Korte Mededeelingen. — De gemeenteraad te Arnhem heeft met 25 tegen 7 stemmen besloten f 545.000 te voteeren voor den bouw van den nieuwen stadsschouwburg, in de plaats van dien in 1954 afgebranden schouwburg — Tijdens de gisteren gehouden debatten in de Spaansche cortes, heeft Gil Robles, de leider van de „Acdon Popiiar", medegedeeld', dat sinds de overwinning van het volksfront op 2 Februari j.1., in Spanje 269 menschen bij straatgevechten zijn gedood en 1287 gewonï — Te Blerick is wegens fraude bij de opgave van zijn inkomen procesverbaal opgemaakt tegen den werklooze R. aldaar. R. genoot reeds sedert Mei 1935 werklozensteun, terwijl hij verzuimd had er van kennis te geven, dat hij een erfenis van f 600 had gekregen. — Te Rotterdam is aangehouden de 32-jarige scheepsbouwkundige J. L., die zich een ondankbaar passagier toonde Een koopman uit Zwijndrecht had hem n.L in zijn vrachtauto laten meerijden van Dordrecht naar Rotterdam. Toen de koopman later op het parkeerterrein bij de Raamstraat den wagen weer opzocht, bleek deze verdwenen. L. had de vrachtauto reeds op de markt verkocht! — De politie te Los Angeles heeft een misdadigersbende ontdekt, die wel een zeer merkwaardig bedrijf uitoefent De heeren zijn nl. gespecialiseerd in het breken van armen en beenen van personen, die tegen ongelukken verzekerd zijn. Heeft de uitbetaling der assurantiemaatschappij plaats gehad, dan wordt de opbrengst broederlijk onder 't „slachtoffer" en zijn helpers verdeeld. --- Veerpont op den Donau gekapseisd. Waarschijnlijk 40 dooden. Op den Donau, nabij Boedapest, is een awnp gebeurd, die waarschijnlijk aan 40 personen het leven heeft gekost. Een veerpont met 60 personen ie tusschen hert «Sland Szunyoe en den linke Toever der irS-vier gekapsetied en gezonken. Van de opvarenden zijn er 20 gered. Tot dusrver heeft ■men nog etedhta de lijken van zes slachtoffer» kunnen bergen; 34 personen worden nog vermist Alle opvarenden waren employés van de traan, die van een feestmaaHijd naar huis terugkeerden. De oorzaak van de raimp is verimoedelijlk, dat de pont veel te zwaar belast geweest ia. --- De Amsterdamsche haventarieven. De voorgestelde verlaging. Het Dag. Bestuur van Amsterdam heeft thans de voorstellen inzake verlaging van de havengelden enz. ingediend. Hiermee zal — van 1 Juli tot 31 Dcc a.s. — een bedrag van in totaal f 323.000 gemoeid zijn. De regeering heeft, reeds te kennen gegeven, dat zij in beginsel niet ongeneigd is, Amsterdam op dezelfde wijze tegemoet te komen als Rotterdam. --- De achteruitgang in de haven. In de Amsterdamsche haven is, vergeleken met 1931, bet aantal aangekomen zeeschepen m 1935 verminderd met 865, de tonnenmaat met 6 millioen kub. M. of met 23 pet. Het totale havenverkeer (in- en uitklaringen) liep van 5,640.000 ton in 1931 tot 4.741.000 ton in 1935 of met ongeveer 16 pc/t. terug. Ook het nieuwe jaar heeft slecht ingezet. In de eerste 3 maanden van 1935 kwamen binnen 739 schepen met een totale tonnenmaat van 1.153.000 netto regieterton; in hetzelfde tijdvak van 1936 verminderde dit aantal tot 730 met een totale tonnenmaat van 1.075.000 netto registerton. Het totale havenverkeer verminderde van 1.563.000 ton in de eerste drie maanden van 1935 tot 1.444.000 ton in de eerste drie maanden van 1936. --- Herberekening pensioenen. Voor burgerlijke en militaire ambtenaren. De regeering heeft bij de Tweede Kamer een wetsontwerp ingediend tot herberekecing van de pensioenen van burgerlijke en militaire ambtenaren. De geTaamde besparing bedraagt 6 millioen gulden; het ligt in de bedoeling de regeling te doen gelden van 1 Jan 1937—1 Jan. 1942. Van de herberekening worden uitgezonderd pensioenen van fBOO en minder, welk limiet echter niet geldt voor reservepersoneel zee- en landmacht De herberekening geschiedt: Voor wat betreft pensioenen van burgerlijke ambtenaren, waarop uitzicht of recht is of wordt verkregen: Op of na 1 Jan. '21, doch vóór 1 Jan. '22: 2 % Op of na 1 Jan. '22, doch vóór 1 Jan. '23: 6 % Op of na 1 Jan. '23, doch vóór 1 Jan. '34: 10 % Op of na 1 Jan. '34, doch vóór 1 Jan. '35: 8 % Op of na 1 Jen. '35, doch vóór 1 Jan. '36: 6 % Op of na 1 Jan. '36, doch vóór 1 Jan. '37: 4 % Op of na 1 Jan. '37, doch vóór 1 Jan. '38: 2 % Voor wat betreft pensioenen van militaire ambtenaren, waarop uitzicht of recht is of wordt verkregen: Op of na 1 Jan. '21, doch vóór 1 Jan, '34: 10 % Op of na 1 Jan. '34, doch vóór 1 Juli '34: 8 % Op of na 1 Juli '34, doch vóór 1 Jan. '35: 6 % Op of na 1 Jan. '35, doch vóór 1 Jan. '36: 3 % Op of na 1 Jan. '36, doch vóór 1 Juli '36: 2 % In steeds stijgende mate gaat de noodzakelijke spanning tusschen het verleende pensioen en het huidige salaris in een bepaalde betrekking verloren, aldus schrijft de regeering in haar toelichting. Bat een uit zekere functie toegekend pensioen hooger is dan hetgeen de ambtenaar thans in die functie netto aan salaris ontvangt, komt herhaaldelijk voor. De regeering meent, dat de teruggenomen herberekening weder dient te worden