DE OORLOG De strijd in het Westen. De situatie aan het front. «it • ransche persbureau schrijft, dat de dakl'6 aan llet geheele front precies dezelf«enmerken vertoont als in de dagen dis ■an de Duitsche aanvallen van 16 Octobar '■• v"oorafgingen. Toch zou het voorbarig Hm hieruit af te leiden, dat binnen de ko"jende 24 of 48 uur een nieuw Duitsch ""ensief zou losbreken. ,„i ,j Duitsche opperbevel heeft sinds ver'rirt dagen vlak bij de lillies alle hulp' scli n voor een onderneming van grootne opzet verzameld. De ontwikkeling van • toestand hangt evenwel volkomen af van zal orders> welke de Duitsche generale stal o*~0*~ ontvangen, die alle toebereidselen treft jjl gereed te zijn teneinde de besluiten van politieke leiders uit te voeren. Er dient scl -7,ewezen te worden dat gisteren op ver. üluendo punten van het front schermutseiJi 6-1 z'Jn voorgevallen. Het valt niet te betWi.ifelen, of het Duitsche opperbevel is ®Zlg het terrein te verkennen en tracht zoo «uwkeurig mogelijk de kracht der I'ranli? stellingen' te nieten. levens neemt de activiteit van de artillesl e i!ail uur *ot m!r toe" **e' steeds «chte weer maakt groote waarnemingen plt de lucht onmogelijk. Echter heeft het Jansene opperbevel het bewijs in handen gekregen, (]al Duitsche eskaders zich ver- P'aatst hebben. Voorts werden nieuwe conentraties van Duitsche troepen opgemerkt J 1 het Duitsche kustgebied ten westen van lich*11611' oc'l de bclcekenis hiervan is welv • t «enigszins oveidreven. De verplaatsing jan troepen in de richting van dit gebied ,n Duitschland schijnt niet met groote eenrp ,n te geschieden. Het zijn afzonderlijke regimenten, die achter elkander aankomen fïe' zou zeer gewaagd zijn hieruit voorba"Be conclusies te trekken. Dr. D.J. Hissink, aan wien met 1 Nov. a.s. eervol ontslag is verleend als directeur van het Bodemkundig Instituut te Groningen. --- DE HOUDING VAN MUSSOLINI. Een oordeel in de Daily Telegraph. Wctor Gordon Lennox, de diplomatieke tre!, e.Werl-er van de Daily Telegraph, be(ivp• m een lang artikel, waarin hij een de 1 cht Seeft van de politiek van Italië in M 'aatete jaren, dat Hiller geweigerd heeft denu 's matigende invloed te aanvaarden'n IJ' brengt'hulde aan het besluit van ko k Uce' te verzekeren, dat de oorlog, welzal J geprobeerd had af te wenden, niet L omslaan, op de Middellandeche Zee. «olin-°* dat de houding van Musbaa 1 t- de laatete paar weken onbetwistals aiZl,|n Dositie, zoowel ale leider van Italië heeft lnlernationaal staatsman, ten zeerste \voo ~vereterkt. Zijn houding in de tegenhet n oorloS is voorts een bewijs voor duren ia'hankel'»k 00rd«el, dat de Duce ge- Schan v-de achtlien jaren van zijn leidersl°ond z°ovele gelegenheden heeft besvei.f. HooP. dat er thans een actieve samenlnB zal komen tueschen de beide vooruaamste mogendheden van het Oostelijk deel der Middellandeche Zee, Italië en Turkije. bij de bevordering van de beweging voor een Balkan-eenheid, wordt aangemoedigd, doch het is mogelijk, dat Groot-Brittannië en Frankrijk hun invloed zullen moeten aanwenden, indien bezwaren van Bulgarije, om tot een Balkanentente toe te treden, zullen moeten wordeu overwonnen. Groot Brittanië verlangt de Balkanstaten niet in de oorlog te zien betrokken. Het ie aan Fransche zijde het conflict ingegaan om tegenstand te bieden aan de Duitsch poging Europa met geweld te overheerechen en indien Duitschland- nu of later zou probeeren de Balkan te overheerschen, zou Groot-Brittannië de middelen vinden om Duitschland ook daar te weerstaan. Zoo lang de Balkanvolken evenwel hun vastberadenheid laten zien, aaneengeschaard te staan voor het behoud en de verdediging van de nauwgezet in acht genomen neutraliteit, moet Groot-Brittannië hun wijsheid goedkeuren en hun de verzekering geven van zijn onschokbare vriends-chap en steun. Er kan niet worden verwacht, dat eenige Europeeeche natie de moderne oorlog zal ingaan tenzij de door haar verkozen neutraliteit zoodanig