Leeuwarder Rechtbank. 30 Mei. Leeuwarden. Valschheid en Verduistering. Het was geen geruchtmakende zaak, die de Rechtbank heden ruim vier uren bezig hield; maar zij had in onze stad toch heel wat opschudding teweeggebracht en de toeloop naar het Paleis van Justitie was zoo enorm, dat een groot deel van het publiek buiten de zaal moest blijven. Het voorwerp van die verdachte belangstelling was nu eens niet een man of vrouw uit de volksklasse; maar de nog betrekkelijk jonge no taris H. J. S. alhier, eenige maanden geleden nog in gezelschappen gaarne gezien, thans vrij wel een uitgeworpen en gebroken man. al bleek dan ook uit de geheele behandeling der zaak, dat men geen gering medelijden met hem had. Een deernis, die weldadig aan detd, omdat bekl., zooals hij daar zat, blijkbaar zeer gefolterd werd do.ir het zware leed van wat men te allen tijde gaarne >>eigen schuld" noemt. Vier feiten waien hem ten lasto gelegd: 10. valschheid in geschrifte in een rekening-courant tusschen hem en G. B. C. Visser te Leeuwarden, gepleegd in 't begin van 1906; 20. opzettelijk gebruik maken van dat valsche stuk, als ware het echt en onvervalscht, uit welk gebruik nadeel kon ontstaan ; 30. verduistering van /2000 ten nadeele van genoemden Visser; 40. verduistering van /500 ten nadeele van S. Fokkema te Leeuwarden. Dertien getuigen werden gehoord, onder wie de curator in beklaagdes faillissement, mr. I. Wolf alhier. Visser, die voor het hoofdfeit kwam, had voor eenige jaren de behartiging zijner belangen aan den notaris opgedragen, die volledige volmacht van hem kreeg, om zijne zaken te behandelen wat. bestond in het ontvangen van huur, het betalen van belastingen, enz enz. _Ta het overlijden van getuiges vrouw, toen een boedelscheiding moest worden opgemaakt, kwam daarin geen verandering. Als het jaar om was, werd afgerekend. Maandelijks haalde hij geld, doch stortte nooit, in 1903 had getuige 'n hypotheek op zijne eigendommen afgelost en daarvoor een andere van /8200 in de plaats genomen. Twee jaar later verkocht hij door de hand van den notaris zijn café aan de Belkumer markt voor / 10000, en hij gaf beklaagde de opdracht met dit geld de hypotheken te zijnen name geheel af te lossen. Daarvoor was /8313 noodig, wat klopte met den post op het afschrift der rekening-courant, die getuige >u het begin dezes jaars van bekl. ontving. De aflossing moest op den 1 Juli 1905 zijn geschied. Dat stuk bleek echter niet in orde te zijn, Eenigen tijd na de ontvangst kwam men ip het vermoeden en dit won steeds meer veld, dat het met de aflossing geen zuivere koffie was. Na informeeren en weer informeeren kreeg men de zekerheid, dat de notaris slechts /6300 had afgelost en er dus nogƒ2ooo to betalen viel, waarover bekl. had gezwegen. De familie Visser riep de hulp 'n van jnr. S. Vellinga, advocaat te Leeuwarden, die eerst wel wat ongeloovig keek; maar ten kantore van notaris Tjebbes voor goed uit den droom werd geholpen. Toen een boodschap naar bekl., die, door mr. Vellinga in verhoor genomen, erkende,_ de /2000 ten eigen bate te hebben verbruikt; maar een bepaalde opdracht om met dat geld die hypotheken af te lossen, loochende, welke ontkenfenis hij steeds heeft volgehouden en waarbij hij heden nog volhardde. De advocaat gal hem intusschen eenige dagen tijd, om het ontbrekende aan te zuiveren; wat bek1, gedaan heeft. Visser was daarmee tevreden geweest. Echter heelt mr. Vellinga het: stilzwijgen over de zaakniet bewaard en dit leidde tot een gerechtelijke vervolging van den notaris, die bij vonnis der Rechtbank van 27 Maart bovendien in staat van faillissement werd verklaard en den !? April d.a.v. uit