I ALKMAAR is elk uur per electrischen trein verbonden met Amsterdam en Haarlem --- GROOTE LANDDAG VOOR DE OPENBARE SCHOOL TE DRACHTEN. 'DfRAOHTEN. Uitgaande van bet Landdagcomité „Voor de Openbare School" in 'de provincie Friesland van VoKkeondeiiwiijs, werd alhier Zondagmiddag de groote jaariijksche landdag gehouden op de terreinen van de Vereeniging voor Vreemdelingenverkeer. Niettegenstaande de minder gunstige weersgesteldheid waren er naar raming 1500 bezoekers, uit alle deelen van ■ Friesland. Tegen het aanvangsuur van de meeting regende bet zoodanig, dat besloten werd den landdag te houden in de groote feesttent op het terrein. Al spoedig bleek echter, dat dit een onmogelijkheid zou zijn, daar de tent lang niet alle bezoekers kon 'bevatten. Gelukkig klaarde het weer wat op, zoodat tenslotte do landdag toch nog op het open veld kon worden gehouden, terwijl het verder op den middag ook droog bleef. Van de officieede ontvangst van de genoodigden moest ten gevolge van deze stagnatie worden afgezien. Nadat de muziekvereeniging „Excelsior" vian bier, onder leiding van den heer K. Wv. d. Meer, enkele muziekstukken ten gehoore had gebracht beklom de heer mr. dr. P. C. Andreae van Sneek, voorzitter van bet Friesche Landdagcomité, het spreekgestoelte. --- Rede mr. dr. Andreae. De beer Andreae begon zijn openingsrede met er op te wijzen, dat een massaal getuigen voor een beginsel ten goede komt aan hare handhaving, vandaar, dat in 1933 de Friesche Vrijzinnigen ditmaal hier in Drachten zijm, om het vaandel, dat Volksonderwijs boog houdt voor de openbare school geschaard. Spr. zet dan het nut van dergelijke landdagen uiteen al is het alleen om veTzet aan te teekenen tegen het paedagogisch onrecht, dat bijkans 2/3 gedeelte van de schoolgaande kinderen wordt aangedaan, dait aan grootendeels leerstellig onderwijs wordt prijs gegeven. Verder wijst spr. op de noodzakelijkheid om op te komen tegen de onmogelijke versplintering op lager onderwijsgebied, wanneer we weten, dat in de 7 jaren van 1920—1927 er 1287 nieuwe scholen zijn bijgekomen, waar als wij hadden gebouwd scholen met gemiddeld 175 leerlingen, 330 slechte voldoende waren geweest. De staatsdienst moet versoberd worden. Spr. stelt dan de vraag of die ongebreidelde scholenbouw versobering ie. Het is er bet omgekeerde van: verkwisting. Zal door den nieuwen 'bewindsman aan het Onderwijß-depariem'ent een nieuwe koere worden gewlgd? Het ware te hopen, zegt spr. Verder wijst spr. op het fascisme, in verband met de toekomst van de openbare eeboöL Mocht de school eene in de knellende geest van bet fascisme komen, dan ie zij juist om daltgene waarom wij haar liei hebben: de geest der vrijzinnigheid en verdraagzaamheid, die uit baar spreekt, waar bet fascisme zich vijandig tegenover stelt, voor ons verloren. Zoolang wij echter in onze openbare school zien het hechte bindmiddel voor onze volfcseenheid en -kracht, dan hoeven wij nog niet te wanhopen. Spr. sluit zijn openingswoord met er op te wijzen, dat bet juist de gedachte aan de bezieling is, die er voor ons vrijzinnigen uitgaat, dat spr. dezen landdag opent, daarbij, allen hartelijk Welkom beetend, in bet bijzonder den heer burgemeester en Secretaris der gemeente Smallingeriand en den heer Kropveld, lid van het hoofdbestuur van Volksonderwijs. --- Begroetingswoord burgemeester Wuite. De heer J. Wuite Jzn.; burgameester van Smallingeriand, roept allen hier in Drachten een hartelijk welkom toe en spreeM een woord van warme hulde tot den voortvarenden vocraitter van bet Landdagcomité den hieer Andreae. Zoolang dergelijke voor hêt openbaar onderwijs enthousiaste mannen de leiding hebben, behoeft men aan de toekomst van bet openbaar onderwijs nog niet te wanb»peii. Spr. zegt dit persoonlijk, due niet namens hat dagelijkseh beebuur der gemeente en ale voorstander van bet openbaar onderwijs. Volksonderwijs zal in de toekomst nog •wel strijd hebben te voeren, daar het aantal bijzondere scholen nog steeds groeit. De geest onder de voorstanders van de openbare school moet er echter een zijn van opboulw'en en niet van critiseeren en afbreken. De strijd voor de openbare school moet in de eerste plaats gericht zijn op het algemeen belang en in de tweede plaats op het bijzonder belang in dit geval voor eigen school. Spr. eindigt niet den wensch uit te spreken, dat deze dag in alle opzichten mag slagen en voor het openbaar onderwijs gunstige resultaten zal afwerpen. --- Welkomstwoord P.W. Comello. De heer P. W. Comello, voorzitter van de afdeeling Drachten e.o. van Volksonderwijs, ejireekt een woord van welkom in het bijzonder tot den heer burgemeester en gemeentesecretaris, verder tot den spreker den heer W. Bijmolt, den heer Kropveld, lid van bet hoofdbestuur, bestuur van de Vereeniging voor Vreemdelingenvierkeer, leiders en leden van muziek-, zang- en gymnastiekvereenigdngen en verder tot allen, die tot bet welslagen van dezen landdag hebben meegewerkt. Verdier deelt spr. mede, dat de zang van 200 schoolkinderen niet doorgaat, daar ze niet voldoende voorbereid waren. --- Rede lid hoofdbestuur