Wijziging reglementen provinciale ambtenaren en werklieden. Na de pauze wordt in behandeling genomen een voorstel van Gedeputeerden om in de reglementen voor provinciale werklieden en ambtenaren een viertal wijzigingen op te nemen. Deze wijzigingen betreffen: Ten eerste: Invoering eener wachtgeldregeling voor ambtenaren zoowel als voor werklieden, waarin wordt bepaald, dat wachtgeld wordt betaald aan gehuwd, eervol ontslagen personeel, bij opheffing der betrekking, gedurende drie maanden, vermeerderd met zooveel maanden als ze jaren bij de provincie in dienst zijn. De eerste drie maanden wordt het volle loon uitgekeerd, gedurende de drie daarop volgende maanden 70 %, en gedurende de overige maanden 50 %. Ongehuwd of gescheiden personeel ontvangt gedurende drie maanden 't volle salaris. Bij overlijden van den wachtgelder wordt aan diens echtgenoot(e) of naaste familieleden tien weken wachtgeld uifigekeerd. In bijzondere gevallen kan aan een wachtgelder boven zijn gewoon wachtgeld nog een geldelijke tegemoetkoming worden verleend. De tweede wijziging betreft de huwende ambtenares. Gedeputeerden willen haar ontslaan, tenzij 1 dienstbelang zich daar tegen verzet. Ten derde stellen Gedeputeerden voor te bepalen, dat werküeden en ambtenaren, die den dienst zollen verlaten, naar verhouding vacantie krijgen. Dus, wie geen vol jaar meer in dienst der provincie is, krijgt ook niet zijn volle verlof. De vierde wijziging behelst een zoodanige verandering in 't reglement, dat een werkman of ambtenaar, die, ziek geweest zijnde, zijn oude werk ndet meer kan doen, tegen genot van vol loon aan andere bezigheden kan worden gezet. , De commissie van rapporteurs stelt voor fcet Gedeputeerds-i-voorstel ongewijzigd aan te nemen. Mevr. BESUYEK, de discussie openende, zegt: 't Geval dat zich dezen winter heeft vüOTgedaan met een huwende ambtenares heeft Gedeputeerden aanleiding gegeven met dit voorste, te bomen. Ik geloof, dat Gedeputeerden niet erg gelukkig zijn geweest met het kieken van maatregelen, om ___*:nrik, als is voorgekomen, in de toekomst onmogelijk te maken. Het middel lijkt mij erger dan de kwaal. Het schept een groot onrecht tegenover de ambtenares in 't algemeen. Gedeputeerden zeggen: alleen kan van deze bepaling, dat .een huwende ambtenares wordt ontslagen, worden afgeweken in het belang van den dienst. Over de ambtenares zelve wordt niet gesproken. Spr. heeft nog een bezwaar tegen 't voorstel, n.l. dat 't de mogelijkheid open laat, om de eene ambtenares boven de andere te bevoordeelen. Spr. zou graag zien, dat Gedeputeerden art. 45a terug namen. Wanneer hier aan de griffie een ambtenares is, die altijd trouw haar plicht heeft gedaan, en op haar ondertrouwdag van Gedeputeerden een ontslagbrief thuis krijgt, dan is dit een groote bering voor de betrokkene en een onvaardige beleediging ook. De heeren van rechts, die er zoozeer voor zijn dat de gehuwde ambtenares ontslagen wordt brengen daardoor het wettelijk huwelijk ia gevaar. Ons. sociaal-democraten, wordt wel eens verwete_, d?.t we ons met het huwelijk bemoeier.. Dit verwijt treft ; meer dan on.. leder persoonlijk, is sptreek-t-TS meening in dezen, moet uitmaken hoe hij of zij zijn huwelijk wil inrichten. MeeEt da gehuwde ambtenares, dat zij. getrouwd zijnde, toch een goed ambtenares Jtaa wezen, dan moet zij vrij zijn ambtenares te blijven. Wanneer er een mannelijk ambtenaar trouwt wordt er niet aan gedacht hem om dat feit to ontslaan. Toch zal hij ook zorgen krijgen, precies als de vrouwelijke ambtenares, die huwt. 't Hoogste ambt der maatschappij, ging spr. verder, wordt hier vervuld door een vrouw. Het hoofd van het land, onze Koningin, is een vrouw. En dan: hoeveel vrouwelijke, gehuwde kamerleden zijn er niet? Spr. gelooft, dat de heeren *t ditmaal me! hun beginsel op een accoordje hebben gegooid: als ze de werkkracht van de vrouw noodig hebben nemen ze die, dan wordt er niet om 't gezins-, om 't huwelijksleven gedacht Hebben ze haar echter niet langer noodig, dan komt 't beginsel op de proppen. Ik zou willen vragen, waar is 't beginsel, waarneer men toelaat dat een weduwe met verscheidene kinderen buitenshuis haar 'brood verdient, terwijl de kleinen onverzorgd rondloopen? De VOORZITTER: 't Gaat hier alleen om _e vraag of de huwende ambenares nog geschikt is om ambtenares te zijn. Spr. gelooft dat mevr. Besuyen te diep op de zaak Sn gaat. De heer K. DE JONG: Er zit eenige onoprechtheid in dit voorstel van Gedeputeerden. Over de kardinale kwestie, of de gehuwde ambtenares werkelijk zoo ongeschikt js voor haar taak, dat zij bepaald ontslagen moet worden, wordt met geen enkel woord gerept. Wij hebben slechts weing ambtenaressen e_t als regel gaat ze, als ze trouwt, er uit. Het zal dus een hoogst, hoogst enkele maal voorkomen, dat een onzer ambtenaressen, trouwende, toch aan blijft. En voor deze hoogst enkele gevallen van de Staten een dergelijke ingrijpende beslissing te vragen lijkt spr. besMst onstewensch.. De heer GERBRANDY: 't Voorstel brengt niet mee, dat de huwende ambtenares altijd en overal ontslagen wordt. Wie er dat in zoekt, ziet er te veel in. De mogelijkheid is immers opengehouden, de gehuwde ambtenares te handhaven. Principieel aan de orde gesteld is det kwestie gansch niet. Art. 45a is alleen daarom een ongewenschte refflementstoepassing