GEREF. STADSEVANGELISATIE. — — In de eerste week van October zal het winterwerk van de Geref. Stadsevangelisatie weer ten volle worden hervat. De houtzaagclub9 voor jongens, de handwerkclub» voor meisjes en de vrouwenverenigingen komen weer bijeen, terwijl ook de Bijbellezingen weer beginnen. ledere bezoekster ia welkom op de vele avondjes, die op verschillende punten van de stad worden belegd. Het adres van het secretariaat ié thans Nieuwe Oosterstraat 9. --- Beeld van Markt en Stad LICHTE REACTIE. — — Friesland is nog niet veeloos; er was vandaag veel, zeer veel te doen zelfs. Er viel — in het algemeen gesproken — een lichte reactie waar te nemen. En die kooplui, die zich niet gespecialiseerd hebben, maken tegenwoordig de beste kansen. Zoo vier er bijv. een heele goede stemming waar te nemen op de sohapenmarkt, ondanks de stevige aanvoer. „De weidtammen hawwe it best makken." „Ja, mar," — want zwaar op de hand zijnde heden willen nooit hun mond houden — „noch in wikemannioh dan binne der gjin fette ekiep mear, alles komt nou tagelyk opsetten." „Fansels man, it fleis djür en de wolle djür, it giet ommers fen beide kanten." „De wolle, dat is gou dien, hear. Hwent dêr leit de regearing bislach op aenstouns, der hoege de keapljue hjar net op to forgapjeo, zegt de pessimist. „It regear scil wol eoargje, dat alles hwet yn 'e Wans blauwt." „Och man, dêr hoege jou it regear net om oan toroppen, dat komt oars wol foarinoar; de handel is deründer nou al folie minder als forline wike." Zoo zegt men en het wordt door den Wggenkoopman onderschreven en is zeer duidelijk waarneembaar. Er is niets te doen tot ng toe; hier kan men gerust van een stille handel spreken. En het deugt elders ook niet. „Ik kim myn cm net krije, hjoed," hooren we van een slager, „ik moat hwet goeds hawwe en dy binne der amper net En djür, djür, djürl" „Der binne dochs wol bargen." „Ja, mar neat wiroh; ik moat gün hawwe mei spek op 'e hüd en it is atlegearre Hebt spil; it wirdt in forlegene boel." Aldus zien we, dat de vette schapen en varkens straks niet meer ter markt zullen komen. Maar och, we willen natuurlijk niet het tegendeel bewezen, het Friesche gezegde: „It slimste ein is noch hinefter" wordt op de markt wel eens omgekeerd toegepast. Nuchtere kalveren zijn prijshoudend, vette idem, handel iets minder levendig. Graskalveren iets beter, misschien om de mindere aanvoer. Stieren gaan ook niet vlugger van de hand, maar over den handel in vet- en gebruikekoeien is heel wat te vertellen. De markt is dicht bezet en met veel bezoekers. En het prijsniveau van de beste soorten kan zich ook vandaag niet handhaven, zoowel voor vette ale melke. Daarom is het echter niet bepaald slecht, al willen velen die kant wel uit. „Sjuohris, it sis 6jesa: wegens de ometanniohheden eenene de kij optlheden in beste priiis jiWe moatte, de ynkoarante soarte ek wol. Mar hwet binne de feiten? Wy sjugge hjoed in protte fé, hwent de boer kin se net hakie, omdat hy net wit hwer't hy op rekkenje kin by 't winter. De hiele moalbiweging sit yn regearingshannen, dos dat wirdt aenstouns in diakenijspiltsje. Hè, hwatte, dat kin je mei de klompe wol fiele. Nou noch it feit, dat de handel al to dryet west hat en fen det ien en oar bawwe wy hjoed in eakjende merk. Sa sit it!" Vandaar ook nojr de heftige disputen bij sommige onderhandelingen en de Groninger doet vooral niet voor den Frieschen collega onder als het op gespierde taal aankomt. Een vare koe ie het etrijdobject van pl.m. f 150 en de Fries kan maar niet van de laatste rijksdaalder scheiden. „Wy hollen op, man," zegt de Groninger, „ik wil met dy gyn handel doen. Ac ik it fan dy hebben moest dan moest ik ook dun enzoovoorts. ~'k Wil nait meer bied'n...." Zoo meteen werkt hij zich uit de kring en schiet even verder