Volksonderwijs. De heer Kropveld van Assen, lid van het hoofdbestuur van Volksonderwijs, spreekt zijn groote waardeering uit voor het werk verricht door het Landdagcomité door ieder jaar een dergelijke landdag te organdseeren, en wijst op de 'groote propagandistischie waarde hiervan. Spr. zegt dat men thans van hél defensief in het offensief moet overgaan. De openbare schooi is niet voor een 'bepaalde richting, doch volgens haar karakter is het een school voor het geheele volk. Spr. wijst er dan verder op, dat op de openbare school niete wordt geleerd, dat in strijd is met den eiech van de Lager-onderwijewiet, dat de kinderen moeten worden bijgebracht alle christelijke en maatschappelijke deugden. Het karakter van de openbare school moet worden behouden en spr. ie er dan van overtuigd, dat het openbaar onderwijs weer tot grooten bloei zal komen. Hierna ie het woord aan den heer W. Bijmolt, secretaris der afdeeling Amsterdam van den Bond van Ned. Onderwijzere, tot bét bouden van zijn rede over „De gevolgen der pacificatie". --- Rede Bijmolt Spr. wijst er op, dat de voorzitter van h?t Landdagocraité in zijn openingsrede de vraag beeft gesteld: Hoe staat het met de toekomst van het openbaar onderwijs. Spr. zal trachten hierop een antwoord te geven door te handelen volgene een oud-Hollandech gezegde: In het verleden ligt het heden, in het nu wat worden zal, om daaruit conclusies te trekken voor de toekomst. Spr. geeft dan een historisch overzicht van de tot etandkoming van de openbare school. Deze school is geboren door en na de Fransche revolutie. Deze revolutie maakte de school vrij van de kerkelijke banden. Vanaf da; oogenblik is de opvoeding van kinderen een staatszaak bij uitnemendheid en is er een volksschool voor alle kinderen. De Lager-onderwijswet van 1806 regelde het karakter van deze school en zei, dat het pnderwiis zoo zou worden gegeven, dat alle kinderen er aan konden deelnemen, het zou worden gegeven in kinderlijken geest. Op deze basis "verd de volksschool gevestigd. Daarna hebben wij den 80-jarigen echoelstrijd gekregen van 1840—1920, die geëindigd is in laatstge. moemd jaar met de schoolvrede of pacificatie. Men kan in den schoolstrijd 3 tijdvakken onderscheiden. Het eerste tijdvak loopt \ v; 1840—1857. Van katholieke en anti-revolutionaire zijde (onder Groen van Pr' -.■••' kwam de strijd tegen de volksschool. In de grondwet van 1848 en de L. O. w_t u. ,1, 5< kwam de eerste sehoolvredie en waarbij het, geven van onderwije vrij werd verklaard, echter met dien verstande dat ieder, die schelen wilde oprichten deze ook zeilf maar bekostigen moest. Het 2ie tijdvak loopt van 1857 tot 1889. Van katholieke en aniti-revölutionaire zijde was men nog niet tevreden met die vrede en de strijd liep in die jaren over de subsidie, die aan bet bijzonder onderwijs moest worden toegekend. Bij de wet. Ifeckay van 1887 werd bepaald, dat de bijzondere scholen op dezelfde wijze als de gemeenten in de stichting van scholen souden worden tegemoetgekomen. Het derde tijdperk loopt van 1889—1920. In de jaren 1901, 1905, 1907, 1910, 1912 kwamen er wetten tot stand, die telkens meerdere subsidie gaven aan de bijzondere scholen, tot in 1920 de volledige financieele gelijkstelling tusschen openbaar en bijzonder onderwijs volgde. Wijlen Dr. Abr. Kuyper durfde eigenlijk nog niet met de volledige gelijkstelling voor den dag te komen, omdat hij daarin gevaar zag voor de coalitie en juist het werken voor de gelijkstelling het bindend cement was. Spr. geeft dan uitvoerig weer verschillende citaten uit de Chr. pers en van Geref. predikanten die het karakter van de openbare school aantastten. Dr. Kuyper heeft eens gezegd, dat hij niet zou rusten voor alle kinderen op bijzondere scholen waren. Spr. vertrouwt, dat alle voorstanders van de openbare school met de onderwijzers zullen optreden tegen de hetze van christelijke zijde gevoerd en zullen opkomen voor het mooie beginsel van de openbare school. In 1910 kwam er een ontwerp tot wijziging van de grondwet, dat bepaalde dat het bijzonder onderwijs regel en het openbaar onderwijs uitzondering zou zijn. De verkiezingen van 1913 stonden mede in het teeken van dit ontwerp. In 1913 werd er een bevredigingscommissie benoemd onder voorzitterschap van wijlen Dr. Boe, die tot taak had een regeling te treffen voor de financierde gelijkstelling tusscEen het onenbaar en bijzonder lager onderwijs. In 1916 bracht dez? commissie reeds raoport uit. waarin werd voorgesteld het artikel in de grondwet, dat zei, dat 't openbaar onderwijs een onderwerp is van de aanhoudende zorg der regeerine is te wijzigen in dien zin, dat er alleen gesproken zou worden van „onderwijs", dus zoowel openbaar als bijzonder. Toen kwam de wet van Dr. De Visser, de lager onderwijswet van 1920. Er moest een einde komen aan den schoolstrijd en de volledige financieele gelijkstelling tusschen openbaar en bijzonder onderwijs werd aanvaard. De opleiding van de onderwijzers zou verbeterd worden, de leerplicht zou tot 7 jaren worden uitgebreid en er zou een regeling komen voor het voorbereidend onderwijs. Deze laatste regeling laat nog altijd op zich wachten. Spr. wijst dan op de groote versnippering die de L.0.