te voorkomen, m.a.w. om te zorgen, dat de-huwende ambtenares geen aanspraak kan maken op drie maanden wachtgeld. Practisch is 't Gedeputeerden daarom alleen te doen. De gehuwde ambtenares te ontslaan, daartoe hadden we reeds de bevoegdheid. Reden dat we met dit voorstel zijn gekt men. is all n om misbruik, zooals is voorgekomen, tegen te gaan. De heer OOSTERHOF wenscht dat de Staten deze zaak beschouwen, geheel vrij van allerlei bij-oogmerken, doch leuter in het belang van den dienst. De heer JANSONIUS bestrijdt 't door den heer Gerbrandy gesprokene. De heer FRICKE meent, dat de uitdrukking van den heer K. de Jong, onoprecht, te sterk is geweest. Het geldt, hier, de heer Gerbrandy heeft 't reeds gezegd, een zuiver practische kwestie. De heer TH. RENGERS: Wanneer het Gedeputeerden te doen was om een principieele beslissing, dan zouden zij in hun voorstel zeker ..iet de mogelijkheid hebben opengelaten om de gehuwde nibtenares in sommige gevallen te doen handhaven. Mevr. BESUYEN kondigt een amendement aan, strekkende om de gehuwde ambtenares te handhaven, doch een bepaling in '- leven te roepen, die verhindert, dat, als zij huwt, zij aanspraak kan maken op uitkeering van drie maanden wachtgeld. De heer L. J. DE JONG is van oordeel, Öat door aanneming van dit amendement de engewenschte reglements-toepassing, waarvoor Gedeputeerden door invoering van art. 45a willen waken, e:: onmogelijk wordt gemaakt. Een zoo pijnlijk voorsiel als door Gedeputeerden is gedaan, was niet noodig geweest- De heer GERBRANDY (Gedep.) zegt, dat zonder art. 45a het misbruik niet is te voorkomen. Alleen de uitweg die Gedeputeerden gevonden hebben, is de eenig juiste. Over al of niet invoering van art. 45a wordt gestemd. Het artikel wordt aangenomen met 30 tegen 16 stemmen. Tegen stemden de heeren Wuite, Houwen, Falkena, Reitsma, Hillebrand, Geerts, De Vos, Molenaar, V. d. Goot, Sikkema, De Boer, Jansonius, K. de Jong, L. J. de Jong, mevr. Besuyen, mej. Van Dijk. Mevr. BESUYEN dient daarop een amendedement in om 't voorgestelde art. 47 W. R. en A. R. zoodanig te wijzigen, dat daarin bepaald wordt, dat aan de huwende ambtenares, die ontslagen wordt, drie maanden wachtgeld wordt uitbetaald. De heer GERBRANDY (Gedep.): Dat zou het kwaad, dat we pas gekeerd hebben, doen terugkeeren. Mevr. BESUYEN: Ik wil er, nu men de ambtenares dit onrecht heeft aangedaan, neg voor haar uit halen, wat er voor haar uit te halen is. Het amendement van mevr. Besuyen, in stemming gebracht, wordt met 16 tegen 29 stemmen verworpen. Vóór de zelfde heeren en dames, die zooeven tegen opneming van art. 45a hebben gestemd. Thans wordt aan de orde gesteld: --- De verpleging van behoeftige krankzinningen en idioten. De uitgaven van de provincie ten behoeve van de verpleging van behoeftige krankzinnigen en idioten zijn de laatste jaren aanzienlijk gestegen. Op 't oogenblik zijn deze uitgaven geklommen tot f 216.000 's jaars. Ofschoon Gedeputeerden niet willen, dat de provincie zich geheel en il terugtrekt van dit terrein, meenen zij toch, dat op de uitgaven voor de krankzinnigen belangrijk bezuinigd moet worden. Zij stellen daarom voor, met ingang van 1 Januari 1925 voor iederen patiënt geen grootere bijdrage meer te verleenen dan f 125. Het totaal der prov. uitgaven voor dat doel zal daardoor teruggebracht worden tot plm. f 85.000. Een bezuiniging dus van f 131.000 's jaars. Zooals bekend heeft dit voorstel reeds 'ia. allesbehalve gunstig onthaal gevonden. De commissie van rapporteurs raadt Gedeputeerden het voorstel in nadere overweging te nemen en te zijner tijd, wanneer de in onderzoek zijnde verbouwing te Franeker is afgeloopen, ook de financieele verhouding aan een herziening te onderwerpen. Wenschen Gedeputeerden dat niet te doen, dan stelt de comimi-sie van rapp. voor, 't voorstel eenvoudig niet aan te nemen. De'heer GERBRANDY (Gedep.): De bezwaren die tegen het voorstel van Gedeputeerden zijn ingebracht, zijn drieërlei, n.l. de ongelijkmatige druk, de benarde toestand der gemeenten en ten derde meent men, dat Friesland toch al zoo weinig voor haar krankzinnigen betaalt, dat er onmogelijk nog minder kan worden betaald. Wanneer deze drie bezwaren door de gemeenten naar voren waren gebracht, dan had spr. daarin niets vreemds gevonden, doch nu de Staten er mee komen, vind ik dat zeer, zeer zonderling. Men klaagt over den ongelijkmatigen druk, doch het is toch vanzelfsprekend, dat de eene gemeente meer betaalt dan de andere. Dat is op 't gebied van armenzorg enz- ook al zoo- Toch is het nog nooit in iemands hoofd' opgekomen de provinciale kas te benutten tot nivelleering der kosten. — Het is ongerijmd, dat de gemeenten, die toch wel voor heetere vuren hebben gestaan, deze kleine verzwaring van het budget niet zouden kunnen dragen. Tweede bezwaar: de benarde toestand dierzelfde gemeenten. Hierover dit: De lasten der gemeenten bewegen zich in een dalende lijn, die der provincie- daarentegen in een stijgende. Nu ook nog van de provincie te vergen dat zij vrijwillig, geheel vrijwillig lasten van anderen, in dezen van de gemeenten, zal dragen, is toch al te dwaas. Dan is ten derde geklaagd, dat Friesland toch al zoo weinig betaalde. Dat is een onjuiste besc_ulc_g_tg. Alleen Zeeland en Overijsel belalen iets meer, de anderen allemaal minder. Het is dus, besluit