voorgesteld om den groei van wanverhoudingen te stuiten. Wanneer men voorts in aanmerking neemt, dat dit voorstel tevens moet worden beschouwd als een onderdeel van het complex maatregelen tot versterking van de financieele positia zoowel van het rijk, dat voor het eigen pensioen van militaire ambtenaren en voor dat der op 1 Juli 1922 in dienst zijnde burgerlijke ambtenaren het risico draagt, als van dat van een veertigtal der grootste gemeenten, welke dit risico dragen voor de op 1 Mei 1913 in haar dianst zijnde ambtenaren, schijnt het gewenscht, niet met de herberekening der pensioenen te wachten, totdat een algemeene herziening der peneioenwetgeving is voorbereid. De Regeering is van oordeel, dat de pensioenen van leden van Ged. Staten en wethouders en van leden van waterschappen, veenschappen of veenpolders wegens de verscheidenheid van normen en regelingen, waarnaar zij zijn toegekend, niet begrepen behooren te worden in de algemeene herberekening ingevolge het wetsontwerp. Voorgesteld wordt, van de herberekening uit te zonderen de pensioenen van f 800 en minder. Aangezien de pensioenen voor het reservepersoneel van de zee- en landmacht voor alle sjevallen als een pensioen uit een nevenbetrekking moeten worden beschouwd, wordt voorgesteld voor deze pensioenen de limiet var. f 800 of minder niet in acht te nemen. De verhooging van het pensioen, welke door een vrijwillige verzekering is verkregen, is gelijk te stellen met een verzekering bij een particuliere maatschappij en dient om die reden van de herberekening te worden uitgesloten. --- De uitvoering der Zuiderzeesteunwet. Aanwoord op de vragen van het Kamerlid Van Dis. Op de desbetreffende vragen van het Kamerlid Van Dis antwoordt de minister van Waterstaat, de heer Van Lidt de Jeude, 0.a., dat verscheidene belanghebbenden in den zin van de Zuiderzeesteunwet zich eerst na 25 Juni 1918 een vaartuig hebben aangeschaft ter uitoefening van de Zuiderzeevisscherij en onder deze belanghebbenden zijn er, die op 25 Juli 1918 onder de wapenen waren. Voor zoover deze eigendommen, na 25 Juli 1918 aangeschaft, niet zijn verkregen op een der wijzen, genoemd in art. 8a van het Zuiderzeesteunbesluit, komt tegemoetkoming wegens waardevermindering niet in aanmerking. Wijziging van de bestaande voorschriften, zoodat ook goederen, na 25 Julj 1918 aangeschaft, anders dan op een der wijzen, genoemd in art. Ba, voor tegemoetkoming wegens waardevermindering in aanmerking zouden komen, kan om der gevolgen wille niet worden bevorderd. De Rijksdienst ter uitvoering van de Zuiderzeesteunwet is in bijzondere gevallen gemachtigd tot het verleenen van een toeslag in den vorm van een bedrag ineens. Indien niet-belanghebbenden in den zin van de Zuiderzeesteunwet de door den dienst der domeinen gevorderde retributie voor visch-vergunningen voor de visscherij op het IJsselmeer niet kunnen betalen, betreft deze aangelegenheid den minister van financiën. Maatregelen ter voorziening in behoeften van visschers, niet-belanghebbenden in den zin van de Zuiderzeesteunwet, liggen niet op den weg van den minister van waterstaat. Omtrent de bezwaren van enkele oudere visschers tegen het bedrag der geldelijke tegemoetkoming wordt het advies der generale commissie ingewonnen. Voorzoover de tegemoetkominggen niet juist mochten blijken, worden zij herzien. Het bedrag is afhankelijk van de individueel© omstandigheden der belanghebbenden. --- Het Doms Rijkers-fonds. Het jaarverslag 1935 van het Dorus Rijkers-fonds laat een weinig optimistischen toon hooren. Gedurende de laatste vijf jaren hebben tengevolge van de slechte tijdsomstandigheden zeer vele leden bedankt, zijn er weinig giften ingekomen en brachten de andere gebruikelijke middelen weinig geld in kas. De nadeelige saldo's zijn opgeloopen tot f 84.030. Het is dan ook te begrijpen, dat met een bedrijfskapitaal van f 200.000 op deze wijze de aderlatingen te groot worden en alte krachten moeten worden ingespannen om te kunnen blijven zorgen, dat de behoeftige oud-redders en weduwen geholpen worden. Daarom is besloten in 1936 geen nieuwe uitkeeringen toe te kennen, doch zich te bepalen tot het handhaven van de bestaande uitkeeringen. Aangezien echter de nood bij sommige oüd-redders, die nog niet worden gesteund, ten zeerste is gestegen, hoopt het hoofdbestuur door vermeerdering van de bijdragen binnenkort weder nieuwe oud-redders In den steun te kunnen nemen. In dit verslagjaar werdeu ondersteuningen verleend aan 129 personen, namelijk aan 83 oud-redders en 46 weduwen van redders en gratificaties aan 2 personen, tot een totaalbedrag van I 32.237,50. De maximum-uitkeering bedroeg f 6 per week. Van de ondersteunden waren op 1 Jan. 1936 124 ouder dan 60 jaren en hiervan weer 79 ouder dan 70 jaren. De steunverleening strekte zich uit over 37 kustplaatsen en eilanden In totaal zijn van de oprichting af 465 aanvragen ingekomen en werd f 309.485 uitgekeerd. De balans sluit met een bedrag van f 414.977 behalve het stamkapitaal van f ?00 