UIT DE PERS Het gebeurde met de „Altmark". Onze vlootversterking. De Stand, (a.r.) schrijft: nDe mededeeling der Nederlandsche regeering met betrekking tot de vlootplannen heeft ons verheugd. Het had wel wat eerder gekund, maar nu het besluit genomen is, zijn we er dankbaar voor. Ook de keuze der regeering juichen we toe, al ware het slechts, gelijk men van onze politieke hoofdredactie begrijpen zal, omdat die keuze overeenkomt met wat het vijfde kabinet-Colijn zich voorgenomen had te doen. Voorts voegen we onze stem bij die van de anderen, die er op aandrongen, om thans groote spoed te betrachten. Intusschen vraagt het gebeurde in de Noorsche wateren óók eenige aandacht voor ona Gelukkig is onze te verdedigen strook territoriale zee maar een klein deel van wat de Noren te bewaken hebben, stellig niet meer dan een tiende. Maar daartegenover staat, dat onze ligging, door de onmiddellijke nabijheid van twee der oorlogvoerenden, gevaarlijker is dan die van Noorwegen. En men zal er thans op bedacht moeten zijn, dat de zee-oorlog, na het gebeurde in Noorwegen, weer verdere verscherping zal ondergaan, met waarschijnlijk toenemende veronachtzaming van de rechten der neutralen. Un homme averti en vaut deux! Een gewaarschuwd man geldt voor twee." --- Een ernstige les. Ook de Telegraaf wijst op de ernstige les die het incident met de „Altmark" voor de neutrale stalen bevat, dus n.l. dat neutraliteit zware verplichtingen oplegt. „Het komt ons voor, dat de Noorsche regeering de moeilijkheden, waarin zij ds geraakt, in de eerste plaats aan zichzelf heeft te wijten. Het is ons een raadsel, hoe het aan de Noorsche ambtenaren, die de „Altmark" onderzochten, verborgen kon blijven, dat aan boord van het schip zich honderden Engelsche krijgsgevangenen bevonden. Wij vermoeden, dat de pogingen om vast te stellen of de „Altmark" bewapend was, even ondoeltreffend zijn geweest als de rest van het onderzoek. Indien het aan de Noorsche regeering bekend ware geweest, dat de „Altmark" zulk een gevaarlijke lading aan boord had, wellicht zou zij zich dau wel terdege hebben afgevraagd of zij onder dergelijke omstandigheden het schip binnen haar territoriale wateren kon laten varen. Had zij gemeend, dit toch te moeten doen, dan zou zij afdoende maatregelen voor de veiligheid van het echip hebben moeten treffen. Geen der drie partijen, die bij het incident van de .Altmark" betrokken zijn, gaat vrij uit, maar de zwaarste verantwoording draagt Noorwegen. Duitschland moge de Noorsche autoriteiten hebben misleid, Engeland moge rechter in eigen zaak zijn geweest, in geen geval had Noorwegen zijn neutraliteit zoo zwak mogen handhaven. Ten minste had het moeten weten, wat het deed toen het de „Altmark" binnen zijn souvereine wateren toeliet, opdat het de consequenties van zijn besluit ten volle had kunnen overzien. Het heeft weinig nut in dit verband te wijzen op de vele rechtsverkrachtingen, waaraan in deze oorlog in het bijzonder de kleine neutrale staten blootstaan. Wij weten allen hoe de toestand is. Dit mag voor ons geen beletsel zijn, onze neutraliteit met kracht te blijven handhaven naar alle kanten. Duidelijk leert het Noorsche voorbeeld, dat slapheid tegenover een der partijen de gevaren, waaraan wij blootötaan, niet vermindert maar slechts verhoogt" --- De neutraliteit in het geding. De Utr. Crt. (r.k) schrijft: „Beide partijen hebben zich tegenover de neutrale staat Noorwegen misdragen. De Duitsche kapitein hseft de Noorsche auto'iteiten te Bergen gowoo.iweg Lij de neus genomen. Hij diende zich aan als gezagvoerder van een doodgewoon tankschip, teiw.jl het vaststaat, dat hij als helper van de Graf Spee is opgetreden, dat hij honderden gevangenen vervoerde, welker bewaking ook zeker niet met eierlepeltjes is geschied. Hei karakter van oorlogsvaartuig kon dus slechts met miskenning der waarheid geloochend worden. Als de Noorsche autoriteiten de gevangenen ontdekt hadden, zouden die in ieder geval in vrijheid