DECO KLEDING Regen of geen regen, Uw regenjas moet steeds absoluut waterdicht zijn en 'n elegante coupe hebben. Daarnaast heeft de DECO-Regenjas nog twee grote voordelen: lange levensduur en lage prijzen. Komt de DECO- Regenjassen eens zien en U gelooft niet dat zij verkocht worden voor slechts 19.2 23.2 27.5-° Tenslotte koopt U bij FLOTTOW LEEUWARDEN Waagplein • Hoek Peperstraat Wilt gij een goede en goedkope BRIL, ga dan naar S. STEENSMA, Heerenveen CEDIPL. OPTICIEN — FOJOGRAAF FOK 58 TELEFOON 265 Jeeovitol levertraan wetenschappelijk de _«_£__ gitten 6 f 0.75 per flacon. ADRESVERANDERINGEN gelieve men ZOO SPOEDIG HOGELIJK op te geven. Men voorkomt hiermede vertraging tn de verzending der courant Met het nieuwe adree dient ook het oude adree te worden opgegeven. Kaarten hiervoor zijn a IX ets. per •tuk bij de Posterijen verkrijgbaar. J EEN BETREKKING I Zend deze annonce in open couvert roet I Uw naam alsafzenderaanPßNA Arnhem U 62, en U ontvangt gratis alle inlichtingen I over het PBNA=systeem van technisch 1 onderwijs, waaraan reeds talloozen een ÈJI goede betrekking te danken hebben! HHbVHk_H____l nf Bijzonder knapt zegt Rutger-Jan, om zoon sierlijke, dunne „j^*'SP** sigaar te maken, 12 mÈÈ Cm. lang. Als 'n groote V rf^T «igaar U teveel is, mm*ïï |3^_ geniet dan van een I. f BJV Febrero. — 5 cent. jL Voor H.H. Winkeliers tenen fabrieksprijzen verkrijgbaar bij Fa. 40HS. TROMP, Sneek maxwrujet _K__W ___SpS>V omdat ze zich lietbedotvi X ten en zich iets anders /^-_B*CC'4_> \ dan een „AKKERTJE" in ij t oMKI -KV J de handen Het stoppen. __ " „AKKERTJES" zyn al■_. "* ' leen echt, wanneer er nevenstaand merk op voorkomt. Let daar/K om goed op, dat Ge „AKKERTJES" krijgt, X{J\ want die alleen bevatten de bijzondere vMCKErS samenstelling volgens recept van Apoth. \E / Dumont, welke verrassend snel werkt bij \rX hoofdpijn, kiespijn, zenuwpijn, griep, enz. AKKERTJES 'AS Nederlandsen Product - Recept van Apotheker Dumont ■^■rjE__B__Bß-S--D_--_____D_aß-_9-e---a Koker met 12 stuks 52 et. Zakdoosje, 3 stuks 20 et. --- Over Recht en Wet Verlies van een teen.-Blijvende invaliditeitsrenift-Overnam, ecner borgstelling.-Spaarkas (staking van contributiebetaling mogelijk?)-Een woning die verzakt.-Hoe inlichlingen te verkrijgen zijn over de Traag of iemand erfgenaam is. X. heeft een ongeval gehad wat tengevolge heeft, dat hem een teen is afgezet. Hij vraagt nu of hij recht kan doen gelden op een vaste uitkeering. De strekking dezer vraag is blijkbaar of de inzender recht heeft op een blijvende invaliditeitsrente. Mijns inziens niet. 't Verlies van 'n teen heeft geen blijvende vermindering van arbeidsongeschiktheid tengevolge; na verloop van eenige tijd is men weer volledig aangepast Een adspirant-huurder v. E. de J. te L. trachtte van dezen een woning Ie huren en wendde voor dat hij met zijn schoonmoeder samenwoonde en dit hem niet beviel. Achteraf bleek, dat dit een praatje was en de betrokkene wegens achterstand in de huurbetaling uit zijn woning zou gezet worden. De vraag is nu of tegen zulk een persoon „iets te beginnen" valt, wat klaarblijkelijk inhoudt of een strafvervolging mogelijk is. Ik ben van oordeel, dat dit niet het geval is. Aan 3. S. te L. wordt medegedeeld, dat het m. i. niet mogelijk zal wezen