bedreigd o" gewraakt wordt, dat zij uit zelfverdediging tot deelneming aan de oorlog wordt gedreven. De tijd zal leeren of Rusland Balkan-ambities heeft, welke, indien zij met geweld zouden worden naar voreu gebracht, uitbreiding van de oorlog tot Zuidoost-Europa onvermijdelijk iou maken. --- WOENSDAGAVOND A.S. RADIOREDE VAN MINISTER STEENBERGHE. Over de distributie van levensmiddelen. De minister van Economische Zaken zal op Woensdag 1 November a.s. te 20.10 uur over de drie Nederlandsche zenders een toespraak houden tot de Nederlandsche bevolking aangaande de distributie van levensmiddelen. --- VOOR DE SOLDAAT AAN DE GRENZEN. Het bureau Ontwikkeling en Ontspanning bij het algemeen hoofdkwartier verzoekt het volgende door te geven: --- De macht van het spel. Het is gemakkelijk gezegd, dat er naar gestreefd moet worden in de kwartieren van de gemobiliseerde weermacht een huiselijke sfeer te scheppen. Die kwartieren zijn daar in vele gevallen uiteraard niet altijd op berekend. En toch. Laat ouder een groepje de kaarten schudden, net twee man tegenover elkaar of schuif een dambord tusschen hen in, en het is of er opeens iets verandert, In de soms ongezellige omgeving ontstaat een klein wereldje op zichzelf, onzichtbaar overkoepeld en door een scheidswand afgesloten van alles wat daarbuiten deprimeerend zou kunnen werken. Dit is de macht van het spel. Het laat de uren voorbij vliegen, ook van avonden die anders eindeloos zouden schijnen, het weet als door een wonder iets te brengen van die in het soldatenleven niet gemakkelijk te realiseeren huiselijke sfeer. Gij. die dit leest, geniet daarvan overvloedig en ge behoeft er geen moeite voor te doen. Maar denk ook eens aan die anderen, kijk eens om u heen, zoek uw kasten eens na. En wilt ge iets nuttigs voor onz? gemobiliseerde weermacht doen en iete afstaan, dat overal welkom is, stuur dan kaarten, dominosteenen, schaak- en damspelen, enz. naar het Algemeen Hoofdkwartier, Sectie v. ontwikkeling en Ontspanning, Laan Copes van Cattenburch 11, 's-Gravenhage. --- Hel feest van „Sint Maarten” is weer in aantocht en de Limburgsche jeugd is druk bezig, om groote brandstapels te bouwen. .Yuur-werk" in de omgeving van Roermond, waar dew WUsrWuehe traditie nog — ctMfi* 'n eer* nahouden wordt --- P.E. HAJENIUS. † Plotseling overleden. Gistermiddag is hier ter stede plotseling overleden de heer P. E. Hajenius, hoofd van de Luchtbeschermingsdienst in onze stad en in Huizum. De heer Hajenius was voor zijn genoegen naar een der bioscopen gegaan om daar een filmvoorstelling bij te wonen. Even voor de aanvang van deze voorstelling werd hij echter onwel. Men waarschuwde zoo spoedig mogelijk een geneesheer, die bij zijn komst, helaas, moest eonstateeren, dat de patiënt reeds was overleden. — Een hartaanval had een einde aan zijn leven gemaakt. Den heer Hajenius was in 1937 eervol ontslag verleend als kolonel van het Nederlandsche leger. Waar hij zich gezond gevoelde en nog vol werklust was, kon hij zich moeilijk bij een ambteloos bestaan neerleggen. Hij nam dan ook, toen de gelegenheid zich voordeed, volgaarne de benoeming aan tot hoofd van de luchtbeschermingsdienst te Wageningen. Vandaar werd hij reeds spoedig — op 1 Dec. 1937 — naar onze stad geroepen. Hier verkeerde de luchtbeschermingsdienst nog in een beginstadium en de arbeid, die den heer Hajenius in Leeuwarden wachtte, bleek moeilijk en veelomvattend. Niets wae hem echter te veel. Steeds kon men den heer Hajenius met inspanning val al zijn krachten, bezig zien aan de vervolmaking van zijn dienst. Enkele uren voor zijn plotselinge dood is hij nog bezig geweest met 't treffen van voorbereidende maatregelen ten aanzien van verschillende curecuesen, die deze week gehouden zouden worden. Ziju eerste werk in onze stad is geweest het op papier zetten van een lucbtbeechermingc-plan voor Leeuwarden, waarvoor hij ale leiddraad gebruikte de gegevens die den burgemeester destijds ten