tusschen de beesten in. Zoo kan het ale er keuze genoeg ie. Maar zoo kon het bij de paarden niet, want er waren bijna geen paarden en geen actie. Dat kwam vanwege de Jouster markt zei de koopman en neem maar gerust van mij aan, dat bet maleur is. Hier en op 'e Jouwer en in Roden en overal." Zoo luidde vandaae het laatste bericht. --- PUNTDICHTEN HAAGSCHE POST Contrabande-vraagstuk Groote bezorgdheid heerscht in neutrale landen Ontstaan door lange lijsten oorlogecontrabande Want dat de een aldus den handel af gaat snoeren. Moet d* ander »traks tot contrabandelooeheid voeren. M. F. te A. --- STADSNIEUWS De voorbereidingen voor de distributie. Hoe er op de secretarie wordt gewerkt. Toen op 28 Augustus de mobilisatie werd afgekondigd, begon er een zeer drukke tijd voor de gemeentesecretarie alhier. Natuurlijk kreeg men in andere gemeenten met precies dezelfde vragen te maken, doch we spreken hier alleen over wat er in deze stad voorviel. Op die bewuste Maandag dan kwam er op de afdeeling Algemeene Zakeu een telegram binnen, dat order gaf, om te beginnen met de voorbereidingen van een distributie van allerlei levensbehoeften. Dus werd de volgende morgen een begin gemaakt met het werk, dat zich voorloopig bepaalde tot het schrijven van 16000 stuks oproepingskaarten. Een aantal personen schreef adressen op stapels gele kaarten, die, toen ze alle klaar waren, de bevolking van deze gemeente er van in kennis stelden, dat ze in verschillende scholen in de stad in het bezit kon komen van distributiekaarten, de z.g. noodkaarten, die geldig zouden zijn, zoolang de definitieve regeling nog niet van kracht kon zijn. Zoodra deze de deur uit waren, is men aangevangen met het in orde brengen van wat bekend staat onder de naam „stamkaarten", de papieren, die eigenlijk de grondslag vormen van de distributieregeling zooals men zich die heeft gedacht. Het is n.l. de bedoeling, dat iedere inwoner van het rijk der Nederlanden, ongeacht zijn of haar leeftijd, bezitter zal worden van een dergelijke kaart ne dat hij (zij) op vertoon van deze in het bezit zal kunnen komen van de benoodigde bonboekjes. Deze kaarten vermelden naam en adres van den eigenaar of de eigenares, benevens het nummer, waaronder deze in het persoonskaartenregister ter afdeeling Bevolking voorkomt. Voor Leeuwarden zullen in totaal zoon 55.000 van deze kaarten moeten worden geschreven, een karweitje, waarmee twaalf man ongeveer drie weken werk hebben. Over enkele dagen hoopt men hiermee klaar te komen. De hiervoor benoodigde krachten heeft men extra aangesteld. Dit schrijfwerk gebeurt dus niet door, maar wel onder toezicht van ambtenaren ter secretarie. Officieel zou nu de burgemeester iedere kaart persoonlijk moeten onderteekenen; waar dit echter op groote practische bezwaren stuit, heeft men hiervan afgezien, en enkele ambtenaren belast met het onderteekenen van de stamkaarten. Inmiddels is men ook al begonnen met de tweede faze van de voorbereidingen: het schiften van de kaarten naar de huisgezinnen. Zijn de schrijvers verdeeld over verschillende afdeeli_gen van de secretarie, de schifting van de kaarten gebeurt in de raadzaal. Hier zetelen een aantal dames en hee ren van de vrijwillige burgerlijke dienstverlening, die zich met dit werk hebben belast, teneinde op deze wijze de ambtenaren, die toch al, voortdurend overuren maken, eenigszins bij te springen. Concurrentie met betaalde krachten moet men hierin dus niet zien; zonder deze helpers zou dit gedeelte van het werk geheel voor rekening zijn gekomen van het secretarie-personeet Deze helpers nu sorteeren de kaarten eerst in twee etappes naar de straatnamen eu tenslotte naar de huisnummers van iedere straat, zoodat men ze dus eindelijk alle gezinswijze bijeen heeft De papieren voor ieder gezin komen