spr., zóó gesteld, da' de zwaar belaste provincie Friesland aan de spits staat wat betreft de onverplichte bijdragen voor de verpleging van 'Krankzinnigen. En wie kan als Statenlid (en een Statenlid moet toch zorgen voor een sluitende begrooting) nog langer er in toestemmen, dat de provincie die onverplichte bijdragen betaalt? Het voorstel, u aangeboden, besluit spr.. wordt door Gedeputeerden teruggenomen. Gedeputeerden verklaren zich bereid in de a.s. winterzitting nieuwe voorstellen te doen. b.v. dat tijdelijk een vast bedrag per patiënl ten laste der gemeente komt en'de provincie tijdelijk de meerdere kosten betaalt- De heer NAUTA toont zich nog al beleedigd over deze verklaring van. de zijde var. Gedeputeerde Staten. Hij wenscht dat het stuk, zooeven door den heer Gerbrandy gelezen, gedrukt aan do leden wordt rondeld en morgen in bespreking gebracht, Spr. dient in dezen geest een voorstel in. De VOORZITTER: Het voorstel is door Gedeputeerden terug genomen. Daarop morgen terug te komen zou geen goede manier van behandeling zijn.. De heer JANSONIUS is het hier niet mee eens. Er moet, zegt hij, gelegenheid worden gegeven op de verklaring van Gedeputeerden critiek te oefenen. De heer GERBRANDY is van oordeel, d«' er voor den heer Nauta geen reden is, zich door de verklaring, iie liij zooeven heeft afgelegd,- belee.ligt Ie voelen. De heer L. J. DE JONG* We moeten gelegenheid krijgen onze bezwaren regen 't geen door den heer Gerbranly gezó;-;] i?. te uiten Ik geloof, dat veel van. wat de heer Gerbrandy gezegd heeft, aanvechtbaar is. De 'heer FALKENA is het geheel met den heer De Jong eens. Deze wijze van behando- Ur.» is wel heel nieuw. Men krijgt een pak slaag en heeft niet eens het recht zich te verdedigen. Daar kan ik me niet mee verceiilgen De heer TH. RENGERS heeft er ernstig bezwaar tegen om dit debat morgen voort te De 'heer NAUTA. En ik laat 't er niet bii zitten. De Staten zijn als kwajongens behandeld. De VOORZITTER. Ik breng het voorste!- Nauta om morgen op de zaak terug te komen, in stemming. , De heer NAUTA. 't Is er u om te doen de zaak den kop in te drukken. Ik vraag eerst gele»" "ïheid de nota in bespreking te' brengen. 't Eind van 't lied is, dat het voorslel- Nauta om radering te schorsen tot morgen en dan 't debat voort te zetten, nu toch dadelijk in stemming komt. Het wordt aangenomen met 23 tegen 20 stemmen. Tegen de heeren: Okma, Groene veld, Bokma, Marra, Reitsma, Anema, Heeringa, Krol, Tamminga, Feitsma, Th. Rengers, K. de Jong, S. W. de Jong, Visser, Leenstra, Dijstra, Gerbrandy, Dijkstra, E. v. W. Rengers, Eisma. De vergadering wordt hierop tot morgen, tien uur, verdaagd. --- GERECHTSHOF LEEUWARDEN. Huurbaas en huurster. Op een avond was te Leeuwarden de heele Houtstraat in rep en roer. Vlak voor de woning van mej. Lydia Braak_ma stonden de menschen opeengehoopt, om te zien hoe de verhuurder Theunis H., 47 j., lijstenmaker te Leeuwarden, het bovengenoemd huis, na vooraf het slot te hebben laten verwijderen door zijn metgezel A. Wijbenga, binnen trad. Het huisje was het eigendom van den verhuurder. De bewoonster was op dat oogenblik uit logeeren bij familie; haar man toefde in Canada, waar hij, gezien de slechte tijdsomstandigheden hier, werk zou trachten te vinden. Het plan was dat zijn echtgenoote hem, was Foiiuna hem welgezind, naar 't verre Westen zou volgen. Waarom de huiseigenaar de woning binnendrong? Mej. Lydia Braaksma had nog huur te betalen over een volle maand, zijnde een bedrag van f 10. Toen de verhuurder bovendien nog hoorde, dat de huurster van plan was haar man te volgen, kon 't niet anders, of hij werd bevreesd, van zijn huur weinig meer te beuren. Vandaag stond de verhuurder in hooger beroep terecht voor het Gerechtshof. Bekl. verklaart, dat de huurster, zoo langzamerhand bezig was het heele huis ie vernielen. Hij is op den avond van 19 Febr. te zamen met Wijbenga, het huisje binnengedrongen, nadat bekl. tevoren de politie en nots. Óttetna over de kwestie had geraadpleegd. De president: Hebt u persoonlijk de deur geopend? Bekl.: Neen, dat deed Wijbenga. De president: Dan hebt u Wijbenga daarom verzocht. Bekl. ontkent dit, omdat Wijbenga uit eigen beweging zelf aangeboden heeft hem assistentie te verleenen en, aan de achterzijde binnengeklommen, de voordeur voor hem heeft geopend. De president vindt dit een eigenaardige manier van spreken. Waarom niet rond voor de zaak uitgekomen. Verder vindt de president het bezwarend voor bekl., dat noch hij, noch zijn huurophaler, geïnformeerd hebben naar het adres van de huurster, wat toch gemakkelijk genoeg geweest was, daar een buurvrouw van alles op de hoogte was. Het woord is daarna aan den procureurgeneraal. Bekl. heeft gezegd, aldus spr., dat hij äan Wijbenga geen opdracht heeft gegeven om de deur open te breken. Maar vast staat, dat bekl. de deur is binnengegaan en dat is het feit, waar het om gaat. En,al heeft bekl. dat ook gedaan op advies van zekere autoriteiten, hij blijft strafbaar en de boete van f5O subs. 50 dagen hechtenis, waartoe bekl. door den politierechter werd veroordeeld, acht spreker dan ook geenszins te zwaar. Spr. eischt dan ook bevestiging van dat vonnis. Het woord is daarna aan den verdediger van bekl., mr. M. E. Hepkema. Na 't vonnis van den politie-rechter is verdediger door den bekl.. advies