Brieven uit den vreemde door MARIUS. Het leven der menschen is zeer verschillend. Sommigen wonen hun geheele lc :n op uezeifüe plaats, weer anderen trekken en zwerven door werelddeelen om bun bestaan te zoeken. Onder de laatstgenoemden ™ag ik mij-zelf noemen. Amerika, Azië. Oost-Afrika en •Kaapkolonie heb ik binnen de laatste 13 maanden bezocnt. En nog heb ik niet gevonuen wat ik zoek. Doch ter zake. In mijn vorig se.rijven uit de Kaapkolonie deelde ik reeds mede, dat ik, zooals het hier genoemd wordt, weer ging trekken, liet liefelük dorp- Je Humansdorp in de Ilaapkolonie verliet ik op Maandag 5 Oct. met het idee des Dinsdags een kustboot in lort Elizabeth te kunnen krijgen. Ik ging weer per ■KaapKche kar en kwam des avonds laat in i'ort Eli-5 a°eth aan, nj. een ritje van een 60 Engelsche mijlen. -,oen ik in laatstgenoemde plaats aankwam, bemerkte Ki- er voor Vriida8 Keen boot wntt. Ik moest dus "lijven en had ruimschoots gelegenheid om de stad eens te bekijken. Het museum heb ik reeds beschreven in een vorigen brief. Ik bezocht nu de verschillend» begraafplaatsen, doch vond daar zeer weinig; alleen eén grafsteen, welke de beschrijving waard is en welke in drie talen, zooals de lezers kunnen zien, het volgende meldde. Ik deel dit mede voor de curiositeit, want de persoon die den grafsteen heeft laten maken, was ongetwijfeld eene Kaapkolonische boer, en cle :iouwer half Duitscher, half Engelschman Het cur,(,uzs opschrift luidt dan: Sacred to The memory of Alida Johanna van der Walt. fran van P. F. 00-tzoe, overleden .1 Juni 1864. ■Het eerste is Engelsen, frau is Duitsch en het volgende isHollandsen. Op Vrijdag gingen er twee booten: een van de Uni£n Cartle lijn en een van dc Duitsche Oost-Africa con-p. Ik besloot, met de laat-te to gaan, want daar ynti ik vrij zeker. Hollanders aan te treffen. De boot, y"arop jfe 's middags aankwam, was de ..Kronprinz." een Prachtige boot. tusschen de vijf- en zesduizend ton I^*I'es1'es Kemaakt nr.ar den Matsten smaak; overal eloetrisch I.cht. warme en koude baden enz. Nauwelijks was ik aan boord, of ik zaa. er reeds een kennis een oud 'Pretonaan. en tevens cenïs.» Hollandsche dawelke naar hunne echtfrenooten in Transvaal gi71>ren. .Mijn kennis mocht niet in Kaapstad landen, aangeven hij niet in bet bezit was van vijf pondsterline. £••1 andere landgenoot, welke pas uitkwam, evenmin. //n werden nu weer aratis naar Follfnd terwrgerelM 'i n dertiKt ! Russische Israëlieten trof het iTne )o(. Wanneer men <\ns in Kaopstad wil Knden l^/Jf"'"71 f'nt mpn masten* meer dan viif pond ster- Lnrlerc kbrnt^Ts*. rnnr Tr»"svaal in zijn zak heeft, j .i ./«??'" "robeerdo men nu te landen, dnc-h fcwam aan afiwlwm en to*n werd het Bert,llon on h~n toeeenast Zn mooien den indruk van hunnPn mefc bp_ — --dor, iv'r" het r>nrv»r wi„,c„n „nders werden zij opgesloten. In East Londen, de volgende havenplaats, het zelfde. Te Durban waren nog strenger maatregelen genomen. Een ieder die geen Britsch onderdaan was, werd ondervraagd, vanwaar bij kwam, wat beroep, hoeveel geld hij had, enz., enz. Aangezien het bovenstaande toegepast werd op 111 klas passagiers en ik II klas reisde en bovendien mijn antwoorden al gereed had, vóór da landingsoijacier mij ooit iets had gevraagd, kwam ik geniu__ieiijk aan land en ging naar het kantoor van den -Hollandschen consul om te zien of deze niet in staat was hen aan land te krijgen, daar een hunner nu door miju toeuoen in staat was te voldoen aan de emigratie-wet. De laatstbedoelde kwam er nu af, en zijn andere landgenoot, voor wien ik tot mijn spijt niets kon doen. benevens de Russen, werden overgeladen op een andfcre Duitsche boot, die hun via Kaapstad weer naar Europa brengt. Uit Durban vertrok ik 's middags k uur en spoorde