Hooi. Stroo en Turlstrooisel. H. VELDMAN GORREDIJK Gebruikt 's morgens, 's middags en 's avonds een weinig van de van ouds beroemde, geneeskrachtige Wortelboer's Kruiden of 1 a 2 Wortelboer's Pillen Beter en goedkooper huismiddelen bestaan er nu eenmaal niet. Duizenden hebben er reeds baat door gevonden en zij zullen ook U helpen. De Wortelboer's Kruiden en Wortelboer's Pillen verdrijven gevatte koude, griep, influenza, gal, slijm, koortsigheid, verstopping, maag- en hoofdpijn, wekken den eetlust op, bevorderen de spijsvertering, rege. len den stoelgang, zuiveren het bloed, maag en ingewanden enz. Wortelboer's Kruiden 60 cent per pakje, Wortelboer's Pillen 60 cent per doos, drie doozen f 1.70. Overal verkrijgbaar. Waar niet verkrijgbaar dan direct van Jacoba Maria Wortelboer Poitajro 17039 Oudepekela Zinting geschiedt franco na ontvangst van 't bedrag Liefhebbers van || Watersport Koopt nu een mooi Motorbootje of Zeilbootje, B. M. model of p r Im a 2 cyl Aanhangmotor (als nieuw) ot een prima Binnenboordmolor in uw bootje 1, 2 ot 4 cyl, bij B. Riemersma Opeinde B 41 (Sm.) JL Staat ter dekking mijn W. VI reus 3i Kr ,am van bekroon {gnEfgSP de ouders. P. STOBBE, 't Meer 17i --- lÉpibgoiMiiLl En U wordt vakkundig bediend. |Fa. Gebr. DE VRIESI DEKKLEEOENFABRiEK I Leeuwarden, Zuidergrachtswal 24, Tel. 531 £ 1 I HF" Dekkleeden te huur. I jnag.:'.ï BBk .ißr Hbs»» jfBLUMOEDIGHEIfW MAeomeM de Ovo-gebruikers Op hen heeft de tijd'lik afif geen invloed. Zi| haasten en arbeiden net zoo v»| MÊt hard als U, alleen zij zijn er tegen bestand, doordat jS| |1; ze dagelijks voor het naar bed gaan en aan het JSS | ontbijt een kop Ovomaltine drinken Ovomaltme is ;fi| «Ë een smakelijke, krachtengevende drank, een extract J» f&\u't de beste natuurproducten Een kop Ovo heeft ImÈ meer voedingswaarde dan een kop melkAW Dat zegt toch wel iets. Ook is het niet duur. lm Vooi 70 et heeft U reeds een busje /Mjf Levering van alle soorten Drukwerk HANDELSDRUKKERIJ HEPKEMA --- BETERE KOEKEN* s% vocht minder. "t ;;,!„ - | Garantie A. H. V. * 4»/0 luiker meer. JCunsikofpe/ Bertels'Lijn-Soya-Grondnootkoekjesm.S. _~ dan evenveel Ie kw. vischmeel. Onze Land- BERT ELS' OLIE FA BRIEKEN N.V. - AMSTERDAM bouwkundige Ata. ««»«!«»oeden«.teoenen. --- 0 SICKESZ zijn tijd mee! Sickesz brengt zijn oud-model 10 cents reep op ZES cent. Een pracht zware reep van onovertrefbare kwaliteit. Voor spaarders der populaire Sickesz' wapens voor fraaie cadeaux, verwijst Sickesz naar de bekende 5 cents reepen, in diverse smaken I Alom verkrijgbaar 1 SICKESZ --- WÈk. M \ C3i&s>v_ W? " tHT \ ,■;. y»,y^avw. ■'ssisffluM \ ;:: i_- *■* \ $ JB>" WkmijML mi Kr- M .Bmß .'jfBBKD? ar .BBBBHSfüBBBttcriBHB Bc X MBBE9. Hij heeft 't dan maar voor het aansteken. En het geeft zoon gezelligheid in huis, een man die een pijp rooktl Sinds vader Clubbaai rookt van J. Gruno te Groningen, heeft Moeder er nog méér plezier in. Want Clubbaai is een heerlijke tabak. Clubbaai geeft zoon echt-lekkeren tabaksgeur in de kamer. „Een puik tabakje" zeggen de kenners. En moeders die vaders eens willen verrassen, brengen een paar onsjes voor hem mee. " CLUBBAAI J. GRUNO - GRONINGEN 10 • 13 en 15 cent per Va ons, Neemf deef oon onze interessante Club-Voetbcrf-Competitie. Uw winkelier verstrekt gaarne inlichtingen. Adverteeren i 5.... bekend maken en bekend blijven. --- DE ONTPLOFFINGSRAMP TE NEUNKIRCHEN IN TOTAAL 74 DOODEN, VAN WIE ER NOG 7 WORDEN VERMIST. DE TRIESTE AANBLIK. DE ALGEMEENE DEELNEMING. DE PLECHTIGE BEGRAFENIS VAN 62 SLACHTOFFERS. Brosse van de N. Rt. Ct. is naar Neunkirchen geweest en geeft nu zijn indrukken vrt- er. Hij schrijft: Als ik er aankom, aan het station, ie 't er aoo ingehouden smartelijk stil en verlaten als ik dat huiverend herken van