00. bezit het fonds op 31 Dec. een bedrijfskapitaal van f 213.885 (vorig jaar If 228369). --- Drukkerij te Amersfoort gedeeltelijk afgebrand. Hedennacht ontdekten omwonenden brand in de drukkerij „Patria" te Amersfoort. Met tien stralen op de waterleiding werd daarop de strijd tegen het vuur aangebonden. De drukkerij, waarin zich zeer veel kostbare machines bevonden, heeft men, dank zij doortastend optreden, kunnen behouden. De zetterij, de kelder en twee kantoorlokalen werden echter een prooi der vlammen- Omtrent de oorzaak tast men nog in het duister, terwijl ook omtrent de schade, die door verzekering gedekt wordt, nog niets te zeggen valt. De drukkerij, waar ongeveer een veertigtal personen werk vonden, was eigendom van de bekende onderofficiersvereeniging „Ons Belang". .., Hoewel niet door den brand zelf, valt toch nog een slachtoffer te betreuren. Een zieke dame, die in een perceel in de nabijheid van de brandende drukkerij woonde, overleed doordat zij door de sirenes. van de brandweer geschrokken was, aan een hartverlamming. --- Militaire vliegtuigen verongelukt. Negen dooden? Volgens berichten uit Kopenhagen zou een Buiteen militair vliegtuig bij vlootmanoeuvres in de buurt van het Skagenrak verongelukt zijn. De. geheele bemanning, bestaande uit zeven personen, zou om het leven gekomen zijn. Het ongeluk wordt geheim gehouden. Van Duit&che zijde wordt dit ongeluk ontkend, doch men houdt van Deenscbe zijde vol, dat een Duitsch marine-vliegtuig in zee is gestort. Personen uit de omgeving van 't vissen ersplaatoj e Skagen verklaren, dat zij torpedobooten het verongelukte watervliegtuig hebben zien oppikken, terwijl gedurende een korte poos alle vlaggen op de Duüsehe schapen halfstok woeien. Een Poolsoh legervliegtuig ie in het Wfflonofmeer bij WaTeohau terechtgekomen. De piloot kwam om het leven, terwijl de waarnemer ernstig gewond werd. Tijdene een inetruorievlucht ie een mfllitair vliegtuig, tengevolge van een defect aan den motor op'hert vliegveld van DidaugaüpiMe bij Riga neergestort, De bestuurder kwam om het leven. --- Verkeersongevallen. Aan de verwondingen bezweken. De 75—jarige voetganger L. E. C.,- uit Wassenaar, die Maandag, toen hij op het Bezuidenhout den rijweg wilde oversteken, door een auto werd aangereden, is in het ziekenhuis aan de bekomen verwondingen bezweken. --- Het leven van elk mensen is in groote trekken te vergelijken met een ijsberg. Daar -is een gedeelte aan de oppervlakte, dat iedereen kan zien, maar een veel gróoter deel blijft verborgen. — Western MaiL --- Berichten uit Stad en Dorp. INLIJVING. LEEUWARDEN. Hedenochtend zijn 40 dienstplichtigen van de lichting 1936, afkomstig uit de provincie Friesland, ingelijfd in de navolgende plaatsen, tw.: 11 te Harderwijk, bestemd voor het 7de regiment infanterie (voorgeoafenden); 5 te Utrecht, bestemd voor het korps luchtdoel-artillerie; 16 te Utrecht, bestemd voor het regiment genietroepen (Ie bataljon); 6 te Dordrecht, bestemd voor de schooleompagnie van het korps pontonniers; 2 te Gorinchem, bastemd voor de schoolcompagnie van het korps torpedisten. --- LEVERING VARKENS. De Ned. Veehouderljcentrale maakt bekend, dat van 22 Juni af tot nadere aankondiging ter levering op een nader te bepalen datum kunnen worden opgegeven: a. Varkens, wegende bij opgave van ?5 —120 kg. levend, voor zoover deze varkens reeds eerder ais baconvarkena aan de zaakvoorders der Ned. Veebouderljcentrale waren opgegeven. Voor deze varkens zal worden betaald: voor kwal. A 48 et.; voor kwal. B 46 cent; voor kwal. C 44 et., alles per kg. geslacht gewloht. o"„„Vf,r!cen:: bij opgave van 120 —2(M) kg. levend. Voor deze varkens gelden geslacht de volgende prijizen: Van 95 tot 110 kg. 45 et.: van 111 tot 125 kg. 44 cent; van 126 tot 140 kg. 43 et.; van 141 tot 165 kg. 42 et.; van 166 kg. en daarboven 41 cent, alles per kg. geslacht. De opgave van de onder b. genoemde varkens kan schriftelijk worden gedaan bij de kringzaakvoerders der Nederlandsche Veehouderij-centrale. Geleverde varkens, welke niet aan de bekende voorwaarden voldoen, worden naai' waarde uitbetaald. --- Gerechtshof Leeuwarden. DE INBESLAGNEMINGEN VAN DE AUTOBUSSEN. Uitspraak van het Hof. — Een belangrijk arrest. Het Hof te Leeuwarden heeft heden arrest gewezen in de bekende zaak van de inbeslagnemingen van autobussen van de Noord- Nederlandsche ReisveTeeniging en Friesch- Hoilandsche ReiQvereenlgiïig. Het Hof heeft beslist, dat een beslag van een autobus bij voorbaat niet onrechtmatig is; diat het oordeel, of artikel 94 van Strafvordering moet worden toegepast is overgelaten aan die opsporingsambtenaren, die geheel zelfstandig over de doelmatigheid oordcelen; diat het systeem der wet is, dat de president in refiré bevoegd is te oordcelen over civiele zaken, maar dat deze niet bevoegd is in het voorbereidend onderzoek in strafzaken in te grijpen; dat het oordeel daarvan toekomt aan de strafkamer van de rechtbank in raadkamer. Daarop werd het appèl van den Staat gegrond bevonden