om een instelling te vinden die bereid zal wezen om borgte zijn voor f SCOO tegen betaling eener jaarlijksche premie. Mej. v. d. M. te L. informeert naar de soliditeit van een spaarkas en vraagt of het mogelijk is (terwijl de verzekering is ingegaan op 1 Mei j.1.) om de premiebetaling te staken. Omdat ik de positie van de betrekkelijke spaarkas niet ken is het mij (daargelaten dat deze rubriek niet voor dergelijke inlichtingen bestemd is) niet mogelijk om de eerste vraag te beantwoorden. De tweede vraag moet ontkennend beantwoord: er is in elk geval gedurende anderhalf jaar premie verschuldigd Wordt de betaling gestaakt, dan kan een aanspraak in rechten volgen. 't Komt mij voor dat in de tegenwoordige tijd wel geen zwakke spaarkassen meer zullen bestaan. SS. B. te L. kocht enkele jaren geleden een woning, die na verloop ven een jaar reeds neiging tot verzakken vertoonde en in de loop der jaren is het er niet beter op geworden. Hij vraagt of de verkooper aansprakelijk gesteld kan worden. Naar mijn oordeel is hier niets aan te doen. De wet kent wel de aansprakelijkheid van bouwmeesters maar alleen dan, wanneer de bouw is verricht volgens een overeenkomst van -aanbesteding en aanneming. Wanneer inzender zich bij aankoop had voorzien van deskundige voorlichting, zou misschien reeds toen aan 't licht zijn gekomen, dat het huis ondeskundig is gebouwd De schoonmoeder van X. te IJ. is overleden; diens schoonvader kreeg, ruim een jaar geleden, een erfenis, doch aan inz. is geen enkele inlichting hieromtrent verschaft, hoewel hem is medegedeeld, dat de erfenis eigenlijk bestemd is voor de kindeten en schoonvader alleen vruchtgebruiker is. De testamentaire executeur weigert eveneens elke inlichting. Inzender vraagt hoe hij op de hoogte kan komen van de stand van zaken. In Den Haag bestaat een centraal testamentenregister en iedereen kan inlichtingen aanvragen. Wanneer iemand ingelicht wil worden moet hij zich schriftelijk wenden tot den ontvanger der successierechten, in de kring van wiens kantoor de erflater zijn laatste woonplaats had. In de aanvrage moet melding gemaakt worden van de voornamen en de naam van den erflater, van zijn beroep of maatschappelijke betrekking, van zijn laatste woonplaats (en voor zooverre bekend van vroegere woonplaatsen), alsmede van de plaats, het jaar. etc. maand en dag zijner geboorte. Er moet f 2.50 gestort. Wanneer inzender inderdaad erfgenaam is en het vruchtgebruik aan zijn vader is gelegateerd, doch deze weigert om inlichtingen te geven, kan hij een vordering tot scheiding en deeling instellen, waartoe hij zich tot een advocaat heeft te wenden. Wanneer het vruchtgebruik gelegateerd is met ontheffing van de verplichting om zekerheid to stellen, is het zeer wel mogelijk, dat de vruchtgebruiker tijdens zijn leven alles opmaakt. Maatregelen daartegen zijn niet te nemen. JURIST --- Korte Mededeelingen. — De Staatscourant bevat een Kon. Beslwt, waarbij bet nieuwe epeUMngsbeeiuiit is voorgeschreven voor bet eindexamen der Hoogere Burgerscholen A. — Koos SpeenhoH zal Zaterdag a.s. des morgens om 10 uur weer eenige liedjes zingen bij de proeven voor televisie in de laboratoria vrn de Phiiips-Fabrieken te Eindhoven. Daarbij zullen tegenwoordig zijn de ministers Oud en