de nachten over de mijngebieden, waaronder de mannen honderden meters diep, door 'n onheil weerloos zijn opgesloten, — wie durft er zich in die ondergrondsche hellevuren van brand in te denken?, in die zwartdonikere verstikkingsovens, als daar 'n vader, een verloofde, ecu jongen van je radeloos gevangen zit? — Als grauwe ratten, schuw, komen de narete ■verwanten zoodra 't donker wordt hun woningen uit, voortgejaagd door angst. Bleek eu verwaakt, ongewasechen, de kleeren verwaarloosd, sluipen zij met brandende oogen, uitgehuild stom, naar zoo dicht mogelijk bij hen. Dit zag fk in Neunkirchem ook nu weer De weg erheen gaat over een brug lan*?B «wart spoelend water langzaam omlaag naar do uitgestrekte fabrieksterreinen met hun monsterachtige gestalten in het maanlicht Kan verwrongen hooge gevaarten, als krampachtig kronkslend uit een brand, als nog «leeds vallende, als uit het evenwicht ijselif' balanceerend over den omgewoelden grond Tan diepe kuilen als granaattrechters en van koolzwarte ruïnen — met hier en daar een rossen walm der nog brandende, dikwa'men de koolteer, van een sutfer-gelen gloed. En de vroegere mensebenhuizen daarom heen — niets dan onwelsprekend stom pu:n om over te schrijven — huizen met open sa pende wonden, waarin hier en daar nog huisraad hing op gekartelde vloeren — waar gordijnen spookachtig wapperen uit de ramen zonder glaa En de menedhen, ook. zij die hier beroepshalve waren, de jagers uit het Saargebkd opgecommandeerd voor de afzetting, de politie tegen griezelige plunderaars, de brandwachten aan de slangen, — zij durfden maar heel stil en gedempt te spreken in deze ver bijslering, al deden ze soms bars of ruw om hun beklemd-; eid te verbergen. De drommen van toeschouwers — yan dweze, ijdele kijkluetigen. die zonder ande, doel hun rampzalige medemenschen komen aanstaren om de sensatie — zij waren tot uil Fronkfort en Berlijn, uit België en Frankri.i'' er heen ?etoerd in hun auto's — maar vóór de armelijkheid van den nacht waren al die duizenden weer teruggekeerd naar hun gesel li ge, warme huizen. In de ziekenhuizen scheen overal door de ramen volop licht. --- Duitsche organisatie. De organisatie bleef onverzwakt en stipt heel den nacht door — zonder ooit een moment verslapping. In den militairen gees: van eindeloos veel rangen en directe gehoor ziramheid — waarbij 't den Nederlander tro' zoo correct als die mannen in sc'-uer iedere functie biertoe uniformen en zelfs meeren deels handschoenen dragen — stram salu eeren, de hakken tegen elkander slaan, bui gend weggaan van hun superieuren — ooilanTs deze grenzen van leven en dood Hoofdambtenaren, ingenieurs, in geen veertig uur uit de Weeren geweest, gingen er regelend rond — soms een verslagen man of een schreiende vrouw vergezellend, die nog aKoos een verwant m;ste. — Maar de zekerheid- dat al die vernrsten ook veronfpfckt zijn, is er nog altijd niet, omdat zooveel menschen en kinderen in de eerste panische schrik doorgeviiuch't zijn naar de bossohen, of naar naburige plaatsen, waar zij kennissen of familie hebben. Een spuitgast lichtte mij even bij im een kamertje, dat niets meer voor menschen scheen, zoo open als een donker hol. En op dii gezellige schijnsel begon een kanarievoge! in zijn kooi dankbaar te slaan. Goede buren hadden er twee klontjes ingelegd. D-e kelder er onder was met den kamervloer ingestort. Twee mannen waren er juist in afjedaald en riepen of daar onder tusschen die balken mogelijk nog een mensch lag. Docih '1 eenige antwoord, dat er kwam, was van 't argelooze vogeltje. 