De Windhandel van 1720. 11. Reglement, belangende een Compagnie van Negotie, Commercie en soo het raadsaam gevonden wordt ook Assurantie, binnen HARLINGEN. De Magistraat van de voorsz. Stadt Harlingen ««informeert zynde dat veele voorname Koop- Fuiden soo aldaar als elders seer genegen waren, om na het exempel van meer andere Steden in de Provinsie van Holland, insgelyks binnen deselve Stadt (uit Consideratie van desselfe uitmuntende Avantagieus boven meest alle de Steden van Nederland, als zynde soodanige gelegen dat de Bcheepen groot 150 en meerdere Lasten, het Vlie Invallende, in een Gety bequamelyk met hun Ingeladen goederen tot in den Haven van dito Btadt konnen opzeilen) op te richten een sociëteit ofte Compagnie van Commercie, Navigatie, en by nldien raadsaam mogte worden gevonden, ook Assurantie, soo hebben Haar Achtbaarheden, met approbatie van de andere van de Regeeringe daar Inne geconsenteert op navolgende Conditien, Reglementen, en Instructien als daar over met Commissarissen tot dien einde zyn geformeert en ïpgesteld. Art. I. Sal tot oprichtinge van deese Compagnie een mteekening worden gedaan van 8000 Actiën, ieder tot 2000 Gulden, uitmakende een Capitaal van 16 Millioenen. H. Niemand sal vermogen minder in te teekenen tle een Actie, en niet meerder als vyf en twintig. UI. Niemand sal door desselfs inteekeninge ooit verbonden wesen, om in vervolg van tyd in cas Tan schaade (dat God verhoede) meerder te betalen als zyn ingeteekende somma. IV. Een iegelyk sal van zyn ingeteekende Actiën in handen van de Persoonen daar toe geauthoriseert tien per cento betalen; als namelijk, Een per cento binnen drie weeken na gedaane Notificatie, en vervolgens van Maandt tot Maandt, tot Tien in cluis, telkens een gelyke somma. Y. De inteekening zal worden gedaan op het Btadt-Huis binnen Harlingen, op den 24 September aanstaande, 's morgens de klok neegen uuren; en daar mede gecontinueert worden tot dat vol sal wesen, en sulks selfs in persoon, of anders by vertooninge van een Cedul eigenhandig onderteekent, met de Naam en Woonplaats van de hi teekenaar. VI. De Compagnie zal by provisie worden bestiert door vier Directeurs, woonagtig binnen Harlingen, en zodanigen een of twee Commissarissen als deselve elders sal oordcelen noodig te wesen, jooet de noodige Bedienden daar toe vereischt, die »y rollen mogen verkiesen. VIL Tot Directeur zal mogen werden verkooren die 25 Actiën tot 50000 Gulden heeft Ingeteekent, dewelke zy altoos sullen moeten behouden, sonder dezelve te mogen verhandelen; by gebreeke dies, dat een ander bequaam Persoon in desselfs plaats wederom zal worden verkooren. Vin. De Directeurs zullen weesen Geauthoriaeert om zoo veel en zodanige Scheepen ten spoedigsten binnen deeze Stadt te laten timmeren •a Equipeeren, als deselve tot het dryven van hunne Negotie sullen oordcelen noodig te wesen. Wisselbrieven te Disconteren, Koopmanschappen te beleenen, en vorders alles te doen wat tot gemeene nutte van de Compagnie vereischt worde, en eerlyke en getrouwe Directeurs verplicht en schuldig zyn, tot welken einde zy genoodzaakt sullen weesen haar Eed. te doen in handen der Heeren van de Magisstraat. IX. De Directeurs sullen vooreerst continueeren de tydt van vyf jaren, na expiratie van welke tijdt Een by Lotinge sal afgaan, dog sal deselve by de Compagnie wel mogen worden gecontinneert, ofte ook een ander in zijn plaats verkooren worden. X. De Directeurs sullen gehouden zyn alle jaaren hunne Boeken te sluyten, en Reekening te doen in de Maandt April, dog de eerste in 't jaar 1722, ten overstaan van de Magistraat (die het Recht aan sich reserveert om soo dikwils als het haar belieft in de Vergaderinge van de Directeurs te komen, en by het sluyten van de Boeken, en hunne besoignes by te woonen) en vyftien van de hoogste geintresseerden. XI. De Directeuren sullen met Approbatie en goetvinden van de Magisstraat en de 15 hoogste geintresseerden, na verloop van een jaar (de saken sulks vereischende) een nader Inleg mogen vorderen, dog in alles niet meer als vyf percento. XII. Niemand sal geadmiteert worden die bekend is geen 2000. Gar. Guld: Capitaal te besitten en begoedigt te weesen. XIII. Ymandt manqueren zyn Fournissement binnen de gestelde Termynen Maandelyk te doen, sal van zyn Ingeteekende Actiën vervallen zyn' ten behoeve van de Compagnie, met het geene reeds is betaalt; dog sal een iegelyk zyn actiën by faute van dien by de Compagnie moogen