zijn ambt van notaris ontzet. Tot zoover de eerste diie feiten. Wat aangaat, de ten laste gelegde verduistering der'''soo, dienen we vooraf mee .te deeleii, dat S Fokkema te Leeuwarden bij notaris S. een hypotheek van /1500 op zijn huisje had genomen, waarvoor het geld door mejuffrouw Bootsma-Thöne werd verschaft:. Dit geschiedde in 1901. Twee jaar later bracht Fokkema aan bekl. /500 als aflossing op zijn hypotheek, welk geld toen echter niet van pas kwam, omdat de notaris zonder toestemming van mej. Bootsrna geen aflossingen mocht aannemen. Hij beloofde echter, de zaak in orde te zullen brengen en gaf een quitantie, volgens welk bewijsstuk de som als aflossing van hypotheekschuld op December 1903 werd aanvaard. Tot zoo lang zou Fokkema van de /500 rente ontvangen, wat colc was gebeurd. Doch het geld zelf bleek zoo goed als in :ee te zijn geworpen. Bekl. ontkende ook ten aanzien van dit feit do verduistering, bewerende, dat hij 't geld voor hypotheek-belegging had willen gebruiken. Hem werd onder 't oog gebracht, dat uit het verschil der kwitantiën, aan mejuffrouw Bootsma en aan Fokkema afgegeven, het tegendeel bleek, daar de eerste mmers rente ontving van de volle /1500 en Ie laatste ze betaalde van f 1000. Het getuigen-verhoor leverde één moment op, dat nog al spannend was. Het kostte n.l vrij wat moeite om G. Visser, die maar steeds sprak var? ~niïjn bedoeling,' tot de verklaring te brengen, dat tusschen hem en notaris S. de vaste afspraak was gemaakt, dat de door hem bedoelde hypotheken met de /10,000 van het café zouden worden af gelost. En de Verdediger geraakte door de wijze, waarop de President den getuige ondervroeg, een oogenblik zijne kalmte kwijt. De beklaagde bleef hardnekkig alle hem ten laste gelegde feiten ontkennen, al gaf hij toe, verkeerde cijfers geboekt en wel de gelden onder' zich gehouden en ten eigen bate verbruikt te hebben; maar dit was dan geschied als boven reeds kortelijk is wecigegeven. Bleef de vraag: waarom dan aan den Directeur der hypotheekbank geschreven, eerst, dat de hypotheek met 1 Juli 1900 zou worden afgelost en later ontheffing van de geheele aflossing te vragen. Waarop bekl. antwoordde, dat hij aanvankelijk ook van plan was geweest, geheel al "te lossen. Dit moest eenmaal gebeuren, maar met een bepaalde som behoefde het niet. De tijd lag aan hem en door de te hooge vermelding der aflossing in de rekening-courant was h-j slechts wat op dien tijd vooruitgeloopen. Hij had hoop, zich spoedig «it de fmaatiëele moeielijkheden te kunnen redden. --- Requistoir. Den Subs.-off. wilde het voorkomen, dat de ton laste feiten alle wettig en overtuigend waren bewezen. Hij begon met de valschheid in de rekening-courant, Daaromtrent bad bekl. erkend, niet het bedrag te hebben afgelost, dat in de rekening-courant stond vermeld, doch minder, n.l. /6300 en tevens, dat hij desniettegenstaande in strijd met de waarheid had ingevuld: 1 Juli /8313. Ook gaf bekl. toe, dit opzettelijk te hebben gedaan, wat echter neg 'det de erkentenis van opzettelijke valschheid vn sloot. Maar nu de ge'tuigcn-verklanngen. Visser, die het afschrift ontvangen en na gezien had en teen niet beter wist, of de zaak was in orde. kwam later tot de conclusie, dat niet de geheele hypotheek was afgelost, hetgeen hij, volgens zijne verklaring, den notaris had opgedragen, te doen. Getuige Van Dijk, destijds klerk bij bekl., beweerde van een blad, hem door dezen gegeven, de ter terechtzitting aanwezige rekening-courant te hebbeu afgeschreven. De* directeur der hypotheekbank lichtte de Rechtbank omtrent den loop der zaak in en wat hij meedeelde, werd door bekl. erkend. Diens