en kwam het door die Reisvereeniging ingestelde appèl, over de vraag of de busdiensten rechtmatig zijn, niet meer aan de orde. De tegenpartij (de Reievereendging) werd persoonlijk in de kosten veroordeeld. Voor die Reiövereeniging traden op mr. Buiel en mr. Polak. Procureur voor den Staat wias mr. A. E. Stoop en adlvocaten Jbr. mr. v. d. Does en mr. Wolther Beek Muller. Uit dit arrest blijkt dus, dat het oordeel van het Hof een geheel ander ia, dan dat van den president der Rechtbank, die de inbeslagneming der autobussen had verboden. --- Groote brand te Medemblik. Bioscoop uitgebrand. In den afgeloopen nacht werd brand ontdekt in het bioscooptheater „Scala" te Medemblik. De brandweer, die vrij spoedig met een motorspuit ter plaatse verscheen, kwam direct voor een haast onbegonnen taak te staan, daar het vuur zich reeds met zulk een snelheid had uitgebreid, dat aan blus•chen niet meer te denken viel. Ook de aangrenzende foyer had reeds vlam gevat, terwijl een oogenblik later ook een aangrenzend café-restaurant door het vuur aangetast was. De brandweer van Medemblik en Wieringermeer tastten met tien stralen het vuur aan. Daar ook een tweetal woonhuizen aan de overzijde van het theater reeds brandden en groot gevaar liepen, bepaalde men zich in hoofdzaak er toe, de huizen in de omgeving van het theater te behouden. Dit gelukte, hoewel zij belangrijke brand- en waterschade kregen. Men kon echter niet verhinderen, dat het café, evenals het bioscooptheater en de foyer, geheel een prooi der vlammen werden. Omtrent de oorzaak van den brand tast men nog in het duister. Omstreeks elf uur, toen de voorstelling afgeloopen was, en alle bezoekers de zaal verlaten hadden, had men niets bijzonders bespeurd. De brand moet in de cabine van het bioscooptheater, dat ongeveer 60 Meter lang en 8 Meter breed is. ontstaan zijn. Hoe groot de 6ehade is, Vjjlt momenteel nog niet te zeggen. --- De halfwekelijksche luchtdienst op Indië. Prachtige resultaten, — Passagiersvervoer steeg in een jaar tijds met 139 pct. De K.L.M, heeft nu een jaar lang haar balfwekelijkschen luchtdienst op Indië geëxploiteerd. De resultaten zijn boven verwachting. Vóór 12 Juni 1935 gingen de K.L.M.-vogels slechte eenmaal per week naar onze koloniën. De groote toename van het vervoer blijkt uit de volgende cijfers: 1934/1935 1935/1936 stijging Briefpost in kg 38.314 75.941 98,2 pet. Briefpost ton/km. 518.46Ö 673.000 29,8 pet. Aantal passagiers' 922 2.205 139,4 pet Pass./km. 4.579.193 10.776.728 185.3 pet. Kg. goederen 11.337 23.073 103,8 pet. Ton/km. goederen 89.646 142.277 58,7 pet. De reistijd was in de eerste periode gemiddeld voor de beenvluchten 8 dagen en voor de thuisvluchten 8.5 dagen. Bij den dubbel-wekelijkechen dienst bedroegen deze resp. 6.5 en 6.2 dagen. De poetautoriteiten zijn tevreden over de bereikte resultaten en ook de passagiers, die van dezen dienst gebruik maakten, zijn zeer te Spreken over het gemak, waarmede men thans tusschen Amsterdam en Batavia kan reizen. In 1931 bedroeg het postvervoer 18.316 kg., over 1936 (tot 12 Juni) 75.941 kg. --- De staking der IJmuider visschers. Vragen van het Kamerlid Sneevliet. In verband met bet IJmuider conflict heeft het Kamerlid Sneevliet tot den minister van Sociale Zaken verschillende'vragen gericht. Is de minister niet van oordeel, zoo vraagt hij, dat de hechte samenhang onder de stakend© visscherlieden en de algemeene weigering de open plaatsen te bezetten, duidelijk wijst op de aanwezigheid van een gemeenschappelijke overtuiging, dat het toepassen van een nieuwe verlaging der inkomsten, als een sociaal onrecht wordt ondervonden? Acht de minister het in die omstandigheden sociaal verdedigbaar, indien de overheid zich partij stelt voor de werkgevers en mechanisch steunihhouding toepast om de stakers tot overgave te dwingen? Meent de ministér niet, dat het algemeen meeleven der betrokken arbeiders met: de zoogenaamd wilde staking niet een voldoende motief levert om ten opzichte van de arbeidsbemiddeling de-regeling toe te passen, die voor zoogenaamd normale stakingen van kracht is en tengevolge waarvan bemiddelingsorganen zich van bemoeiingen onthouden hangende uitgebroken conflicten? Erkent de minister, dat met het oog op de omstandigheden, waaronder de opvarenden op de treiters werken, de grenzen van het zoogenaamde „ethische minimum", voor wat hun inkomsten betreft, wezenlijk overschreden zijn, ook zonder den nieuwen aftrek? Is met het oog hierop, de minister bereid aldus in de arbeidsverhoudingen in het visscherijbedrijf van IJmuiden in te grijpen, dat de opgelegde loonsverlaging ongedaan wordt gemaakt en tevens restitutie van geleden schade plaats vindt aan hen, die na ontvangen oproep zich aan den kant der stakers plaatsen en daarvoor gestraft werden met inhouding van steun ? »** Intusschen duurt het conflict onverminderd voort, en is het aantal stakers te IJmuiden nog eenigermate toegenomen. De schippers en machinisten hebben besloten, alleen met die schepen en bemanningen