-wet 1920 tot gevolg heeft gehad en het bouwen van allerlei kleine seete scholen. Spr. kent slechts een nationale school, die toegang heeft voor alle kinderen en dat is de openbare school. De verhouding van het aantal kinderen, dat de openbare school en de bijzondere school bezoekt is thans als van 36 tot 64. Spreker eindigt zijn met gloed uitgesproken rede door te zeggen, dat zij dde gelooven, zich niet haasten en wekt allen op bet heilige beginsel van de openbare school boog te houden, opdat deze zich weer vrij zal kunnen ontwikkelen. Na d'eizfö rede werd door de zangyereenlging D.O.S. op zeer verdienstelijke wijze een viertal liederen, onder leiding van den beer R. v. d. Bosch, ten gehoore gebracht Door de gymnastiekvereeniging „Hercules", directeur de beer H. Bolder, werden verschillende welgeslaagde oefeningen uitgevoerd. Nadat de muziebvereeniging „Excelsior" nog een stukje muziek had toten hooren. sloot de voorzitter van het Landdagccmitê de heer P. C. Andreae de zeer goed geslaagde vergadering niet een opwekking nal te staan voor de belangen van bet openbaar onderwijs. --- Korte Mededeelingen. — De rechtbank te Groningen vteroordeelde den vrachtrijder J. J. te 'Drachten, wegens heling, 2 maal gepleegd, tot 3 maanden gevangenisstraf voorwaardelijk, met drie jaar proeftijd en f5O boete 'of 25 daglen hechtenis. — De rijksmiddelen hebben in Mei f 35.819.900 opgebracht of f 1.920.800 minder dan verleden jaar. Sedert 1 Jan. wae de opbrengst i 159.089.250 of f 18.208.450 minder dan in de eerste vijf maanden van 1932. — Te Helmond houdt men thans een handel- en industrie-tentoonstelling, organisatie vam de R.K. Handels-r edzigersvereeniging. Vrijdag kwamen enkele vertegenwoordigers van de R.A.L uit Amsterdam op de tentoonstelling, die beslisten dat alle wagens van automobiel-importeurs van de tentoonstelling moesten worden verwijderd. In het Zuiden worden nog vijf van dergelijke tentoonstellingen gehouden en men neemt aan, dat ook daar de zelfde maatregel zal worden toegepast —De b e stnursleden van den „Duitsehen bond van vrijdenkers", Sievers en Graul, zijn sedert eenige dagen voortvluchtig met medeneming van de kas van den bond, welke 700.000 mark bevatte. — Van heden Maandag af wordt gelegenheid gegeven om telegrammen te wisselen miet passagiers aan 'boord van vliegtuigen van de K.L.M., van Belgische öf Duitsche vliegtuigen. — Bij de familie J. Moerman, aan den Arnhemscheweg te Apeldoorn, ie dezer dagen op een middag ingebroken en een beurs met ruim f2OOO gestolen. De ongewenschte gast drong binnen door het raampje der W.C. De politie arresteerde deswege te Amersfoort zekeren 8., iemand die in een psychopaten-inrichting verpleegd wordt en thans 14 dagen met vacantie thuis, te Apeldoorn was. B. bekende volledig. — Dr. Gereke, de vroegere Duitsche rijksoommissafis voor werkverschaffing, is vrijgesproken van het te veel in rekening brengen van onkosten, maar wegene voortdurende valschheid in geschrifte en bedrog inzake het Weekblad van den Bond van Landgemeenten is hij veroordeeld tot 2A jaar gevangenisstraf en 100.000 marie boete, bij niet-befcaling te vervangen door 100 dagen gevangenisstraf. De onderganle voorioopige hechtenis wordt in mindering gebracht. --- FEUILLETON. OP ZOEK NAAR GELUK HOOFDSTUK I. -31 Augustus. — Ik, zei mijn vader, — heb alles voor je gedaan, wat een vader voor zn zoon doen kan. Ik heb je de beste leeraren bezorgd en ze op tijd betaald. Ik heb je bij de netste families in huis gedaan omdat ik zelf geen tijd had, om me met je te bemoeien. Ik heb je een ruim zakgeld gegeven — en daar ben je wéér —en je bent wéér gezakt, voor den derden keer, in de vierde klas van het gymnasium. Zoo eindigde mijn gymnasiale loopbaan en ik moet zeggen: tot mijn spijt, want wat ook de tegenstanders der klassieke opvoeding mogen beweren, m.i. is het gymnasium voor nette jongelui de eenige school, die nog eenigszins de goede, oude idealen hoog houdt. Ik was er dan ook heel goed op mijn plaats, alleen sukkelde ik te veel met de vorderingen en had het land aan de studie. Niet dat de wetenschap me niet interesseert, maar het huiswerk zat me dwars, omdat ten slotte m.i. de huiselijke haard (our home) niet een plekje is om te vossen, maar om gezellig thee te drinken en zich thuis te voelen. En hoe zal men zich ergens thuis voelen in gezelschap van „verheven dooden", als Homerus en Ovidius? Temeer daar het leven van de moderne jeugd zoo druk is, dat men nauwelijks den tijd heeft om thuis te slapen en te eten, want dan is er weer een tennismatch, dan een vergadering, dan een kamp, dan een dansavond. De tijden van het egoïstische voor zich zelf zitten blokken om een mooi rapport, zijn voorbij, de moderne jeugd heeft (gelukkig) andere en betere idealen. Wij willen meer sociaal leven en zoo ging ik geheel op in mijn roeping: 't Society-leven en heb wel zekere successen behaald, bijv. het tenniskampioenschap juniores, maar het meer grove succes bleef achterwege. Wat