kwade trouw vloeide dus, naar het Spr. voor kwam, uit de gepleegde feiten voort, waarbij nog in aanmerking kwam het overgeven van het afschrift der obligatie, dat dienen moest, om te eten en te vërheelen hetgeen er werkelijk was gebeurd. Bekl. praf sreli voor, dat hij tegenover Visser niet wilde weton, hoc de toestand was en dat hij daarom de rekening-courant had gemaakt,'die dan een beeld moest geven van den toestand, zooals die wezen zou, wanneer hij aan zijne verplichtingen had voldaan. Een dergelijk excuus kon echter niet opgaan en ex bleek alleen uit, dat bekl. zelf voelde, verkeerd te hebben gehandeld. Het opzet van kwade trouw omtrent het gebruik maken van het- valsche stuk, als ware dit echt en onvervaischt, was mede bewezen. Spr. zou daarvan weinig zeggen. Die kwade trouw bleek reeds uit de afgifte van het stuk. , „. _ Dan de verduistering v.an de 2000- J> >* bekl. dit geld onder zich had gehouden, was door hem erkend. Hy .Pierde, zulks te hebben gedaan, omdat hy tijdelijk m geldverlegenheid zat en meende, met de hem ge geven uitgebreide volmacht te kunnen doen, wat hij wilde. Doch bekl. erken Ie zelf, dat bedoelde volmacht hem was gegeven, om daarmee te handelen m het belang van Visser, dus, voegde Spr. er aan toe, niet in zijn eigen belang. Door den curator in bekl. s faillissement was meegedeeld, dat gedurende meerdere jaren de toestand van zyn boeeled sleobt stond; dat hij in 't jaa*_190 f tengevolge van het faillissement der Gratama,a geld had moeten opnemen, ten eind., zijn schuld te voldoen, welk gdd b-J.f6 ??t„wï8 te rug te geven. Bekl. vleide pci met de hoop, aldus zijne bewering, dat in dit jaar de lijdensgeschiedenis van z_n b(fdel een einde zou nemen en dan zou alles m orde komen. Doch het hem door Visser toevertrouwde geld was niet het zijne. Bekl. wist dit en had zich dus aan verduistering schuldig gemSndeliik de '500 ten nadeele van Fokkema. Ook de verduistenng hiervan was meende Spr., bewezen Bekl. erkende, dat de zaak zich had toegedragen zooalde getuige Fokkema het voorste de. Echter beweerde hij, dat zijn voornemen zou zijn geweest, het geld onmiddellijk weer te beleggen; maar de aanwezige kwitanties, waaruit het rente-verschil duidelijk bleek, wezen het anders uit. Dus verduistering Ten aanzien van het eerste feit wenschte Spr. nog even on te merken, dat uit de verklaring van den directeur der hypothee„: bank was gebleken, dat bekl. den 17 Juni berichtte, op 1 Juli de beele hypotheek te zullen aflossen. In dien tusschentijd kwam hij echter tot andere gedachten en zoo vroeg hij den 28 Juni van een dcci der aflossi ïg te worden ontslagen, voorgevende, dat zulks de wens.h van Visser was, hetgeen door dezen getuige zelf was tegengesproken. Ook al weer een bewijs van kwade trouw bij den bekl. Bleef nog over de vraag, of de feiten strafbaar waren. Ten aanzien der verduisteringen leed dit geen twijfel, meende Spr. Meerdere arresten en vonnissen van verschillende colleges gaven Spr. dezelfde overtuiging omtrent de ten laste gelegde valschheid in geschrifte. Hier was een geschrift, om tot bewijs te dienen. Volgens ,art. 1939 toch leverde een rekening-courant het begm van bewijs bij geschrifte en dit was voldoende. Zij was in dit geval geschikt, om te dienen tot bewijs tegenover den bekl. en ook tegenover Visser, die haar ontving en dit was genoeg, om haar tot een object van strafbaarheid te kunnen maken. Dat nadeel uit het gebruik maken van het valsehe stuk kon ontstaan, was duidelijk. Wanneer toch de bekl. op vordering van den advocaat Vellinga die /2000 niet had aangezuiverd en hij ware in het laatst van 1905 in staat van faillissement