te zullen varen, waarmede zij den laatsten tijd gevaren hebben. De. vischhandel vreest, dat als het conflict niet zeer spoedig wordt opgelost, de gevolgen zeer ernstig zullen zijn. Aan verschillende autoirteiten is om bemiddeling verzocht. Namens minister Colijn heeft de minister van Sociale Zaken laten weten, dar>het hier een wilde staking betreft, waarbij geen bemiddeling verleend wordt. Te Egmond aan Zee zijn gister 20 werklooze visschers uit de werkverschaffing verwijderd; de overige 170 werden niet meer toegelaten om te stempelen. Hieronder zijn ook begrepen degenen, die soms al jaren werkloos zijn en dus nauwelijks als stakers zijn aan te merken, doch die ook niet bereid zijn te varen. --- Doodelijke aanrijding. Gisteren is de 19-jarige P. van der Velde, woonachtig te Zaamslag (Zeeuwsch-Vlaanderen) nabij Terdonck (België) door een auto overreden en gedood. --- Inlijving in de maand Juli. Dè inlijving van de ingeschrevenen voor den dienstplicht der lichting 1936, bestemd voor indeeling in het tijdvak I—lo Juli 1936, zal, voor wat het indeelingsdistrict Leeuwarden betreft, geschieden op Woensdag 1 Juli te Amersfoort. Voor de dienstplichtigen, bastemd voor indeeling in het tijdvak 16—25 Juli 1936, zal. voor wat genoemd district betreft, de inlijving plaats hebben op Maandag 20 Juli d.a.v. en wel te Assen en 's-Gravenhage.. --- KANALENVERBETERING. Een onderzoek door autoriteiten. LEEUWARDEN. In verband met de kanalenverbetering hebben, op uitnoodiging van Ged. Staten van Friesland, de colleges van Ged. Staten van Groningen en Friesland, vergezeld van de hoofdingenieurs der beide provincies, heden per stoomboot het vaarwater Eiberteburen—Fonejacht—Terhornesluis—Jelteslootbrug bevaren. --- Schoorsteenbrand. HUINS, 16 Jiuini. Gistermorgen had de vrouw van den heer J. Verloop de kachel aangemaakt voor de wasch en gedurende een oogenblik er niet bij geweest. Terwijl ze bij den postbode stond te praten, zag deze de rook uit het dak komen, waarop hij naar binnensnelde. Het bleek dat de schoorsteen in brand stond. Met behulp van emmers water mocht het gelukken de brand te blusschen, zoodat er grooter onheil werd voorkomen. --- De botsing op den Woudweg. DOKKUM, 16 Juni. De 18-jarige Jacob d© Vries, die Zondagavond met zijn motor dn botsing kwam met een auto, is naar een ziekenhuis te Leeuwarden vervoerd. Hij is ernsitig gewond aan een been, terwijl hij ook verder nogal wat verwondingen opliep. De toestand ie ernstig, doch niet levensgevaarlijk. --- Een honderdjarige te Franeker. Weduwe Former viert heden haar honderdste verjaardag. Vandaag, 17 Juni, wordt weduwe Former te Franeker, bekend als „Oude Maatje", honderd De oude vrouw heeft zich steeds in een goede gezondheid mogen verheugen, was bovendien altijd opgewekt van geest en als zij over haar jonge dagen aan het vertellen was, deed zij dat steeds op een manier, dat ieder er gaarne naar luisteren wilde. Maar sedert Pinkster-Zondag is daarin een groote verandering gekomen. Zij voelde zich die Zondagavond niet lekker en sedert is haar toestand zoodanig verslechterd, dat het einde iedere dag verwacht kon worden. Dat is een groote teleurstelling, niet alleen voor de familie maar ook voor haar kennissen, want men had gedacht deze honderdste verjaardag in een eenigszin9 feestelijke stemming met de jarige te zullen vieren. Dit moet nu alles overgaan, daar zelfs geen enkei bezoek, buiten de familieleden, kan worden toegestaan. Hoewel oude Maatje, zooals reeds is gezegd, steeds het groote voorrecht heeft gehad een goede gezondheid te hebben, heeft zij overigens geen gemakkelijke levensloop achter zich. Uit een arbeidersgezin geboren, moest zij al spoedig meehelpen iets te verdienen. Als klein meisje kwam zij als boodschaploopster op de boerderij aan de Salverderweg, die thans door den heer Sijtsma wordt bewoond. Daar had zij soms drukke dagen, vooral als de landheer kwam of als er familiebezoek was. Maar zij verdiende dan toch iets en dat kwam haar ouders, die een groot gezin hadden, natuurlijk wel te pas Op 24-jarige leeftijd is zij in het huwelijk getreden en is bijna 58 jaar met haar man getrouwd geweest. Uit het huwelijk werden negen kinderen geboren, van wie er thans nog vier dochters in leven zijn. Zij heeft samen 32 kleinkinderen en 53 achterkleinkinderen. Al haar kinderen zijn in het huisje, waarin zij thans 71 jaar heeft gewoond, geboren. Dit huisje staat achteraan op het Westvliet Trots haar zwaar leven dat zij heeft gehad, heeft haar opgewekte geest haar nooit verlaten. Ook heeft zij steeds een scherp geheugen gehad, hetgeen duidelijk merkbaar was, als zij uit haar jeugdjaren aan het vertellen was. - Van de Franeker studenten stond haat eigenlijk weinig meer voor de geest, maar des te beter kon zij zich nog herinneren, dat de eerste patiënten, die aanelkaar geboeid waren, met wagens in het nieuwe Krankzinnigengesticht werden gebracht Zij diende toen bij den smid Faber, die naast het gesticht woonde en had meerdere malen het waschgoed