Deekers. — In een kunstmestfabriek te Klazienaveen-Noord, die als opslagplaats gebruikt wordt, geraakte van een stapel een zwaar blok kunstmest los, dat terecht kwam op den 23-jarigen gehuwden arbeider W~ G. uit Zandberg, gem. Odoorn. De man overleed vrijwel onmiddellijk. — Te New-Castle zijn Dinsdag door een gasexplosie twee woonhuizen in de lucht gevlogen. Bij de ramp zijn adht personen om het leven gekomen. Negen meneehen werden zwaar gewond, o. w. wijf kinderen, die op een vnachitaiuto aam heit spelen waren en door e'Julkfcen steen getroffen werden. De kracht der explosie was zoo groot, dat een motorrijder, die juist de buizen passeerde, met zijn machine de lucht werd ingesliingard. — Twee Heerleneche meisjes zitten reeds zes weken te Aken gevangen. De ouders zijn tot nu toe in onwetendheid gelaten, omtrent de reden der arrestatie. De vader van een der meisjes heeft zich tot de Nederlandschen consul in Aken gewend, maar vooralsnog zonder resultaat. Naar verluidt, is een tandarts in Aken, een kennis van een der beide meisjes, eveneene gevangen genomen. Een en ander wordt met elkaar in verband gebracht. --- Van orgels en organisten I. Wanneer men in 't algemeen geschiedkundige en plaatselijke beschrijvingen leest, dan valt het op. hoe zelden, en dan nog zeer onvolledig, een plaatsje is ingeruimd aan het orgel. Er sdhijnt weinig interesse voor dit klassieke instrument te bestaan. Men hoort het in kerkdiensten en bezoekt — vaak maar matig — orgel'bespelingen, maar beschouwt het kostbare insïrument met weinig meer interesse dan de andere kerkmeubelen. En toch heeft zich door de eeuwen heen een bont en levendig cultuurbeeld om hei orgel bewogen. Het ligt in de bedoeling van den schrijver dezer artikelenreeks de lezers daarvan een inzicht te doen krijgen leder artikel zal be9taan uit een deel eener oulbuur-historische best'houwiing over hetorgeüeven in Friesland, terwijl los daarvan verschillende dorpen en steden met plaatselijke bijzonderheden, orgel en orgelleven betreffende, zulllen worden behandeld. Hoofdzakelijk is de blik op het verleden gericht. Gebeurtenissen uit de laatste tijden gijn meestal wel bekend en vaak minder belangrijk. --- KORT OVERZICHT VAN DEN ORGELBOUW IN ’T ALGEMEEN. Het orgel is een ingewukkeld instrument, dat een meer dan tweeduizend-jarige ontwikkeling heeft doorgemaakt om zijn huidige volmaaktheid te verkrijgen. Oorspronkelijk was het niet een kerkelijk instrument, en dat is tot op heden eigenlijk zoo gebleven. Nooit heeft het in de liturgie een erkend aandeel gehad. Men duldde het, legde het orge.lgeforuik aan banden, of liet het instrument geheel ziwujgen. Nog in onzen tijd vindt men tegenstanders van het kerkelijk gebruik. Uit de 2de eeuw vóór Christus zijn beschrijvingen van orgels met blaasbalgen (pneumatische) bekend, alsmede die, waarbij de lucht verdicht werd door waterdruk (hydraulische of waterorgels). De pneumatische orgels werden veel in de Romeinsche theaters gebruikt. In het jaar 757 kreeg Pepijn de Korte een orgel van een Byzantijnsch vorst. Dit is naar aüe waarschijnlijkheid het eerste orgel in het Westen van Europa geweest. Bij de inwijding van den Keulsehen Dom (953) werd orgeligespeeld. Wat en op welke manier er gespeeld is, weten wij niet Naast andere