aanzien van deze materie vanuit Den Haag zijn verstrekt. Dit is een zeer omvangrijk werk geworden. Zooals men weet werd bij dit plan, dat later ook zooveel mogelijk werd uitgevoerd, de stad verdeeld in wijken. Vakleidere en wijkleiders werden benoemd en het instrueeren van al deze menschen gaf den heer Hajenius handen vol werk. Daarnaast had hij dan nog de zorg voor de aankoop van de benoodigde materialen en moest hij zich bezig houden het het op touw zetten van de voor de luchtbeecherming noodige cursussen. Al deze dingen verrichtte hij met groote ijver. In zijn streven de dienst voor de luchtbescherming zoo goed en doeltreffend mogeiijn in te richten, werd hij echter gehandicapt door gebrek aan middelen. Dit baarde hem veel zorg, welke zorg nog vergroot werd toen de mobilisatie kwam en liet belang van de dienst plotseling zooveel grooter werd. Thans, midden in zijn werk en zijn zorgen, ie de heer Hajenius weggenomen. De overledene werd in 1874 geboren en is bijna 66 jaar oud geworden. Na opgeleid te zijn aan de Koninklijke militaire academie tot officier, werd hij op 3 Augustus 1897 aangesteld tot tweede luitenant. Op 4 Febr. 1903 volgde zijn bevordering tot eerste luitenant eu op 1 September 1913 werd de heer Hajenius benoemd tot kapitein. In laatstgenoemde rang deed terie te Breda en bij het regiment jagers te hij o.a. dienst bij het zesde regiment infan's Gravenhage. On 16 December 1924 werd de overledene benoemd tot majoor en op 1 October 1928 tot luitenant-kolonel, commandant van het eerste regiment infanterie te Assen. Na overgang bij het reserve-personeel volgde op 1 Mei 1935 de benoeming tot kolonel, terwijl hem op 1 November 1937 eervol ontslag uit de dienst werd verleend. De heer Hajenius was ridder in de vierde klasse der militaire Willemsorde en gerechtigd tot het dragen van de eere-teekens voor belangrijke krijgsverrichtingen met gespen Korintje 1903 en Djambo 1901/1904, alsmede een eere-teeken voor laDgdurig© Nederlandsche dienst als officier. Voorte was hij officier in de orde van de heilige schat (Japan). De begrafenis van het stoffelijk overschot vindt,plaate op Donderdag a.s. op Oud Eik en Duinen te Den Haag. In verband met de dood van een heer Hajenius zulen de voorgenomen luchtbeschermingsoefeiiingen op Donderdag en Vrijdag a.e. niet doorgaan. Ook de verschillende cursussen zullen deze week niet gehouden worden. Deze cursussen vangen weer aan op Maandag 6 November e.k, Hierboven plaatsen wij de laatste foto van den heer Hajeoius, genomen bij een der proeven voor de Luchtbeschermingsdienst. --- Joodsche vluchtelingen verlaten ons land. Zij hopen in Chili en tweede voor te Tinden. Honderdtachtig Joodsche vluchtelingen, die ruim negen maanden in ons land hebben vertoefd, zullen over eenige weken Europa voor goed de rug toekeeren. Zondagochtend in de vroegte heeft de groep zich ingescheept aan boord van het s.s. „Batavier III", dat door het Vluchtelingencomité was gecharterd voor een reis naar Cadiz. Daar zullen de vluchtelingen aan boord gaan van het Italiaansche s.s. „Arozio", dat hen via het Panamakanaal naar Valparaiso iv Chili zal brengen. Het H d b 1. trachtte met enkelen voor huu vertrek een gesprek aan te knoopen. Sommigen wilden wel iets vertellen over hun verblijf in ons land en over de plannen, die zij voor de toekomst hebben gesmeed. Wanneer men hun evenwel iets vroeg over hetgeen zij in Duitschland hebben beleefd, zwegen zij in alle talen, aldus de schrijver. Zij schijven met het verleden te hebben gebroken en alleen in het heden en in de toekomst te leven. Wel spreken zij graag over de toekomst van hun kinderen. Een hunner zeide: „Dit is mijn zoon Hansje." De man is zakenman en heeft jarenlang te Berlijn gewoond. Zijn zoontje heeft zich dapper gedragen, vertelt hij. Op school heeft de jongen altijd goed nieegekund; hij was leerling van de Ober-reaischule, en hij had zoo graag ingenieur willen worden. Hij interesseerde zich bijzonder