemaakt had. Zijn verdere getuigen â décharge, die allen kwamen verhalen, dat zij hem dien dag te Parijs hadden gezien en ontmoet, werden nauwelijks aangehoord; rees bij de rechters en de juryleden twijfel omtrent de getuigenissen van de boeren en boerinnen uit de omgeving van den moord, voor zoover «uesno en anderen betrof — elk getuigenis tegen Lesurques werd onmiddellijk aanvaard. Toen geheel op het einde der debatter-, nadat de hamer van den president eigenlijk al was gevallen, zich een vrouw, die niet anders dan de ons reeds bekende Marie Bréban bleek te zijn, aanmeldde, wijl zij een belangrijke verklaring had te doen, verklaarde Cohier: dat het te laat was. Te laat, ofschoon het vonnis nog niet was gewezen; te laat, ofschoon de Justitie te allen tijde het oor te luisteren moet leggen 1 Te laat, terwijl deze vrouw toch uitschreeuwde, dat zij wist, dat Courriol tot de moordenaars behoorde, maar dat zij, onder het noemen van de namen der anderen, tevens kon verklaren, dat noch Lesurques noch Guesno, noch Bernard daaronder behoorden en dat vooral Lesurques ën Guesno slachtoffers waren van een bijzondere gelijkenis met twee der werkelijke moordenaars. De rechter wilde niet meer hooren, zijn oordeel was geveld; en de wijze, waarop hij in zijn z.lt. onpartijdig overzicht de juryleden voorlichtte, gaf daarvan wel duidelijke blijken. Kan het verwonderen, dat in deze'"omstandigheden de jury het schuldig uitsprak en dat tengevolge daarvan Lesurques en Courriol ter dood werden verklaard; Richard een gerechte straf vrn opzending naar de galeien ontving, terwijl Guesno werd vrijgelaten? Maar mocht de magistraat overtuigd zijn van Lesurques' schuld, noch diens omgeving, noch zijn verdedigers waren het. Courriol hield niet op te bezweren, dat hij schuldig was; eenmaal veroordeeld zijnde, vendel voor hem de noodzakelijkheid om verder te ontkennen; doch dat Lesurques ten onrechte voor een der schuldigen werd gehouden. Hij legde een volledige bekentenis af; hij noemde zijn medeplichtigen bij name, zijnde achtereenvolgens een zekere • Durochat, een zekere Dubosc (gelijkende op Lesurques), een zekere Vidal en een zekere Roussy. Deze laatste had onder den naam van Laborde de reis als passagier meegemaakt; de overigen waren vooruitgegaan, te paard, waren onderweg in een herberg afgestegen en hadden verschillende voorbijgangers ontmoet. Zij hadden den postillon bij zijn voorbijgaan aangevallen en Roussy had den koerier, onmiddellijk uit den wagen gesprongen, het vluchten met de hem toevertrouwde poststukken belet; vandaar dat deze eerst bij de brug het slachtoffer zijner aanranders was geworden. • * * Het hooger beroep van Lesurques werdop formeele gronden afgewezen; het Directoire, toen over Frankrijk zijn slappe heerschappij uitoefenend, werd van de zaak in kennis gesteld. En zoozeer frappeerde deze aangelegenheid het lid van het Directoire, met de Justitie belast, dat hij zich richtte tot de beide Raden, dien der Ouden en dien der Vijfhonderd, teneinde hen te verzoeken, zoodanige maatregelen te nemen, dat de berechting van dezen onschuldige kon worden voorkomen. Een commissie uit den Raad, onder leiding van een bekwaam rechtsgeleerde, den heer Simeon, werd met de behandeling der zaak belast, maar ook deze Simeon behoorde tot de magistratuur, en had in zijn leven kennis gemaakt met heel wat misdadigers en schurken, die zich langs formeelen weg uit de handen der Justitie hadden kunnen of willen redden. Ook hij zag slechts de getuigenissen van de boeren en boerinnen, die Lesurques herkenden; ook hij herinnerde zich, dat Legrand een schijnbaar onbetrouwbaar getuige was gebleken, en hij nam het daarna met de overige verklaringen â décharge niet erg nauw. Waren daar nog de verklaringen van Courriol en Marie Brébau, die intusschen door hem werden toegeschreven aan den geldelijken invloed van de familie Lesurques, die uiteraard kosten noch moeite spaarde om den l man uit de handen