kan men van een vader, die met al zijn deugden toch maar behoort tot een oudere, individualistische generatie, in zoon geval anders verwachten, dan een zekere opgewondenheid? Mijn moeder zou me beter begrepen hebben, maar die zat in Britsch-Indië en m'n vader was even overgekomen uit Parijs om me de les te lezen en een besluit omtrent mijn verdere toekomst te nemen. Hij zei, dat hij zich m'n toekomst eerst meer wetenschappelijk gedacht had, d.w.z. hij had me advocaat willen laten wórden om hem dan bij te staan in allerlei belastingkw;esties etc, maar nu ik blijkbaar voor de wetenschap geen belangstelling had, zou hij probeeren een handelsman van me te maken. Verder zei hij, dat ie had afgedaan met die vervloekte paedagogen die z.i. alleen verstand hadden van rekeningen schrijven, maar dat hij iets anders gedacht had, namelijk om me in den kost te doen bij tante Amalia en dat die wel beter op me zou passen. Tante Amalia was tot op dit oogenblik nooit meer voor mij geweest, dan de heks in mijn jeugdige nachtmerries en zooals andere kinderen met den boeman gedreigd worden, wilden ze mij nog wel eens dreigen — als ik geen zin had om m'n bord leeg te eten bijv. — met een logeerpartijtje bij tante. Zij leefde in een dorpje ergens in het mysterieuze Oosten en werd daar zeer geacht om haar geld en haar liefdadigheid. Maar die liefdadigheid had zich nog nooit beschermend tot mij overgebogen: geen cent zag ik ooit van haar, noch met Nieuwjaar, noch op mijn verjaardag, en m.i. geeft het altijd een vreemden kijk op iemands karakter, als die iemand allerlei vreemden van alles toestopt en haar eigen vleesch en bloed verwaarloost. Toen m'n vader dan ook vertelde, dat ik daar zou gaan wonen en verder in dat plaatsje een kantoor zou bezoeken, als volontair, het kantoor van een fabrikant van blikjes zalm en jam en limonade en dergelijke meer, overviel een onzegbare melancholie mijn jeugdig gemoed en ik kreeg een kort visioen van revolvers en een soort waschlijn en wie weet, wat ik gedaan zou hebben als ik toen al de heele waarheid had vermoed. Maar na dat ernstige gesprek nam mijn vader me mee om ergens te gaan dineeren en we bleven daar wat hangen en later op den avond werd er met serpentines gegooid en ballonnetjes gejaagd en later zei m'n vader — en hij legde een hand op mijn schouder — dat ik een beste jongen was en dat-ie medelijden met me had, maar dat alles voor m'n bestwil was en wij hadden alle twee tranen in onze oogen. •Het was toen, dat ik bedacht, hoeveel echt gezellige huiselijkheid ik toch gemist had, doordat m'n ouders altijd zoo ver weg waren en ik kreeg medelijden met mezelf en viel pas heel laat in slaap. Pas den volgenden morgen in den trein begon ik er over na te denken, hoe ik mijn tante zou begroeten, want van een eerste begroeting hangt dikwijls veel af: zjj wijst direct aan alle partijen hun plaats aan. „Dag tante Amalia", bijv. zou mij direct in de situatie brengen van een klein onderworpen neefje, maar bijv. „How are you aunty?" had ieto vlugs en onafhankelijks, dat me heel goed beviel. Ik zou bijv. met een sigaret in m'n mond uit den trein kunnen stappen, een kruier wenken voor mijn koffers, dan tante zien, m'n hoed inwaaien, sigaret weggooien, op tante afstormen, haar hand schudden en roepen (al lachende): „How are you, aunty? All's well?" Maar misschien was het nog beter een beetje gereserveerd te zijn. Bijv. zou ik uit den trein kunnen stappen (zonder sigaret), handschoenen aan, direct op tante afgaan, één handschoen uitdoende, m'n hoed afgemeten afnemen en eenigszins zingend, maar toch zacht, zeggen: „Ma chère ta-ante! Comment ca va?" Dan zou ik me vermoeid omwenden en met een gebaar een kruier roepen, etc. Ik besloot een van deze twee manieren te gebruiken, al naar omstandigheden, en oefende me vast in de gebaren en uitroepen, want ik had een coupé alleen. Er zijn van die dingen, die men zich erg voorstelt, maar die meevallen als men er midden in zit, zoo bijv. de paedagogen. Wat een angst had ik daar niet voor en wat een goedhartige, vriendelijke en baarddragende mannen bleken het niet te zijn. Maar andere dingen weer stelt men zich erg voor en ze zijn nog veel erger, dan je je voorstelde, zoo bijv. mijn tante. Toen de trein stilstond, de plaats van mijn bestemming bereikt was en ik m'n handschoenen aandeed (want de gereserveerde manier leek me toch 't meest in overeenstemming met m'n karakter) en ik uitstapte, stond ik pardoes voor een vrouw, die ik voor een oogenblik voor de vrouw met den baard uit het plaatselijk circus hield, maar die me toen bij m'n arm pakte en brulde: „Zoo Chip, vent, kèn je me nog? (Nog nooit had ik haar gezien; de stationschef keek). Wat ben jij een groote lummel geworden! (de kruier keek). Zóó, kom maar gauw mee. Zijn dat je koffers? Wel, wel, wat heeft meneer een spullen bij zich! (een kleine jongen kwam aanloopen en keek). Enfin, de jeugd kan zich verzetten en tante is er ook nog! Pak jij deze koffer, dan neem ik deze en dan deze tusschen ons in, het is maar vijf minuten loopen." Ik zag alleen den stationschef, den kruier en