moeten zijn gesteld. Het is nog niet uitgemaakt, of de kapitein aldus handelde op orders van hooger hand, zoodat de Duitsche regeering als zoodanig niet in gebreke behoeft te zijn Het lijkt echter nergens op, dat nu Noorwegen met zulk een gestreng protest is bedeeld, terwijl eerder verontschuldigingen over de handelwijze van den Duitschen kapitein op hun plaats zouden zijn. Wat de handelwijze' der Engelschen aangaat daarvan staat vast, dat ze gevolg was van een regeeringsorder. Het Noorsche protest te Londen is dan ook volkomen op zijn plaats In Engeland doet men niet eens moeite om de onrechtmatigheid van het optreden van de Britsche oorlogsbodems te loochenen Maar men gooit de „rechtvaardiging" ook al op de nalatigheid van de kleine neutrale staat die zijn territoriale wateren zou laten misbruiken voor Duitsche oorlogsdaden Zoo moet Barbertje Neutraal altijd hangen Terwijl hij dan ook nog dient te gelooven in de verzekeringen van beide zijden, dat men naar het zwaard nteft gegrepen, om de heerschappij van het recht in deze wereld te verzïkeren. Neutraliteit vindt men pas echt en veer tien karaats, als het onrecht, door den te genstander begaan, flink gelaakt wordt maar het onrecht, waaraan men zelf schuldig is, dienen de neutralen zonder protest te ondergaan. Vooral de Duitsche pers is de laatste dagen weer heel bedrijvig met te betoogen, dat het uitroepen van de onbeperkte duikbootoorlog — want dat is dan toch feitelijk geschied — door de neutralen alleen maar mag worden beschreven als een afweerm_atregel tegen de „Engelsche zeerooverij". Zoo zouden wij niet eens hjl protest van onze eigen regeering tegen de torpedeering van d lijk mogen onderschrijven! Van Engelsche kant hebben we al herhaaldeüj I. dit alle on rechtmatige eontn I becri tiseerd kunnen « Du.! schers ter') duid gelijk naai om gaan we maar voort met het uitstippe len van de oude lijn. die de ontstemming van beider kant moet opwekken, maar die in het tumult van de oorlogshartstocht objectief blijft streven raar het onderscheiden van recht en onrecht Bij deze stand van zaken gaat ook almeer de eisch klemmen, lat de neutralen zich vinden in solidariteit, dat ze in eendracht macht zoeken." In het Haarl. Dagbl. schrijft R. P. over het Noorsche incident (dat intusscheu wel niet lang in de belangstelling zal staan, aldus merkt de schrijver op, want binnenkort zal er wel weer wat ergers gebeuren en over een maand zullen ue uiecsie uieu schen de naam „Altmark" alweer vergeteu zijn) dat het wonderlijk is, dat de Noren bij het onderzoeken van net scnip in de haveu van Bergen niet gemerkt hebben dat er honderden krijgsge.angenen aan boord wa ren. „Vooral wonderlijk, omdat die blijkbaar nog zooveel mugeiijK lawaai gemaaki hebbeu ook. En omuai men tocü wel wist, dat de Altmark ais nulpschip voor de oral van .ipee ha-ii- dienst gedaan. De .Noren zijn trouwens zuike ervaren zeevaarders, dai het wel erg moeilijk moet zijn hun iets wijs te maken als zij schepen onderzoeken. En drie a vierhonderd gevangenen siop je niet in een kleiu hoekje weg en kunuen gezamenlijk heel wat spektakel ontwikkelen. Dus scniju; het aannemelijk, dat de Noren niet veel luèt hadden de gevangenen te vinden. Als het zoo is, is het DlijkDaar geen han.ig beieid geweest. Maar ieder soort beleid zou de Noren wel in moeilijkheden hebben gebracht, want dat is üet gewone verloop van ooriogsaang-elegeuheden, waarin de neutralen betrokken worden. Er zijn trouwens al vijfhonderd Noorsche zeelieden omgekomen in-deze strijd tusschen andere mogendheden en dit kleine zeevarende volk zit er leelijk tusschen: in menig opzicht nog leelijker dan de andere kleme neutralen. Menschen die alleen onze eigen onaange name positie tusschen de oorlogvoerenden zien, zullen uit dit geval nu toen wel leeren, dat de andere kleine neutralen in Europa er vooral niet Leter aan toe zijn. In de huidige toestand verkeeren de öcandmaviërs (met uitzondering van Denemarken, dat overigens