gebleekt op de bleek van het gesticht. Ook werd toen in een gedeelte van het gesticht het vlasbraken door arbeiders uitgevoerd, die de ingang hadden in de Vijverstraat. De Harlinger en andere poorten deden pok nog dienst. Als zij 's avonds uit baar dienst bij Faber, smid, naar huis ging, stond haar moeder meerdere malen bij de poort om haar op te halen. Ook herinnerde zij zich nog zeer goed dat de eerste gasfabriek in Franeker werd gebouwd op dezelfde plaats van de tegenwoordige. Dat is thans 75 jaar geleden; het was een kleine fabriek en het eigendom van de familie Fontein, die later de fabriek aan de gemeente heeft overgedaan. Omstreeks de tijd dat de gasfabriek gebouwd werd, voer ook de eerste stoomboot de Harlingervaart langs naar Franeker. Dat was een feestelijke intocht. Een groote massa volk begeleidde de boot. Dat was een heele verandering in het scheepvaartverkeer, daar alles voor die tijd met de trekschuit werd vervoerd. Ook had zij de aankomst van de eerste spoortrein een drietal jaren later meegemaakt, waarbij eveneens een groote massa volk aanwezig was. Ook herinnerde zij zich nog goed een geval uit die jaren, toen de spoorbrug werd aangelegd. Zij woonden bij de molen „De Gideon", die stond op de hoek Arumertrekvaart-Harlingertrekvaart. De arbeiders werden dan door haar vader met een schouw over de trekvaart gebracht, waarvoor elke keer per man een cent betaald werd. Deze centen had haar moeder allemaal opgegaard en toen het werk aan de spoorweg was afgeloopën, had zij zooveel in de spaarpot, dat ze vader er een nieuwe duffelsche jas voor kon koopen. : In haar jeugd ging het bij verschillende feesten soms vrij wat ruw toe. Zoo herinnert zij zich nog goed, dat in de tijd toen zij een meisje- was, de Sinterklazen de binnenstad niet.door mochten gaan In de Tuinen 9taat nog een streek oude huizen, die dwars op de Zuidergracht staat; aan het eind van die oude huizen stond toen een hek, dat tiepelhekje werd genoemd, welke naam zeer waarschijnlijk is ontleend aan de tiepelpartijen. die in het stuk land achter het hekje werden gehouden. Door dit stuk land en dat er naast lag liep een pad, dat naar de stadsherberg (tegenwoordig café Otter) veerde. Die stadsherberg was de plaats, waarin de Sinterklazen zich aankleedden. Om er echter te komen, mochten zij de stad niet door. maar van het Vliet de Tuinen door en dan langs de oude huizen om het tiepelhekje heen langs het pad door de landen naar de stadsherberg. In de Tuinen stond ook een herberg ~Het Paradijs" genaamd, In deze herberg en de stadsherberg werd dan de Sinterklaaspret gemaakt, waarbij veel feestvierders tegenwoordig waren. Dat de bebouwde kom van Franeker sedert die tijd zeer is uitgebreid, kan men opmaken uit het feit, dat er toen slechts drie huizen in het Oude Kaatsveld stonden en dat de stadsherberg heelemaal alleen op de Zuidoosthoek van de stad stond. De afgraving van het Zuiderbolwerk is, volgens haar zeggen, voor 58 jaar geschied. Dit bolwerk had toen drie trappen, één voor het Mauritsstraatje, één voor de Hofstraat en één voor het Vossegat, waarlangs de wandelaars van het bolwerk in de stad konden komen. En zoo kon oude Maatje maar door vertellen. --- TER AANKONDIGING Wenken voor hóofdaktecandidaten, door M. J. Leendertse. Uitgave J. Muueses. Purmerend. In een 60-tal bladzijden geelt de redacteur van „De hoofdaöte" hier een schat van gegevens voor hen, die zich met de hoofdactestudie willen bezig houden en dat op een aangename rustige wijize. Uit alles blijkt, dat de schrijver in de stof volkomen „doorkneed" is. Van den belangwekkenden inhoud noemen wij: Algemeene wenken bij de stadie, Het examenprogram, Opvoedkunde, Ned. taal en letterkunde. Aardrijkskunde, Geschiedenis, Kennis der Natuur, Wiskunde, In de examenzaal (schriftelijk en mondeling examen). Een zakelijke bespreking van elk onderdeel met vele, we zouden bijna schrijven „vaderlijke" wenken en raadgevingen, maakt, dat we het boekje gaarne aanbevelen. De Ivoren Ridder, door Teonple Bailey. Uitgave J. Philip Kruseman, Den Haag. Deze Amerikaaneche roman geeft de llefdesgeedhiedeniie van een mooi, rijk jong meisje met een ouderen, armen advocaat. Ondanks deze tegenstellingen blijkt het toch mogelijk te zijn, dat dergelijke gelieven elkaar krijgen, zij het dan ook na diverse perikelen en met behulp van verschillende bijfiguren. Kleine Sjang, door E. F. Lattimore, bewerkt door Clara Aescher-Pinkhof. Uitgave H. P. Leopold's Uitgevers Mij. N.V., Den Haag Kleine Sjang en zijn vriendjes, schrijfster en uitgeefeter alevoren. Beide kinderboeken, voor den leeftijd van s—lo jaar, geven de belevenissen weer van een klein Chineescu jongetje en diens vrieodjes. De schrijfster bracht zelve haar jeugd door in China en was daardoor in staat aan onze Westersche kinderen een beeld te geven van leven en spelen der kleine Ohineesjes. De boeken zijn rijk geïllustreerd, zoodat de kleuters zich daardoor nog beter een vooretelling kunnen vormen van de avonturen van Sjang. De dijken breken, door Cor Bruyn, Den Haag. — G. B. v. Goor Zonenfe U.