»»De Dageraad" - Rev. Soc. Prop. Comité Friesland GROOTE PROVINCIALE MEETING VOOR DE VRIJE GEDACHTE, °PZONDAG 9 AUG., 's nam. 2 uur (n.t.) in de HEPKEMA's BOSCHJES te HEERENVEEN Sprekers: JO DE HAAS, Amsterdam: „HET BANKROET VAN DEN GODSDIENST" J. HOVING, Red. „De Vrijdenker", Amsterdam: „MENSCH, GOD EN MAATSCHAPPIJ" DECLAMATIE VAN DEN HEER JAN MESMAN ÏNTREE NAAR VERKIEZING - FIETSBERGING BIJ HET TERREIN ORGANISEERT FIETS- EN AUTOBUSTOCHTEN -*p|| --- h meer bekendheid te geven J*p onze tweede zaak GED. KEIZERSGRACHT 2 geven wij Slaboentjes z. d. voor 5 cent p.p. Öeleefd aanbevelend, Hoekstra en huisman Telefoon 5468 --- DE BUITENLANDSCHE TOESTAND Toen we, even nadat gebleken was, ■*?! Hoovers voorstel een ernstige crils in Duitschland niet meer had kun- eQ verhoeden, met een onzer kennis,eni een bekend aannemer en uitvoer.er van werken» over de politieke fei- eö van het oogenblik spraken, en tot e conclusie kwamen, dat niemand pre,l s de oorzaken kon noemen van de lidige algemeene malaise, maakte hij ®n slotte de opmerking: ,En zouden , e tegenwoordig ook niet allemaal, nden, provincies, gemeenten en J* voor zich, op te royalen voet leven? i 0" niet terugkeeren tot een meer soere levenswijze het eenige middel ter Verbetering zijn?" Aan dit gesprek werden we herin. erd door een uitlating van de Times een beschouwing over --- den financicelen toestand van Engeland. c-, el blad behandelt o.a. de bekende 'J'ers van werkloosheid en budget, en erzucht daarbij: , bieder cijfer en ontwerp legt een al j welsprekend getuigenis af van het 't dat wij boven onze macht leven". j."e Times is trouwens de eerste niet, ® tot deze opvatting komt. i. Al meermalen is er door bekende polcU en ook wel door bladen, op gee^en, dat wel ieder roept om bezui„ Blng> maar dat niemand daarmede w* bi] zichzelf be'sint- Wat nu de eigenlijke beschouwing c?n het blad betreft, het ziet den finaneelen toestand van Engeland heel wat d ikerder in dan b.v. de laatste dagen Herald deed. Wet blad zegt, dat de gebeurtenissen la 1 e aatste weken en zelfs van de 9 .e dagen bewijzen, dat het Britsch edict niet langer een vesting is, onj embaar door de twee bolwerken van solventie van industrie en handel en eerlijkheid der nationale financieele oereld. Het saldo van Engeland in j..®rzeesche beleggingen daalde van 3ji8 millioen pond sterling in 1929 tot j 9 millioen pond in 1930 en schijnt in { "1 geheel te zullen verdwijnen. De Renzin van de City om deel te nemen i n de Hongaarsche leening is blijk. ar toe te schrijven aan het feit, dat ioe.n niet meer geld heeft óm aan het ( .J'enland te leenen. De productivij lt van de voornaamste takken van is voortdurend aan het afnemen. 50 vertoonde tegen 1929 een achtertgang van 20 pet. voor ijzer en staal pj1 van 22 pet. voor de textielnijverheid. ,e laatste statistieken van Lloyd's Refter of Shipping zijn de ongunstigsten aJ*rvan men weet heeft. t "et buitenland, zoo heet het verder, yfelt niet aan onzen goeden wil om j ede te werken bij de bestrijding vane internationale crisis. Maar. met reden betwijfelt het of wij in staat zijn met kracht daartoe mede te werken. Het blad critiseert wat het noemt „de neiging der Engelsche regeering om zijn politiek te vervolgen, zonder te letten op de financieele positie waarop die politiek moet berusten." Minister Snowden schijnt intusschen nog vrij optimistisch te blijven denken over de financieele positie van Engeland. In het Lagerhuis heeft Neville Chamberlain gisteravond betoogd dat de kanselier der Schatkist in zijn ramingen der loopende ontvangsten veel te optimistisch was geweest en