der Justitie te redden. Simeon gaf in een keurig gebouwd betoog toe, dat in twijfelachtige gevallen de Raden der Ouden en der Vijfhonderd geroepen konden worden om tusschenbeide te treden, maar dat zulk een twijfelachtig geval zich hier niet voordeed. Tusschenbeide treden in dit geval ware z. i. de krachtige werking der Justitie tegengaan. Wat men in dien tijd, dat de roofmoorden op den grooten weg aan de orde van den dag waren, vóór alles niet wilde. De' Raden wezen de vraag van den Minister af. Voor den ongelukkigen Lesurques was er geen glimp van hoop meer. Tenzij, dat wellicht in dien tijd een nieuwe revolutie over Frankrijk ware gekomen, die intusschen uitbleef. Hij nam in de gevangenis afscheid van de zijnen, met gevoelens, die wij nauwelijks kunnen indenken. Hij schreef een brief aan zijn vrouw, geadresseerd: mevrouw de weduwe Lesurques; hij beval den hem toegewezen biechtvader de belangen zijner kinderen aan. En tegelijk met Courriol, den werkeltjken misdadiger, die ook toen nog niet ophield de onschuld van Lesurques te betuigen, stierf hij op het schavot, waarheen hij zich met vasten tred begaf 1 • «• Aguesseau, een bekend Fransch rechtsgeleerde, heeft eens opgemerkt, dat van menschen slechts kan worden verwacht, dat zij met menschelijke onjuistheid oordcelen. Ongetwijfeld, er zijn justitieele vergissingen, die door een samenloop van omstandigheden in de hand worden gewerkt en die wel aan geen enkelen rechter ten kwade zijn(geduid. Maar een zoodanige geldt het hier niet. Veeleer geldt het hardnekkigheid van de opeenvolgende magistraten in de begane vergissing; schaamte om te erkennen, dat er eene vergissing wss; achterstelling van het belang der gerechtigheid bij hun persoonlijk belang van carrière. Hoe verklaart men het anders, dat deze zeilde Siméon acht dagen na de terechtstelling van Lesurques een brief ontving van den rechter van instructie te Besancon, die hem mededeelde, dat de reeds genoemde Dubosc in zijn handen was geweest voor kleine diefstallen, was ontvlucht, maar dat hij uit de opgedane indrukken de gelijkenis met Lesurques had kunnen vaststellen — welken brief Siméon aan niemand openbaarde! Maar daartegenover staan de figuren van den rechter Daubanton, wien men do zaak ten onrechte had onttrokken, en de rechtsgeleerde Bynero*-, die beiden niet gerust hebben, voordat de waarheid ontdekt werd. Zij zetten hunne nasporingen voort, en al spoedig speelde een kleine, door hem begane diefstal hun Durochat in handen. Deze vulde de bekentenissen van Courriol aan en voor den onbevooroordeelde kon geen twijfel meer omtrent de onschuld van Lesurques bestaan. Daarna was het Vidal, die in hunne handel viel; vervolgens Dubosc zelf. Weliswaar wist deze op handige wijze uit zijn gevangenis te ontsnappen, maar niet dan nadat de instructie tegen hem had vastgesteld, dat hij, vooral met een blonde pruik op het hoofd, een merkwaardige gelijkenis met wijlen Lesurques vertoonde; niet dan nadat de groote meerderheid der getuigen, die oorspronkelijk tegen Lesurques hadden getuigd, óf moesten bekennen, dat zij zich hadden vergist, bt weifelend werden in hunne verklaringen. Dubosc werd later weer gevangen genomen, en evenals Vidal en Durochat, wier deelneming aan den moord overtuigend was bewezen, terechtgesteld. Vergeefs hadden vooral Dubosc en Vidal getracht de getuigen te intimideeren; hun aan het verstand te brengen, dat zij weliswaar schurken waren, maar dat zij konden ontsnappen en dat dan het leven van die getuigen geen centime meer waard was. Enkele getuigen lieten zich intimideeren, zonder dat de rechters tusschenbeide kwamen, maar meer dan een ook onder deze vastberaden plattelandsbewoners was er, die, Videl of Dubosc nog eens goed bekijkend, tot den ree1-' er zeide: of dat individu mij al poogt te verschrikken, hij en geen ander is hei. En tenslotte legde men de hand op Roussy, inmiddels uitgeweken naar Milaan, daar niet onbelangrijke zaken