beleenen. XVI. In cas een Actie verhandelt getransporteert word, sal t' elkens ten profijte van de Compagnie worden betaalt Een per Mille, zynde Twee Guld: van ieder Actie, met nog wee stuivers aan den Armen, yder de helft, Kooper en Verkooper. XV. De Compagnie reserveert aan haar de Magt om in cas meerder als bovengemelte somma van 15 Millioen mogte worden ingetekent, het selve tot dito somma te Reduceren en te verminderen, of geheel uit te laten. XVI. Gelyck mede de Compagnie de Vryheit behout om een nader inschryvinge en vergrootinge van Capitaal te moogen laateifr doen, soodanig al deselve sullen vermeenen tot haar waare intrest en meeste voordeel verstaan te behooien. Zoo als we zeiden, werden allerwegen dergelijke compagnieën opgericht. Ze kwamen en verdwenen als de bobbels op 't water, weshalve spotters van dien tijd dan ook van de „bobbelcompagnieën" spraken. En niet alleen de stedelijke ook de gewestelijke regeeringen deden mee. Zelfs kwam het tot een „Assurantie Compagnie der Vereenigde Nederlanden", met een kapitaal van 75 millioen gulden. Het bespottelijkst maakten zich het gewest en de stad Utrecht. Van de stad wilde men een ... zeestad maken. Daartoe zou een kanaal worden gegraven naar de Zuiderzee, linea recta, zoo diep en breed, dat alle slag zeeschepen te Utrecht in de aan te leggen haven zouden kunnen komen. Een projectie er van ligt voor ons. Op een paar plaatsen gaat het regelrecht door de hei... Niet veel beter maakte Enkhuizen het; dat stelde zich voor een haven aan te leggen, als er in Europa geen tweede zou zijn, en aldus Amsterdam naar de kroon te steken. Die haven zou loopen van de stad noordelijk langs den zeedjjk tot de Ven, en daar in zee uitmonden. De zandplaat voor de stad zou voor een deel opgeruimd worden... Een spotrijm van die dagen „gedigt op het hobbelend Actiescheepje van Madame Compagnie en Monsieur Bubbels", steekt volgender wijze met deze beide dwaze luchtkasteelen den draak: Hoe droevig +old nu de Actiekiel Van Monsieur Bubbels op de baren, Schoon dat zyn lief, zyn tweede ziel, Is deelgenoot van zyn gevaren. Ach! schone juffrouw Compagniel Bus spreekt hy: ach! wy zyn verloren, Dewyl dat ik geen uitkomst zie, Dat wy gestadig tyding hooren, Hoe 't een en 't ander scheepje sfo-and, Van de opgeworpen Bubbelheren, Ach laten we ons in tyds naar 't land, En naar een veil'ge haven keren; Zie daar Enkhuizen in 't gezigt. Fluks schippersjongen, stryk uw zeilen, Maar nader 't land niet al te digt, Opdat wy eerst de diepte peilen. Hou af! hou af! of 't is gedaan, De zandplaat is nog niet vergraven; Wy zyn verraden door den waan, Hier is geen.bh/k zelfs van een havent Zoo klaagt Monsieur Bubbels. Maar juffrouw Compagnie troost hem: Myn lief/ roept Juffrouw Compagnie, Uw klagen kan ons niet behouwen, 't Is beter omgezien, aen wie Dat wy ons zelf het best betrouwen. Kom, zeilen wy langs deze kust, Best naer de nieuwe Stichtsse-haven, Die agt ik veiligst' voor onz' rust; En schoon daer nog niet is gegraven, Geen zwarigheid, dewyl de wind, Die door ons quam in prys te steigren En om den dienst ons nog bemind, Ons nimmer zal zyn bijstand weigren, Maar blazen onze kiel terstond Uit zee, tot va des Bisschops wallen.... Monsieur Bubbels heeft echter geen zin om naar Utrecht te varen. Hij is bang dat men hem er zal opsluiten, want ook daar weet men al, dat niemand van den wind leven kan, — en hij, Bubbels, is een zeer groote windmaker, maar anders kan hij niet veel. De dichter laat zich dan nog verder gaan op de vleugelen zijner fantasie. Hij ziet binnen weinig tyd Enkhuizen en het Sticht, o Goden/ Elkaar uitdagen tot den stryd, Wyl elk de Gravers heeft van noden, Die om zyn Heide, en deez' om 't Zand Met magt van gravers weg te kruyen.... We vonden dit vers met bijbehoorende spotprent in een lijvig boek van 1720, een verzameling van alle spotprenten enz. die er in dat jaar omtrent den actiehandel verschenen. Ook vindt men er de „Reglementen" der voornaamste compagnieën in, en een reeks comische tooneelstukken, waarin de windnegotie aan de kaak gesteld wordt. Achteraf gezien was al die spotternij nog het beste wat de actiehandel had >opgeleverd, maar ook deze kunstvoortbrengselen staan zeer onder den invloed van die dagen, toen de kunst zo* deerhjk in verval was. In beeld en woord wordt de spotternij bij ée el uitgemeten, doch de kwaliteit is meestal slecht. Geest zit er weinig in, wel veel ruwheid. We zullen 't eens met den lezer doorbladeren, om dat weinige dat ons de moeite waart schijnt, naar voren te brengen. Voorop gaat een „Eere-titel of Gordijn voor het Schouburg der Actie-Tafercelen enz. of: Spiegel des Papieren Waerelds". Men ziet er 'n erg ongegeneerde dame op afgebeeld, wier lichaam door louter wind tot... 