GAASTERLAND EN DE VAN SWINDFRENS Als gemeentebestuurders voortvarend Mear dan een eeuw hecht verbonden Als weldoeners groot HUIZE RIJS CENTRUM Groningsch bloed vloeit naar Friesland Het kan soms gebeuren, dat een familie, gekomen van uit een heel andere landstreek, tin de nieuwe woonplaats zóó inburgert, dat ze er geheel mee samengroeit en baar nageslacht op ziijn beurt vasthecht in den nieuwen grond. Zóó 'is het gegaan mat de Fatmi.lie Van Swinderen te Rijs. De Van Swinderens stanrmen uit een Groningsch adellijk geslacht, aanvangende dn de 16de eeuw. Omstreeks 1780 had een lid dezer familie treeds grondbezit in Gaasterland. In 1823 kreeg deze gemeente den eersten grietman uit de famidie; later wend bij m Öiet ambt opgevolgd door zijn broer en diens Koon zette bet aangevangen werk voort tot 1902. Tachtig jaar aaneen heeft een Van Swinderen aan bet hoofd van Gaasterland gestaan en thans nog dient een telg uit dait geslacht het algemeen belang als raadslid dier gemeente. Een .tak van het Gronings-h geslacht heeft zich Ln Frieschen grond geplant en uit hem is opgebloeid een Friesche twijg met Gaaeterlandsche loten. Wat deze familie voor Rijs en voor Gaasterland in velerlei opzichten is geweest is niet te zeggen; wèl dat in honderden harten dankbaarheid leeft voor de weldaden en de zegeningen, persoonlijk en ais imwoner der gemeente vanuit Huize Rijs ontvangen. --- Honderd jaar Van Swinderen op Huize Rijs. Op 5 Maart 1934 huwde freule Rengers, eigenaresse van Huize Rijs, jhr. G. R. G. van Swinderen. Twee weken daarna deed het paar zijn intree op het slot. Het volgend jaar zal het dus een eeuw geleden zijn dat dit gebouw door de Van Swinderen's is bewoond. Dit feit werd bekend bij enkele der vooraanstaande personen in de gemeente. Men overlegde de zaak eens en over 't algemeen was men van meening, dat dit niet ongemerkt mocht voorbijgaan. Een herdenking zou moeten plaats hebben. rrDfi freules Van Swinderen hadden aanvankelijk bezwaar aan de voorgenomen plannen mede te werken Doch later, bij nadere overweging gaven ze toe, dat er wel iets aantrekkelijks school in een herdenking van dit eeuwfeest; vooral omdat de band, die de bevolking met Huize Rijs verbindt, hoewel door de omstandigheden iets losser geworden, toch nog sterk is. Freule Q. J. J. van Swinderen, met wie wij op Huize Rijs een onderhoud mochten hebben, wenschte er echter den nadruk op te leggen, dat de herdenking vooral sober gehouden zal moeten worden. Want wanneer van de bevolking medewerking zou worden gevraagd voor het organiseeren van een grootsch feest, dan zouden er misschien velen zijn, die, uit genegenheid voor de vroegere en tegenwoordige bewoners van het slot, grooter bedrag offerden dan zij konden d-agen. Daarom zij soberheid gewenscht. Een commissie van aanbeveling had gister. Donderdagavond, een vergadering belegd in hotel Rozendaal te Oudemirdum. waar voor belangstellenden gelegenheid was kennis te nemen van wat als voorloopije voorbereiding in eerste instantie zal worden gedaan. De bedoelin" fs dat gevormd wordt een Ee-e-Comité, wa-rvan burgemeester H. Gaaikema van Gaasterland bereids heeft medegedeeld het presidium te willen aanvaarden. Voorts zu'len o.m. burgemeesters uit naburige gemeenten daartoe worden aangezocht. Het werkcomilé moest on deze vergadering worden gekozen. Dat liep vij vlot, ondanks het feit. dat de voorioopige commissie geen aanbeveling had ingediend. Het lag n.l in de bedoeling ieder dorp door een lid te doen vertegenwoordigen. De uitslag van de stemming was aldus, dat het werkcomité zal bestaan uit de voteende personen: .1. H. Alta. Ondemirdi-m. L. K. van