tezamen in een enveloppe en wachten daarna gelaten de dag af, dat ze in handen van hun nieuwe eigenaars komen. Het zal echter nog wel eenige dagen duren, voor het sorteerwerk voltooid is. Daarmee is men er dan evenwel nog niet; nu komt immers de beurt aan het publiek, dat er kennis van moet hebben, waar en wanneer het zijn papieren in ontvangst kan nemen. Dat houdt dus in, dat er nog eens 16.000 oproepingen, tevens ontvangstbewijzen moeten worden uitgeschreven en verzonden, die plaats en datum van uitreiking moeten vermelden en tegelijk zullen moeten vermelden, dat de geadresseerde zijn kaarten heeft gekregen, zulks bekrachtigd met zijn handteekening. Deze oproepingen vormen tezamen het z.g. distributie-stamregister. Aangenomen mag worden, dat de verzending van de oproepingen ongeveer half October zal geschieden. Dan zal dus ook de uitreiking van de kaarten een feit worden. Nu is in de Haniasteeg het z.g. distributiekantoor gevestigd. De vraag rijst als vanzelfsprekend, welke bemoeienis dit dan heeft met deze voorbereidingen. Het antwoord is kort en krachtig: Geen enkele. Dit bureau dient enkel en alleen voor administratief werk met betrekking tot de distributie, wanneer deze eenmaal een feit is. Het zal dan, zooals men reeds heeft kunnen lezen, belast zijn met het verzamelen van alle bons, die bij de kleinhandel worden ingeleverd; ook zal het tot taak hebben, de zegels te verkoopen, door middel van ■welke de heffingen, die in verband met de distributie worden ingevoerd, worden geïnd. Het heeft dus nog geen zin, dat het publiek zich met vragen omtrent de distributie, de verstrekking van stamkaarten enz, tot dit bureau wendt Zoodra dienaangaande iets publiek moet worden gemaakt, zullen nadere mededeelingen worden gedaan. Tot zoolang oefene men dus geduld. --- DE HUIDIGE BONTMODE. Modeshow in hotel „De Nieuwe Doelen.” Nu het donkere jaargetijde weer nadert, met zijn koude en gure dagen, komen ook de bontmantels en -jasjes weer op het appèl. Zij, die zich nog niet verheugen in het bezit van een dergelijk kleedingstuk, doch het wel als ecu te eeniger tijd te verwezenlijken ideaal beschouwen, hebben zich gisteren in hotel „De Nieuwe Doelen" van de huidige mode, wat bontkleeding betreft, op de hoogte kunnen stellen. Daar hield n.l. het Pelterijenhuis Vopel, van Groningen, een show, waar het nieuwste op dit gebied werd getoond. Opvallend bij het meerendeel was de ruim vallende rug en meermalen ook een klokkende rok. Dit kleedt jeugdig en vlot. Wel waren er ook aangesloten mantels, maar deze waren toch verre in de minderheid. Wat de lengte betreft, we zagen zoowel halflange, driekwart, en zeven achtste als lange modellen. Over 't algemeen zijn de rokken niet meer zoo kort als een tijdje geleden, doch bij de bontmantels ziet men meest zeven achtste maten. De opstaande kraag blijkt nog zeer in trek. '«ten kan te kust en te koi'- gaan in tal Tan pr'jzen, van L ':1 mooi tot zeer duur en natuurlijk bijzonder fraai. De duurste mantel, die gedragen werd, was er eentje van f 3900, en daar tegenovergesteld zagen we een alleraardigst cape'je van slechts f 35. Bijzonder mooi vonden we een lange mantel van naturel bisambuik-bont, met een opstaande kraag. Het bisambont komt de laatste tijd weer sterk naar voren; meerdere modellen van deze soort werden getoond. Dat men tegenwoordig ook bont in allerlei modellen kan verwerken, bleek bij een mantel van beige Canadeesch petit-gris, die een blousende rug had en keurig zat. Een van grijze Indische Breitschwanz vervaardigde mantel had een ceintuur, in tegenstelling met de meeste andere. Bij het meerendeel der mantels werd een bijpassende hoed, gedeeltelijk of geheel van bont, gedragen, waarvan sommige de indruk van een poolmuts gaven. De meest gedragen bontsoorten waren, naast