den kleinen jcngen en ik voelde een loodzwaar gewicht aan alle twee mijn armen. Meegesleurd door tante, waggelde ik verder. Aan den uitgang had zich eenig publiek opgesteld om ons te zien voorbijgaan. Een slagersjongen riep: „Logeeren bij tante?" Een ander jongmensch met een fiets informeerde waar ik mijn broek gekocht had en of die van m'n grootvader was. (Mijn Oxford-trousers!) Mijn hoed was een beetje scheef gezakt, wat een jongmensch met tintelende oogen gelegenheid gaf te informeeren of ik aan de sjouw was geweest, terwijl een andere, niet minder geestige jongeman opmerkte, dat het zonde was: zoon frissche, jonge meid met zoon ouwe vent. Het was in één woord een situatie, zooals ik niet gedacht had ooit te zullen beleven, laat staan te overleven. Maar ik leef nog, wel een bewijs voor de geestkracht, die dit fragiele lichaam bezielt. Toen we eindelijk thuis waren zei tante: „En Chip, zou je je tante niet eens goeden dag zeggen?" En ik zei: „Dag tante Amalia" en we gingen koffiedrinken. In den loop van den middag had tante een gesprek met me en ik kreeg weer eens gelegenheid op te merken, hoe langzaam de meer verlichte ideeën doordringen in de binnenlanden. Want, terwijl de grootste geleerden, na uren met me te hebben gesproken, de meest gunstige getuigenissen aflegden, over m'n karakter en intellect en me alleen een zeker gemis aan concentratie verweten, maar verder eenstemmig zeiden: „Die Chip is een jongen waar wat in zit", beweerde m'n tante al na vijf minuten (zonder eenige wetenschappelijke test), dat ik een luie lummel was, een verwende aap en dat ik hier een ander leventje zou krijgen een leven van hard werken, zonder ijdele vermaken enz. Ik Eeb eens een foto gezien met den electrischen stoel van Sing-Sing er op en de stoel, waar ik bij die gelegenheid op zat, had ongeveer hetzelfde modelletje en ik huiverde. „Ik houd ervan, dat de dingen op hun plaats staan", zei tante. „Die stoel staat altijd daar en als jij hier in de kamer bent, zit je ep die steel, begrijp je?" Ik zei: „Ja tante Amalia." Na dit opwekkende gesprek liet tante me m'n kamer zien. 't Was een klein kamertje met een aardig uitzicht op een stukje muur en een paar varkenshokken. Dit had tante speciaal voor mij uitgezocht, zoodat ik rustig en zonder afgeleid te worden zou kunnen studeeren. Er stond in dit kleine, frissche kamertje een bed, een waschtafel een stoel en een wankel tafeltje, zoodat het net het geboortevertrek van een of ander groot kunstenaar leek. Maar het is iets anders om in een zoldervertrekje geboren te worden, dan om er in te leven. Verder was er een hangkast voor m'n kleeren en een legkast voor linnengoed en boeken en ik prees me gelukkig dat ik niet veel boeken had meegenomen, want waar ik anders met m'n boorden, overhemden en sokken had moeten blijven, is me een raadsel. In deze cel liet tante mij een half uurtje met mijn gedachten alleen, een half uurtje, dat ik hoofdzakelijk gebruikte om te bedenken, hoe ik zou kunnen ontsnappen. Maar waar moest ik heen zonder ouders of vrienden of zelfs geld? Het is door leed vooral dat wij wijzer worden en anderen leeren begrijpen, want toen voor het eerst snapte ik iets van de gevoelens van Eric Terweghe en 'diens verlangen naar een betere wereld. Hoe snakte ik niet naar een dancing met een goed strijkje! — Chip, gilde mijn tante onder aan de trap, — kom je eten? Een rilling liep over mijn ruggegraat, maar ik stond van het bed op en daalde de trap af. Terwijl wij onzen soberen maaltijd gebruikten: aardappelen, koud vleesch en gestoofde sla, rijkelijk besproeid met het zuiverste water, vertelde tante dat wij dien avond een bezoek zouden brengen bij meneer Peperkorn en diens vrouw. Wordt vervolgd. --- De vetnood in Duitschland. Zonder varkens, koeden en schapen geen vet. En zonder boeren geen varkens, koeden en schapen. Dus, den boer moet de hand boven het hoofd gehouden werden. De nationale regeering in Duitschland zegt dan ook vastbesloten te zijn den Duitsehen boer te blijven beschouwen alfe grondslag van het geheele economische leven van het land. Om hein te besoherimen, heeft men de Duitsche veten veeproductie beschermd. Wat het ook moge kosten, in elk geval moet aan het vetplan worden vastgehouden, omdat mede daardoor het Duitsche economische leven moet worden gered en de werkloosheid verminderd. Heit vetplan is de eerste fase in den strijd tegen den eeonorniteöhem nood. De tweede slag, gericht tegen de concurrentie van veevoeder op de wereldmarkt, werd enkele dagen geleden toegebracht. De volgende maatregel is de strijd om grondstoffen voor de texti elinduatrie. Van 1 Juli af zal de goedkoopere margarine in grootere hoeveelheden, de dure margarine daarentegen in geringe hoeveelheden op de markt worden gebracht. Er zal bij de distributie rekening worden gehouden met het aantal kinderen. Er zal slechts één prijs en één loon voor den landbouw worden vastgesteld. Het handelsverdrag met Nederland heeft de instearaming gevonden zoowel van den landbouw als van de industrie, zei Staatssecretaris Von Rohr. --- Steunverleening in natura. Het overleg