instrumenten luisteren in de middeleeuwen, en nog lang daarna, draagbare orgels, z.g. portatieven, feeeten op. Positieven, d. z. kleine opstelbare orgels, vorni men soms meer dan één (tot vijf toe) in kerken. (Prof. FL v. d. Mueren). In de 9de eeuw leggen Duiteche en Fransche monniken zioh toe op het bouwen van orgels. Het waren kleine instrumenten, met 8 tot 15 pijpen, of liever pijpjes. Zij deden dienst bij het zangonderwijs: den toon aangeven of unisono begeleiden en versterken van den „oantus planus"; d. i. de niet met figuren opgesierde koraalzang. Hierin ligt de eerste aanleiding tot het ker*kelijk orgelgebruik. Dit instrument schijnt ziich 't beste daartoe te hebben geleend. Op miniaturen zien we, dat ook kleine klokkenepelletjee voor hetzelfde doel werden gebruikt Indien deze beter geschikt waren geweest dan de orgels, zou d« mogelijkheid hebben kunnen bestaan, dat er in plaats van orgels, klokkenspelen in de kerken waren aangebracht. Langzamerhand ontwikkelt zich het orgel tot een instrument, waarop zelfstandige kunst mogelijk is, het pijpwerk breidt zich uit, de windlo.de (14e eeuw) maakt klankschakeering door registers mogelijk en, terwijl de vroeg-middeleeuweche orgels draagbaar waren (portatieven), worden in de kerken niet-verplaatsbare orgels opgericht (positieven), ten gevolge van de veranderingen in de grootte-verhoudingen. Als we echter in de 14de eeuw van den orgelvirtuoos Francesco Landino in Florence hooren, moeten we ons diens spel op een kiem pijporgel (portatief) denken. De toetsen van de kerkorgete toentertijd moesten nog met de vuisten bespeeld worden; ongeveer als de klavieren van onze tegenwoordige klokkenspelen- Toen de kerkorgels gemakkelijker bespeelbaar werden (15de eeuw) ontstond de strijd tusschen de orgelisten en kerkvergaderingen of concilies. Door de grootere zelfstandigheid van het instrument traden de organisten meer op den voorgrond, ten koste van den koorzang, ja zelfs van het priesterlijk gezang, hetgeen door de kerkelijke overheid bestreden en verboden werd; zonder veel resultaat echter. In de late middeleeuwen neemt het orgel een ruim aandeel in bij de kerkelijke diensten: het preludeert, begeleidt koor en priester, en voert afwisselend daarmee mi6-deelen uit. Vooral op feest- en hoogtijdagen laat het zich hooren. Een Priesch voorbeeld daarvan vinden we in de „Kronyk van Peter Jacobz. van Thabor", blz. 110: „MCCCC ende XcVII (1497) omtrent Sinte Margriete " „ende Snekere beyerden ende hlueden hoer clocken hem teghen, ende haelden hem in mit processyen der clercken; ende eonghen, ende speulden opden orghele in der kercken over hem, mit grote büyscap, God van hemelryok toe lowe ende toe eere, dat Bocka Harinxma was byder ghenade Goeden wtter vanghenscip ghecomen". Om 1500 heen kan men het orgel in alle groote en kleine steden van West-Europa aantreffen; gemakkelijk met de vingers te bespelen en in Duitschland met het begin van een eigen literatuur. --- Berichten uit Stad en Dorp. 40 JAREN C.A.F. Jaarlijksche vergadering.