'n aardbol is opgezwollen. Vader Kronos houdt haar n spiegel voor. Daar omheen verschillende symbolen der actie-dwaasheid, „versierd" met korte rijmpjes, wier grootste sieraad echter in hunne kortheid ligt. Er onder vindt men 'n „Lyst der Actiën in deese Winkel te Koop", 't Is een aantal niet erg gelukte woordspelingen op de namen waarmee de verschillende actieën aangeduid werden. Zoo vinden we: Graaflyk aerdige (graaflyk Arnhemsche), Uitgerekte (Utrechtsche), VerDorde (Dordsche), Naare (Naardensche), Gehorende (Hoornsche), Met blik betaalbare (Medembliksche), Pure Mereminse (Purmereindsche), Eet hamse (Edauasche), MuUnike werklike (Monnikendamsche), Van die met de Vies singen (Vlissingsche), Scjioone Hoofse (Schoonhovensche), Tot middel om geburgen te worden (Middelburgsche), Geërfde van ouwe Muyen (Muidensche), geSwolie (Zwolsche) Kampioense (Kamper) en Harige Linkse (Harlingsche). Er zijn er wel driemaal zooveel,, maar van de andere is de woordspeling nog gezochter, soms zelfs zóó gezocht, dat men de oorspronkelijkenaam er niet eens in te vinden weet. Dan volgt het eigenlijke titelblad, waarop we o.a. lezen: „Het Groote Tafereel der Dwaasheid, Vertoonende de opkomst, voortgang en ondergang der iUstie, Bubbel en Windnegotie in Vrankrijk, Engeland en de Nederlanden, gepleegt in den Jaare MDCCXX.... Door verscheidene. Liefhebbers uytgegeven, tot beschimpinge dezer verfoeijelyke en bedrieglyke Handel, waar door in dit Jaar, verscheide Pamilien en Persoonen van Hooge en Lage stand" zyn geruïneerd en in haar middelen verdorven, en de opregte Negotie gestremt, zo in Vrankrijk, Engeland als Nederland". Voorts vinden wij hieronder als motto: Zo lang den Gier'ge Mensch Is voorzien van geld en goed, Krygt den Bedrieget tot zyn wensch, Want hem de Gier'ge en Onnoz'le altyd voed, ter wyl de titelpagina sluit met de woorden: „Gedrukt tot waarschouwinge voor de Nakomelingen, in 't noodlottige Jaar, voor veel Zotte en Wyze. 1720". # Na de „conditien en projecten" waarvan we den lezer die van Harlingen voorgelegd hebben, volgen de „comedien en gedigten" waarin de windhandel in een bespottelijk daglicht gesteld wordt. Van de eerste „comedie", die ons tevens de beste lijkt, willen we een kort overzicht geven. Ze is getiteld „De Windhandel of Bubbels Compagnien, blyspel". Uit de lijst der „vertoneis" blijkt den lezer dadelijk al, uit welken hoek bij eiken medespeler de wind waaien zal, want elke naam is een profetie, zooals dat trouwens op het tooneel langen tijd de gewoonte geweest is: Wingaren, Vader van JTlärice. Klarice, Dogter vao Wingaren. Edeling, Minnaar van Klarice. Windvang, Medeminnaar van Edeling, en Actionisti Schoonpraat, Makelaar. Trouwhart, Vriend van Edeling. Hoopryk, Snoever, Twistgraag, Waaghals, < Actionisten. lm', i , T '. ! twee smoussen, Joseph, \ Hans, een Duitscher. Katryn, Meid van Wingaren. Jaap, 1 twee boeren- Pieter, Knegt van Quinquenpoix. Wat of wie in het boek onder den naam Quin> quenpoix, of Quincampoix zooals we ook gespeld vonden, verstaan wordt, is ons langen tijd een raadsel geweest. Verscheiden malen komt hij er in voor en dan schijnt men er veelal de Beurs onder te verstaan, of eenig ander gebouw waar windhandel gedreven werd. Wellicht is 't een soort weerga van ons „Haantje Pik". Dat men bedoelde gebouwen aän den duivel gewijd achtte, ligt in den aard der zaak. Wordt Tervolgd. --- FEUILLETON. Die arme papa! DOOR GOTTFRIED BÖHM. 2 Invloedrijk was hij Inderdaad eenmaal geweest. Hij had tot de schitterende persoonlijkheden van lijnen tijd behoord, want hij had alles bezeten, .wat men behoeft om in de voorname wereld eene >Ol te spelen: uitgestrekte bezittingen en voorname familie. Daarbij een innemend uiterlijk, dat .echter ontegenzeggelijk meer fijn dan mannelijk pehoon kon genoemd worden, eenen vluggen geest, weinig geoefend in ernstige zaken, maar volkomen Îerekend om eenen kring van voorname, niets oende dames en heeren te betooveren. Nog meer dan zijn geest, maakte zijne algemeen bekende minzaamheid hem geliefd. Hij had eene wijze om lich bij de menschen aan te sluiten, die onweerstaanbaar was. Niemand vermocht hij iets te weigeren, en dat hij