van de Commissie- Lambooy met de organisaties uit het bedrijfsleven — Ben algemeen afwijzend standpunt. In bet dezer dagen gepubliceerde rapport van de Commissie van Advies inzake verstrekking van steun in natura komt aan het slot een hoofdstuk voor, dat gewijd is aan het overleg met de organisaties uit het bedrijfsleven. Behalve besprekingen met een aantal plaatselijke organisaties uit den handel en patroonsvakvereenigingen, zijn ook conferenties gehouden met de landelijke middenstands- en werkgeversbonden. Inzonderheid met de landelijke organisaties is de commissie niet tot overeenstemming kunnen komen. Naar wij vernemen, hebben de besturen van den Kon. Ned. MiddeEstandsbiond, den Ned. Kath. Middenstandsbond, de Vereen, van den Cbrist. HandeMrijivenden en Industrieelen Middenstand in Nederiand, den Ned. Groesiersbond en het Comité tot 'behartiging van de belangen van de groot-winkelbedrijven in levensmiddelen in Nederland aan de Commissie van Advies inzake verleening van steun in natura, indertijd een schrijven gezonden, waarin overwegende bezwaren tegen het plan worden aangevoerd. In de eerste plaats het principieele bezwaar, dat feitelijk een deel der lasten van de voorzieningen ten behoeve van werkloozen en behoeftigen, welke op de geheele gemeenschap behooren te drukken, zouden worden afgewenteld op een bepaalde groep van het bedrijfsleven, i.e. de fabrikanten of grossiers en kleinhandelaren, die betrokken zullen worden in de boncirculatie. Voorts is er een tweede tegenwerping van principieelen aard, n.l. dat de Commissie uitgaat van het standpunt, dat de winstmarge in den handel — inzonderheid onder de huidige ongunstige economische omstandigheden — toelaat om een hooge reductie van 4, 8 of 12 % te geven. In de meeste gevallen is zulks absoluut onmogelijk, zoodat met verlies zou moeten worden geleverd. Waar het vooral de z.g. volkszaken en baar leveranciers zijn, die het verlangde offer zouden moeten brengen, moet dit reeds tot de conclusie leiden, dat — afgezien van de principieels bedenkingen — een uniforme korting voor alle branches en alle artikelen ten eenenmale onmogelijk is, daar genoemde volkszaken tengevolge van de concurrentie niet in staat zullen zijn het eventueele verlies door prijsverhooging op te vangen. Neeunt men daarbij in aanmerking de te verwachten nadeelen, verbonden aan bepaalde onderdeelen van het plan, dan komen de vertegenwoordigende organisaties van den detail- en groothandel tot de eenparige conclusie, dat aan de Commissie moet worden ontraden het ontworpen plan als resultaat van de haar opgedragen werkzaamheden aan de regeering aan te bevelen. Overigens deelen de organisaties mede, dat zij er niet in geslaagd zijn een oplossing te vinden, waaraan minder bezwaren zijn verbonden dan aan het door de Commissie ontworpen plan. De Nederlandsche Bakkerspatroons-organisaties nemen hetzelfde standpunt in. --- De arrestatie van Dr Wasserback. Hoe de Oostenrijksche persattaché in Berlijn werd behandeld. Een redacteur van het Persbureau Vaz Dias heeft een onderhoud gehad met dr. Wasserback, den Oostenrijkschen persattaché, die te Berlijn werd gearresteerd en daarna werd uitgewezen. Dr. Wasserback ban Dinsdagavond tot laat in den nacht zitten werken, toen hij door bellen werd opgeschrikt, op zijn vraag wie er was, luidde het antwoord: geheime staatspolitie en daarna werd toegang tot de woning geëischt. Het hielp niet of dr. Wasserback zich beriep op zijn diplomatieke rechten. Hij heeft zich onmiddellijk in verbinding gesteld met den Oostenrijkschen gezant, die hem adviseerde Londen op te bellen. In zeer korten tijd had dr. Wasserback verbinding met Londen, waar hij den Oostenrijkschen gezant, baron Franckenstein, aan de .telefoon kreeg, die beloofde onmiddellijk den bondskanselier te waarschuwen, die juist aanzat aan een banket, waar ook de Duitsche rijksminister van buitenlandsche zaken von Neurath aanzat. Inmiddels wachtten de politie-ambtenaren nog steeds voor de gesloten deur van dr. Wasserback's flat, en op diens vraag of zij wel wisten, dat bun optreden in strijd met 't volkenrecht was, anltwoordden zij bevestigend, doch verklaarden tevens dat zij niet zouden heengaan zonder hun opdracht te hebben uitgevoerd, zelfs al zouden zij zich met geweld toegang tot de woning moeten verschaffen. Zij hadden de noodige volmachten daartoe. Het was inmiddels ruim twee uur geworden en tegen kwart over twee ging de telefoon en bleek bondskanselier Dollfus uit Hyde Park Hotel te Londen aan het toestel te zijn. Hij deelde dr. Wasserback mede, dat hij met Freiherr von Neurath had gesproken, die beloofd bad zich met Berlijn in verbinding te zullen stellen, en voorts beval dr. Dollfuss den persattaché, zich in geen geval vrijwillig in arrest te begeven en slechts voor geweld te wijken. Terwijl dit gesprek nog gaande was, maakten de politiemannen buiten aanstalten om met geweld den toegang tot de woning te forceeren. Dr. Wasserback schoof grendels en sloten van de deur en hield deze tegen totdat zij van buiten werd opengeduwd en hij gedwongen werd, de politieambtenaren