des avonds over de beroemde --- FEUILLETON. DORA en ESTHER, bewerkt door A M O. 6.) • y VTIL •voort. -Dora wandelden tusschen de boomen een zou er eene de toekomst- Binnen eenige dai zien vaa het plan v& S.enomen worden ten aan-1 spoorweg. De bankier rel» kuizenoouw en den paardenhem zwarigheden zouden ie J?r mefc zekerheid op, dat j Volgens het gevoelen van IWh m den weS &e!eSdand komen; hij had daarom "a™ moles|;..,de "f* tot men opgenomen om het mate:., fcnde t ,gfldsom" terreinen in eigendom te krijgen. Mi zich en schoot een zijden slaaprok Op " Va^**r do. oude. gekke vrouw is er nog mi» de b6lf-, "Zij f 1 °P den «oWerfdoor haa? gßte». Wrand aMge,kome'1 ziW wij hebben haar ver „Dan ian ons ze]veD- redden." is geen £* sestikt !" riepen de boeren. „Nu, dat „Zijn er T _f, waj! toch Pek, die oude heks I" haastig. Toen V -bij de hand?" vroeg Golinski last de langste u 3!£p +"]a" geantwoord werd. gaf hij verbazing en angst tVL gjn u Sebouw te zetten. Met zagen de boeren hem na, toen hij behendig do ladder beklom, een venster intrapte en daardoor in het brandende huis verdween. Vol ontzetting zagen de vier menschen op het balkon zijn handelingen; toen hij in het brandende huis verdween, viel Esther buiten kennis in haars oroeders armen. Ook Dora was doodsoieek; zij kruiste haar armen op de borst en staarde met wijd geopende oogen en bevende lippen naar het brandende gebouw. Er verliepen eenige minuten van folterende spanning. Men hoorde niets dan het knetteren en loeien der vlammen, het kraken dor balken en het luiden der Brandklok. Daar verscheen plotseling een oude in lompen gehulde vrouw aan het venster. Met starenden blik en over het gelaat hangende haren zag zij er schrikwekkend uit en zij werd nog spookachtiger in de haar omringende Wammen. Een gillend gelach klonk de menigte in de hel^'j}°en kom °P befc raamkozijn en begon tegen den *0 *ïp t 0 kJauteren. Maar Golinski volgde haar op droeg hii heR ondanka liaar schoppen, slaan en bijten, baar zacht™1" i°ndcr zi'n arm naar beneden en legde Zijn gelaaf grns nederden ; zijn kleeren" £*°T den rook geheel zwart geworscheurd, en een neervanLJ01'!01,,11^6 PJaatsen gehoofd een wond toegebracht nd° bal£ HÏ . aan het dc. Jubelend omringden de' boeten leven had gewaagd voor een "* dl 6 Zljïl Nu nam ook de brand een dadige regen kwam ue boeren te hulp, zoodat bhmen twee uren het vuur geheel gedoofd was. Golinski was naar het slot teruggekeerd ; schreiend viel Esther hem om den hals en Dora schonk hem een handdruk, die met een vurigen blik vergezeld ging. Ook Beichenau en prezen zijn moed en vastberadenheid. Men legde zich echter spoedig weer \er ruste, daar de gasten stellig den volgenden morgen zouden afreizen. Het slot Drakenstein was een kwartier later in duisteren nacht gehuld en deze maal werd de slaap der bewoners niet verstoord. Het was ongeveer tien uur, toen do gasten met hun gastheer en zijne familie aan het ontbijt zaton. Natuurlijk liep het gesprek bijna uitsluitend over het gebeurde van den afgeloopen nacht. Golinski moest tot in allo bijzonderheden eene beschrijving geven van zijn stoutmoedige onderneming en allen luisterden daarbij met gespannen aandacht- „Zoo was ik door het venster gekomen," vertelde hij „een verstikkende rook kwam mij dadelijk tegemoet, zoodat ik er over dacht terug te keeren. Maar onwillekeurig stapte ik voorwaarts en vond toevallig de klink van een deur. Deze deur is van een kamer, waarin de oude vrouw slaapt, dacht ik. Daarom drukte ik op de klink en kwam door een smalle opening door een vertrek, waar nog weinig rook was. Ik bevond mij werkelijk in een zolderkamertje zonder venster. Overal zag ik rond; ik bemerkte niets, maar onverwachts hoorde ik een waanzinnig dat mij door merg en been