't Werd een zonnige Zondagochtend. De sl:pte Duitsche organisatie had wonderen verricht. De glazenmakers, opgeroepen uit 't heele Saargebied. hadden alweer honderden ruiten ingezet; anderen hadden de glasscherven aangeveegd als sneeuw tot hoopen langs den kant op regelmatige afstanden. De hoofdstraten warm schoon van puin en rostige modder uit den brand. En in onafgebroken gang liep de doelmatige onderverdeeld" arbeid van cpruimen, van redderen, van büisschen, van puin wegvoeren, van zoeken naar vermisten, van rondleiden van bewoners, die om hun huisraad kwamen, van het wegvoerei. van mcubelreeten', van hulpverleen ing aan dakloozen, van informatie voor nog in onzekerheid levende familieleden, van aan"oer van nieuwe dakpannen en nieuwe steenen. van het met steekvlam in brokken snijden der reusachtige lappen ijzer, die uil aen gashouder overal heen gevlogen waren, van het sorteeren van uit de ruïnes gehaalde dingen van waarde, staag aan voort Het aantal gevonden dooden was gestegen t Jt bij de zeventig, en nog zochten de mannen, nis slaande op rotsblokken, als klauterend van rotsblok op rotsblok in de ruïne, heel behoedzaam klimmend langs op geen steunpunten meer rustende huistrappen, heldhaftig voortkruipende over gekantelde vloeren waarboven opnieuw ineenstorting dreisde van gebroken muren, of van de nog 'n dertig vermisten er mogelijk beklemd lagen, begravei. onder 't gesteente, ingekooid onder de stangen en ijzeren brokstukken van de in reusachtige brokken uiteengespatte fabriekedeelen. En machin'sten, bankwerkers, volgen hen met hun steekvlam-apparaten. --- Een bespiegeling. Een bejaard mannetje spreekt mij aan. „Wie zal en kan al die ellende vergoeden? Nee, meneer, de techniek is ëen valsche gel voor de moderne menechheid. En wordt de wereld door al die overmoedige, brutale uitvindingen een ziertje gelukkiger? ImmeTS niet Al geven ze dlan werk, maar een onna , tuurlijk werk, dat niemand kan doen met vreugde in zijn dageljjksche taak. 't Is trocste-" 'loosbuiten alle mensdielijke bedoelingen om. Eu zullen de ingenieurs, die zoon monster hebben uitgevonden, en hooghartig geconstrueerd, nu ook de schade betalen? Of zijn zij in hun waaa van almacht in staat ook maar één van de kreupel geworden of blind geslagen slachtoffers 'n nieuwen voet te laten aangroeien, ziende oogen te geven? Maar als er één ding noodig is, dan ie 't om de oorzaken niet te verbloemen, want er staan hon derden nieuwmodische gashouders in dichte bebouwingen over de wereld. En als ze wal hier gefaald heeft, bang voor de verantwoording, willen wegmoffelen, dan dreigt overal hetzelfde gevaar. Daar was mijn woning, wees hij. De tranen L'froen hem langs zijn gegroefde gezicht „Mijn jongste dochtertje is er al dadelijk onder de muren uitgehaald. Och. ik heb nooit meer rust als ik denk aan dat vernielde gezichtje, aan die in 1 'bloed vastgekleefde krulletjes " En verder, ga ik voort door de lange Saarbrücker straat, waar aan de puanJioopen zich de ruïnes rijen en verderop de overal »kneuede, gebroken huizen, die nog overeind staan. En ik verwijt mezelf, dat ik er to»h niet diep onder lijd, onder al dit afschuwelijk leed van menseden. Dat 't geen waarachtig rampzaligen indruk meer op me maakt. Omdat 't immers niet meer het verbijsterende voor mi; beeft van *t ongekende, sedert ik. ols oorlogscorrespondent, alleen in België, acMer het doortrekkende Duiteche leger aan, zooveel dorpen in puin gescöoten heb gezien zooveel diep en zwaar verwonde steden — zooveel gedocde en ellendig verwonde menschen, zooveel zielige stumpers die terugkeerden naar hun haardsteden en n;et anders vonden dan dit, omdat „de vi.md" d?ze zelfde verworetingen bad aangericht, willens en wetens, die nu het blinde toeval van een hapering in de techniek heeft veroorzaakt Wij moderne menschen, die den oorlog heb. ben gezien, zijn voor het gruwelijkste leed en verwoesMnj immuun geworden, wat ons niet beter heeft gemaakt. • • • De