niet alle beloften, die hij deed, nakwam — wie kon het hem ten kwade duiden? De dames noemden hem haar Ideaal, de heeren «ochten zijnen omgang. HIJ behoorde tot die menschen, voor welken hunne dienstboden zich be'freid verklaren door een vuur te loopen. | Jong reeds was hij aan het hof gekomen, waar treldra de uitverkoren lieveling van den toe - -8 regeerenden koning werd. Wat wellicht meer dan zijne schitterende eigenschappen vorst In hem aantrok, was de eigenaardige grijze waarop hij zich tegenover zijnen hoogen beÎ'chermer gedroeg. Hij beantwoordde de koninktjke vriendschap en grand seigneur. jjm men heeft later beweerd, dat de vorstelijke geelde, waarmede hij den souverein op zijne ka•teelen ontving, den grondslag tot zijnen ondergang legde. Zoo was hij langzamerhand adjudant, „vertrouwde, onafscheidelijke metgezel van zijnen Jorst geworden. Br was een tijd, dat men hem Voor almachtig hield en den vicekonlng van het land noemde. Maar hij misbruikte nooit zijnen ln- Jloed; nooit zelfs beroemde hij zich er op, gelijk U tegenwoordig deed. Doch thans was ook zijne glorie voorbij; hij was oud, en er traden eigenschappen bij hem te voorschijn, die hij' vroeger filet bezeten had. Hij was nooit hoogmoedig gefeest — nu scheen hij het bij wijlen; hij had zich fiooit ijdel of grootsprekend getoond — thans kocht htj in de verbleekte herinneringen van zijn Wieden eene schadeloosstelling voor het verval 'yan het heden. En dit verval, helaas, trad op allerlei wijzen aan den dag; bij alle verfijning, bij alle voornaamheid in uiterlijk en houding, bij al fijne aristocratie ontbrak het graaf Westernberg aan waardigheid, aan degelijkheid, i Het maal liep zonder ongevallen ten einde. „Laten wij in den tuin onze koffie gaan drinken", sprak graaf Westernberg, terwijl hij opstond en met eene sierlijke handbeweging de zitting ophief. : „In den tuin!" herhaalde Melanie, en bloosde. hebben geenen tuin, papa." „Ô zoo Ik vraag wel verschooning!.' En toen, als om zijne fout te herstellen, trad hij op Melanie'» bloementafel toe en met de bladeren van «ene heliotroop spelend, zeide hij: „Lieve planten! Heel lieve planten; alleen een weinig laag; f&t is Jammer! Ik zal je een paar waaierpalmen Uit mijne serres sturen." Dit nu was voorzeker een recht vaderlijk besluit, doch de edele graaf vergat daarbij, dat op ÏI zijne goederen, het trotsche, hooggeroemde erfeel zijner vaderen, de serres incluis, beslag was gelegd. Gelijk boven een zonnig landschap plotseling donkere wolken opkomen en de lachende dalen met vale nevelen vullen, zoo was als door eenen Jooverslag alles anders geworden In het huishouen van luitenant Grimm. Niets bleef op den ouden ,yoet. „Papa. is het zoo gewend." „Papa wenscht îet dus." „Papa houdt daar niet van," zoo luid- Jen de nummers van het programma, volgens hetwelk van lieverlede de geheele gang van zaken Veranderd werd. In de plaats van de gezellige maaltijden met hunne verongelukte lievelingsspijzen, door vertrouwelijke gesprekken gekruid, waren Stijve diners vol vervelende plichtplegingen getreden. „Hoe laat wordt er gedineerd, kinderen?" had |e graaf gevraagd. j „Om twaalf uur'" was het antwoord geweest. \ „Om twaalf uur? Maar dat Is de tijd van dejeu- Seeren! Dan zal ik vroeger dienen op te staan [aar vooral geene veranderingen, — vooral geene jferanderingen om mijnentwil!" ; Sedert dien tijd aten zij om vier uur. I Zelfs tot bezoeken bij den adel in den omtrek had Melanie zich laten bewegen. „Heeft u er lets f*gen, heer schoonzoon 7" had de graaf gevraagd. •Jk kan ook wel alleen gaan!" —- Maar men kon toch onmogelijk dien armen papa alleen laten trekken, derhalve had zij hem vergezeld. Zoo ging het in honderd kleinigheden van het dagelijksche leven. Ook de inrichting der woning had merkbare veranderingen ondergaan, en het portret in de vergulde lijst met het gravenkroontje, boven de sofa, had zelfs geheel moeten wijken. „Papa ziet het niet gaarne, het wekt pijnlijke herinneringen bij hem op." „Pijnlijke herinneringen! Zijne vrouw! Uwe moeder!" Pijnlijke herinneringen, ja — en toch had hij haar als eene engel vereerd, toch was zij als eene heilige gestorven. Graaf Westernberg was niet gelukkig geweest In zijn huwelijk. Het waarom en hoe daarvan is âl te kenschetsend voor zijn karakter, dan dat het hier zou mogen ontbreken. Het was in zijnen besten, zijnen glansrijksten tijd geweest, dat eene jonge dame, tot het gevolg der Koningin behoorend, zijne