verklaard, dan zou Visser niets dan een vordering voor die /2000 op hem hebben gehad, waarvan misschien weinig ware terecht gekomen. Spr. stond nu voor de vraag, welke straf den bekl. moest worden opgelegd. Hij wilde den man, die meer zwak dan slecht was en tot een zoo treurig eind van zijn loopbaan kwam, uiec bezwaren. Bekl. zou thans zelf wel inzien, verkeerd te hebben gehandeld. Toch wenschte Spr. den ernst van het feit, dat een groot kwaad tegen de rechtsorde beteekende. niet over het hoofd te den. Strikt genomen, mocht beid. dat feit al niet hebben bedreven in zijn ambt als notaris, toch werd hem, omdat hij dit ambt bekleedde,, door de betrokken personen liet vertrouwen geschenken. En door zijn plicht te verzuimen, had hij, behalve aan zich zeiven, ook aan de betrekking, welke hij destijds uitoefende, een zwaren slag toegebracht; het vertrouwen in het notaris-ambt werd daardoor geschokt en het zou weer geruimen tijd duren, voor het dien schok te boven was. De feiten waren dus ernstig en de straf moest naar verhouding zwaar zijn, doch er moest rekening worden gehouden met de positie van den bekl . het reeds door hem ondervonden leed en het verlies zijner betrekking. In overeenstemming met de woorden, onlangs gesproken door een dame op het anthropologisch congres te Turijn, betoogde _ Spr., dat bij bet opleggen der straf niet uit hei oog moest worden verloren, wie de persoon was, die gestraft werd. Daarom kon ze voor dezen bekl. betrekkelijk licht zijn. Enwaar hij gevangen werd genomen, omdat hij zich zonder verlof naar het buitenland had begeven; bij zijn terugkeer wist, wat hem boven het hoofd hing, daar bestond er reden, om den tijd, in voorloopige bewaring doorgebracht, in mindering te brengen. Met qualificeering der feiten, zooals m de dagvaarding was geschied, eischte Spr. ver oordeeling tot 1 jaar gevang., onder aftrek als gezegd. *** --- Pleidooi. Was het woord aan den Verdediger, mr. A. Burger te Leeuwarden, die een zeer uit voerig pleidooi hield. Hij begon met de verklaring' in het requisitoir van den ambtenaar van 't O. M niets te hebben gevonden, waarbij hij zich niet gaarne aansloot, of fc moest 'zijn in 't juridisch gedeelte, waaromtrent PÏ. een andere meeningr had. En wat bekl. aanging, hij besefte volkomen, dat hij zich tegenover de maatschappij op een ernstige wijze vergrepen had, èn door de feiten waarvoor hij terecht stond, èn door een doorloopende reeks van feiten m zijn notarisloopbaan. Deze bekentenis vooraf. Ook PI. wenschte den ernst van al deze feiten niet te ontkennen; maar al waren de ten laste gelegde feiten ernstig uit een moreel oogpunt,'omdat bekl. zich bij het pleo-en daarvan aan misleiding had schuldig- Smaakt, dit kon den rechter niet ontheffen Van de verplichting, om ze na te gaan uit het oogpunt van strafwaardigheid. Met genoegen had PI van den Subs.-off. de uitdrukking gehoord: meer zwak dan slecht. Hij kende beid. al lang, doch in den avond van den 26 Maart had bij eerst een diepen blik in diens gemoed geslagen en ontdekt, hoe droevig het met den man gesteld was. Bekl. was een prettig en aangenaam mensch in den omgang, door iedereen gaarne gezien ; maar.... zwak in zijn zaken. Op vijfen-twintig jarigen leeftijd notaris geworden, was'hij geenszins opgewassen tegen de bezwaren, die een welbeklant notariaat meebracht. Bij zijn komst alhier bezat bekl. niemendal. Kort' daarna verkreeg hij een goede praktijk op finantieel nog al bezwarende conditien en deed weldra geldzaken, waarvan hij zelf de portee niet begreep. Niets is er tóen echter in zijn daden geweest, dat moreel viel af te keuren. PI. sprak o.a. van een mina-, waarop bekl. in