te volgen. Inmiddels was Dollfuss te Londen nog steeds aan het toestel, want dr. Wasserback kreeg zelfs de gelegenheid niet meer, het gesprek te beëindigen. Zijn huishoudster zette het gesprek met dr. Doiffuss voort en gaf hem een woordelijk ooggetuige-verslag van de gebeurtenissen, die zich op dat oogenblik afspeelden. Voor den politiecommissaris heeft dr.Wasserback er opgewezen, dat zijn arrestatie een grove schending van het Volkenrecht beteekende. De commissaris verklaarde van niets op de hoogte te zijn. Men nam dr. Wasserback alle voorwerpen die bij bij zich droeg, zooals portemonmale, horloge, vulpen enz., af en bracht hem naar een cel, die blijkens de inrichting bestemd was voor vier personen, doch waarin zich een twaalftal personen bevond, een gemengd gezelschap van politieke delinquenten zoowel als van gewone misdadigers. Van slapen kwam in deze cel niets en pas tegen zes1 uur Woensdagmorgen werd dr. Wasserback overgebracht naar een andere cel, waar hij alleen werd opgesloten. Het was een gewone cel voor gestraften, slechts voorzien van een stoel, een houten brits enz. Doodelijk vermoeid door de doorgestane emoties en den doorwaakten nacht, wilde dr. Wasserbqck zich op de brit 9, waarop een enkele deken lag, uitstrekken, doch" een cipier kwam hem mededeelen, dat het verboden was overdag op de brits te liggen. Op het gezegde van den arrestant, dat hij óp was van den slaap, antwoordde de beambte, dat men daarvoor het huisreglement niet kon wijzigen. Bijna om het kwartier, telkenmale als dr. Wasserback insliep en zich opnieuw op de brits uitstrekte, werd hij gewekt en van de brits gejaagd. Op de grofste en brutaalste wijze gingen de beambten tegen hem te keer en men speelde een spel met hem, dat veel van een marteling had. Woensdagmiddag werden hem de voorwaarden voor zijn invrijheidstelling overhandigd, welke hij weigerde te aanvaarden, omdat zij een schending waren van alle diplomatieke rechten. De arrestatie-opdracht en de bovenvermelde voorwaarden waren afkomstig van minister Göring. Na bij den directeur van de gevangenisafdeeling, waar hij was opgesloten, te hebben geprotesteerd tegen de schandelijke behandeling, die hij vooral van de zijde van het lagere personeel had ondergaan, kon dr. Wasserback Woensdagmorgen tegen half twee naar zijn woning terugkeeren. Hij begaf zich echter allereerst naar de Oostenrijksche legatie, waar de gezant juist een brief had ontvangen van het rijksministerie van buitenlandsche zaken, waarin werd medegedeeld dat het verblijf van dr. Wasserback de rijksregeering niet aangenaam was en verzocht werd middelen te vinden om dr. Wasserback uit Berlijn weg te zenden, omdat hij anders uitgezet zou worden. Dr. Wassenback werd nog denzelfden dag benoemd tot persattaché te Londen. Hij verklaarde tegenover den redacteur, dat hij nog steeds perplex was van de ongehoorde wijze waarop de Duitsche regeering alle bestaande diplomatieke gebruiken en exterritoriale rechten had geschonden. De verontwaardiging in het diplomatieke corps te Berlijn is zeer groot. Na de invrijheidstelling van dr. Wasserback vond een diplomatenbespreking plaats en werd besloten, dat de pauselijke nuntius te Berlijn, Mgr. Ceatos, als deken van 't corps, stappen zal doen. Vele diplomaten gaven openlijk uiting aan hun verontwaardiging, o.a. ook de Nederlandsche gezant te Berlijn, graaf Van Limburg Stirum, die een bezoek aan de Oostenrijksche legatie bracht. Gedurende zijn twaalfjarige werkzaamheid te Berlijn heeft dr. Wasserback zeer veel voor Duitschland gedaan. Hij stond bekend als een trouw en toegewijd vriend van Duitschland en het Duitsche volk. --- Om een erfenis van 30.000 dollars. Voor een New-Yorksche -rechtbank is dezer dagen een interessant proces gevoerd over een erfenis van 30.000 dollar. De scheikundige Macroi, een ietwat zonderling mensch, die jarenlang den omgang met anderen had vermeden, heeft zijn familie er leelijk tusschen genomen. Macroi hield zich in een laboratorium in zijn woning bezig met de vervaardiging van geheime kleurstoffen. Het gelukte hem, verschillende stoffen samen te stellen, die alleen met behulp van een bijzonder procédé, dat alleen hij kende, zichtbaar konden worden gemaakt. Macroi trachtte anderen voor zijn uitvindingen te interesseeren in de hoop, daarmede veel geld te kunnen verdienen. Maar de erkenning!, waarop bij hoopte, bleef uit en ook zijn familie dreef den spot met zijn werk. Ten gevolge hiervan wendde Macroi zich van al zijn kennissen af en leidde het leven van een verbitterden zonderling. Dag en nacht werkte hij in zijn laboratorium aan zijn geheime kleurstoffen en slechts zijn zwarte bediende had toegang tot zijn vertrekken. Ongeveer drie maanden geleden vond de neger den 52-jarigen Macroi dood. Hij had in zijn laboratorium een beroerte gekregen. Een testament vond men niet, alleen een onbeschreven stuk papier benevens een brief aan den neef van den scheikundige, den ingenieur Lewis. In dezen brief deelde Macroi mede, dat het papier een groote waarde vertegenwoordigde, welke hij op ongeveer 30.000 dollar schatte. Wie