gevraagd. En op spr.'s advies is bekl. daarna in hooger beroep gegaan. Tijdens het verhoor is door den president de opmerking gemaakt, dat H. als • huisjesverhuurder niet zoo gunstig bekend staat. Tegen deze uitdrukking moet verdediger, als voorzitter van de huurcommissie, opkomen. Integendeel, bekl. staat als verhuurder van woningen goed aangeschreven. Getuigt daarvan niet het feit, dat H. gedurende zeven jaar, dat de familie Dam zijn woning in huur had, nooit den huurprijs van f 2.50 per week heeft verhoogd. Bekl. had hiertoe zeker hot recht gehad, omdat de verhuurder na 1 Jan. 1918 den huurprijs met 20 % mocht verhoogen en na 1 Aug. 1923 met 50 %. Het Hof dient zich te plaatsen op het standpunt van bekl. Wat was toch de toedracht? Dam vertrok naar Canada, zonder dat H. hiermede in kennis werd gesteld. Later kwam dit hem ter oore en tevens, dat ook mej. Dam plan had haar man te volgen en dat inmiddels al eenige meubelen waren verkocht. En nu was de huurster eenige weken huur achterop en nergens te bereiken. Toen is bekl. bij verschillende autoriteiten gaan informeeren en kreeg hij den raad zichzelf maar recht te verschaffen. En dat heeft bekl. toen gedaan en zichzelf toegang verschaft tot de woning, welke toch zijn eigendom was en feitelijk door de huurster niet meer werd bewoond, al stonden er nog enkele meubels in. Juridisch acht spr. het geheel onjuist, dat men het ten laste gelegde gaat kwalificeeren als wederrechtelijk binnendringen of huisvredebreuk. Bekl. behoort dan ook te worden vrijgesproken en in ieder geval schijnt pi. de opgelegde boete voel te hoog, omdat de huurster "had zorg te dragen, dat de huur op tijd betaald werd e:i zij H. met haar tijdelijk vertrek in kennis had moeten stellen. Uitspraak Zatefdag a.s. voorm. 11 uur. --- Arresten. Rones S., 25 j. en Fokke 8., 24 j., arbeiders te Surhuisterveen, beschuldigd van drefstal door twee vereenigde personen te Nuis in de gemeente Marum. Door de rechtbank te Groningen werd do eerste bekl. veroordeeld tot "l jaar gevang., de tweede tot 8 maanden gevang., onder aftrek der voorloooige hechtenis. _ De advocaat-generaal eischte bevestiging met verzwaring der straf voor 8., n.l. veroordeeling ook" tot 1 jaar. Heden heeft het Hof beiden veroordeeld tot 1 jaar gevang onder aftrek van preventief. Het Gerechtshof heeft Wieger R„ 40 j., gedetineerd, wegens diefstal van een jas, toebehooreude aan Jaa Talsma, welk misdrijf gepaard ging met inbraak, veroordeeld tot 1 raar en 8 maanden gevang. De rechtbank te Leeuwarden had bekl. veroordeeld tot 1 jaar gevang. M. S., huisvrouw van W. V. te Grijpskerk, wegens brandstichting in eigen huis, is veroordeeld tot 1 jaar gevang, met aftrek van de voorloopige hechtenis. --- Berichten uit Stad en Dorp Mond- en klauwzeer. LEEUWARDEN. Gedurende het tijdvak 13—19 Juli zijn in deze provincie 2266 gevallen van mond- en klauwzeer geconstateerd in 39 gemeenten (niet in Bolsward, Dokkum, Harlingen en Schiermonnikoog). GORREDIJK, 21 Juli. Het Zangconcours, dat hier Zondag a.s. gehouden zal worden, belooft in alle ritterend te zullen slagen. Van de 32 ingeschreven koren iüich geen enkel teruggetrokken, zoodat het aantal, zangers alleen al ongeveer 1500 zal bedragen. In 't geheel zijn er 10 medailles uitgeloofd, waaronder drie gouden, a's eerste prijs in elke afdeeling. In den eerewedstrijd is een zilveren lauwertak de prijs, terwijl als directeursprijs een zilveren eerekruisje beschikbaar is gesteld. De Jury bestaat uit de heeren Paardekooper van Leeuwarden, Alt van Bolsward en Hoogslag van Sneek. Het Uitvoerend Comité, waarvan de Burgemeester onzer gemeente Eere-voorzitter is, heeft kosten noch moeite gespaard, om dit feest goed te deen slagen. Gorredijk zal op waardige wijze de zangers en zangeressen ontvangen, en als het weer zoo is als vorigen Zondag, zal het jubileum- van het „Frysk Sjongkoar" op schil terende wijze gevierd worden. Zaterdagavond wordt in de feesttent op het terrein aan de donateurs van het kooien de leden van V. v. V. een feestavond aangeboden. Het programma behelst o. m. een Frysk Sjongkonr-Revue, van G. G. v. d. Zwaag." In deze revue worden verschillende feiten uit het 15-jarig bests.an van het koor nog eens naar voren gebracht; herdacht worden zij, die meegewerkt hebben tot den bloei .illende aardige momenten e operettes „Docns torjuchte komd" en Ut it Wetterlân en fen it Súderséstrân", benevens een enkel fragment uit „Frysko Trou", worden nog eens opgeveerd. Ook den tweeden avond zal deze revue worden opgevoerd. Ons muziekcorps „Ad Altiore Concordia" verleent beide avonden haar medewerking, terwijl het bovendien Zondagavoud van 7A—B uur neg concert geeft. OUDEGA (Small.), 24 Juli. In de voor drie jaar drooggelegde Oudegaster- en Westerzanding zijn de laaggelegen stukken, die door de koopers rijkelijk bemest zijn, thans met een prachtig kleed van witte klaver overdekt. De hoogere deelen, die schraal bemest zijn, vertoonen een doodsche, dorre oppervlakte. In elk der drooggemaakte meertjes zijn reeds een tiental huizen gebouwd. De daarbij behoorende stukken slaan er 't gunstigst voor. --- Begrafenis ds. S. Huismans. LOëNGA, 23 Juli. Hedenmiddag had op het kleine kerkhof alhier de teraa'rdebestelling plaats van het stoffelijk overschot van ds. S. Huismans, Geref. pred. te Doetinchem. In de