de laatste jaren al zijn "hoof gevestigd had, vertrouwende, dat die zaak hem er weer boven op zou helpen. Zij was zoo goed als beklonken, toen de krach bij hem uitbrak. Telkens was het weer die stoomboot, waardoor hij al het verkeerde nog dacht goed te kunnen maken. _ De zaak was voor een groot deel een utopie, al was er ook nu nog een vrij aanzienlijk bed _ pi. meerde van f 5000 - terecht gekomen, een som die bekl. door de eerste moeielijkheden zou hebben heengeholpen. Dan was de vervalsching in de rekenmgoourant niet noodig geweest, Het was Pl.'j heilige overtuiging, dat bekl. steeds zoo had geleefd, dat, hoe slecht zijn finantiëele toestand dan ook mecht wezen, zijn moreel verkeerde daden, waartoe hij in de laatste jaren moest overgaan, gedekt zouden wezen. Het had PI. diep getroffen, hoe bekl. in den v vond van 26 Maart, toen hij met die reddingsplank kwam aandragen, langzamerhand moest worden overtuigd, dat het wel erg was. Nu kon PI. niet precies bepalen, wanneer feitelijk de verkeerde handelingen waren begonnen, doch hij herinnerde aan de groote krach, die hier ter stede een paar jaar o-eleden plaats vend. Toen was het met getdfeenen uit, En een notaris moest nu eenmaal veel geld leenen en allerlei menschen ook weer helpen aan geld. Onder hen waren er vaak, die hcoge eischen stelden, doch o-een heel vaste waarborg Iconden geven. En hoe groot somtijds het vertrouwen was, n den notaris gesteld, bleek wel uit de volmachten, waarvan deze zaak een voorbeeld gaf en die niet zelden oorzaak waren van onsoliede hypotheken, die langzamerhand door a_lossing"soliede werden gemaakt. PI. noemde o.a. een perceel te Eestrtim, waarop in r jaar 1900 een hypotheek was van t (W, terwijl het bij verkoop slechts /541 opbracht. "Nooit bad de geldschieter gehoord, dat schade was geleden op zijn hypotheek. Thans de feiten, van juridisch standpunt beschouwd en met die beschouwing wilde PI niet gezegd hebben, dat hij de feiten moreel verontschuldigde. Eerst dan de verduistering van de f 2000. Die was gepleegd in de maand Juli 1905 en de vervalschmg in het nieuwe jaaT, als gevolg van hetgeen men als verduistering bad gequahficeerd. Bekl. had van Visser volmacht, om te doen wat hij wilde, natuurlijk, omdat getuige hem vertrouwde; en dat lag niet alleen in het schriftelijk stuk, maar nog veel meer in de werkelijke verhouding tusschen de beide partijen, de verhouding van rekeningcourant. '-?'",9 nu sloot de gelijkheid van verduistering uit, op g der jurisprudentie, die zeide : als men in de verhouding van lekcning-courant, dan wordt al zijn geld uw geld en zijt gij alleen maar een schuldenaar van hem; hebt niets anders te doen dan een boekpostje te houden. PI. zette dit verder uiteen, de feiten nog eens mernoi eereiuie. Up de vraag aan Visser, ter terechtzitting gedaan : „Ladt gij bekl. de opdracht gegeven, om met den koopprijs van de herberg Lot geld van de : theken af te losten'" antwoordde hij „ja"; maar als men hem gevraagd had : „was het goed, dat bekl. :: 2000 liet staan:'' dan had-i evengoed ~ja" moeten zoggen. Door de bestaande verhouding had hij zijn zakelijk recht verloren. Wat er verduisterd was, dat was het boekpostje, bet saldo. De zaak-Fokken;;; was een tegenhanger van de vorige. Verduisteren kon bekl. dai geld niet, daar het hem geleend was tegen i pet. Het was z ij n geld. Doch nu moest PI. op het geval Visser terugkomen. Do valschheid in geschrifte was aan de beurt. Het stond absoluut en duidelijk vast, dat m de rekening-courant een onwaarheid was opgenomen en ook, dat het opzettelijk was gebeurd, omdat bekl. voor Visser nipt wilde weten, dat hij in geldverlegenheid