de volgende begrooting op geen stukken na zou sluiten, Aangezien belastingverhooging niet ter sprake kon komen wilde spr. gaarne weten wat de regeering zou doen? Snowden antwoordde dat zijn ramingen inderdaad eenigszins op een verlevendiging van handel en welvaart gebaseerd waren geweest. De toestand van handel en industrie was echter nog slechter dan in het voorjaar en de ontvangsten der eerste drie maanden van het belastingjaar waren ver onder de ramingen gebleven. De minister had reeds voorzieningen getroffen door een conversieplan uit te werken van de meest drukkende schulden, n.l. de oorlogsleeningen, maar de financieele positie op de wereldmarkt was op het oogenblik zoo ongunstig dat hij geen conversieleening kon uitschrijven. Het plan bleef slechts tot een gunstiger oogenblik uitgesteld en bovendien zouden ingrijpende bezuinigingen in de uitgaven het hoofddoel van sprekers politiek vormen. Men moest echter in deze tijden vooral niet overdrijven, want de financieele positie van Engeland was fundamenteel nog steeds gezond en zou dit zoo lang spr. minister was ten koste van alles blijven. * • * In een brief over de conferentie te Londen en het daaropvolgende bezoek der Engelsche ministers aan Berlijn schrijft de Berl. corr. der N. Rt. Crt. 0.a.: „In plaats van een groot financieel succes brachten de Duitsche onderhandelaars een zeker politiek succes mee naar huis, 't welk weliswaar geen einde maakt aan de vreeselijke financieele anaemie waaronder Duitschland lijdt, maar toch voor het kabinet-Brüning een sterke dekking in den rug is. Men heeft in Duitschland het gevoel gekregen, niet meer alleen te staan tegenover de macht van Frankrijk, maar in zkere mate de bescherming van de Angelsaksische groote mogendheden te genieten. Welke laatste, om het eerlijk te zeggen, hun grooten Duitschen schuldenaar niet aan een oeconomische en in politiek opzicht overspannen exploitatie door Frankrijk willen uitleveren. „De bezoeken van Stimson, Henderson en MacDonald te Berlijn worden als diplomatieke aanwijzingen van dezen toestand beschouwd en op het crediet van Brüning geboekt: zelfs zoozeer dat ook de oppositie tevreden is geweest met zijn houding te Parijs en Londen, ofschoon met eengszins zuurzoet gezicht. „Stimson en nog uitvoeriger MacDonald hebben in hun laatste redevoeringen te Berlijn hun vol vertrouwen in Duitschland en zijn wil en zn vermogen om zich te herstellen betuigd. Dit is natuurlijk niet alleen gebeurd om den Duitschers zelf moed. in te spreken, maar wel degelijk met het doel om in de landen der andere schuldeischers 't geschokte vertrouwen in Duitschland nieuw leven in te blazen en verdere afvloeiing van de credieten op korten termijn stop te zetten. „Ondanks de groote afvloeiingen der laatste weken schat men dat nog 4 miljard credieten op korten termijn in Duitschland loopen, en het komt er boven alles op aan om deze credieten te behouden, ook wanneer het op het oogenblik door de noodverordeningen beperkte, internationaal bankverkeer weer vrijgelaten wordt. „In alle politieke gedachtenwisselingen en besprekingerThier ter stede en evenzeer in redevoeringen der Angelsaksische staatslieden speelt de betrekking tot Frankrijk en de algemeene wensch naar een verbetering van die betrekkingen de voornaamste rol. „MacDonald en Stimson moesten, figuurlijk gesproken, in hun toespraken met uitgezochte galanterie de van goud glinsterende hand der schooe Marianne kussen, nadat 't hun te Londen gelukt was te beletten, dat ditzelfe mooie handje Duitschland's keel zou toegeknepen hebben. „Ook in Duitschland acht men het noodzakelijk