opmerkzaamheid had getrokken. Hare melankolieke oogen hadden hem bekoord. Zij was arm, en er liepen duistere geruchten omtrent het tragische lot harer eertijds aanzienlijke familie. Wellicht dat hij haar nooit bemind had; maar een gevoel, dat eene nog grootere rol in zijn leven speelde dan de liefde, een ziekelijk, onverstandig, onwederstaanbaar medelijden, maakte zich van hem meester en näm zijn hart gevangen. Hij trouwde haar, omdat hij haar niet ongelukkig zien kon. Maar hare oogen bleven melankoliek hoewel zij door velen om hare bevoorrechte positie benijd werd, en hare stem bleef smartelijk omsluierd te midden van haar jonge huwelijksgeluk. Graaf Westernberg stond voor een raadsel. Het volslagen gemis aan overeenstemmende gevoelens tusschen hem en zijne vrouw verwonderde hem In den aanvang; later bracht het hem bijkans tot vertwijfeling. Haar droefgeestige blik, die hem overal vervolgde, pijnigde hem onuitsprekelijk. Om dien te ontvlieden, zocht hij verstrooiing, en weldra was geene plaats hem zoo vreemd als zijn eigen huis. Hij joeg allerlei dwaasheden na; om aan eene gril te voldoen, om zich eene vaak oogenblikkelijke afleiding te verschaffen, ontzag hij geene duizenden. Wie met graaf Westernberg te doen had, verrijkte zich; zijne pachters trokken als grondeigenaars van zijne goederen, zijne rentmeesters werden Cresussen. Aanzienlijke sommen liet hij loopen, slechts om niet genoodzaakt te zijn eene rekening na te tellen; en liever dan eene enkele zijner kostbare gewoonten op te geven, zag hij het aan, dat zijn huis den ondergang tegemoetging. Het laatste, waaraan hij nog met instinctmatige taaiheid vasthield, was zijn met hypotheek belast erfgoed zelf, dat hem de voorrechten van den hoogen adel verzekerde, aan het schijnbare bessit waarvan hij thans meer waarde hechtte, dan voorheen aan het werkelijke. Eindelijk sloten zich de melankolieke oogen zijner echtgenoote, door hartzeer over het onafwendbare onheil, voor Immer. Maar niets verbeterde daardoor. Een kwellend 'berouw maakte zich van hem meester, en in voortzetting van zijn tot nu toe gevolgd stelsel trachtte hij, door steeds meerdere genietingen, door steeds dwazere streken de smart over zijn mislukte leven teverdooven. Thans werd hetgeen nog voorhanden was geheel in den afgrond geworpen, en op het oogenblik dat wij met graaf Westernberg kennis maakten, ging hij gebukt onder schuldenlast, waarvan tientallen jaren van sequestratie zijner goederen hem niet konden bevrijden. Eereschulden, verplichtingen van den neteligsten aard drukten hem, en het was hem slechts ternauwernood gelukt, om de klippen van het gerecht heen te zeilen, voor' hetwelk een schitterend verleden of hooggeplaatste familiebetrekkingen niet als verzachtende omstandigheden gelden. Al deze dingen waren lange hem heen gegaan, zonder hem te raken. Hij had niets geleerd en niets afgeleerd. Dat hij arm zou wezen en zou moeten leven als het minder bevoorrechte deel der menschheid, was hem geheel ondenkbaar. Hij week voor de overmacht der feiten, maar zijn geest verwijlde nog steeds in eene voor hem niet meer bestaande wereld. Het kleine inkomen van Grimm was weldra niet meer toereikend om in de meerdere behoeften van het op eenen geheel nieuwen voet geschoeide huishouden te voorzien. Reeds sedert lang had Melanie het opgegeven te rekenen, en haar eens zoo nauwkeurig bijgehouden huishoüdboek lag met stof bedekt in eenen hoek. Grimm had met zachtheid getracht tegenwerpingen te maken, maar zij had ze geketst door te zeggen: „Hij Is onze gast, Alphons". En Alphons had niet gewaagd er op terug te komen. Doch van dien tijd af was er tusschen de echtgenooten eene verkoeling merkbaar. Hunne blikken vermeden elkaar, en de toon van wederzijdsche hartelijkheid werd niet meer vernomen. Elk oogenblik, zelfs bij de minst belangrijke gesprekken, trad het verschil van zienswijze tusschen graaf Westernberg en luitenant Grimm aan den dag, en het was opmerkelijk hoe Melanie steeds, als instinctmatig, de partij haars vaders koos. Bij die gelegenheden viel het Grimm altijd op hoezeer zij op haren vader geleek: hetzelfde blosje, dat zoo gemakkelijk kwam en ging, dezelfde fijne lippen, dezelfde toon der stem. Dat echter hare oogen op die van het olieverf-portret geleken, ontging hem daarbij, want het portret was afgenomen. Dit alles was oorzaak, dat luitenant Grimm zich. van lieverlede vreemd Jbegon te voelen in zijn elgen huis. Eene doffe smart kwam over hem