Giffen Balk, mei. J. van der Goot. Harich dr. J. Hattink. Wijckel. L. L. de Jong. Bakhuizen mevr. ds. Kok, Nijemidum en F Smits te Sondel. Aan dit comité is de bevoegdheid gegeven, zoo noodig enkele andpre personen in hen werkzaamheid te betrekken Burgemeester J. Krol .17 van Hem Olde- en Noordwolde. verk'-Tde in deze vergadering aanwezig te moeten zijn. eendeels uit persoonlijke vereering voor „mijnheer" Van Swinderen, die hij reeds als 7-jarige jongen heeft leeren kennen, en die hij als mensch heeft geacht en als scherpzinnig jurist heeft bewonderd. Doch óók als vertegenwoordiger van een deel zijner gemeente, Hemelum, dat zoo nauw aan de familie Van Swinderen verbonden was, uit pe~soonlijke relaties en wegens de eigendommen, die de slotheer daar had. HUIZE RIJS --- Jhr. Dr. Wieher van Swinderen De eerste Van Swinderen, die grietman vam Gaas'.erlaind werd, was Jhr. Dr. Wiicher van Switnderen, éie in 1823 op 21-jarigem leeftijd werd benoemd. Hij had een helder hoofd, en zijn intellect scbJKerde reeds jong naar buiten uit. In 1819 was hij met goud bekroond voor ean letterkundige verhandeling en in 1821 ontving hij ten tweede mate een bekroning voor een rechtsgeleerd onderwerp. Hij was voorbestemd in de wetenschap een belangrijke plaats in te nemen en toch heeft hij het niet gewild. Hij koos het griet!-maneehap en bepaald dat van Gaasterlamd, omdat hij daaraan zulke heerlijke herinneren gen had. Als kind en als jongeling had hij het herhaaldelijk bekocht. Bij de aanvaarding van zijn functie vestigde hij zich op Lycklamabosch, een buitentje tusschen Küppenburg en Nijemirdum. In den beginne woonde hij er alleen, later een vijftal jaren met zijn zuster, tot 1828, toen de grietman in het huwelijk trad met C. H. G. Baronesse thoe Schwartzenberg tot H ohen la n dsfoe rg. Twaalf jaar heeft hij aam bet hoofd van Gaasteriand gestaan. In 1835 verliet bij de gemeente wagens benoeming als grietman vam Wonseradeel; hij woondte toen te Hu'ehtuim op een buitten uit de familie van zijn vrouw. Slechte één jaar mocht hij hier toeven; reeds in 1836, 17 Augustus, Stierf bij op be■trekkielijk jeugdigen leeftijd. *** --- Jhr. G. R. G. van Swinderen Tot opvolger van Jhr. Wlcher werd in 1835 benoemd diens broer, Jhr. Gerand Reyraier Gerlaoius van Swinderen. Deze was een jaaT 'tevoren gehuwd meit freule Constant-ia Johanna Rengere, eigenaresse vata Huize Rijs. Het paar betrok het slot, waar ze lange jaren bleven wonen; toen 't grietmanschap in 1863 eindigde, ging de familie naar huize „Lunenburg" te Neerlangbroek in Utrecht, waar de jonker in 1879 overleed. In dezen grietman kreeg Gaasterland een buitengewoon voortdurend bestuurder. Jhir. Gerard had een helder inzicht en doorzicht in die dingen. Hij pakte energiek alles aan, wat maar kon leiden tot den bloei zijner grietenij. Wegen en paden werden aangelegd of verbeterd, grond ontgonnen, bruggiein gebouwd. Deze grietman lOet ook graven de naar hem genoemde Van Swinderenvaart van Kiippeüburg, verder bet Zuidwesten in; Ln aansluiting op de Luts, dile van het Slotermeer door Balk naar Kippenburg liep en ia bet laaOst der 18die eeuw gegraven wa 6 met medewerking ook vau een Van Swinderen. Acht-en-twintig jaren heeft Jhr. Gerard zijn ambt bakleed, meer en meer winnende den eerbied en de hoogachting van de geheele Gaasterlaindsche bevolking. Jhr. G. R. G. van Swinderen was lid dar Eerste Kamer. --- Jhr. Mr. Jan Hendrik Frans Karel van Swinderen. Vam 1863—1902, dus bijna 40 jaren, is bet burgeiraeestensambt in handen geweest van ■Jhr. Mr. J. H. F. K. Vam Swinderen, de eenige zoom vam Jbr. Gerard. Vooral aan Jbr. Joban heeft