voor algebra. De leerlingen wareu juist bezig met het oplossen van vraagstukken met één onbekende, toen hij van school moest. „De toekomst van Hansje is thans ecu vraagstuk geworden met tallooze onbekenden", vertelt zijn vader. Wij zullen in Chili trachten op te bouwen wat anderen hebben geruïneerd." De vluchtelingen, met wie wij hebben gesproken, waren blij, dat de tijd van onzekerheid thans achter de rug is, en dat zij binnenkort Europa voor goed adieu kunnen zeggen. Zij zullen evenwel geen rust hebben eer zij de Chileensche bodem onder de voeten hebben en vrij kunnen ademen, heer en meester over zichzelf kunnen zijn, want al heeft men in Nederland alles gedaan om het deze menschen zoo aangenaam mogelijk te maken, het was en bleef een gedwongen, verblijf, waarbij men afhankelijk was vaa hulp en steun van anüeren. Hoewel er thans een betere toekomst voor de meesten in het verschiet ligt, maken zij zich toch geen al te groote illusie. Daarvoor hebben ze teveel teleurstellingen in hun leven ondervonden. Na al hun bezittingen in Duitschland te hebben achtergelaten, zijn velen op stel en sprong naar Nederland gereisd om hier gelegenheid te zoeken naar andere werelddeelen te reizen. Er is in Chili gelegenheid om te werken. De Chileensche bodem is rijk aan delfstoffen. Er staan veel fabrieken en is is graanbouw in 't zuiden. Waar fabrieken staan, waar landbouw is, daar zullen ook doktoren, kleermakers, handelslieden, zakenvertegenwoo.'-digers en wat de overigen, ook van hun vak mogen zijn, werk kunnen vinden. Daar zai ook Hansje de achterstand op school wel weer kunnen inhalen en daar zal hij later zijn jeugddroom ingenieur te worden, wellicht in vervulling kunnen zien gaan, hetzij in Santiago of ia welke andere plaats in, Chili ook. --- ONGEREGELDHEDEN TE PRAAG? De correspondent van Politiken te Berlijn oericht, dat Zaterdag verontrustende en 'kwijls elkaar tegensprekende ■ berichten 'M ontvangen uit Praag. Ter gelegenheid ari de onafhankelijksdag zouden een grool Tsjechen met de nationale kleuren ,n het knoopsgat in de straten betoogd heb- c°n tegen de' Duitsche soldaten en de S.S. D verscheidene plaatsen hebben zich ernr.,-?° botsingen voorgedaan tusschen de ..sJt'chische ordedienst en de Duitsche poli .le- De S.S. en de Duitsche soldaten moesten n8rijpen en verscheidene personen zouden ?rnstig gewond zijn. Vijftien Tsjechen, meest j°nge lieden, werden gearresteerd. Tot 'Weo keer toe moest het Wenceslaus-plein j°°r het verkeer worden gesloten. Kreten ,'8 i.Leve Benesj, leve de republiek!" wer- Uen gehoord. Na de betoogingen is een conferentie van ne politie gehouden onder voorzitterschap au von Neurath en den chef van de politie, generaal von Camplz, om na te gaan, of d<; etoogingen van te voren waren beraamd nof hierachter buitenlandsche invloed 'ak. Men weet, dat eenige honderden voor anstaande Tsjechen onlangs als gijzelaars gearresteerd werden. j. ue correspondent heeft telefonisch inlichrj gen gevraagd aan generaal von Camptz. j e/e bevestigde, dat enkele incidenten zich ebben voorgedaan, doch deze waren van enig beteekenis. Alleen te Praag hebben deze betoogingen voorgedaan. Het Duitsche Nieuwsbureau meldt hieromtrent: nat-1 !o'lemen en Moravië was Zaterdag de feestdag, evenals verleden jaar een 'l 8 van de arbeid. Overal in het protectokp waren de zaken geopend. Alle fabrie- AZn en bedrijven arbeidden als op een werkst'rF'i oen in Praag probeerden opgefokte jeugdige elementen van verschillende politieke groepen na winkelsluiting bedingen te houden. Arbeiders namen niet aaraan deel. Op het Wenceslausplein ver-2 "nelde zich een vrij groote groep jongelui. '1 werden door de Tsjechische politie uit* engejaagd. Een aantal onruststokers is Overigens had de Zaterdag°ud een normaal verloop. --- DUITSCHERS IN FRANKRIJK MET MILITAIRE EER BEGRAVEN. .Gistermiddag is het stoffelijk overschot r aarde besteld van een Duitschen officier zeeV-' Duitsche matrozen, wier