en snoerde hem de borst toe. Hij werd stilzwijgend, in zichzelven gekeerd en ontoegankelijk als voorheen, eer de zon der liefde het ijs rondom zijn hart weggesmolten had. Graaf Westernberg ging veel in gezelschap. Hij was met eenige adelijke heeren van zijnen leeftijd in kennis gekomen, die zijnen hartstocht voor whist deelden: Maar in deze kringen neemt men de menschen' niet zooals zij zijn, zonder kritiek, 'zonder navraag of nieuwsgierig gepraat over hunne omstandigheden en voorwaarden van bestaan. Er werd heel wat over graaf Westernberg gesproken, en, gelijk dat pleegt te gaan, niet altijd evenveel goeds. Waarheid en verdichting werden dooreengehaspeld en onder het vergrootglas der overdrijving gebracht. Weinig loffelijke geruchten kwamen Grimm over zijnen schoonvader ter oore en brachten hem herhaaldelijk in eene scheeve positie. Hij wist daarbij niet, waaraan hij zich te houden had en in hoeverre hij der kwaadsprekendheid geloof mocht schenken. Een feit was, dat graaf Westernberg van tijd tot tijd hoogst verdachte bezoeken ontving van personen, die, naar hunne wijze van doen te oordcelen, niet anders dan ongeduldige schuideischers konden zijn. Er werden dan in de kamer, die de graaf in gebruik had, lange, vaak zeer levendige gesprekken gevoerd, waarvan het geluid tot Melanie doordrong, die verstrooid over een handwerk zat. Ten laatste deed de graaf met groote beleefdheid en minzaamheid zijn bezoek uitgeleide tot aan de deur en keerde in het salon terug, zonder dat ér eenige verandering in zijne stemming viel op te merken, of het zou een zweempje meerdere innerlijke tevredenheid, als over eenen welvolbrachten plicht hebben moeten zijn. Soms, wanneer het wat al te hoog liep, zeide hij: „impertinent volk!" of: „ik had mijn incognito beter moeten bewaren", om zich vervolgens door Melanie te laten beklagen, die echter, naar hij het uitdrukte, de zaak veel te tragisch opnam. Hoogst zelden had graaf Westernberg buien van somberheid, en wanneer hij ze had, was het omdat hij zich in oogenblikkelijke geldverlegenheid bevond. Dan bleef hij tehuis, zette :zich'bij zijne dochter neder, zuchtte voortdurend en sprak van noodzakelijke herstellingen aan het .familiegraf. Hij had zijne tranen spoedig bij de hand, en er was niet meer noodig dan de eene of andere herinnering uit betere tijden, om ze aan zijne oogen te ontlokken. Niets, dat hem ongelukkiger, doch tevens beminnenswaardiger deed schijnen. De indruk er van werkte dan ook gewoonlijk zoo sterk op Melanie, dat zij hem snikkend om den hals viel en hem bezwoer haar weinigje Zakgeld ter leen, aan te nemen, totdat de „financieele coup" waarover hij altijd sprak, zou zijn gelukt, of hij zich tot den jongen heer — zoo noemde hij steeds den opvolger van zijnen koninklijken vriend — zou hebben gewend. Na lang tegenstreven en nauwkeurige bepaling van den interest, eindigde hij met het geld aan te nemen — en een uur na dergelijke poerende tooneelen zat de waardige grijsaard weder aan de whisttaf el en bracht oude en jonge vrienden in verrukking door zijne geestigheid, zijnen schat van anecdoten en de edelaardigheid zijner gevoelens. De zaak had slechts dit nadeel, dat Melanle's budget daardoor geheel uit het evenwicht geraakte. Een tijdlang was het haar gelukt dezen bedroevenden stand van zaken voor haren man verborgen te houden. Zij had zich namelijk door den „uiterst voordeeligen verkoop" van eenige naar zij oordeelde geheel onnutte voorwerpen van weelde, die zij nog uit hare meisjesjaren bezat,/eenig geld weten te verschaffen. Maar graaf Westernberg speelde niet gelukkig; de coup, dien hij voor had, liet zich op zich wachten, en de jonge Vorst scheen zich uit eigen beweging niet aan de minder gunstige omstandigheden, waarin een der trouwste dienaren van zijnen vader zaliger zich bevond, te laten gelegen liggen. Weldra waren Melanle's geheime inkomsten niet langer toereikend om de tekorten haars vaders te dekken. Na eenigen innerlijken strijd had zl] besloten zich tot Grimm te wenden. Tot eenig antwoord had hij haar den sleutel van zijnen lessenaar gegeven en gezegd: „Neem al wat ik heb." In het eerst had zij geaarzeld, toen echter had zij de uitnoodiging woordelijk opgevolgd, en er brak een dag aan, waarop zij glimlachend In Grimm's kamer trad, zeggende: „Nu zitten wij geheel op het droge, Alphons." Grimm zag ernstig voor zich heen, toen greep hij Melanie's hand en trok haar naar zich toe. „Wij kunnen hem niet