U 9 reeds genoemde, seal-electric, veulen, nutria, mol en Persiaan. Van de vertoonde stoffenmantels noemen we een groene, afgezet met een dieproode zilvervos, en een zwart mantelcostuum, eveneens met zilvervos. Bij avondkleeding werden o.a. cape'jes van mol, wit en zwart strui3, wit hennelijn, zwart Persiaan-pattes en in strepen verwerkt seal-electric gedragen. Enkels daarvan hadden een bijzonder aardige, zilveren sluiting. De show is, mede door het flinke bezoek, de gezellige muziek en de onderhoudende explicatie, tot een gezellige en leerzame middag geworden. --- Koopwoede. Winkeliers doen op het oogcnblik goedo zaken, doch zien niet zorg de tocktimst tegemoet. En het publiek? — — Vele dingen worden duurder, daar schijnt geen ontkomen aan. Hoeveel de prijzen zullen stijgen weet op het oogenblik nog niemand, maar in de kringen van groothandelaren is men van meening, dat het mee zal vallen. Het publiek heeft echter over het algemeen weinig vertrouwen in de toekomst. D 3 een steekt den ander aan en zoo trekken de huisvrouwen en masse naar de winkels. Een der employés van een groot bedrijf hier ter stede verklaarde ons: „Het lijkt wel of de menschen denken, dat zij de volgende week niets meer kunnen krijgen. — Wij hebben extra personeel moeten nemen om de klanten te bedienen." Wie de laatste dagen in de winkels kwam heeft het zelf kunnen constateeren: de toonbanken zijn volgeladen met goederen en daarvoor staan met kleuren van opwinding de huisvrouwen en betwisten elkaar haast een voordeelige wollen jumper of ander kleedingstuk. Men koopt en koopt maar met het gevolg, dat langzamerhand reeds vele artikelen uitverkocht raken. In de hierboven genoemde zaak hangt reeds sedert dagen een bordje met 't opschrift: „Klossen naaigaren uitverkocht." Ondergoed wordt ook al schaarsch in de vakken, lakens en sloopen en ander huishoudelijk linnen eveneens. De meeste zaken hadden hun herfstbestellingen juist binnen toen de oorlog uitbrak en tegelijk daarmee de koopwoede. Zij beschikten dus over flinke voorraden, maar bij een zóó groote vraag als thans aan de dag treedt slinken zij snel en de aanvulling gaat in de meeste gevallen slechts langzaam. „De menschen zijn niet te houden," zei ons de eigenaar van een kleine, doch druk beklante manufacturenzaak. Geld, dat jaren aaneen zuinig is weggelegd om in tijd van ziekte en nood niet dadelijk in verlegenheid te komen, wordt thans uitgegeven om voorraad te kunnen opslaan. De menschen herinneren zich hoe zij in de jaren 1917—1918 een gulden moesten neertellen voor een klos naaigaren en een kapitaaltje moesten opofferen om aan beddegoed te komen. Zij vreezen thans een herhaling en daarom wordt op het oogenblik in vele gezinnen voor jaren ingekocht." Niet alleen de manufacturen-zaken hebben het druk. Ook in de schoenwinkels en de zaken waar emaille-artikelen of meubelen worden verkocht heerscht een ongekende bedrijvigheid. De waarschuwing vd:: hoogerhand gegeven om gewoon te doen en gewoon te koopen, opdat ook alles gewoon zou gaan, blijkt dus tot dusver weiaig succes te hebben. De verzekering, dat thans de toestand héél anders is dan in 1914 en dat het gevaarlijk is cm pa-allellen te tral.-ken, wordt door hvt groote publiek niot aangenomen. — Men dekt zich liever. Het gevolg is, dat, wanneer eenmaal ieder zijn inkoopen gedaan heeft, di winkels verlaten zullen zijn en — tengevolge var, de schaarschte, niet ontitaan door oorlog, doch dcor de abnormale vraag -- de go?d-!ren duur. Dit tot schada van hen, die ni»ts konden overleggen en dus ook niets konden koopen, en tot schade van de arbeiders, die geen werk meer zullen hebben, omdat zoovelen voor lange tijd genoeg van hun artikelen in voorraad hebben. Het spreekt vanzelf, dat er niets tegen is om de goederen, die men voor deze