lijken uit ,} 2iJn opgehaald. Vertegenwoordigers van rii transcjie en de Britsche admiraliteit, tal- Jk6 officieren en vele belangstellenden ten" aanwezig. Fransche mariniers braeh- Ijj, do militaire eerbewijzen. Op de zes lagen kransen van de Fransche en 'tsche marine. De baren waren gedekt he? ZWart-wit-roode kleeden, versierd met det «ruis van Malta. Terwijl de mariniers jj; Wapenen presenteerden, werden de zed bten in dezelfde grafkuil neergelaten. --- De meening der neutralen. Aan het einde van vroegere oorlogen werd-eu de vredesvoorwaarden door de overwinnaars gedicteerd. Neutrale staten, die feitelijk ongewapend zijn, haddon niet de middelen er op aan te dringen, dat ook naar hen zou worden geluisterd. Na deze oorlog zal dat niet langer het geval zijn. De meening der neutralen kan bij de volgende regeling van beslissend belang blijken te zijn. --- DE HARINGVISSCHERIJ. bevredigende vangsten De vangetberichten uit zee van onze haringviaschere luidder. vorige week zeer bevredigend. Veel haring is er door de verschillende schepen gevangen. Vangsten werden gemeld van 60 tot 340 kantjes per nacht. De hoogste vanger wae de Sch. 72, welk schip Donderdag 340 kantjes in een echot ving. De gevangen haring bestaat hoofdzakelijk uit steurharing en versche haring, daar bij dergelijke groote vangsten weinig haring tot pekelharing verwerkt kan worden. Indien het weer gunstig blijft en zich geen verdere bijzonderheden voordoen, kan er door de verschillende schepen nog wel wat bereikt worden, alhoewel de haringviescherij een achttal weken niet ie uitgeoefend. Daar de binnengekomen schepen meldden geen moeilijkheden te hebben ondervonden, is de animo onder de visschers om naar zee te vertrekken grooter geworden en zullen ook nog meerdere schepen ter haringviaechsrij vertrekken. Voor de tweede reis zijn intusschen naar zee vertrokken de Sch. 89, schipper Klaas Buis én de Sch. 19, schipper O de Graaf. De Sch. 19, van de reederij J. J. van der Toorn, die een korte reis van een week deed, besomde f 12.000. --- Nederland in mobilisatietijd. HULP AAN HET POOLSCHE VOLK. Nederlandsch comité gevormd. Met het doel menschlievende hulp te bipden aan de Poolsche bevolking, heeft zich hier le lan-de een Nederlandsch comité gevormd ouder algemeen-voorzitterschap van ir. M. C. E. Bongaerts, lid van de Tweede Kamer en oud-niiuister van Waterstaat. Het comité wordt door het Nederlandsche Roode Kruis van allee op de hoogte gehouden en zal in contact met het hoofdbestuur werken. Reeds dadelijk kan worden begonnen met het verzamelen van g3ld en het voorbereiden van maatregelen voor het ondersteunen van vluchtelingen en geïnterneerden (in Roemenië en elders buiten Polen) en voor het bijstaan van uit elkander gerukte Poolsche gezinnen bij hun pogingen om wedercni samen te worden gebracht, c.g. elkanders verblijfplaats op te sporen en in briefwisseling to treden; alsmede maatregelen voor de zorg voor verweesde, half verweesde of van de ouders losgeraakte kinderen. Gok dit werk zal in nauw contact met de internationale organisatie van het Roode kruis worden opgezet. De opgebouwde organisatie in Nederland bestaat uit een uitgebreid comité, dat leiding heeft en dat internationaal contact houdt. Daaruit is een beperkt uitvoerend comité voortgesproten, dat de vorming van plaatselijke en gewestelijk.- werkcomité'e zal bevorderen. --- STICHTING TEN BEHOEVE VAN HET MUSEUM BOYMANS. Vermeer's „Emmausgangers” definitief voor het land behouden. Eenige tijd geleden ie uit de Rotterdamsche burgerij de wensch opgekomen om het Museum Boymane op nog doeltreffender wijze te steunen dan tot heden reeds het geval was. Deze wensch is tot een daad omgezet door de vorming van een stichting ten behoeve van dit museum. Het eerste werk van deze stichting ie thans bekend gemaakt. Het is haar n.l. gelukt zooveel geld bijeen te krijgen, dat Vermeere „Emmaüsgangers" thans onbezwaard eigendom van het museum is geworden. ---