consistorie der Hervormde Kerk spraken ds. H. Dethmers en de afgevaardigden van Anjum. Daarna werd de droeve tocht naar het kerkhof ondernomen. Nadat de kist was neergelaten, sprak namens het Chr. Frysk Selskip dr. G. A. Wumkes. Hierna sprak de afgevaardigde van de kerk van Doetinchem. Namens de classis Zutphen sprak ds. C. A. van Nood van Vorden. De kerk van Zevenhoven sprak bij monde van haar predikant ds. J. G. Übbink. Allen getuigden van den trouw, de staudvastigkeid erl de liefde voor het beginsel van den overledene. Een zwager dankte voor de belangstelling. HEERENVEEN, 24 Juli. Twee dertienjarige schooljongens der o. 1. s. hadden de gewoonte om, wanneer de onderwijzeres met do klas in het gymnastieklokaal aanwezig was, door het raam in het leerlokaal te klimmen. Zij gapten dan geld van het reisfonds der school. Driemaal werd geld vermist, tezamen pl.m. 9 gulden. De politie, die de jongens tot bekentenis wist te brengen, maakte proces-verbaal op. LEMMER, 24 Juli. Zooeven is alhier telegrafisch bericht ontvangen uit Bunschoten, dat aldaar hedenmorgen door visschers zijn aangebracht, de in de Zuiderzee drijvend gevonden lijken van den j.l. Vrijdagmiddag verdronken schipper Tielemans en van één van zijn dochtertjes. BALK, 24 Juli. Heden werd op het schoon gelegen landgoed „Rijsterbosch" de landdag gehouden van de Christ. Hist. Unie, uitgaande van den Kamerkring Leeuwarden. Te 11 uur opende Ds. .Hoekstra van Ternaard dit samenzijn, waarna achtereenvolgens optraden Mr. Dr. Schokking met het onderwerp: „Het doel in 't oog houden", Dr. Lovink sprekende over: „De toekomst van den landbouw"; de heer ïilanus over: „Geeft acht" en Ds. Voorsteeg over: „Efficiency. De pauze werd aangevuld door muziek van de Chr. muziekvereen. „Concordia" van Balk, terwijl tusschen den len, 2en, 3en en 4en spreker het Chr. Meisjeskoor „God is mijn lied" van Balk op verdienstelijke wijze een zestal nummers ten beste gaf. Tegen halfzes sloot de heer Schurink dezen alleszins geslaagden landdag met dankzegging. DRACHTEN, 24 Juli. De deelname aan het Dinsdag e.k. alhier te houden paardencourses overtreft de daaraan gestelde verwachting. Voor de keuring van aangespannen tuigpaarden zijn niet minder dan 56 paarden aangegeven. Onder de aangiften voor deelname aan het springconcours voor officieren en heerrijders bevinden zich een viertal officieren die dezer dagen aan de Olympische spelen te Parijs hebben deelgenomen. Voor dit springconcours, om prijzen van f 175, f 125, f 75, f 50 en f 25 zijn 16 paarden opgegeven, n.1.: 1. Mimi Bluette d. br. merrie R.P., P. M. R. Versteegh, luit. kon. mar. kl. 4. 2. Hans br. ruin R.P., Jhr. A. van Lennep, luit. huzaren, kl. 4. 3. Kroonpr. Wilhelm, br, ruin, F. J. van der Kroon, luit. huzaren, kl. 4. 4. Liesje, vos merrie, B. Hasselman, luit. huzaren, kl. 4. 5. Groendolen, br. merrie R.P., M. Goote luit. veld-artillerie, kl. 4. 6. Janne, dr. br. merrie, A. Asman, luit. veld.-artillerie, kl. 4. 7. Keesje, d. br. merrie, J. C. van Apeldoorn, luit. veld-artillerie, kl. 4. 8. Black Diamond, zw. 'merrie R.P., Pohud de Mortanges luit. huzaren, kl. 4. 9. Wllly, br, ruin R.P., G. F. Immink, luit. huzaren, kl. 4. 10. Hls Excellence 11, br. ruin, P. M. R. Versteegh, luit. kon. mar., kl. 4. 11. Reynaerd, vos ruin, Jhr. A. van Lenrrep, luit. huzaren, kl. 4. 12. Roland, br. ruin, J. M. de Kruijft. kapt. veld-artillerie, kl. 3. 13. Ludendorff, br. ruin. F. J. van der Kroon. luit. huzaren, kl. 3. 14. Juiiana, 1. br. merrie R.P., J. M. de Kruyff, kapt. veld-artillerie, kl. 3. 15. Gamin, vos ruin, C. H. Labouchère, ritm. huzaren, kl. 1. 16. Electra, 1. br. merrie, J. M. de Kruyff, kapt. veld-artillerie, kl. 1. Voor mededinging aan een jachtrit met elndloop, afstand pl.m. 1600 M., met eindloop pl.m. 600 M., zijn 8 paarden ingeschreven, t.w.: 1. Groendolen, halfbloed, M. Goote, luit. veld-art. 2.' Araignée du soir, halfbloed, Pahud de Mortanges, luit. huzaren. 3. Lady Canbeen, halfbloed, B. Hasselman, luit. huzaren. 4. Béb_, volbloed, G. Immink, luit. huz. 5. Kronprinz Wilhelm, halfbloed, F. van der Kroon, luit. huzaren. R. Jane, volbloed, A. Asman, lult. veldartillerie. 7. Keesje, halfbloed, J. C. van Apeldoorn, luit. veld-artillerie. fi. Tarass Boulba, volbloed, P. M .R. Versteegh, luit. kon. mar. (berijder R Siemens, res. luit. huzaren). De prijzen voor den jachtrit bedragen £ 125, f 100, _ 50 en f 25. --- Muziekconcours Kollum. KOLLUM, 24 Juli. Ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de mraiekvereen. ~Wilhelmina" is heden alhier in 't Witwaterboseh een concours van. Christelijke Harmonie- en Fanfarecorpsen gehouden. 26 Corpsen namen deel. De uitslag is als volgt: 3o afd. ..Advendo" te Lioessens, 89% p. 3e pr. a. „Do Bazuin", Kollumerpomp, 87 p. 3e p. b. ~Soli Deo Gloria" te Nes, 86 p., 3e pr. c. „Buphonia" te Wommels, 80 p., 4e pr. a ~De Bazuin" te Triemen, 75% p. 4e pr. b. „De Bifzuin" te Winsum (Gr,) 72 p. ~Harmonie" te Marum (Gr.) 71 p. „Hallelujah" te Marrum, 69 p. „Sol. Deo Gloria" to Drogeham, 68 p ..Harmonie" te Zwaagwesteinde, 64% p. ~Excelsior" te Surhuizum, 63 p. ~De Lofstem" te Suameer, 63 p. ~Speelt wel" te Suawoude, 60% p. „Hallelujah'' te Zevenhuizen, 51% p. }e en 2e prijs niet toegekend. 