drijvende, maar gegrepen door de Justitie, tengevolge van de nauwe verbintenis, die tu»-schen Frankrijk en Italië was komen te onW staan. Ook hij stierf op het schavot; ook M| bekende zijn misdaad. Behalve Duboso hadden allen bekend; met Lesurques mede waren nu voor één moord, waarbij slecht» vijf personen betrokken konden zijn, zes beklaagden ter dood gebracht, ongerekend dan nog den armen Bernard, dien men vaa medeplichtigheid had beticht en die nog immer in het bagno zuebtte! Maar nog vond de Justitie geen aanleiding om tusschenbeide te treden. Neen, integendeel, toen de advocaat van Dubosc de stoutnuedigheid had om den rechtsregel in te roepen, dat voor eenzelfde misdaad niet twee personen kunnen worden veroordeeld, er op wijzende, dat reeds Lesurques was terechtgesteld voor de daad, waarvan men nu Dubosc betichtte, scheen het een oogenblik als zou hij in de oogen der rechters gelijk krijgen. Wat intusschen niet geschied is, zoover dwaalde het gezond verstand zelfs in deze zaak niet af. Maar wel is de behandeling van Lesurques één doorloopende aanklacht tegen wat men destijds in Frankrijk justitie noemde. • • • Onder het Directoire, onder het Consulaat, onder het Keizerrijk, onder het hersteld Koningschap lieten de nabestaanden van Lesurques, krachtig door rechtsgeleerde helpers eu vrienden gesteund, niet na om alles te doen waf mogelijk was om althans de nagedachtenis van Lesurques ter wille van zijne kinderen in eere te herstellen. Van de drie kinderen bleven er slechts twee over; de jongste kwam op ongelukkige wijze aan zijn einde. Reeds tevoren wss de femilie en haar omgeving door tel van slagen getroffen. Legrand trok zich bet geb hoewel hij daaraan onschuldig was, zoodanig aan, dat hij in het gekkenhuis een ontijdig einde vond; zeven jaren lang was mevrouw Lesurques het verstand beneveld, en toen zij uit dien geestelijken slaap ontwaakte, was het slechts om de harde werkelijkheid opnieuw onder de oogen te zien. De ellende voor de arms familie van Lesurques hie'd niet op. Toen zij met haar achtereenvolgende protesten zoover was gevorderd, dat men de oogen voor het onrechtvaardige vonnis, dat Lesurques had getroffen, niet langer ken sluiten, ontving zij eerst een ondersteuning; later een rechtmatige uitkeering. Want niettegenstaande bij het vonnis Lesurques was veroordeeld tot een schadevergoeding van 75.000 francs, overeenkomende met het bedrag, dat men den koerier had ontstolen, had men alle goederen van Lesurques geconfiskeerd en ten voordeele van den Staat verkocht, terwijl de herhaalde vraag om legale afrekening ninmer in ontvangst was genomen. Toen nn het oogenblik gekomen was, dat dezo kening geschiedde, zonder dat men intusschen de 75.000 francs, die den oi ten onrechte waren in rekening gein terugbetaalde, deed zich een nieuwe hinderpaal voor in de persoonlijkheid v■ :-, eea zekere mevrouw Falleville, dia bev, eigendomsrechten te hebben op een h onder de bezittingen van Lesurq pen. Zij legde zeiis een contract ovei haar eigendomsrecht vaststelde. De banken, nog steeds geneigd in een misdadiger te zien. gingen tot oplichting bij zijn familie blijkbaar niet uitgesloten. Het scheelde weinig of de weduwe van Lesurques was op grond van haar pogingen veroordeeld, toen men langs cheraischen weg — destijds voor hef eerst toegepast — kon vaststellen, dat het ingebrachte contract vervalscht was, op kunstige wijze ongetwijfeld, maar niettemin vervalscht. Wat weer niet belette, dat wel de eisch van mevrouw de Falleville werd afgewezen, maar zij van haar strafwaardig» daad geenerlei gevolgen ondervond. Jaren achtereen zijn de pogrngen van de erfgenamen van Lesurques voortgezet, eerst ruim een halve eeuw nadat zijn hoofd os het schavot onschuldig was gevallen, heesT men daaraan althans eenigermate gehoon gegeven. Reeds waren zijn kleinkindere» groote en ïorsche knapen geworden, en nm steeds wachtte de familie op de Tfli)il>lTil»ifi 'van zijne nagedachtenis. ---