autoriteiten zijn ijverig in de weer, de dakloozen zoo spoedig mogelijk onder te biengen. In een oproep aan de huiseigenaars worden allen opgewekt zooveel mogelijk lëege woningruimte beschikbaar te stellen. De awiaar geteisterde Saarbrückenstrasee zal niet meer opgebouwd worden. Voorzoover de aan deze straat liggende huizen niet zijn ingestort, zijn zij zoo bouwvallig geworden, dat aan ingebruikneming niet te den ken valt. Ter tijdelijke berberg.ing vam de talrijke dakloozen, 69 gezinnen, zullen barakken worden getimmerd, waarin zij zuilen wonen, tot in een buitenwijk nieuwe huizen voor hen zijn gebouwd. Men hoopt deze nog dit jaar gereed te krijgen. Het Fransche comité tot hulp aan kinderen heeft een inschrijving geopend voor de kinderen uit families, die door de ramp te Neunkirohen getroffen zijn. Het aantal dooden bedraagt in totaal 74. Dinsdag konden nog vijf dooden worden geborgen, zoodat thans nqg zeven personen worden gemist. Onder de gedooden bevinden zioh 22 vrouwen en 8 kinderen. Het aantal gewonden ia niet nauwkeurig bekend. Het gevaar dat de ondergrondedhe benzolreservoirs ook nog in de lucht zullen vliegen, is geweken, nadat men er in geslaagd is de groote onderaardsche tanks leeg te pompen. Zondag was de toeloop naar Neunkirchen zoo groot, dat zelfe een drievoudige afzetting niet kon verhinderen, dat ook in de gedeeltelijk verwoeste Saarbrüokerstraese de menschenmassa'e doordrongen. DE ONTPLOFFINGSRAMP TE NEUNKIRCHEN. Nog enkele afbeeldingen van de ontzettende gevolgen van de explosie te Neunkirchen. V'.l.n.r. Tallooze huizen zijn ingestort; de bewoners zoeken in de puinhoopen naar vermiste familieleden en bezittingen. — Een sih«ol is door de exp'osie totaal vernield: op den voorgrond het afgerukte «"ak. — Een straat, waar de verschrikkelijke verwoestingen goed te zien zijn. — Nog een straat in Neunkirchen met totaal verwoeste huizen. --- DE BEGRAFENIS VAN 62 SLACHTOFFERS. Gieter wae het de dag der groote begrafenis. Gedurende de plechtigheid werd bet opruim ingiswerk stop gezet. Het was een stralende zonnedag. Van heinde en ver waren tienduizenden per rijwiel, auto en trein naar Neunkirchen gekomen. Een onafzienbare menechenmenigte bewoog zioh door de straten, eindelooze rijen auto's parkeerden op de pleinen. Ter regeling van het verkeer waren ongeveer 500 gendarmes naar Neunkirchen gedirigeerd, die te één uur 's middags de ïoegamgsstraten der stad en de straten in het centrum der stad afzetten. De aangekondigde communistische demonstraties waren daarmede onmogelijk gemaakt. De plechtigheid werd door middel vam luidsprekers naar de verschillende stadsgedeel- Len overgebracht. Nadat des morgens in de kerk van het Heilige Hart een godsdienst was gehouden, waaraan o.a. deelmanien vice-kanselier von Papen, rijikemrinisler Seldte, de opperpresident vam de Rijnprovimoie dr. Fuchs en de nresident van de regeeringscommissie van bet Saargebied, Knox, alsmede talrijke vertegenwoordigers van organisaties en vereenigingen, had im den middag te drie uur- Ie eigenlijke begrafenisplechtigheid plaats. Deze begon met het ktokgeluii vam alle kerken der stad. Op het marktplein stonden d.e lijkkisten, 62 in getal; daarachter waren de verwanten der slachtoffers opgesteld. Links van den kansel zag mem von Papen, SeiMte, Fuchs, Knox en de leden van de redering van het Saargebied. Ook generaal graaf Kageneck, vertegenwoordiger van den ex-keizer, en de Fransche minister van arbeid, Paganon, namen aan de plechtigheid deel. Op het marktplein en in de toegangsstral-en hadden zich leden van de N.S.D.A.P., van dien Stalen helm en van de arbeidensvereenigiingen opgesteld. De Treurmarsen van Beethoven, gespeeld loor de brandiweerkapel, leidde de plechtigheid in. Na gezang