2e Afd. „Hallelujah" te Bergum, 125 p., Ie prijs en directeursprijs. „Hêman" te Zuidwolde (Gr.), 113 p., 2e e rijrt a. „De Bazuin" te Holwerd, 109 p., 2e pr. b. „Advendo" te Dennenoord, 91 p., 3e pr, „T7.D.1." to Ooster-Nijkerk, 76 p. „Het Heidebloempje te Harkema-Opt-inde. 63 p. Ie afd. „Melodia Oranje" te Ee, 139 p., Ie pr. a en directeursprijs. „Crescendo" te Dragten, 125 p., Ie pr. b. „Excelsior" to Orijpskerk, 77 p. „Hallelujah" te Anjum. 73% p. Afd. Uitmuntendheid. „Harmonie" te Warns, 107 p., 2e prijs en b-ursprljs. „Euphoiria" te Engwierum, 78 p. 3e prijs. Ie prijs niet toegekend. De p- ijzen bestonden uit verguld zilveren en zilveren lauwerkransen en distinctieven cc. medailles. De dlrectoursprijzen waren kunstvoorwerpen. Als juryleden fungeerden de heeren N. A, Bouwman to 's-Gravenhage, Joh. Schuitmaker te Amsterdam en J. H. van Dapperen te Baarn. JOURE, 2 3 Juli. Op het sportterrein „de Kooi" werd hedenmiddag door de leerlingen der openbare U.L.0.-school een schoolsportdag gehouden. Onder leiding van den heer J. W. Muns, hadden verschillende oefeningen en wedstrijden plaats, met den volgenden uitslag. Kjlasse I, Jongens, prijs Jan Schaper, Joure. Meisjes: Pietje Bakker, Langweer. Klasse 11. Jongens: Hubertus de Jong, Joure. Meisjes: Sietske Loopstra, Joure. Klasse 111. Jongens: Hille v. Delden, Joure. Meisjes: Jeltje Speerstra, Scharsterbrug. Kaatsen: prijzen Jan Cornel en Hille v. Delden alhier. De prijzen bestonden uit wisselmpdailles en luxe voorwerpen. Tot slot voerden de meisjes der hoogste klassen een bloemendans uit, die zeer bij het publiek in den smaak viel. Ter opluistering werd nog een korfbalwedstrijd gehouden tusschen „Hercules" Oldeboorn en „S.E.G." Joure. Eerstgenoemde club won met I—o. LEMMER, 23 Juli. Het 3-jarig zoontje van den heer A. Rijenga alhier ïiad bij het naar bed gaan een kettinkje meegnomen, waarmee het speelde. Plotseling hoorden de ouders een angstig geschreeuw. Ze vonden het jongetje bijna gestikt; het had n.l. het kettinkje ingeslokt. In allerijl werd een dokter ontboden, die na veel moeite er in slaagde het kettinkje, dat in de keel was blijven steken, terug te halen. JOURE, 24 Juli. Gisteravond werd in de bestuursvergadering van de vereeniging van Vreemdelingenverkeer alhier besloten dit jaar een tweedaagsch feest te organiseeren en wel half of einde September. Op 't programma staat: Ie dag: Concours van dilettanten strijkorkesten, hetwelk men denkt te houden ia een te bouwen tent, plaats biedende voor circa 700 â 800 personen. 2e dag: Groote keuring van tuigpaarden in 2 klasseri, alsmede carousselrijden van dames met springconcours. En tol slot jachtrit, achter jagermeester, iets zeer nieuws voor Friesland. Men is nog bezig om avondfeesten daaraan te verbinden. --- RAAD OLDEMARKT. De gemeenterekening over 1923 werd aangeboden, sluitende, wat den gewonen dienst betreft, met een voordeelig saldo van f 6304,90, wat den buitengewonen diensi betreft, met een nadeelig saldo van f 727,93. Toegestaan werd aan de vereeniging „Het Klaverblad" te Oldemarkt een bedrag van f 1650, voor een landarbeidersplaatsje voor K. Poepjes. Tot ambtenaar van den Burg. Stand werd benoemd de heer R. H. Bos, die echter de benoeming in beraad wenscht te houden. De opening der naweide op de Broeklanden wordt bepaald op 20 Augs., de sluiting op 8 Oct. Voor toelating van vee van buiten de gemeente wonende eigenaren, wordt een maximum gesteld. --- AFLOOP VERKOOPINGEN. VEENKLOOSTER, 23 Juli. Finale door notaris F. Wassenberg: I. Voor de erven H. Bottema: perc. 1, een huls, waarin bakkerij, met erf, staande en gelegen te Zandbulten, 9 36 are. Kooper J. Vogelsarig te Zwagerveen, voor f 5454. perc. 2, een perceel bouwterrein, 9.36 are, liggende aan het vorige perceel, kooper J. Vogelyang te Zwagerveen, voor f 375. 11. Voor G. A. Boerema: perc. 3, een huis met hok en erf aan den kruisweg te Zwagerveen, 7.70 are; perc. 4,, een perceel bouwterrein 7.70 are, aan het vorige perceel; perc. 5, een perceel weiland. 59.20 are, ten.oosten van perc. 3 en 4, kooper H. Kootstra te Zwagerveen, bij samenvoeging voor f 2558; perc. C, een perceel bouwland onder Zwagerveen, 42,80 are. Kooper H. Broer-ma te Zwagerveen, voor f 4 62. 111. Voor B. K. Bouma: perc. 7, een huis met hok en erf aan den kruisweg te Zwagerveen; 4.35 are. Kooper J. Vogelsang te Zwagerveen, voor f 1359; perc. 8, een perceeltje bouwterrein, 4.40 are aan het vorige perceel, kooper de firma RekV:er te Zwagerveen veer f 401. IV. Vooi- B. de.Jong: ' perc. 9, een huls met hok en erf aan don kruisweg te Zwagerveen, 6,40 are, kooper H. van der Bij te Zwagerveen, voor f 1401. --- GEMENGD NIEUWS. Mobilisatieslachtoffers. De minister van oorlog heeft inlichtingen verstrekt op het adres van het comité "tot hulp aan mobilisatie slachtoffers, te Drachten, betreffende een wettelijke regeling ter zake van hulpverleening van Staatswege aan mobilisatie-slachtoffers. Het treffen van een bijzondere wettelijke regeling zou, aldus de minister, niet uitvoerbaar blijken, omdat formuleering van de gevallen, die daaronder zouden moeten vallen, niet wel doenlijk zou zijn wegens het gemis van' elk aanwijsbaar verband tusschen de uitoefening van den militairen dienst en de ziekten of gebreken; en bovendien, een wettelijke regeling, die voor een groep personen, niet vallende onder de toen geldende Pensioenwet, pensioenrechten zou verzekeren, zou consequenties medebrengen