de gemeente en ook bonderden partlculieren vele zegeningen 'te danken. Im de geaneerj'je heeft hij bet werk zijns vaders voortgezet en nieuwe zaken aangepakt. Veel verbeteringen geschiedden builen de gemeeinüetkas om. Maar waarin bij nog grooter was: dait wa 6 zijn goedheid, zijn mikten zin. Niemand, dte bij hem om steun kwam, ging ongetroost heen. Vele schippers leemden bij hem geld voor een schip en hij moet im meer dan duizend schepen aandieele.n hebben gehad. Hij leefde met en voor het volk, dat hem somwijlen ook nog bedroog. Velen die hij hielp, waardeerden dien steun niet en enkelen kenden de plicht der dankbaarheid al héél slecht. De jonker gaf zooveel aan ande-en, dat zijn eigen financieele toestand bij wijlen precair begon te worden. De vereer.iag voor den Heer ven Rijs wa 6 zoo groot, dat vele bewoners de slotlaan rtiiiet andere dan met ongedekten hoofde passeert eu. Hij was lid der Tweede Kamer en volgde in 1879 zn vader als Eerste Kamerlid op. Ook was hij lid van Prov. Staten van Friesland. --- Korte Mededeelingen. — In de kas van de afdeekng Resteren van den Ned. Bond van arbeidere im het land- ein tuinbouwbedrijf is een tekort ontdekt van f 486. De penningmeester, de 43-jarige J. V., bekende, alles ten eigen bate te hebben aangewend. Bij de afdeeling aldaar van de Ned. Ver. v. Fabrieksarbeiders, pe..niinigmeee'er de 38-jarige A. V., «6 een kastekort ontdekt van omstreeks f 100. Tegen beide bestuurders is proces-verbaal opgemaakt. — In den gemeenteraad ven het plaatsje Ohalmoux ie het dezer dagen wrrrm toegegaan, zóó warm dat een der leden den maire „uitschold" voor Hitler en Mussoilni.... De maire heeft mv een klacht ingediend tegen het gemeenteraadslid wegers ,y;:et belasteren van een maire in de uitoefening van zijn functie", en de rechtbank z?.l hebben uit te maken of de namen van Hitler en Mujswolini inderdaad met een bemoediging gelijkstaan. — Een delegatie van den Fensonee'sraad bij de Ned. Spoorwegen heeft een bespreking gesad met den minster in verband met een nieuwe door de directie aangekondigde looneverlag'ng. De delegatie wees deze verlaging van de hand. doch de minister noemde ze onvermijde'ijk. Wei zegde de minhter toe, im overweging te zullen nemen een verlenging v?n den geldigheidsduur van het R.D.V. met meer dun twee maanden. --- Dupliek van den Minister. MINISTER COLIJN beantwoordt de verschillende sprekers, waarbij hij zijn standpunt handhaaft tegenover dat van de heeren Aalberse en De Geer. Tegen geleidelijken overgang heeft spr. geen bezwaar, al kost bet dan ook geld. --- NOODLOTTIGE BRAND TE'S GRAVENHAGE. TWEE KINDEREN EN EEN 18-JARIG MEISJE OMGEKOMEN. DE VADER ZWAAR GEWOND EN LATER OVERLEDEN. Eem zware brand, die gistermorgen im het j perceel in de Daendelseiraat 26 te.'sGravenhage uilbrak, bewoond door de familie Löwie, heelt een viertal slachtoffers ge- | eisobt, t.w. twee jongetjes van zes en drie jaar van de familie Löwie, een meisje van 18 jaar, zuster van mevr. Löwie. terwijl de vader der beide jongens, die bij een sprong uit bet venster zwaar werd gewond, later aan de gevolgen is overleden. Omstreeks acht uur zag een voorbijganger ui: het huis een paar meisjes naar buiten rennen, luid roepende, dat er brand wae. In het huis heerschte een onbeschrijfelijke verwarring. Bij het trapgat op de eerste verdieping kon men niet verder, omdat hel vuur daar in volle hevigheid woedde. Nog voordat de brandweer arriveerde, hebben buren hardnekkige reddingspogingen ge daan, om de bewoners, die zich voor de ramen van de tweede verdieping bevonden. U redden. Op een balcom van de tweede verdieping bevonden zich twee