en ter zake dienende om de beleefde gedachtenwisseling te Parijs tusschen Brüning en Curtius aan de eene en Laval en Briand aan de andere zijde als het begin van een ontspanning tusschen de Duitsche en Fransche betrekkingen te behandelen, die de hoop op een werkelijke toenadering bij het aanstaande tegenbezoek der Fransche staatslieden te Berlijn wettigt. „Er is helaas nog weinig reden om zoowel de ontspanning als de hoop op toenadering reeds hoog aan te slaan. Voorloopig zal Duitschland's taak wel daarin moeten bestaan om te verhoeden dat de pogingen, die de Angelsaksische mogendheden tot wederoprichting van Duitschland mochten ondernemen, door de Fransche politiek in haar zware gouden uitrusting al te zeer worden bemoeilijkt." --- TELEGRAMMEN Generaal Dawes over de malaise. LONDEN, 31 Juli. De Amerikaansche ambassadeur te Londen, generaal Dawis, wijdt in de Daily Express een artikel aan den economischen toestand der wereld. Hij komt tot de conclusie, dat de huidige crisis een reactie is op een tijd van overspeculatie en overdreven uitbreiding van zaken, welke periode in 1927 en 1929 een hoogtepunt bereikte. ' Vroegere ervaringen hebben getoond, dat de periode van dalende conjunctuur ongeveer gelijk is aan die van stijgende conjunctuur zoodat het keerpunt tot normale verhoudingen in het'jaar 1931 moet vallen. Een teeken daarvan ziet Dawes reeds in verschillende takken van het bedrijfsleven. De inkomsten van een aantal groote Amerikaansche bedrijven zijn in het tweede kwartaal van f 931 grooter geweest dan men oorspronkelijk verwachtte. --- Engelsche conversie van oorlogsleeningen. LONDEN, 30 Juli. De kanselier van de schatkist, Snowden, maakt bekend, dat zoo spoedig mogelijk een conversie zal plaats hebben van de oorlogsleeningen. --- Briand ziekelijk? PARIJS, 31 Juli. Sedert eenige dagen doet in parlementaire kringen het gerucht de ronde dat de gezondheidstoestand van Briand veel te wenschen overlaat. Sedert jaren lijdt Briand aan asthmatische aandoening, waarvan hij vooral na zijn reis naar Londen veel last kreeg. Hij zag zich gedwongen zijn arts te consulteeren, die hem rust voorschreef. Overigens zou de toestand van Briand geen reden tot bezorgdheid geven. --- De landing. Even later kwam de aluminium glanzende reus over de daken van de huizen en naderde met een ontzaglijk gebrom van zijn 1250 pk. motoren het vliegveld. Tweehonderd agenten stonden gereed om naar de touwen te grijpen en de lange burgemeester Sahm stond bij den microfoon. De boeg van het luchtschip daalde, doch het schip kwam niet laag genoeg. De waterkleppen werden geopend en een stortvloed van water kwam uit de tanks, waardoor het schip lichter werd en steeg. Nog een kring boven Berlijn en toen viel de Zepp met 200 valtouwen onder het daverend gejuich van de menigte langzaam naar beneden. Gas werd uitgelaten en een oogenblik later raakte de Graf Zeppelin, die sedert Zondagmorgen onafgebroken in de lucht was geweest — de korte landing bij den ijsbreker Malygin niet meegerekend — weer de aarde. Het feit dat de Duitsche luchtreus nog slechts weinige uren geleden in het poolgebied kruiste en betrekkelijk spoedig daarna weer boven Berlijn verscheen, zoo spoedig dat dr. Eckener, dr. Samoilowitsj en hun begeleiders hun pooluitrusting moesten vervangen door hun zomercostuum, bewijst de groote capaciteiten van dit vervoermiddel. Toen het luchtschip naar het gebouw van het vliegveld werd getrokken, riep dr. Eckener uit den gondel den wachtenden een „Guten Tag" en „Grüss Gort" toe. Nadat het luchtschip was vastgemaakt, kwam dr. Eckener het eerst uit den