ten aanzien van tal van anderen, in het bijzonder ten aanzien van hen, die onder de oude pensioenwet gepensionneerd zijn, die niet zouden zijn te aanvaarden. --- Debacle bij een Deventer kassiersfirma. Door de rechtbank te Zutphen is het faillissement uitgesproken van de effecten- en kassiersfirma J. Brinkman. Bij het onderzoek door den curator zijn op het kantoor noch adviezen, noch in geld, noch in fondsen aangetroffen. Men vermoedt, dat alles verdwenen is. Op het gebouw rust een hypotheek van f 23.000. Woensdagmorgen was een verhuisinrichting uit Den Haag bezig de meubelen uit het gebouw te halen. De curator heeft deze verhuizing onmiddellijk laten stopzetten en de meubelen in beslag laten nemen. Door de politie is een onderzoek ingesteld naar aanleiding van bij haar ingekomen klachten over gelden, die deze firma voor effecten-aankoop waren toevertrouwd. De heer Brinkman heeft Maandag nog te Amsterdam vertoefd. Verschillende ingezetenen zijn voor groote bedragen bij deze debacle betrokken. Voor zoover is rragegaan, was de sale-inrichting ongeschonden. Tegen den heer Brinkman is een bevel tot aanhouding uitgevaardigd. --- Onze kwijnende boomen. Allerlei veronderstellingen zijn er reeds geuit omtrent de oorzaak van het kwijnen der boomen, dat op tal van plaatsen wordt opgemerkt. De Plantenziektenkundige dienst zocht het in de abnormale klimatologische gebeurtenissen der laatste jaren als strenge koude, groote droogte, enz. De hoogleeraar Stomps van den Hortus te Amsterdam denkt er al ongeveer evenzoo over en met den Plantenziektenkundigen Dienst is do professor van meening, dat men zich niet zoo ongerust behoeft te maken. Aan een medewerker van het Hb 1. verklaarde hij: „Aan 't ontstaan van een reeks verschillende planten-, i. c. boomenziekten tezelfdertijd geloof ik niet. Het is bekend, dat in de natuur een groote specificiteit heerseht: elke plantensoort haast heeft weer haar eigen schimmelsoort, waarvan zij te vreezen heeft voor haar bestaan. Zoodat slechts een enkele bepaalde schimmel een enkele bepaalde boomsoort kwaad kan doen! Welnu, als ongeveer op denzolfden tijd verschillende boomen symptomen gaan vertoonen, die ziekte-verschijnselen lijken, dan zou daaruit voortvloeien dat tallooze boomen tezelfdertijd zouden zijn aangetast door de ééne schimmelsoort, die uit de vele bestaande voor hen gevaarlijk zou zijn. Dit nu lijkt me niet zeer aannemelijk!" Als waarschijnlijke oorzaak van bet kwijnen der boomen noemde de professor: „Sinds de oorlogsjaren schijnt, zooals algemeen bekend is, de natuur wat in de war. De winter verglijdt veelal zonder noemenswaardigen overgang in den zomer: de tusschenperiode, de Lnte, schijnt te ontbreken. En daardoor komt hel voor, dat de grond bijwijlen vier., vijf, soms zelfs zes maanden bevroren is. Het gevolg is, dat het voor eiken groei zoo noodige vocht ongeregeld en onvoldoende lit de wortels doordringt. En daar dit verschijnsel zich nu reeds eenige jaren achtereen geopenbaard heeft, is het m. i. zeer wel mogelijk, dat juist nu, dus na enkele jaren herhaling, de nadeelige gevolgen van dien zich doen gevoelen. Resumeeiende: voor een bijzondere vrees lijkt mij vooralsnog geen reden. Wat oud en afgeleefd is, zal gedoemd zijn te verdwijnen. En voor het jongere en sterke zal de natuur zorgen, ook al schijnt zij de laatste jaren wel wat uit Jhaar evenwicht". --- De roofmoord te Culomborg. Een gewezen politie-rochercheur door de bevolking als de dader aangewezen. Men nerinnert zich nog goed den afschuwelijken moord, twee dagen vóór Kerstmis van het vorige jaar gepleegd te Culemborg op den 76-jarigen boer Toon van Wiggen en zijn 63-jarige zuster Gerrigje. Er zijn indertijd verschillende verdachten aangehouden, maar ze moesten weer worden losgelaten wegens gebrek aan bewijs. On n behoorde ook zekere F. 11., die, toen hij zich des morgens van den 14 Januari naar het station begaf, door drie beambten der rijkspolitie gearresteerd werd en onmiddellijk naar Tiel overgebracht. Drie dagen na zijn aanhouding evenwel keerde hij tot ieders groote verbazing weder in het stadje terug. Op deze invrijheidsstelling reageerde do bevolking op zeer aggressieve wijze. Eerst heimelijk, maar allengs driester, en ten laatste openlijk werd uitgesproten, dat IL, die ongunstig bekend staat, bij deze geruchtmakende misdaad betrokken is geweest. De toestand was dus deze geworden, aldus een speciale verslaggever van Het Vol k, die den stand van zaken te Culemborg heeft ópgenoinen, dat „het oper _cht" den dader of medeplichtige aaiv Maandagavond heeft de id van de bevolking jegens hem, dien zij minstens als medeplichtige aan de misdaad beschouwt; tot een min of meer rumoerige demonstratie voor de woning van H. geleid. Sinds 's middags vier uur bevond hij zich als naar gewoonte in een kroeg, nabij zijn woning, welke hij om zeven uur nog niet verlaten had- Men verwachtte dus wederom het weerzinwekkende tooneel te zullen zioo., dat de man in zwaar beschonken toestand over den weg zwaaiend; zich naar huis zooi begeven. Steeds grooter werden de groepen van mannen en vrouwen, die voor de kroeg en in de nabijheid van zijn wonen.r .amenschoolden. Steeds dreigender ook. werlen de kreten die men uitte Men was van plan, cru als de verdachte uit de kroeg zou komen, hem te grijpen en aan de politie over