vrouwen en een man Door de stoutmoedige reddingepogingen van ir. Bracke konden deze met behulp van eer d'roogsiok in veiligheid worden gebiacbt waarbij de mam echter vrij ernstig gewond j wend. Hij werd naar het ziekenhuis over gebracht. De brandweer was inmiddels gearriveerv* en bond den strijd aan tegen het vuur, dal aan de voorzijde van de eerste verdieping fel woedde. Toen bekend werd, dat er zich nog met? sciien im het huis bevonden, ging de briga dier-brandmeester Westerduin de brandend* woning bmaen, doch de -rook dreef hem en ; zijn helpere weer naar buiten. De pogingen werden herhaald aan de ach terzijde. Brandmeester Westerduin Het eep paar mannen met een springzeil komen, wan' j er bleek een meisje voor het raam van he kabinetje op de tweede verdieping te staan Achter haar brandde het echter reeds hevig zooals men van den tuin ulit dul'delijk kon zien. Het meisje was echter blijkbaar niet mee: bij machte zichzelf te redden. En nog voor dat de brandweer verdere reddiingepogimger kon aanwenden, sloegen de vlammen ook daar al naar buiten. Op dat oogenblik warer dus pas dnie menschen in veilig'ieid ge bracht, nl. de echtgenoote van den bewoner, mevrouw Löwie, de vrouw van den couipag non van haar man, mevrouw Salm en de heer Salm zelf. De brandweer wist toen niet beter of er bevond zich nog slechts één persoon in het huis, die meu de op tweede ver dieping voor het raam bad zien staan. Aan redden van haar viel belaas niet te denken. Loeiend sloegen de vlammen uit bet groote pand. Met vijf stralen op de waterleiding bestreed men het vuur Inmiddels waarschuwden burgers de brandweer, dat er zich nog twee kinderen in het huis bevonden, behalve het meisje. Waar deze kinderen waren, kon men niet zoo dadelijk zeggen, maar, naar mevrouw Löwie. die erg overspannen was. dacht, zouden zij wel in hel kamertje op de tweede verdieping zijn, dus bij het men»j da! men reeds had ontdekt. De bewoner, de heer Löwie, rende, toen hij den brand ontdekte, van de eerste naar de tweede verdieping, om te redden, wat et Ie redden viel. Het vuur. dat op de eerste verdieping fel woedde, belette hem den wen nr.-tr beneden te vinden en daarom keerde bij weer 'raar de tweede verdieping terug. Achter hem klom het vuur met ontzettende snelheid door het trappenhuis naaT omhoog. Intu'wclhen schijnt de heer Löwie getracht te hebben zijn kind-eren te redden, die op d* tweede verdieping s'tepen Hij » daar Wijkbsar niei in geslaagd. In zijn rade'oosheid is hij naar de achterzijde van het hirie gek open waar een haleon is Van dit halcon is hü op straat gesprongen. Met een bekkenfracruur werd hii opgenomen. Een auto van den geneeskundigen dienst voerde den hee- '.ür» het geimeenteWk 7'ekenhirs. Een tweede auto van den G.G.D. bracht den heer Salmi en mevrouw Löwie na*r het ztekemhuie. Er was nog geen half uur verloonen, toen a-e brandweer er in ges'aagd wae het vuur lm belangrijke male terug te dringen De brand was echter reeds naar het be'endende hui-1» no 28 overgeslagen, waarvan de v ir' zijd» op de tweede verdieping vlam vl'». Met kracht bestreed de brandweer hier het vuur. zoodat voot verdere uitbreiding van het gevaar al niet meer gevreesd .behoefde te worden. --- Nog geen sluitende begrooting. Wanneer men pensioenen en schuld als onaantastbaar beschouwt, wanneer men afschaft alle marine, alle onderwijs, alle volksgezondheidszorg, als men niets uitgeeft voor wegen, bruggen en irrigatie, als men alle dokters, ingenieurs, onderwijzers en leeraren naar huis zendt, zonder één cent wachtgeld of pensioen, als men alleen behoudt het politieleger. de rechterlijke macht, het binnenlandsch