het geheim van dit papier zou ontsluieren, zou zich als zijn erfgenaam mogen beschouwen. Tevergeefs zochten de nabestaanden van Macroi naar nadere gegevens omtrent het vermogen van den scheikundige. Men hield de bepaling betreffende het onbeschreven vel papier voor een kwaadwilligheid van den zonderling en stelde het onzichtbare testament, benevens alle andere notities, die op Macroi's uitvindingen betrekking hadden, ter hand aan den ingenieur Lewis. Deze begon zich voor het werk van zijn overleden oom te interesseeren en kwam met behulp van de nagelaten notities tot de ontdekking, dat Macroi niet minder dan 62 soorten geheime inkten had vervaardigd. De gedachte lag voor de hand, dat men met een dezer geheime inkten, het zoogenaamde testament zichtbaar zou kunnen maken. De vraag was alleen, welke der geheime kleurstoffen men moest gebruiken; door een verkeerde te nemen zou men het papier voor goed kunnen bederven. Lewis liet de keus vallen op de laatste uitvinding van zijn oom, welke deze voor de beste had gehouden. De proef slaagde: op het papier kwam het handschrift van Macroi te voorschijn. Het bleek werkelijk een testament te zijn, met mededeelingen over een geheime bankrekening ten bedrage van 30.000 dollar. De autoriteiten erkenden ingenieur Lewis als erfgenaam; de familie bestreed de geldigheid van het zonderlinge testament. De .rechtbank te New-York besliste echter, dat het testament van den zonderling voor de wet geldig was. --- Onze uitvoer in Mei. Aanzienlijke cijfers van den uitvoer van boter naar GrootBritannië. Boter. Opniieuw mag een belangrijke toeneming van onzen uitvoer van boter worden vastgesteld, ditmaal door een opmerkelijke stijging van den uitvoer naar Groot- Brittannië; maar de prijs, die ons voor dit product betaald wordt, blijft laag. Onze uitvoer van boter heeft in Mei bedragen 4047 ton ter waarde van f 2.353.000, tegen 1881 ton ter'waarde van f 1.616.000 in Mei van 't vorige jaar. Kaas. De uitvoer van kaas heeft in Mcd bedragen 5064 ton ter waarde van f 2.213.000, tegen 6299 ton ter waarde van f 2.492.000 in Mei 1932. Eieren. De in Mei uitgevoerde hoeveelheid eieren heeft de helft bedragen van den uitvoer in Mei van het vorige jaar. De cijfers waren 5103 ton ter waarde van f 1.463.000, tegen 10.216 ton ter waarde van f 3.364.000 ie Mei 1932. Kleiaardappelem. 18.336 ton voor f 137.000, tegen 10.057 ton ter waarde van f 333.000 in Mei 1932. De uitvoer van zandaardappelen heeft in Mei sieohts 1619 ton bedragen ter waarde van f 11.000, tegen 15.166 ton ter waarde van f 395.000 in Mei 1932. --- Vroeg-middeleeuwsche bewoning op veenbodem in Friesland. In een onderhoud, dat onze correspondent had met den bekenden oudheidkundige, den beer H. J. Popping, te Oosterwolde, deelde deze het volgende mede: „Voor een paar weken verzocht de heer Spanjer, Opzichter bij de Ned. Heide Mij., mij om nadere inlichtingen omtrent merkwaardige vondsten op den veenbodem tusschen Joure en Langweer. Het betrof het vinden van primitieve aardewerk-scherven op de terreinen, waarop voor enkele jaren door den Staat willgentwijg-kweekerijen (griend-cultuur) waren aangelegd, welke cultuur thans weer wordt gestaakt. Bij het uitrooien der stammen kwamen de relicten voor den dag. We bevonden de situatie aldus Plaatselijk was de veenbodem ptoi. 1 tot 2 Meter dik. Op het veen bevond zioh een laagje klei („knip") van ongeveer 25 c.M. dikte. Tusschen deze veen- en kleilaag lagen hier en daar opgebrachte leemlagan. Op die plaatsen waren zeer veel scherven van primitief, ongaglazuurd aardewerk (we me en en zoowel van leem als van klei gebakken) te vinden. Bovendien waren op vele plaatsen, waar zich de leemlagen bevonden, veïdkeien bijeengebracht, w.o. sommige door het vuur aangetast. Het merkwaardige was, dat op een zandhoogte (diluviale zandkop) aan bet terrein aansluitende in de richting Joure, geen spoor van oude bewoning was te vinden. Uit bet (voorloopige) onderzoek was te concludeeren: le. Dat zich hier op een zuiveren veenbodem plm. in het jaar 1000, menschen hun primitieve woningen hadden opgeslagen; 2e. Dat deze woningen een leemen bevloering badden en de baardsteden vrij zeker een onderlaag hadden van veldkeien, bijeengebracht uit de diluviale koppen in de buurt; 3e. Dat de tijd van bewoning samen is gegaan met een zeer droge periode, die een bewoning op een dergelijk terrein mogelijk maakte; 4e. Dat de Miei- (kndp-)laag is gevormd na den tijd van bewoning; se. Dat dus vóór dien tijd het zeewater deze omgeving niet had bereikt (uit een turfgraverij in de buurt bleek, dat in de veen'lagen geen spoor van zeeslib-afzetting was te vinden). Wat de reden is geweest, dat de bevolking hier een tijdlang op een veenbodem heeft gewoond en niet haar primitieve woningen op den nabijgelegen zandrug heeft gebouwd, is ons nog niet duidelijk. In ieder geval moet het wel een droge periode zijn geweest, die baar dit toestond, tenzij men aan bewoning seizoensgewijze denkt, dit weer in verband met eeizoenbedrijven. Hoe dit zij, merkwaardig is het geval zeker, een uitgebreider' onderzoek waard". ---