te leveren. Men oordeelde en sprak het openlijk uit: '„Als de justitie hem dan niet grijpen wil, zullen wij hem opbrengen." Toen legen half elf de te hcop geloopen bevolking tot een' kleine duizend personen was aangegroeid, bewoog zich een groot aantal ageuten tusschen het publiek, op alle gebeúrlijkheden voorbereid. Om elf uur verliet H. vrij nuchter de herberg, in gez_schap van een kameraad, uitgejouwd en openlijk beschuldigd door velen. De politie vond geen termen hem wegens dronkenschap te arresteeren. Hij begaf zich dus regelrecht naar zijn op ruim honderd meter van de kroeg gelegen woning. Daar werd hij, juist voor de deur door twee mannen uit het publiek onder den uitroep: „Jij bent de moordenaar!" vastgegrepen met hei klaarblijkelijk doel hem naa_ het politiebureau Ie brengen. De politie kwam toen evenwel tusschenbeide en ontzette den man. Het publiek, dat in zeer opgewonden toestand verkeerde., werd daarna door de agenten, die de sabels hadden getrokken, uiteen gedreven, Het Volk verneemt nog de volgende bijzonderheden omtrent dezen man: H. is een gehuwd ingezetene van omstreeks S5-jarigen leeftijd en Drent van geboorte. Nu omstreeks acht jaren geleden kwam hij te Culemborg wonen, waar hij veldwachter en na de reorganisatie van het politiekorps agent tweede klas werd. Te voren was hij eenige jaren agent van politie te Harderwijk en Baarn geweest. In 1917 werd hij agent eerste klasse en in Januari 1919 volgde zijn bevordering tot reCberc_a_t_ Van onbenpi-okpn ged jaren, dat hij deel uitmaakte van I; korps, niet geweest. Ten slotte namen de klachten, die over zijn doen en laten werden ingediend, dermate toe, dat hij als politieman niet langer te handhaven was en op 1 Nov. 1923 werd hij dan ook wegens wangedrag genoodzaakt ontslag te nemen. Het werd er nu met den man niet beter op. Vooral drankmisbruik nam nog toe en zijn omgang met lieden van verdacht allooi trok algeineen de aandacht. Maar wat ook en in het bijzonder de aandacht trok, zoowel van de politie als van do bevolking,-was het feit, (lat H., die reeds als politieman, met een vrij behoorlijk inkomen, niet kon rondkomen en steeda in financieele moeilijkheden zat, slechts enkele maanden na zijn ontslag bij de politie zich veel gemakkelijker bewoog en in zijn uitgaven zeer royaal was. Hij was wel is waar inmiddels reiziger geworden voor een meubell'abriekje, maar op een zeer bescheiden salaris, minder dan hij bij de politie had. Het is gebleken en ook de politie — die H. niet uit het oog verloor — heeft bij haar nasporingen dit feit geconstateerd, dat H. vrij plotseling over vee! en groot geld beschikte en voor somtijds kleine uitgaven bankbiljetten van honderd gulden wisselde. Ook schulden, die hij tijdens zijn loopbaan als politieman bij verschillende personen en instellingen gemaakt had, vele honderden guldens bedragende, werden toen door hem betaald. Hoe kwam H. plotseling in financieel zoo gunstige conditie? Dit is nog niet opgehelderd. Dal een en ander de justitie, die daarvan door de politie op de hoogte moet zijn gebracht, er niet toe heeft geleid opnieuw-in te grijpen, heeft onder de Culenrborgsche bevolking niet alleen een zekere ongerustheid, maar ook groote verbittering gewekt. Met de gevolgen waarvan hierboven melding wordt gemaakt. De feiten, waaruit de bevolking meent ie mogen concludeeren, dat H. op eenigerlei wijze betrokken is bij de, één maand na zijn. ontslag bij de politie, gepleegde misdaad, worden de volgende genoemd: 1. H. wordt beschouwd als een volkomen. ingewijde in het doen en laten van de boerenlieden. Als politieman was hij b met het onderzoek naar een eenige maaan den vóór de inbraak en moord geplet diefstal van geld bij Van Wiggen. Toen heeft hij op last van den. commissaris voor deursloten cii voor een waakhondje gezorgd; 2e. de omstandigheid, dat na de misdaad ook maar het geringste spoor van de daders, ontbrak, wat zou wijzen niet alleen op groote geslepenheid en voorzichtigheid, maar ook op de wetenschap van welke hulpmiddelen de politie gebruik maakt bii haar opsporingswerk: 3e. het plotselinge geldbezit; 4c. het feit, dat de ex-politieman op gean enkele wijze reageert op de tegen hem geuite beschuldigingen. Daar tegenover staan evenwel enkele oudere feiten, die het onwaarschijnlijk maken, dat de Cuiemborgsehe bevolking het b;j het rechte eind heeft. Het'is b.v. ondenkbaar, dat H. zijn plotseling verkregen geld openlijk in het stadje waar hij woont en dus bekend is, zou uitgeven, indien dit geid inderdaad van dit misdrijf afkomstig Er is lot dusverre van do zijde der justitie niets gebeurd. Het Volk meent vooralsnog niet te kunnen aannemen, dat de Tielsche justitie, bij wie sinds geruimen tijd de leiding van het onderzoek berust, niet zou indien er naar haar oordeel voldoende aan-, wijzingen tegen H. waren, cm een strafrechterlijke instructie tegen hem te openen. En daarbij komt dan nog dit, dat het doei de Cuiemborgsehe politie-autoriteiten allerminst buiten gesloten wordt (ï.aciir, dat hej geld, waarover de door de bevolking ver,-dachte stadgenoot thans beschikt, uit een mij dere dan de nu veronderstelde bron afkomstig is. CULEMBORG, 25 Juli. (Per Tel.). Op der justitie is thaus gearresteerd de gej wezen politie-rechercheur Haverman, verdacht van daderschap of medeplichtigheid! aan den moord. ---