ging; ik werd er koud van. Maar ook keerde mijn geestkracht terug. — De oude zat op een dwarsbalk gehurkt. Ik trok er haar af, maar verloor daarbij mijn evenwicht en viel voorover. De waanzinnige was spoediger op de been dan ik. Ik liep naar de deur en stiet die open. Ik vervolgde haar W aan het venster en bracht haar naar beneden in veiligheid." Golinski zweeg en nogmaals drukten zijne gasten hunne bewondering uit. Het geratel der wielen waarschuwde allen, dat het rijtuig was voorgekomen. Na een hartelijk afscheid stapten Beichenau en Dora in en Golinski nam op de bok plaats om zijne gasten zelf naar het spoorwegstation te rijden. Na een half uur waren ■'j aan het station en vijf minuten later floot de locomotief, die hen naar B. zou terugbrengen. Beichenau reikte Golinski de hand. „Neem onzen hartelijken dank aan voor uw vriendelijke gastvrijheid," zei hij. „Wij hopen op goede buurschap, als wij terügkeeren." ~Tot weerziens I" fluisterde Dora, zijn hand vast in de hare drukkend. ..tot spoedig weerziens !" De trein was reeds lang weg en nog stond Golinski in gedachten op het perron. Eindelijk had hij de rechte gevonden — maar... te laat 1 IX. Wij bevinden ons te Hamburg in een der stralen, welke m de nabijheid der haven lisgen en daarom meest door handcldrijvenden bewoond worden, die do matrozen, landverhuizers en schjeepsarbeiders van koopwaren en levensbehoeften voorzien. Eet was laat in den avond en er groote drukte in dat gedeelte der stad. De winkels waren verlicht, geïllumineerde transparanten hingen boven de deuren en noodigden tot koopen uit. Vooral echter trokken de her- bergen en kelders de aandacht met hun helder verlichte lantaarns. In een nauwe, vuile straat prijkte aan den ingang van een kelder een roods lantaarn, in den vorm van een liohttoren. De ruimte van den kelder had jaren geleden als bergplaats voor een vischhandelaar dienst gedaan, maar de berekenende eigenaar was op de gedachte gekomen, er een matrozen-herberg van te maken. Hij zei den vischhandelaar de huur op, liet een houten vloer in den kelder leggen en de muren beschilderen met taiereelen uit het zeemansleven, waarna stoelen, banken en tafels als ameublement hun intocht deden. Nn was de zaak gereed en de gasten bleven niet uit. De voormalige zeeman werd door zijn kameraden niet vergeten ; hij wist de grog lekker gereed te maken en zijn vrouw was een goede kookster. De mannen der wet schonken aan „den Lichttoren" meer opmerkzaamheid dan den kastelein wel lief was. Met voorliefde zonden zii_ een hunner, in lompen gekleed naar den kelder. Hij mengde zich daar onder ac gasten en wierp bij vechtpartijen of verboden hazardspelen het masker af om de hoofdschuldigen te arresteeren. Dat schaadde John Bohne en zijne zaak echter niet; in „den Lichttoren" werd buitensporig gedronken, gevloekt, gespeeld en zoo noodig met messen gevochten, ondanks het toezicht der politie, hetzij in uniform of in burgerkleeding. John Bohne leefde weldra in overvloed en terecht noemde hij zijn spelonk een goudmijn. Ook dezen avond waren alle stoelen en banken bezet; de gasten rookten en babbelden, waarbij zij het eene glas grog na het andere ledigden. Achter een lange, breedo tafel stonden John fiohne en zijn vrouw bij een stapel eetwaren van allerlei soort. Zij hadden het druk met aan de eischen der gasten te voldoen en daarbij stonden er soms zoovelen om het echtpaar heen, dat zij behoefte aan iiulp gevoelden. Maanden lang hadden zij er dan ook reeds over gedacht en gesproken, een vertrouwbaren knecht in dienst te nemen, maar de uitvoering van het voornemen liet nog op zich wachten. „Ahoi, oud wrak?" riep een matroos, ~wat zeil je langzaam, als bij mistig weer. „Kom, zet een vroolijk gezicht, er komen vandaag nog