winter noodig heeft, thans te koopen. Het inslaan voor meerdere jaren lijk echter in meer dan één opzicht riskant en het inslaan van allerlei luxe artikelen is bepaald dwaas. Het is n.l. zeer de vraag of het publiek, dat thans zn kasten boordevol heeft, hiervan werkelijk voordeel zal hebben. — Wat baten de mensch de wollen dekens, die hij nog in geen jaren noodig de lappen zijde en de aardige wandelschoenen, die hij nog juist „op de kop heeft kunnen tikken", wanneer ook ons land eens in oorlog mocht komen. Een mogelijkheid waarmee toch ernstig rekening dient te worden gehouden. Van hoe oneindig meer nut dan al deze voorshands overtollige goederen, zou dan niet een spaarpotje zijn van welks inhoud verkregen kan worden datgene wat dan noodig is en waarvan zooveel kan afhangen. — Laten al die haastig koopende menschen zich daar eens terdege over bedenken. --- HINDERWET. B. en W. van Leeuwarden hebben ingevolge de Hinderwet aan den heer Douwe Donker vergunning verleend tot oprichting van een zandstraalinrichting, waarin geplaatst zullen worden een eleclromotor van 3 p.k., een compressor en een luchtketel in een gebouw achter het perceel Nieuweburen no. 94. --- SOLDATEN HUMOR „De toffe jongens van het 18e” Dezer dagen verscheen het eerste nummer van een Haarlemeche eoldatenkrant „De toffe jongens van bet 18e", waarvan wij hiernaast een pagina teekeningen weergeven. In het inleidende artikeltje wordt gezegd: „En toch ie het mogelijk, ook zonder al te veel tijdverspilling, een eigen orgaan op te bouwen, een orgaan, dat uitdrukking wil geven aan de geest van saamhoorigheid, van eenheid en vóór allee van de wil, om alle moeilijkheden, waarvoor de ernst van deze tijd one allen plaatst, met opgewektheid te dragen en te overwinnen. Daarom zal onze krant moeten zijn door allen voor allen. Dat wil zeggen voor allen ie de medewerking van allen noodig. Het 18de bestaat grootendeele uit Ameterdammere. Dat beteekent, dat wij een reputatie hebben hoog te houden, want men heeft one wel eens gezegd, dat de Amsterdammer» bet woord humor hebben uitgevonden. En daaraan mag het in onze krant niet ontbreken, zonder daarmede te willen zeggen, dat een emetig woord door ons niet zou worden gewaardeerd. Integendeel, tegenover de humor willen wij aan ernstige beschouwingen geen geringe plaats inruimen. Bovendien hebben wij ons de gewaardeerde medewerking verzekerd van veldprediker, aalmoezenier en rabbijn, die zich gaarne bereid verklaarden regelmatig een opbouwend woord te doen booren." --- GEREF. JEUGDCENTRALE. — — Gisteravond werd als inleiding tot het winterwerk van de jeugdvereenigingen, aangesloten bij de Gereformeerde jeugdcentrale, een groote propagandavergadering gehouden in de Koepelkerk, onder leiding van Ds. S. W. Bos. De ruime kerk was geheel bezet; onder de aanwezigen zagen we ook tal van ouders, «He mee waren opgekomen. Na het openingswoord en zang van hat „Klein Chr. Gemengd Koor" sprak ds. D. van Dijk, van Groningen, over „Wees getrouw". --- CHR.-HISTORISCHR JONGERENGROEP. — — Donderdagavond hield de C.H.J.G. Leeuwarden haar eerste vergadering van dit seizoen in Irene. In zijn openingswoord herinnerde de voorzitter, de heer G. Kaastra, aan de belangrijke gebeurtenissen in de afgeloopen maanden en behandelde vervolgens het onderwerp „Neutraliteit". Spreker stond stil bij de neutraliteit in het persoonlijke en openbare leven to.v. kerk, school en staat. Tenslotte ging spreker na de positie van ons land als neutrale 6taat In de tegenwoordige oorlog. Bij de bestuursverkiezing werd in de plaats van den heer W. Boelens. die moest aftreden, tot bestuurslid gekozen de heer D. Bosgraaf; tot afgevaardigde in het ringbeetuur werd gekozen de heer W. Zwoleman Tot slot vertelde de heer Zwolsman nog iets over: Onze Vloot --- NED. CHR. VROUWENBOND. Gisteravond hield de N. C. V. 8., afdeeling Leeuwarden, de eerste ledenvergadering in dit seizoen onder leiding van mevr. Gerbrandy—Goossen. In haar openingswoord wees de presidente op de 6eptember-vergadering van het vorige jaar, toen de oorlogsdreiging zoo groot was. Tal van spannende momenten zijn er sindsdien geweest en .ooral in de laatste Augustusdagen ontbrak het velen aan alle lust tot de arbeid. Toch is het het beste, de toekomst onbevreesd onder de oogen te zien. God blijft onze kracht en sterkte. Jonkvr. mr. C. W. I. Wittewaal van Stoetwegen, secretaresse van het hoolubestuur, sprak over: „Waarom wij lid moeten zijn." Na bij de emancipatie van de vrouw stil te hebben gestaan, werd gewezen op het vrouwenkiesrecht, op de werkloosheid, op het nationaal-socialisme. Wil de vrouw op de juiste plaats staan, dan moet ze met haar mau en kinderen over deze dingen kunnen spreken. Het bewust worden van de vrouw heeft groote veranderingen gebracht, waarvan etrekking en gevolgen nog niet te overzien zijn. Vervolgene gaf epreekster een overzicht van de groei der N. C. V. B. Na de pauze deelde de presidente mee, dat mej. Eerdmans uit het Algemeen Vrouwen Comité „Tot Opbouw" is getreden en dat in haar plaats is benoemd mevrouw van Dam. Hierna vervolgde de spreekster haar rede. Gewezen werd op het houden van excursies, op het optreden naar buiten ter bevestiging en verdediging van ons christelijk volksbestaan om tenslotte nog op tal van practische dingen te wijzen, waaruit de noodzakelijkheid om lid te worden, sprak. --- BENOEMING. — — Bij beschikking van den minister van Economische Zaken is voor het tijdvak van 29 September 1939 tot 1 September '40 benoemd tot tijdelijk leeraar aan de Rijkszuivelschool te Bolsward de heer C. A. Reinberger te Leeuwarden. --- EEN BELANGRIJK PROJECT. De verbouwing van de snelgoederenloods van de Ned. Spoorwegen tot stationspostgebouw. Belangrijke wijziging in de postdienst op til. Naar wij reeds meldden ie Donderdag door de Rijksgebouwendienst te Den Haag aanbesteed het verbouwen van de voormalige enelgoederenloode op het terrein der Ned. Spoorwegen aan het Stationsplein alhier tot «tationspostgebouw. Gezien bet inechrij vingebed rag van de laagste inschrijvers, de heeren P. de Jong en W. Stegewans alhier, mag men aannemen, dat bier vrij ingrijpende wijzigingen op til zijn. Wij vernemen, dat dit inderdaad het geval ie. Naar men ons meedeelde zullen in dit gebouw moeten worden aangebracht vertrekken voor het administratief personeel, een wachtkamer voor het publiek, een kamer voor den chef van de dienst, een los- en laadgelegenheid voor de postzakken, sorteerlokalen, benevens enkele andere voorzieningen. Het ligt n.l. in de bedoeling, een deel van de dieneten, die thans in het postkantoor aan de Tweebaksmarkt zijn ondergebracht, n.l. de afdeelingen „Bestelling" en „Aankomst en vertrek" hier een plaats te verschaffen. Zulke beteekent, dat alle aankomende post, die thans voor het grootste gedeelte naar het postkantoor gaat en daar wordt gesorteerd, in het nieuwe gebouw aan het Stationsplein zal worden behandeld. De grootverbruikers, d.w.z. zij. die geregeld groote hoeveelheden post ter verzending aanbieden, zullen hun bezendingen niet meer naar de Tweebaksmarkt behoeven te brengen; zij geven deze dadelijk af aan het etatiotiepoetgebouw. Tenelotte wordt de poet, die bestemd is voor bezorging in de stad, na voltooiïng van het nieuwe gebouw, vandaar uit besteld en niet meer van het postkantoor af. In de bestelling van de pakketpost komt geen verandering; deze werd reede dadelijk van de snelgoederenloods uit over de stad gedistribueerd. Het postkantoor houdt due in de toekomst in hoofdzaak nog de verschillende financieels takken van dienst onder zijn beheer. ---