van den bond van arbei■rterezangers besteeg general-superintendaml Stoltenhoff den kaneel voor het houden van de grafrede. Na hem sprak bisschop dr. Moensch, uit Trier. Daarna klonk Bach's koraal „Wenn ich eimnial sollt' scheiden" over bet marktplein. Langzaam zette de stoet zich in beweging naar het kerkhof. Daar was een groot gemeenschappelijk graf gedolven, waarin de 82 slachtoffers hun rustplaats zullen vinden. Onder de kransen waren er twee, samengesteld uit rozen en witte anjers, die uit naam vam den rijkspresident waren neergelegd. Verder waren er kransen vam de rijksregeering, van den rijksoommi'issaris en van de Saairregeerimg. Koralen en gebed en zegen, uAtgeeprO'kem door die beid« plaatselijke geestelijken, besloten de indrukwekkende plecbligheidi, waarvoor enorme befangetellling bestond. Vod Papen en minister Seldte hebben vertegenwoordigers van de Saarlandsche pers ontvangen. Von Papen gaf uiting aan de oprechte deelneming van president Himdenburg en de rijksregeering met de slachtoffers van de ramp en beloofde ruimen steun vam rijkswege om de daardoor ontstane schade en den nood te lenigen. Hij sprak er zijn teleurstelling over uit, dat de journalisten van de socialistische en centrumsbladen niet waren verschenen, ofschoon de ontvangst op initiatief van die pers was belegd. --- Verslag van het Paohtbureau der Friesche Mij. v. Landbouw over 1932. Evenals in het voorafgaande jaar, maakte de scherp optredende landbouwcrisis het uiterst bezwaarlijk om de huurwaarde vam landerijen te schatten. Vooral gedurende het eerste halfjaar- 1932 waren de vooruitzichten, in bet bijzonder voor bet veehouderebedrijf, zeer onzeker. In den loop van 1932 kwamen echter enkele Overheidismaatren;e-len tot stand, die weer eenigen grondslag garven. Met name dienen genoemd te worden de Crisiiszuivelwet en de CrisisvaTkenswet. Voor het akkerbouwbedrijf is de Tarwewel nog het meeste houvastgevend, doch vele gronden in Friesland zijn niet zoo geschikt voor tarwebouw. Verschillende van de crisismaatregelen der Overheid hebben het bezwaaT, dart ze den eersten tijd na de uitvaardiging nog onvoldoend actieve werking vertoornen, terwijl ook verder de z.g. richtprijzen niet het karakter van garantieprijzen hebben. Daarnaast berusten een aantal steunmaatregelen niet op een speciale wet, doch op een post der rijksbegrooting, zoodat telken jare over de voortzetting van den steun onzekerheid bestaat. De maatregelen van buitenlandsche regeeringen met betrekking tot invoerrechten, contimgenteerinigen, de waardevasbheir1 vam het ruilmiddel, enz. scheppen daarnaast nog eteedis, evenals in vorige jaren, een groot risico voor den ondernemer op landbouwgebied, die vooral in Friesland op export is ingesteld Het bovenstaande is oorzaak, da. bij het Pacbtbureau der Fr. M. v. L. in het verslagjaar nog steeds is aangedrongen op contracten van miet te langen duur, tenzij een clausule omtrent tusschemtiijdiscbe huurherzienimg wera opgenomen of de vorm van mobiele paoht werd gekozen. In den regel was de gemiddelde melkprijs de basis voor een dergelijke, veranderlijke pacht. In 1932 werden 62 schattingen verricht, waarvan 56 boerderijen en 6 complexen los land. In 22 gevallen hadden deze taxaties het karakter van een herziening van den löopenden huurprijs. De betreffende landerijen waren gelegen onder Lemmer, 01deholtwolde, Abbega, St Nicolaasga, Utens, Lutkewierum, Boornbergum, Appelscha, Stobbegat, Franeker, Heeg, Snikzwag, Haskerdljiken, Goëngalhulzen, Midtom, Waaxena (W.D.), Jorwerd, Hoogebeintum, Ei.gwierum, WaTfsrtermolen, Bdens, Hijd-aard, Sexblerum, Miedium, Huins, Langezwaag, Gersloot, Weterijp, AcMum, IJsbrecfhtum, Dronrijp, Hoil'werd, St. Jacobi Par., Wanswerd, Idaaird, Aegum, Friens, Tzummaru