— Ledenraad droeg bijzonder cachet. LEEUWARDEN, 19 Nov. — Gistermiddag wend in café Dc Jong dc jaariijlksehe vergadering gehouden van dc Ledenraad van dc Coöperatieve Vereeniging tot Aankoop i- Bewerking van Landbouwbenoodigdheden voor Friesland (C.AF.), welke vergadering een bijzonder cachet verkreeg, doordat tevens het veertigjarig bestaan dezer vereeniging werd herdacht. Bloemstukken waren gezonden door dc Friesche Maatschappij van Landbouw en be.etuur en directie van dc Coöperatieve Zuivelbank. Dc voorzitter, dc heer H. Th, Oostenbrug, heette in zijn openingewoord dc aanwezige leden van verdienste welkom, in het bijzouder den heer U. Hoekstra, eender medeoprichters, enkele oud-beetuursleden, dc vertegenwoordigers van dc Friesche Mij. van Landbouw en van dc Zuivelbank, dc heeren Blink en Hannema, dc nieuwe afgevaardigden van dc nas ongerichte afdeelingen, den oudsten depöthouder, L. van Schuilenburg en dc heeren Haverman en Ellen als oudste dienaren van dc C.A.F. In het kort memoreerde spr. voorts dc feiten van het afgeloopen boekjaar, dat zich kenmerk'e door algemeene rust en goede stemming. Dc omzetten waren voldoende, dc resultaten zijn bevredigend. Het bestuur is dankbaar voor dc gestage ontwikkeling der organisatie, maar nog niet voldaan. In Friesland ie dc verhouding tusschen dc coöperatieve en vrije handel in landbouwbenoodigdheden omgekeerd evenredig aan die in dc zuivel. Er kan en moet dus nog veel meer gebeuren op coöperatief gebied. Wat dc aankoop betreft toont men een zekere coöperatieschuwheid, waarvan dc redenen niet duidelijk zijn. Dc omstandigheden zouden juist een geheel andere verhouding wettigen. Dc taak van dc CA.F. blijft dus om te trachten het ledental uit te breiden en aldus dc omzet te verhoogen. Spr. sloot met dc wensch, dat het eaanihoorigheidegevoel door deze vergadering versterkt moge worden! Dc notulen der vorige jaarvergadering werden onveranderd goedgekeurd. Het bestuur deelde mede, dat dc gang van zaken gedurende dc eerste vier maanden van het nieuwe boekjaar zeer bevredigend zijn, zoowel ten opzichte van dc omzet als van dc resultaten. Hierna bracht dc directeur, dc heer A. M. Wijbenga een uitgebreid geschiedkundig overzicht uit, dat wij in hoofdzaak recue hebben vermeld. Vervolgene kwamen aan dc orde dc balans en dc verlies- en winstrekening. Het hoofdbestuur stelt voor om van dc winst, duruim f 51.000 bedraagt, ruim f 24.000 te besteden aan extra afschrijving en f 26000 uit te keeren aan dc leden (2 pet.). Dc afd. Wirdum stelt voor om in plaaie van 2 pet. 3 pet. uit te keerenen slechts f 11.000 extra af te schrijven. Dc afd Ooeterlittene stelt voor om f 26.000 uit te keerenen f 24.000 over :e brengen als winst op het volgend boekjaar. Het hoofdbestuur ontraadt oeide vooretellen. Het hoofdbelang der organisatie ligt niet in extra uitkeeringen, doch in een ete■vize financieele positie. Met beide echter houdt het beetuursvoorstel rekening. Dc positie moet zoo sterk worden, dat vrijwel aïl_ afechrijvingepoeten voor f 1 op dc balane staan (applaus). Alleen een zoo sterk mogelijke financieele positie kan dc boeren behoeden voorde algemeene ondergang. Ook dc directeur legt er dc nadruk op, dat een sterke positie van veel grooter belang is. dan een procent meer uitkeering. Dc coöperatie staat tegenover instellingen, die zelf zeer financieelkraehtig zijn. Als men daarbij zelf niet sterk is, kan men niet concurreeren. Het voorstel-Oosterlittene wordt ingetrokken, het voorstel-Wirdum niet gesteund. D