bestuur en den belastingdienst, dan is er nog geen sluitende begrooting. • --- Dr. Colijn houdt zich aan zijn verklaring van Woensdag. Den heer De Geer antwoordt 6p., dat bij niets heeft toe te voegen aan zirn mededee- Vncen, weke wegen kunnen worden inge■ï bij verwerp''nig van het weVmfwerp. Spr. m'st daartoe de v— i'heid, ook in ver\tnnr\ met andere ino'an^es. Hierna aanvaardt de Kamer een amendement-Joekes en neemt vervoleens het wetsontwerp aan met 56—33 stemmen, Tegen: de leden Katz. De Geer. Van Houten. Arts. Steinmetz. Snoeck Henkem«ns, Krijger, Bongaerts. IJsselmuiden. Van Koeverden. Van Voorst tot Voorst. Engels. Suring. Van Poll, Aalberse. Sneevliet, de sociaal-democraten en de communisten. • * * De r.k. ..Maasbode" schrijft over de gevallen besl!«sing 0.a.: Aan de Regeering mag een woord van erkenning niet worden ont'-ouden voor het feit. dat zü de gewetensbezwaren der op'xisitie heeft willen ontzien en dus de kabinetskwestie niet heeft willen stellen, in'egendeel. uitdrukkelijk den ordonnantieweg heeft willen onen houd<*n. Het heele ministerie was bijna voortdurend aanwez'T pp M;n;*ter van tiid rot tijd over tafel een papiertje naar den Premier, die de laats'e granaten van de heeren de Geer en Aalberse h«d op te vanden en moest beantwoorden. Wat oud-Mi'n'sters opwierpen was zeker geen te verontachtzamen schroot. --- De slachtoffers. Het huns. waarin de brand was ontstaan, was inmidde's grootendeels uitgebrand. Zoodra de brandweerlieden bet buis konden binnendringen, vonden zij op de tweede verdieping in het kabinet aan de achterzijde de vrijwel geheel verkoolde lijkjes van de twee kinderen van het echtpaar Löwie. de zesjarige Bubi en de driejarige Stegfried, atmede het verbrande lichaam van het meisjes, dat de achttienjarige zuster van mevrouw Löwie, mej. Paula Becker bleek te zijn. De heer Löwie ie gisteravond aan de bekomen verwondingen overleden. In bet ziekenhuis is bij nog in etaait geweest eenige inlichtingen te geven. lederen 'morgen verzorgde hij de verwarming en hij had dat ook gistermorgen gedaan, door met een steekvlammetje de radiatoren te ont'eteken. In de gang gekomen, ontdekte hij, dat er op de eerste étage brand wae. Zijn echtgenoote had intusschen eveneens onheil bemerkt en r.ep hem toen, dat het gas mo-est zijn on'ploft; zij begaf zich ijlings naar beneden en sloot de hoofdkraan van het gas af. Haar echtgenoot snede naar boven om te trachten de kinderen te redden. Toen zijn vrouw eveneens naar boven wilde gaan, bleek bet vuur zich reeds — dit ging alles schier ongelooflijk snel in zijn werk — Ie hebben uitgebreid tot de trappen en de gangen, zoodat zij noodgedwongen beneden moest b ijvem. Haar man bekwam bij zijn .■pogingen tot redding hevige brandwonden en moest helaas zijn reddingspogingen slaken. Daarna is hij aan de achterzijde uit wanhoop naar beneden geeprongen. Mevrouw Löwie is tensloile toch nog weer naar boven gehold, doch zag zich den toegang tot het kabinet afgesneden door bet ,vuur. Door een achterkamer heeft zij toen het balcon op de tweede étage weten te bereiken, vanwaar zij is gered. Menkwaarijig is, dat de groote kamer, vlak naast het vertrek waar de familie Löwie blijkbaar sliep, het minst te lijden heeft gehad De bed/den wa-ren her nog vrijwel onaangetast en ook het balkon, waarvan een der bewoners den noodlotligen sprong waagde, was geheel intact Hadden de bewoners zich bier rustig verzameld tot de brandweer met de spnngzeilen gereed was, dan zouden er geen twee zwaar gewonden zijn geweest. De opdringende vlammenzee in 4ï aangrenzende kamers, welke een vlucht langs de trappen verhinderde, heefl