gondel te voorschijn en begroette hij den eerste-burgemeester van Berlijn, dr. Sahm. Naast dr. Sahm liep dr. Eckener, gevolgd door zijn kapiteins en prof. Samoilowitsj naar het. restaurant van het vliegveld. --- Toespraken. Nadat dr. Sahm, dr. Eckener en de bemanning van het luchtschip had verwelkomd, werd het woord gegeven aan dr. Eckener, die o.m. zeide: Allereerst zal volgens mijn vaste overtuiging het luchtschip nog meerdere malen soortgelijke vluchten moeten maken, zoodra daarvoor de noodige fondsen bijeen zullen kunnen worden gebracht. Voorts geloof ik, dat het luchtschip in de toekomst zeer dikwijls gebruikt zal kunnen worden voor plezier- en toeristentochten naar het poolgebied. Prof. Samoilowitsj verklaarde, dat hij weliswaar voor de eerste maal met het luchtschip in het poolgebied is geweest, doch dat deze tocht niettemin de besie was van de 18 of 19 die hij reeds in het poolgebied heeft gemaakt. Prof. Samoilowitsj heeft verwonderd gestaan over het buitengewone middel dat het luchtschip biedt voor onderzoekingen in het poolgebied. Hij gelooft dat men twee of drie jaren moet reizen om de fotografische werkzaamheden te kunnen verrichten, die door het luchtschip in weinig dagen zijn uitgevoerd. Intusschen was de Zeppelin van nieuwe benzine en nieuwe waterballast voorzien, --- De Fransch-Engelsche financieele besprekingen. PARIJS, 31 Juli. De Echo de Paris verklaart van welingelichte Fransche zijde te hebben vernomen dat de Engelsch- Fransche besprekingen over de verstrekking van een crediet aan de Bank van Engeland, welke besprekingen Maandag j.l. werden afgebroken dezer dagen weer zullen worden hervat. De onderbreking zou niet, zooals gister bij geruchte uit Engeland werd vernomen, voornamelijk zijn veroorzaakt door een verschil van meening tusschen den gouverneur van de Bank van Engeland Montague Norman en de kanselier van de schatkist Snowden doch door het feit, dat verscheidene particuliere Engelsche banken groote bedragen in Duitschland hadden geleend en van Snowden verlangden dat deze bedragen gegarandeerd zouden worden. --- DE TOCHT VAN DE GRAF ZEPPELIN. Via Berlijn in Friedrichshafen teruggekeerd. Na een korten tocht boven de stad Berlijn is het luchtschip Graf Zeppelin van zijn pooltocht terugkeerend, onder het enthousiaste gejuich van de meer dan 100.000 personen, die zich op het Tempelhofer Feld en daar in de buurt hadden verzameld om 6 uur 40 (M.E.T.) vlot geland, terwijl het muziekcorps van het vliegterrein het Deutschland-lied speelde. Om drie uur begon de stroom naar het Tempelhofer vliegveld te loopen. toen de radio-omroep bekend had gemaakt dat het luchtschip tusschen vijf en zeven uur te Berlijn zou landen, en tegen vijf uur waren alle plaatsen op het groote veld bezet. Het veld was met vlaggen en muziek in feeststemming. De muziek hield door middel van reusachtige luidsprekers de stemming er in. Geduldig wachtten de duizenden en vermaakten zich met het kijken naar de aankomst der verkeersmachines. De Luffthansa had haar geheele vliegtuigenpark naar buiten gesleept en in een lange rij stonden de vliegtuigen ter begroeting gereed. Om half zeven werd draadloos medegedeeld dat de Zeppelin zou landen, waarop direct een tweehonderdtal politie-agenten de voorbereidingen hiervoor troffen. --- Onverwacht bezoek. Opeens klonk weer motorgeronk en een kleine, roode eendekker raasde met een duizelingwekkende vaart over het terrein. Het was de eendekker Belanca en er stegen twee vermoeide menschen uit, de Oceaanvliegers Henaborn en Pangborn, die probeeren zullen het record van Post en Gatty in eo:i vlucht om