helpen!" zeide hij op bijkans smeekenden toon. „En wij ruïneeren onszelven, als het zoo voortgaat." „Maar —" begon Melanie mét levendigheid. Daar viel haar blik op Grlmm's sombere, strenge gelaatsuitdrukking en zij brak In tranen uit. „Ik wil sparen", iSTep zij, „meer dan al de vrouwen van je kameraden! Ik Wil mij alles ontzeggen! Geene uitspanning, geene sieraden, niets!verlang ik van je — alleen dit!" • .' Grimm nam het geld op. Het versmolt tusschen de vingers van den graaf, als sneeuw in de zon: spoorloos en snel. Weldra wist de luitenant niet meer waarheen zich te wenden, zonder aan de zaak eene pijnlijke openbaarheid te geven. Wat te doen? Het was niet mogelijk, Melanie naar rede te doen luisteren, derhalve geloofde hij een beroep te moeten doen op het eergevoel van zij hen schoonvader. Graaf Westernberg hoorde hem sprakeloos aan. Een uur daarna stond hij geheel reisvaardig voor Melanie, gebroken en verouderd, met zijne reistasch In de hand, een toonbeeld van droefenis en verval. „Vaarwel, mijn kind", sprak hij plechtig, terwijl hij Melanie op het voorhoofd kuste. En toen zij hem bezwoer haar toch de reden van dit zijn plotselinge besluit mede te deelen, zeide hij ontwijkend: „Ik wil uw bescheiden geluk niet verstoren." De nadruk op het woord „bescheiden" was onnavolgbaar, evenals de smartelijk bittere trek die zich bij het uitspreken der woorden om zijnen mond vertoonde. Melanie was buiten zichzelve. Verontwaardigd trad zij voor haren man, die, bij den aanblik van haren beslistheid, zich den moed voelde ontzinken. — „O, dat was tactloos, werkelijk tactloos!" beweerde zij. Grimm meende zelf dat hij te ver was gegaan. Gelrrkkig waa het onrecht nog te herstellen. Met vereende krachten gelukte het den echtgenooten, graaf Westernberg tot inschikkelijkheid te bewegen en hem over te halen tot blijven. Eindelijk gaf hij toe, met de waardigheid eener groote ziel, die beleedigingen vergeeft en den mantel der liefde werpt over de zwakheden zijner, naasten. Luitenant Grimm was nooit zoo ongelukkig geweest als in deze dagen. Hij had Melanie nog lief, zooals In den eersten tijd van hun huwelijk, maar zijn geluk versmolt, vloeide hem onder de handen weg. Toch waagde hij het niet eene klacht tegen haar te uiten. Gelijk zijne positieve natuur zich aan geenen waan kon overgeven, zoo vermocht zijn liefhebbend gemoed geenen wrok te koesteren. Hij waS zwak, voor de eerste maal in zijn leven zwak jegens zichzelven evenzeer als jegens anderen. Hij praatte zich voor, dat hij hen beiden niet met den maatstaf zijner burgerlijke bekrompenheid mocht meten, dat zij aanspraak hadden op een hooger geluk, dan hij hun bieden kon, dat zij hem een offer gebracht hadden, waarvoor thans de tijd der vergelding gekomen was. Had Melanie naar zijn vermogen gevraagd, toen zij hem na korte kenitfsmaking de hand gereikt had? Had graaf Westernberg het gedaan, toen hij zijn jawoord gegeven had tot de zoo snel gesloten verbintenis? Vertrouwend en zonder aan stoffelijke belangen te denken, hadden zij den trek des harten gevolgd en hun lot in zijne handen gelegd. Zij hadden eenvoudig, edel, groot gehandeld; kon hij dit vergelden door zijnen schoonvader de deur te wijzen en kleingeestig te tobben over sommen, die den graaf en zijne dochter, aan geheel andere omstandigheden geWénd en steeds bereid elkander al wat zij bezaten ten offer te brengen gering moesten toeschijnen? Overwegingen van dien aard brachten zijne standvastigheid aan het wankelen. Hij zon op uitwegen; de gedachte, hoe aan geld te komen, hield dag en nacht zijnen geest bezig. Eenën tijdlang liep hij met het plan rond, zijn ontslag uit den dienst te nemen en eene andere betrekking te zoeken, die winstgevender was. Doch niets is moeilijker dan van beroep te veranderen. Bereikbaarder nog scheen het hem, door kleine middelen zijnen toestand te verbeteren. Hij beproefde het met letterkundigen nevenarbeld. Hoe velen reeds betraden dezen weg met zijne bedrieglijke verwachtingen en onvermijdelijke teleurstellingen? Ook hem reikte men steenen, waar hij om brood vroeg; maar hij versaagde niet. De dolzinnigste plannen gingen hem door het hoofd en roofden hem den slaap. Zijne wangen werden bleek, zijne oogen hol en brandend, altijd zoekend naar eenen uitweg, dl* er niet was. Niets houdt het noodlot in lijnen loop tegen; doch het heeft oogenblikken van vertraging. Coo was in Grlmm's woning als het ware eene pauze ingetreden. Graaf Westernberg