-M. N.V. Een nieuw jongensboek van den bekenden auteur. Maar een boek, dat ook de oudere lezpirs gerust kunnen lazen ©n met eveniveel genoegen ale de jeugd. Cor Bruyn bewijst Wier weer eens opnieuw, welk een knap en boeiend verteller hij ie. Ditmaal heeft hij wel een zeer „Hollandsen" onderwerp gekozen: de watersnoodramp in Waterland in 1916, een «nderwerip dat tot nu toe niet als thema voor verhaal.of schets gediend heeft Hoe goed heeft de schrijver de locale kleur van dit oorspronkelijk Friesehe landje benoorden bet IJ getroffen en op weük een auggesitieve wij>ze is de naderende direigkng van "Se ramp en haar ontzettende gevolgen beschreven. Een gezond, boeiemd en oer-Nedeirlanidtedh boek voor onze jongens van 8 tot 80! De barre winter van negentig, door Herman de Man. Uitgegeven in de „Opgang-serie", van Bosch & Keuniing te Baarn. Een aantal losse schertsen, die toch onderling weer verband houden, over wat zich in den barren winter van 1890 op '91 ergens in de omstreken van Schoonhoven, Jaamsveld en Vreeswijk heeft afgespeeld. In dat jaar ie er overal veel gebrek en koude geleden; de oudere Friezen weten daarvan ook mee te spreken. In dien strengen winter zijn veel zondige driften ontwaakt bij de overigens zoo kalme Zuid-Holilanidi9che boerenbevolking. De schrijver verhaalt van de grove uitspattingen van honderden, terwijl] duizenden den honger bijna ten prooi waren. Er weird -feest gevierd dag aan dag, stroomen geestrijk vocht verdwenen door dorstige kelen, eerbare mannen, godvneezeode lieden, grepen naar het spel en naar het mes, zij offerden hun ziel en zaligheid aan wijntje en trijntje. En als sinistere figuur op den achtergrond, die uit alle efcn.de nog geld wist te puren, staat daar de Houten Gert, Gerbrawd Jobannes Cahauw, Lekdijk a 43, JaaTsveld. Het kan aijn, dat de schetsen in dit boek een hifetiarieeben grondslag hebben; zeker is het, dat het grootste deed van het gebeuren slechts heeft bestaan dn de fantasie van dien schrijver. Maar deze weet zijn stof zóó boeiend te verwerken en zóó levendig te beschrijven, dat men moeite heeft het boek uit handen te leggen. In kloeke en beeldende taal, die Heiruiain dé Mans werk zoo gewild maakt, weet hij de juiste stemming te wekken en treffend een bepaalde sfeer weer te geven. Ook sommige personen typeert hij meesterlijk. Een uitstekend geslaagde uiigave, die de beteekenis van de Opgang-serie in niet geringe mate vergroot. Jan Pderewiet, 'nßundel liedjes, samengesteld door Boy Wolsey. 2e vermeerderde druk. Van Gorcutn en Comp. N.V., Assen. Aan de saimensteEtag van den tweeden druk van deze bekende jeugd-zangbundel werkten mede behalve Boy Wolleey, Jan Brandt Corstius, Geert Dik, Yvonne de Man en Margot Vos. In het voorwoord van het boekje wordt medegedeeld, dat de liederen volgens de chronologie van den trekkered'ag zijn ingedeeld. Men heeft dus voor elk uur van den dag keuze uit 135 gezellige liedjes: oud-Nodenlandisch. Vlaameich, Fnieech op eigen en Duütedhe of Fransche wijsjes: volksleven, levensvreugde, geloof en strijd, het is alles vertegenwoordigd. Dat de jeugd ze moge zingen! De lachende Cupido, door Rie Cramer. H. P. Leopold's Uitg. Mij. N.V. Den Haag, 1936 Dat Rie Cramer de teekenpen terdege kan hanteeren was bekend, dat zij met dezelfde vlotheid ook een amusante roman kan schrijven, dit boek is er om het te bewijzen. De schrijfster laat haar verhaal spelen in een gezellige badplaats aan een knus blauw Italiaansch meer, waar een zeer gemengd gezelschap van internationalen huize bijeen is om er te profiteeren van de geneugten van zon en water, societyleven en een tikje flirt. Dat laatste is eigenlijk de schuld van een klein Cupido-beeldje dat op het terras van het badhotel staat en dat zijn schalksche pijlen op het gezelschap afschiet met een willekeur, waarvan het minnegodje alleen het geheim bezit. Maar begrijpend en soms wat ironisch, weet Rie Cramer de gevolgen van Cupido's grillen te ontwarren en haar toch tot een bevredigend einde te brengen. Als men het boek uitgelezen heeft, heeft men een paar genoeglijke en zonnige uurtjes aan de schrijfster te danken. In het laaiende IlcKï. Een jaar in Tropenland, door A. van Vlaardingen. Uitgave Erven J. Bijleveld, Utrecht. De vrucht van een één-jarig bezoek aan de Tropen en een liefdevol verslag over den arbeid van hen die niet naar Indië zijn gekomen om te verdienen, maar om te dienen: de stille, toegewijde werkers op het groote zendingsveld, de wachters op de eenzame posten, de medici. In „Het Licht op den berg" wordt men in kennis gebracht met het werk van dr. Wille, een der beroemdste oogspecialisten ter wereld, den leider van een groot ooglijdershospitaal. De strijd om het behoud van het huwelijksgeluk van een Javaansche vrouw wordt in „Arioena" geschilderd, terwijl een aangrijpende beschrijving van de melaatschheid, de invloed dezer ziekte op de lijders, lichamelijk maar ook geestelijk en dan dikwijls ten goede, opgenomen