flinke gasten aan boord!" „'t Zal wat flinks wezen!" bromde de kastelein. De matroos stond nu op en kwam bij de tafel staan alsof, hij Bohne alleen zeggen wuue wat er nog te wachten was. „De „Condor" is een half uur geleden binnen gekomen !" zeide hij zacht. „De „Condor!" riepen Bohne en zijne -vrouw uit. „Dan wordt het van avond hier nog druk," voegde de kastelein er bij. „Dank je Peter, voor de boodschap ; hier, drink eens op den „Condor" en zijn bemanning!" De matroos lcdi~de het glas in één teug. „Dat warmt," zeide hij. „Maar, Bohne, zeg eens, ouwe jongen, wie is die man daar bij de kachel? Hij ziet er niet uit als een zeeman." „O, die," — antwoordde Bohne, „dat is een landrot en' een magere ook, Peter. Ik heb zoo yan terzijde een oog in zijn buidel geslagen, toen hij zijn avond-boterham betaalde, het was daar laag water. Het schijnt een arme kerel te zijn, die oversteekt naar Amerika om zijn fortuin te maken of in het goudland naar den drommel te gaan." De gast, die daar alleen aan een tafel bij de kachel zat, onderscheidde zich werkelijk door zijn uiterlijk van de overige aanwezigen. Zijn kleeding was hier en daar gescheurd; zijn linnengoed was niet helder — en toch zag men aan hem, dat hij niet gewoon was met luidruchtige matrozen in gezelschap te zijn. Nog geen drie maanden geleden behoorde deze man tot de voornaamste kringen ; hij bezat een groot prachtig landgoed on toen had zijn levensloop nog een geheel anderen keer kunnen nemen. De demon, dip hem beheerschte, had hem kunnen echter immer en immer voortgedreven en hem aan nood, schande en ellende overgeleverd. Deze man, die daar in „den Lichttoren" zat en in de oogen van de kastelein een arme duivel scheen, wiens geheele voorkomen hem deed bennen als een man, die was achteruit gegaan, — .die man was graaf Max von Hardenberg, de toekomstige erfgenaam van millioenen Om den snellen val van den jongen man te begrijpen, moeten wij terugkeeren tot den nacht, waarin hij van Ehrentraut de belangrijke som van vijftien duizend thalers ontving bij den verkoip van Drakenstein. „Naar Amerika!" had hij toen uitgeroepen. Reeds lang had hij het voornemen gehad naar de nieuwe \ sreld te vertrekken om hare veru.aken te leeren kennen. Do uitvoering daarvan was op de lange.baan geschoven om twee redenen. Ten eerste kon hjj niet genoeg geld krijgen voor een langdurig verblijf in Amerika, en ten tweede, omdat die scheiding hem in onmin zou brengen met zijn vader: dit wilde bij voorkomen. Nu Ehrentraut echter onverbiddellijk betaling vorderde en zijn kaartenknnstjes in het salon van Dora Burghausen ontdekt waren, bleef geen keus meer ; — voor hem was alleen aan de overzijde van de Oceaan een bestaan te vinden. ."__.; Met den eersten trein vertrok hij naar do residentie, vanwaar hij naar Hamburg zou reizen om met den eerstvolgenden steamer naar Amerika over te steken. Hij logeerde in een hotel van den eersten rang en stortte zich hals over kop in den maalstroom van vermaken der groote stad. Reeds den derden dag deed bij bijzonder interessante kennissen op. Aan de table d'hote in het hotel zat hij tegenorer een jong echtpaar, dat haar huwelijksreis deed < i uit Warre! .au was "ekornen om de residentie en nare schoonheden te leeren kennen. De jonge echtgenoot, de burggraaf van Konczinski, stelde zich bij de een of andere gelegenheid aan den graaf voor en door hem leerde Max de bekoorlijke, jonge vrouw van deu Pool kennen, die hem weldra door hare beminnelijkheid boeide. Men bezocht samen de schouwburgen, concerten en musea, ondernam gemeenschappelijke rijtoertjes en zoo verschoof Max zijn vertrek van den eenen dag op den andere. Wordt vervolgd. --- NATALSCHE SLAGVELDEN. 