bezocht sedert eenigen tijd zijne whlstclub niet meer, en gaf „niet thuis," wanneer men hem kwam besoeken. Voorts toonde hij een zachtheid en toegeeflijkheid! die aan eenen berouwvollen ommekeer deed dan* ken. Grimm herademde en de hoop herleefde £*» zijn hart. Hij geloofde de crisis te boven te zijn. Hadde hij nochtans de nerveuse gejaagdheid, waarin Melanie verkeerde, opgemerkt, zoo zou hij wel tot andere gedachten zijn gekomen. De zaak was, dat graaf Westernberg eenigen tijd geleden eenen wissel van een vrij aanzienlijk bedrag onderteekend had, waarvan de vervaltijd met rassche schreden naderde. De ruimer vloeiende middelen, waarover hij Sa den laatsten tijd beschikken kon hadden zijn kreV diet weder eenlgermate doen stijgen en hem nog* maals eenen geldschieter doen vinden. Met beide handen had hij deze kans aangegrepen, zonder, zich in het minst om de gevolgen te bekommeren,; Vage voorstellingen van een gelukkig toeval, ot ten minste van nieuwe uitwegen, dïe zich zouden openen, hadden hem daarbij voor don geest ge/ zweefd. Doch alles was bij t oude gebleven en dé termijn liep teneinde. Thans kwam het er op aan den wissel te longeeren, waartoe zich de geldschieter slechts tegen borgstelling bereid verklaarde. „Je man..." zei graaf Westernberg als terloops* toen hij zijne dochter dezen stand van zaken uit* eenzette. „Alphons?" viel Melanie hem ademloos In de rede. „Het Is in den grond slechts een kleinigheid*; het beteekent niets", verzekerde haar vader. „Ove£ twee maanden kan ik toch wel betalen! Zoo slecht sta ik Goddank nog niet..-. Maar als Je niet wilt—.'* zei hij tenslotte gekrenkt. „Geef mij den wissel!" riep Melanie. Doch zIJ; aarzelde langen tijd, alvorens zij het waagde ha| ren man over de zaak te spreken, en wellicht zou' zij het nimmer over de lippen gebracht hebben, als niet de nood zoo dringend was geweest. Eene stilzwijgende overeenkomst scheen hei thans tusschen vader en dochter, Grimm zooveef mogelijk gunstig te stemmen. Zij zagen hem let* terltjk naar de oogen in de laatsten tijd. Graaf Westernberg uitte geene andere meeningen, daij waarvan hij wist dat zij door zijnen schoonzoon gedeeld werden en Melanie legde eene teeder* held aan den dag, die haar man al sedert lang nie| meer van haar gewoon was. Wel viel hem nu eït dan eene verstrooidheid in haar op, wel meende hij soms eenen plotselingen angst In hare oogen té lezen, maar eenig vermoeden van de waarheid had hij niet Daar trad op den avond vóör den vervaldag Me* lanie zijne kamer binnen, voor de eerste maal n» langen tijd. Eene kleine studeerlamp verlichtte het gezellige vertrek, met zijne wapens en tro-t peeën uit den veldtocht, zijne landkaarten en pho-t tqgraphieën tegen den wand, zijn met klimop omW lijste yenster, zijne stipt militaire ordelijkheid. Het was Grimm in den laatsten tijd een liet toevluchtsoord geweest. Hier had hij zoo menige een* zame en bange ure doorleefd voor zijne schrijf»' tafel, waar, tusschen de borstbeelden van Moltke en Blueher, Melanie's portret stond; of bij hef venster, waar hij zoo vaak in den duisteren naehf had uitgezien, die voor hem geene sterren meéf scheen te hebben. Het geluid van naderende voetstappen wekte hem uit zijn somber gepeins. Hij wendde het hoofé om, toen Melanie binnentrad, en ontstelde van 4l bleekheid harer wangen. Wordt vervolgd. --- Een lastig geval. Bij een timmerman kwam dezer dagen eeft meneer met een plank, waarin de gaten A. B. C. en D. waren. Nu wilde hij,, dat da timmerman één stuk hout zou maken, dajjï in elk dier vier gaten paste. Inderdaad heeft de timmerman het schijnbaar onoplosbaaï' geval tot een goed eind gebracht en zijn last»' gever het bedoelde stuk hout afgeleverd. Hoe hij het gedaan heeft, moeten belangstellen» den maar eens trachten uit te vinden. Dal het niet onmogelijk is, zullen we later aan« toonen. Oplossing zie volgend no. Oplossing van „Ken teekenfiguur" (zie vorig no.) 1 2 3 4 5 6 7 8 ~ 9.. Deze cijfers geven de snijpunten van de figuur aan. Men begint bij 1, trekt recht! naar boven, links naar beneden tot 8, rechts naar boven, links naar beneden tot 8, rechtf naar boven, links naar beneden tot 9, rechte naar beneden, links naar boven tot 8, rechts naar beneden, links naar boven tot 3, rechts naar beneden, links naar boven tot 1. --- Juffrouw: Hier man, heb te een stuk viessen. Bedelaar: Dank «, mevrouw; maar mag M «•rat u's Tftlsche tanden int «na op wr *to«Ê •Mpsn. loorts* ft betfk te Mal | ---