zat. Bekl.'s bewering, (lat hij met die rekening-courant een beeld wilde geven van den 'ocstand, zooals die zou zijn, wanneer de zaak in orde was, noemde ook PI. misleiding en anders niets. Kon. uit de afgifte van dat stuk nadeel ontstaan? PI. ontkende het en nam een loopje met al hetgeen daaromtrent was gezegd, voor en op de terechtzitting. Het gebruik maken van dat stuk was een nare, ellendige misleiding van een cliënt. PI. wilde er bekl. niet van schoon wasschen; maar het was geen daad, waardoor Visser werkelijk schade werd toegebracht. Daarmee was PI. ook aan 't einde van zijn juridisch betoog. Hij had een kijkje gegeven op de loopbaan van den bekl., die voor den man-zelven zoon ontzettend tragisch einde had genomen. Op de aangegeven gronden meende PI., dat bekl. van rechtsvervolging zou moeten worden ontslagen. Mocht de Eechtbank er echter anders over denken, dan verzocht hij, bij de toepassing der straf clement te zijn. Van den ambtenaar van 't O. M. had PI. gaarne gezien, dat hij op zijn welwillende woorden een eisch had laten volgen, waaruit de clementie sterk sprak. De onmiddellijke invrijheidstelling van den bekl. zou PI. niet vragen, omdat het voor den bekl., zoolang de zaak niet was beslist, beter zou zijn, te blijven, waar hij was. Subs. beval PI. zijn cliënt dus met aandrang in de clementie aan, in elk geval verwachtende, dat de preventieve hechtenl» in mindering zou komen. De val van den beklaagde van de hoogte, waarop hij stond, was voor hem reeds een vreeselijke straf. --- Leeuwarden. Koopman A. vd. M. had zich aan een zelfde feit schuldig gemaakt tegenov3r rijksveldwachter Bosma. Hij was ook dronken geweest en verkoos zich in dien toestand niet aan de leiding des veldwachters te onderwerpen. Eisch, in aanmerking nemende, dat bekl. reeds viermaal wegens weerspannigheid was veroordeeld, 1 maand gevang. Ze bevonden zich samen in de zittingzaal van het Kantongerecht: de straatmuzikant C. S. en de politieagent A. Heeringa. Nog anderen waren bij hen. Nijdig over den afloop der zaak, waarin de muzikant beklaagde en de agent getuige was geweest, voegde eerstgenoemde den verbalisant een beleediging toe. Bekl. ontkende Eisch : U dagen gevang. ; A.s. Woensdag, 10 uur, uitspraak, m .e zaak van den gewezen notaris een week later. Veroordeeld zijn: W. P., zonder vaste woonplaats, wegens diefstal met braak en inklimming, twee misdrijven van opzettelijke brandstichting, gepleegd te Wommels en te Tjerkwerd, en strafbare poging tot diefstal met braak en inklimming, tot S jaar gevang.; J. K. en K. S. te Leeuwarden, wegens diefstal van vee uit de weide en diefstal, beide in vereeniging gepleegd, tot ieder 10 maanden gevang.; H. K. te Bergum, wegens weerspannig heid, tot 14 dagen gevang.; H de V. te Harlingen, wegens eenvoudige beleediging, tot /1 boete of 1 dag hecht.; C. Z. te Leeuwarden, wegens weerspannigheid, tot 14 dagen gevang.; J. Sm. te Huizum, H. P. te Huizum, H. vd. M. te Leeuwarden en J. S. te Huizum, wegens beschadiging in vereeniging, de vierde bovendien wegens een feit, afzonderlijk gepleegd, de eerste drie tot ieder 7 dagen, de laatste tot 14 dagen gevang.; H. de V., E. W., K. de V. en H. V. te Leeuwarden, allen wegens een of meer misdrijven van diefstal, de Ie tot 2, de 2e tot 1 maand tuchtschool, de 3e aan zijn ouders terug en de ie tot 7 dagen gevang., terwijl G. vd. S. te Murmerwoude van mishandeling is vrijgesproken, wegens gebrek aan bewijs. --- —— "W-a, GS__V „H «W-H NU-U TB TiTlsSB-Oopis. " Spreekuur aile werkdagen 11-2 uur. Koornmarkt 205. A. J. REHNTJES, Tandarts ÜESTTVv'AKDEBr, is te consulteeren to HEEBEWVISEÏT, Heerenwal 9, de iste en g