't Morgens stapte ik bij het station Glengoe, beroemder gedachtenis, uit, en begaf mij naar het even bekende Dundee. Hier wachtte ik op den trein welke mij naar N'qutu Eoadi bracht. Aangezien ik in Dundee twee of drie uren moest wachten, ging ik naar de piaats, niet ver van daar, waar een gedenkteeken is opgericht voor den gesneuvelden Engelschen generaal ien bymons, op de zelfde plek waar hij viel in den strijd tegen de Boeren. Niet ver vandaar is de beroemde Talana-hill. in welker nabijheid, naar ik meen, de Boeren-generaal Koek en kolonel Schiel gewond werden. Toen wij aan den voet van den berg voorbij gingen, deelde een medereiziger, die als een der verdedigers van Dundee had dienst gedaan, mij de verschillende posities mede van de beide legers. Eindelijk kwamen wij te N'qutu Road en moesten wachten op den trein tot den volgenden dag. Ik sliep 's nachts in een hotel en den volgenden middag ging het verder op een goederenwagen. want lijn Dundee— Vrijheid is nog niet geopend. Wij passeerden nu de Scherpers-nek, een platten heuvel, waar ac Boeren eene geheele colonne van Bthune's macht in de pan hakten. Dit werd mij medegedeeld door een vroegeren Transvaler, nu Natallev (want de Utrecht- en Vrijheid-districten zijn nu bij Natal ingelijfd.) Het ongeluk vergezelde ons nu ook ; nauwelijks waren wc over den heuvel of dc machine weigerde, meer dienst te doen. De vracht was te zwaar. Nadat eenige wagens waren afgehaakt, werd de reis vervolgd, doch o wee, na weer een kwartier gereden te hebben, weigerde de machine opnieuw en wij hadden nu te kiezen om te blijven of op den kolenwagen mee te rijden. De passagiers besloten het laatste. De aanwezige leden van het zwakke geslacht werden eerst on den kolenwa°"m geheschen en kregen de beste plnats. en daarna de heeren. Langzaam ging het nu vooruit, totdat wij ongeveer een mijl van VWibeid vand»an waren. Toen stond de wagen stil en wii konden u;tstarmen en té voet de reis voortzetten. Ziedfiar. geachte lezers, mün lenfste avontuurtje. Feden kreec Jk bericht van een miiner kennissen bier. dat men mii reeds sedert eisterpn- wachtte, zoodot ik morgen te nci.iT-d het land in ga. --- Het droogleggen van gronden. Voor plantengroei en plantenleven is water onontbeerlijk, overmaat van water in den bodem oefent echter in den regel een nadeeligen invloed uit. In ona vaderland liggen honderden bij honderden bunders akker- en grasgrond, waar door een te hoogen stand van het grondwater jaarlijks groot ongerief en schade tevens aan den landbouwer of veehouder wordt berokkend. In den jongsten zomer vooral was de overlast van het water groot. Wij laten hier buiten beschouwing de gronden, die zich slechts even boven den waterspiegel verheffen of zelfs daarbeneden gelegen zijn, waar het verzamelde water niet kan worden afgevoerd en dus alleen polderbemaling verbetering kan brengen. We hebben op het oog de gronden, waar de oorzaak der overmaat van water gelegen is in de geaardheid van den bodem, waar de doorsijpeling van het hemelwater wordt belemmerd of belet door de dichte structuur of een ondoorlatende laag. Hier zijn in den regel geen groote kunstwerken noodig, maar kan op eenvoudige, minder kostbare wijze een doelmatige regeling van den waterstand en hiermee een verhooging van 't productièvermogen van den grond, worden bewerkt. Hiertoe zal het dikwijls noodig zijn, dat de verschillende belanghebbenden en met dezen ook anderen, wier gronden in de buurt liggen, samenwe r k e n. 