is onder den • titel „Verbroken banden". Een boek waaruit men Indië leert kennen van een nieuwe zijde. Dr. J. H. Gunning J.Hzn. schreef een sympathieke voorrede. Kfn g- atlas voor Neder» land. (Voor school en toerisme). Uitgave fa. Tonnema en Cic, Sneek. Een aaidig denkbeeld van den bekenden Sneeker fabrikant van King-pepermunt, om een atlasje te doen samenstellen van de vérschillende provincies van ons land. De kaarten die uiteraard natuurlijk een beperkte cartografie kunnen geven, zijn helder gekleurd en zeer overzichtelijk. Van elke provincie is een grondsoorten- en een verkeerskaart opgenomen, terwijl van Nederland een aparte verkearskaart aangetroffen wordt, alles bijgewerkt tot 1 Mei 1936. Deze kaarten worden voorafgegaan door een bevattelijk overzicht van de aardrijkskunde van ons land. Steek voor Steek (No. 6). Nieuwe voorjaars- en zomermod ellen. Practiscihe breiwerken voor ledereen. Uitgave „Het Nieuwe Mode-blad", Kroimime Nieuwe Graidht 64—66, Utrecht. De serie „Steek voor steek" is weer met een nuimimer uitgebreid. Het bevat weer een groot aantal breedvoerige beschrijvingen van juimipers, badpakken voor heeren, zoowel als voor dames en Minderen, pulltovers, een jongenspakje, meisjesjurkjes, en allea to eigelicfot met foto's en detailteekenlngen. De Opbouw, democratisch tijdschrift voor Nederland en Indië. Secretaris der redactie mr. B. W. Kranenburg, van Drenkwaertstraat 16, Den Haag. Uitgave Van Gtoroiim en Conup. te Assen. Aan d,it maandblad werken versühi-Mende vooraanstaande personen mee, o.w. prof. R. Casitmir, prof. dr. I. B. Cohen, Mevr. A. M. Joekes, prof. mr. R. Kranenburg en Jan Söhilfchuis. „De Opbouw" behandelt vraagstukken van staatkundigen en socïologiisohen aiard. Daarnaast wordt een plaats ingeruimd voor litteraire en cultuurhistorische beschouwingen. Zoo schrijft om het Mei-nummer, waarmee de lS'e jaargang Is Ingegaan-, mr. IJ. W. Kranenburg over „r>e grondslagen van het Radliicailisme, d/r. E. D. Baumami over „Macbiavelill", Mr. A. M. Joekes over „Staatkundige aanteekeniinigen", Dr. E. van Raalte „Buitenlandsche Kroniek" e.n W. D. M. E. Vam Leeuwen geeft litteraire b-e--sdhouwingen. Wandetikaart van Apeldoorn, volgens officieele gegevens vastgesteld. Uatig. Jan Poort, Regentesselaan 14, Apeldoorn. Ben keurig uitgevoerd en diuldelijke kaart van Apeldoorn, waarop alïe straten met behulp van een klapper gemakkelijk te vinden zijn. benevens de keriten, scholen eti amd'ere getrouwen. Wegwijzer door Asijm. tuinstad van Noord-Nederland. Uitgegeven in samenwerking met de V.V.V. „Assen Vooruit", door Van Goroum en Comp. te Assen,. Een glids zooals we slechts weinige onder oogen krijgen: origineel van opzet, pakkend van inlhoud, en piractisch uitstekend bruikbaar, met één opslag vindt imen wat men zoekt. De gids verteilt van de voordcelen van Assen als woonstad èn als toeristencentrum. In de omgeving zijn prachtige uitstaipjes te maken. Een duidelijke plattegrond Is tn het boekje opgenomen. De Wandelaar, maandblad gewijd aan natuurstudie, heemschut, folklore enz. Uitg. A. G. Schoonderbeek, Laren. Het Junl-nuirnimer Is -wel op het zomerseizoen afgestemd: P. L. Rusticus behandelt Juni in den tuin, J. G. van Lohe Bosch vertelt van de bloeiende weide en golvende korenvelden der Neder-Veliuwe, terwijl Ko Zweeres de sdhoonheld van den voorzomer beschrijft. G-erh. Krekeïberg weet te boeien met een beschrijving van Dimburg's pre-historischen rijkdom, ter .vijl Friesla/nd vertegenwoordigd is met een artikel van S. J. van der Molen. „Van Frleeland's velden", dat van de söhoonheld en het eigen karakter van landschap, bouwkunst en menschen tn ons gewest venhaa.lt, aan de hand van een zestal foto's. H. W. Derksen schrijft over Ploodwespen en P. G. Bins over de geheimzinnige Geitenmelker, terwijl J. L, A. Kremer het vervolfe van zijn „Rijk der Amgelen" geeft. Als steeds te ook dlit nummer fraai geïllustreerd met foto's en teekemimgen, Haagsch Maandblad. Juni 1936. A. W. Sljthoft's Uiltgeversmaatsdhappij N.V., Leiden. Prof. mr. P. Lteftinck bespreekt de vraag of „Ordening-" een modewoord Je of een economisch redmiddel. Mr. G. T. J. de Jongfa wljist on het verband tuasohen werkloosheid, jeugdcriminaliteit en straf. De Inflatie geeft dr. A. J. Bernet Kenvpers een artikel in de pen over: toflatie-ex,perimenten In een lang vervlogen tijd, terwijl eveneens actueel Is de bijdrage vam G. J. Honig over de milM-oenenerfe'nis van Neeltje Pater van Broek in Waterland. Over Mussolini—< Hitler—La Roque, drie belangwekkende figuren, treft men een vlotte beschouwing aan van C. Baronesse van Boeccp. Dr. W. H. C. Tenhaeff verdiept zich. Ta de problemen van de pairagmostlsohe „drooim". --- Officieele Crisispublicaties. STEUNVERGOEDING ERWTEN. De Ned . Akkerbouwcentrale maakt bekend, dat de ateunvergoeding voor groene erwten en sohokkerwten, gedenatureerd inhet tijdvak van 31 Met tot cri met 6 Juni voor de kwaliteitsklassen B, C en D respectievelijk f 4,20. f 3,70 en f 3,20 per 100 kg. zal bedragen. ---