hen echter het hoofd doen verliezen. Het perceel, een groot heerenhuis met twe3 verdiepingen etfi zokler, was door de fan Löwie en Sa'm geheel ingericht als lingerietabriek en opslagplaats van goederen In de benedenverdieping was voor aan de straat een bergplaats voor.coupons van stoffen en manufacturen en in de achterkamer stonden op lange tafels een tien al naaimac! waar de fabricage plaats vond Deze beid f kamers hebben bel minst van hel vuur I • lijden gehad Alleen was de waterschade h r groot. Het water droop in stralen va, plafonds op de goederen, terwijl op den groii he! water een voeü hoog stond. De eerste a tweede verdieping alsmede de / groot uitgebrand. --- Rijs en zijn bewoners. Zegt men Van Swinderen, dan denkt men aan Rijs en zegt men Rijs, dan komt du reet de naam Van Swinderen naar voren. Beide naimen zijn als *t ware samengegroeid tot éénzelfde begrip. De naam Riis bestond reeds in de 13de eeuw; de Galama's en later de SchwartzenbeTg's waren hier heer en meester. Maar tot de 17de eeuw waren er nog grootendeels dorre, heuvetige heldevelden in onafzienbare ven.en. Omstreeks 1660 werden de gronden ontgonnen. Een oud-zeeofficier, met name D e W i 1 d t, kocht te Rijs een jachthuis en liet de omgeving daarvan im grooten omtrek verbeteren Hij ontgon d>an schralen grond en maakte er deels korenvelden, deels bosscben vam. Voor zijn arbeid kunnen wij, 20site eeuwers, nog dankbaar zijn. Rijs kwam ma dlien, door huwelijk met een afstammeling vam den heer De Wildt, im hamden vam Jhr. U 1 b o A y 1 v a R engers, grielimain vam Gaasterland (1726— 1787) en vam diens zoon en amfolsopvolger Jhr. Lamoraal Albertus Aemelius Rengerg (1752—1811). Na dilens overlijden werd de grietenij Gaasterland beeOuuird door een Van Hylkem a en een B u r tn a n i a en vam 1823—1835 door Jbr. Wieher van Swinderen. Dezen hielden zioh niet im het slot op. Sinds 1811 werd bet bewoond door de weduwe van Jbr. L. A. A. Rengeirs en na diens afsterven door hun dochter Jkvr. Comelantia Johanna Rengere. Deze huwde in 1834 met Jhr. Gerard Reynier Gerlacius van Swinderen, broeder van Jhr. Wieher van Sw.n-deren, die im 1835 als grietman naar Wonsera deel vertrok. In laatstgenoemd jaar volgde Jhr. Gerand zijn b-oer als grietman op en het paar betrok „Huize Rijs". Hunne kinderen werden daar geboren: Albartina Conetantia (1835), Qurina Jaeoba Johanna (1836) en Jan Hendrik Frans Karel (ia 37). Deze laatste werd in 1863 burgemeester der gemeente en bleef dit tot zijn overlijden in 1902 en was gedurende dien tijd bewoner van h-et inmiddels gerestaureerde slot. Sedert 1902 wordt het slot bewoond door zn beide jongste dochters. Als een opmerkelijke bizonde-beid kan hier worden opgemerkt, dat „Huize Rijs" de laatste eeuw bijna uitsluitend vrouwelijk bezit is geweest. Toen in 1834 freule C. J. Rengers met jhr. Van Swinderen huwde, bleef het slot haat persoonlijk eigendom. Ze vermaakte het aan haar ongehuwde dochter Q. J. J. van Swinderen. Na het overlijden van deze kwam het in handen van de tegenwoo dige bewoonsters. *** --- Uit de heele gemeente verwacht men medewerking. Het comité verwacht, wanneer straks van de bevolking een bescheiden financieele bijdrage wordt gevraagd, uit de geheele gemeente medewerking. In alle rangen en standen zijn de gevoelens voor de bewoners van Huize Rijs dezelfde: hoogachting, die bij vele ouderen grenst aan vereering. Zeide niet een oude vrouw eens, dat zij op aarde slechts drie „grootheden" vereerde? Het waren God, Oranje en „Huize. Riis". Deze eenvoudige vrouw had een bijna bovenaardsche vereering voor de weldoeners van Gaasterland. --- Het proces