't .Is helaas een treurig verschijnsel, dat die samenwerking nog zoo vaak ontbreekt, dat dringend noodzakelijke verbeteringsplannen moeten afstuiten op de koppigheid van enkelen, die zonder schade of slechts met geringe opoffering tot het tot stand komen der verbetering konden medewerken. Nog vreemder is het, dat velen der belanghebbenden zelven dikwijls niet te vinden zijn hun steun te ver leenen, waar anderen, geheel belangeloos, de zaak der waterleiding of drooglegging ter hand willen nemen. Hier is ongetwijfeld onkunde aangaande de hoegrootheid der nadeelen, aan overmaat van water verbonden, de hoofdoorzaak. Sedert jaren is men aan den overlast van 't water gewoon geraakt en ten slotte kan men zich de mogelijkheid niet meer voorstellen, dat die last-lijdende gronden een meer dan middelmatigen of schralen oogst kunnen voortbrengen. Een korte bespreking dier nadeelen is daarom wellicht ook ar deze plaats niet ondienstig. Het ongerief en de schade, voortvloeiende nit de weekheid en drassigheid van den bodem, komen wel het eerst in aanmerking, vallen althans het eerst en het meest op. Hoe dikwijls gebeurt het, wanneer een regenperiode invalt, dat het zaaien niet op denjuisten tijd kan geschieden, dat de grond bewerking niet of moeilijk kan plaats hebben; verricht men deze toch, dan geeft dit slecht en duur werk, duur, doordat meer trekkracht wordt vereischt en de werktuigen meer hebben te lijden. Wacht men een beteren tijd af, dan hoopen de werkzaamheden zich opeen en heeft men eveneens, zal het werk naar behooren worden verricht, meer werkkrachten noodig. Hiermee zijn de eerste, de directe nadeelen genoemd. Maar er zijn andere, die niet zoo dadelijk in het oog springen, maar daarom niet minder de beurs treffen. Overmaat van water, waar die geregeld bestaat, heeft een zeer beduidende oogstvermindering tengevolge. Dat dit zoo moet zijn, wordt duidelijk, als men den invloed van het overtollige water op het plantenleven nagaat. Natte grond is koud, doordat het water een groote soortelijke warmte bezit, en ook door verdamping van het water wordt veel warmte aan den bodem onttrokken. Een late zaaiing en een late oogst zijn daarvan de gevolgen en daarvan dikwijls een mindere geldopbrengst. Inde weide komt het vee in 't voorjaar laat aan het jonge gras. Niet alleen de ontkieming van het zaad, maar ook de voeding der plant lijdt door een te lage temperatuur. Verschillende voedingsstoffen moeten, vóór ze door de plant kunnen worden opgenomen, eerst worden ontleed, vervormd, tot welke ontleding sommige bacterie-soorten medewerken. Tot die medewerking zijn de bacteriën in staat bij voldoenden warmtegraad en aanwezigheid van zuurstof. Is de grond koud, dan moet dus noodwendig de voeding der plant daardoor lijden. Uit bovenstaande blijkt, dat de lucht tot den bodem vrijen toegang moet hebben, zal er geen gebrek komen aan de voor de werkzaamheid der bacteriën noodige zuurstof. De lucht, vooral de zuurstof, is ook rechtstreeks noodig voor de ontleding der bodem-bestanddeelen. En de onderaardsche deelen der plant behoeven de lucht voor het onderhouden der ademhaling. Is nu de grond met water overvuld, zijn alle tusschenruimten in plaats van met lucht van water voorzien, dan wordt de ademhaling der wortels gebrekkig, de ontwikkeling der gewassen wordt belemmerd. Het spreekt van zelf, dat het water ook het indringen der wortels in den grond tegengaat en dus een ondiepe beworteling tengevolge heelt, zoodat de plant slechts in de bovenlaag haar voedsel moet vinden. Waar aldus door velerlei oorzaken — die één hoofdoorzaak : overmaat van water, hebben — de voedingstoestand der plant in hooge mate moet lijden, zal zij minder weerstandsvermogen bezitten en vooral van de weersgesteldheid grooter nadeel ondervinden (opvriezen, verwateren of, door vlakke beworteling, verdrogen). Het onkruid, waarvan vele 6oorten beter zijn toegerust of lagere eischen stellen, krijgt op natte akkers de overhand. Alles te zamen genomen, zien we, dat de schadelijke werking van overmaat van water niet licht is te overschatten. C. B. ---