de wereld te breken. Hun komst, die anders een sensatie zou zijn geweest, verdween in den jubel over de Zeppelin, doch dr. Eckener, die weer in den gondel zat, deed een sympathieke daad, door hen uit te noodigen even in de Zeppelin te komen kijken. Vijf minuten later, bij windstilte, startte de Zeppelin. Dr. Eckener gaf bevel de touwen in te halen en met afgezette motoren, als een ballon, ging het 50 M. omhoog. Toen luidden de belletjes voor de monteurs in de vijf gondels en de 1250 pk. gingen weer werken. Een rondvlucht boven het' terrein en< spoedig daarna was de Graf Zeppelin uit het gezicht, op de thuisreis --- naar Friedrichshalen. In den afgeloopen nacht tegen vier uur is het luchtschip aldaar teruggekeerd. Ondanks het vroege uur was een ontzaglijke menschenmenigte op de been Tijdens de landing speelde een kapel opgewekte marschen en om 4.52 precies lag het luchtschip na een vlotte landing weer aan den grond gemeerd. Na de begroeting deelde dr. Eckener aan de journalisten mede, dat het luchtschip zich geheel had gehouden aan de oorspronkelijk gemaakte plannen en ook de van te voren opgemaakte route had gevolgd. De persvertegenwoordigers hadden hier een onderhoud met de wetenschappelijke deelnemers van de expeditie, n.l. de Russische professoren Samoilovitsj en Molsjanow en den Amerikaanschen onderzoeker Ellsworth. De beide laatsten, die de Duitsche taal niet voldoende machtig zijn om uitvoerige bijzonderheden te kunnen meedcelen, verklaarden voortdurend, dat de vlucht fabelhaft en glanzend was geweest. Prof. Samoilowitsj deelde het volgende mede: Gedurende de eerste acht dagen mogen wij nog niet veel zeggen en hebben wij de verplichting op ons genomen om over wetenschappelijke resultaten te zwijgen. Ik mag u echter verzekeren dat de vlucht een tegen alle verwachting in, uitmuntend verloop had. Bij een Pooltocht behoort geluk en dat hebben wij in groote mate gehad. Gedurende de geheele vlucht hadden wij helder weer en gunstigen wind. We hadden zeer veel geluk en voor het vertrek had ik me een zoo groot succes niet durven droomen. Prof. dr. Hausmann. onder wiens leiding de verschillende instrumenten voor de Poolvlucht in het luchtschip waren ingebracht, was ook bij de landing aanwezig.. Prof. Hausmann zal heden de instrumenten uit het luchtschip laten verwijderen. De aard-magnetische apparaten, die voor een deel zijn geschonken door het Carnegie-instituut te Washington, voor een deel in bruikleen afgestaan door het magnetisch observatorium te Pottsdam en voor een deel door de luchtschepenwerf voor eigen gebruik zijn vervaardigd, hebben alle aan hun doel beantwoord. Prof. Samoilowitsj zal nog acht dagen te Friedrichshafen blijven om verschillende aangelegenheden met dr. Eckener te bespreken. Het afgelegde traject bedraagt ongeveer 13000 K.M. De postzakken die het luchtschip van boord van de Sowjet-ijsbreker malygin had meegenomen, werden direct na aankomst te Friedrichshafen door postbeambten in ontvangst genomen en verder geëxpedieerd. --- AARDBEVING TE SANTIAGO IN CHILI. Groote materieele schade. Woensdagmorgen werd Santiago opgeschrikt door een krachtige aardbeving die groote materieele schade aanrichtte. Er maakte zich van de bevolking een paniek meester, die spoedig echter weer week, toen bleek, dat geen menschenlevens te betreuren vielen. --- Glasfabriek stilgelegd. Wegens de malaise en mede wegens reparaties aan de machinerieën zal Van Deventer's Glasfabriek aan den Haagweg te Delft met ingang van 7 Augustus a.s. worden stilgelegd. Het personeel, ongeveer 75 man sterk, is tegen dien datum ontslag aangezegd. ---