tegen de zeven jonge negers. Uit Decatur im den staat Alabamti word. thans gemeld, dat ook Clarence Norris, de tweede van de zeveu jeugdige negers, die terecht staan wegens aanranding, gepleegd op Iwee blanke mesjes in Maart 1931, is ter dood veroordeeld Voorloopig ie dit proces inu geëindigd, d.w.z. de voortzetting is voor I ombepaalden tijd uitgesteld. Dit is sescMed lop verzoek ra de advocaten der vijf andere 1 beklaagden. Een van de bezwaren is n.1., dal in de jury uitsluitend blanken aitten. --- Tweede Kamer. DE KORTING OP DE INDISCHE PENSIOENEN. Minister-president Coiijn verdedigt het ontwerp. Amendementen Joekes en Bierema door den minister overgenomen. Het ontwerp aangenomen. De Tweede Kamerleden, terugkeerend uil de Sinterklaaspoëzie, waarvoor ze van den voorzitter een extra dag vrij hadden gekre gen, toonden een buitengewone belangstelling voor de zitting van Woensdag, waar dr Coiijn zijn voorstel tot korting op de Indische pensioenen zcu verdedigen. Vooraf gingen nog eeniige sprekers, die zich hetzij tegen, hetzij voor het ontwerp uit spraken. De beer DE VISSER (c.p.) verklaarde zioh tegen het ontwerp en ook de heer SNEEVLIET (r.s.p.) voelde er niets voor den minister-president zijn stem te geven, betoogde o.in. dat de oorzaak van de groote Indische tekorten moet worden gezocht in de omstan digtbeid dat Indië slecht wordt bestuurd. De heer ARTS (r.k.v.p.), evenmin voorstander, beval o.m bezuiniging op de militai re uitgaven aan. De for. VISSCHER (a.r.) trok te velde tegen de opvatting van den r.k. fractieleider prof. Aarberee, wien hij onder hel oog bracüt. dat het niet aangaat de zedelijke verhouding tusschen de menschen zonder meer over te brengen op de wetgevers. De drie eischen waaraan een wet meet voldoen zijn deze: een wet moet het gemeene welzijn tot doel hebben, haar lesten moeten rechtvaardig verdeeld zijn en de wetgever mag zijn wet niet overschrijden. Spr. heeft dit alles nauwkeurig ovenwogen en hij is tot cis conclusie gekomen, dat hij in deze de regeering moet steunen. Een voorstander toonde ziich ook de v.d fract:ete:diar Mr. JOEKES. Als dieze maalrege'Jea niet worden genomen, krijgen de gepensienneerden het volle pond. Dat ie in iwnmale tijden een zaak. die vanzelf spreekt. Thans zijn de omstandigheden anders. Men moet bij die beoordeeling der voorgestelde maatregelen den financieelen toestand van Indië in zijn geheel in het ons houden. Hi.' bestrijdt de heeren AMiberse en de Geer oo enkele punten, waarbij er de aandacht nogmaals on wordt gevestigd, dat men uit nood weer iets mag doen, wat men andere zeker niet mag deert. De vrijstelling voor militairen van voor 1920 moest verder gaan en sor. is er voor deze verzachting uit te strekken over alle militairen. De heer VAN HOUTEN (cd.) is tegen he! ontwerp, er op wijzende hoe er sprake is van ,henr>irj op bolt arrmnmeSji*, dat de f 7 milliorn ook op andere manier kan worden gevonden. Slechts e-n kleine minderheid heeft !e hoo-re pensioenen. De Vo'''«ra<>d heeft belangrijke wijzigingen voo-geateid. die niet door de regeering zijn overgenomen. De heer BIEREMA (lib.) staat niet op het standpunt: het doel heiligt de middelen, maar evrnmin deelt hij 's heeren Aalberse's standpunt, dat men nooit iets verkeerds mag doen om iets positiefs e-oeds te bereiken. Spr. bepleit een geleidelijke invoering De heer v.d. POLL (r.k.) is gesterkt in zijn tegenstand. De heer RUTGERS ra.r.) zegt. dat al wat mogelijk is moet worden gedaan om de financieele ineenstorting van Indië te voorkomen. De heer JOEKES (v.d.) bepleit een verzachting van de regeling voor wat de overgangstermijn betreft. ---