ook telkens schepen en zeelieden verliest) in een veel gevaarlijker positie dan wij. En de Hongaren, de Roenieniérs en anderen kunnen zich al evenmin als de Nederlanders, de Belgen en de Zwitsers gerust voelen omtrent de toekomst van hun eigen land. Men kan natuurlijk theoretische redeneeringen opzetten en beweren dat de Noren dan maar dit of dat hadden moeten doen of nu nog moeten doen. De pfaclijk evenwel is, dat zij een nog kleiner volk dan de Finnen zijn, met een land dat buitengewoon kwetsbaar is door zijn enorme kustlengte en dat hun vloot, die geen groote schepen telt omdat zij zich zulke kostbaarheden nooit hebben kunnen veroorloven, geen schijn of schaduw van een kans maakt tegenover de vloten der groote mogendheden. Laat ons hopen dat het met de Noren en Zweden tenslotte goed moge afloopen.... zoorzoover zij dan niet omgekomen zijn bij het torpedeeren van hun handelsecnepen door de Duitschers en bij botsingen van andere hunner schepen met mijnen. Laten we hopen, dat zij hun onafhankelijk volksbestaan zullen behouden. Evenals Nederland België, Zwitserland, Denemarken, Finland, hebben zij door hun arbeid en hun vredelie | vend streven zich groote verdiensten verworven voor de Europeesche cultuur. Wij begrijpen hen en zij hebben onze sympathie." --- Ergernissen. Ds. W. Banning uit Bentveld heeft in het Klein- Auditorium der Leidsche Universiteit voor de Theologische Faculteit gesproken over het onderwerp: „Maatschappij, predikant, theoloog." Ds. Banning vertelde uit zijn practijk een aantal voorbeelden, waarin werden gedj monstreerd de oorzaken van „onkerkelijkheid." En hij constateerde: „Het blijkt, dat vele kerkelijke menschen, niet te verwarren met de Kertc dikwijls volkomen gevangen zijn in de benepenste klein-burgerlijkheid, waardoor veel kwaad werd en wordt gesticht. Het blijkt uit- verhalen van oude onkerkelijken altijd, dat deze menschen op éen of andere wijze door kerkelijke menschen zijn gegriefd en vernederd. Dit heeft met Godsuienstig Geloof niets te maken; dat blijkt ook bijna steeds." Zoo is het inderdaad, schrijft de (r.k.) Leidsche Crt hierbij: „Vele menschen verlaten de Kerk, niai om het Geloof, niet om de Kerk — maar om de ergernissen, hun gegeven door leden, vooraanstaande leden van de Kerk. 't Is onlogisch, 't Is onberedeneerd. 't Is onverantwoordelijk. Ja, maar 't is zóó. Er zijn christelijke, er zijn katholieke menschen, die het communisme preeken voor velen doeltreffender, dan een betaalde propagandist het zou kunnen doen! 't Zijn de Christenen, de Katholieken, die volop en voortdurend ergernis geven, door een als 't ware consequent-doorgevoerd egoïstisch, liefdeloos leven. Liefdeloos — dat wil niet zeggen, dat ze nooit liefdadigheid beoefenen, nooit 'ns een gift, zelfs een royale gift aan de kerk en armen geven, maar dat zij niet allereerst de gerechtigheid in p*ractijk brengen, uit daadwerkelijke liefde voor hun naaste.... De tijd is rijp voor zeer velen, om Christus te erkennen in Zijn kerk, de Katholiek? kerk. Helaas, wordt het beeld van de kerk voor veler gezicht omsluierd door het o n c h r i s tel ij k gedrag van velen, die verklaren kinderen van de Kerk te zijn, vooral als de katholieken behooren tot de geëerbiedigde en hooggeschatte persoonlijkheden óók in de eigen katholieke kring. Wij zijn het met ds. Banning eens over wat hij zeide over dt ergernissen." --- AFLOOP VERKOOPINGEN. Mr. A. W. Koch, notaris te Leeuwarden, finaal: Heerenhuizing!- Zuiderplein 35, kooper .-arda Bakker, arte, voor f 14.171. Dit il is 51 maal verhoogd. [e Zwi'.eeröwaltje 24, kooper M. . voor flB3]. --- KERKNIEUWS NED. HERV. KERK. Beroepen te Wolvega (toez.) ds. A. D. Wumkes, te Burgwerd. CHR. GEREF. KERK. Tweetal te Den Haag-Oost (nieuw tweetal wegens aanneming van beroep door ds. I. de Bruyne van Saesenheim naar Deventer) ds. J. P. Geels te Drachten en ds. J. G. van Minnen *.e Huizen DOOPSGEZ. BROEDERSCHAP. Drietal Almelo ds. S. M. A. Daalder te Heerlen, da. A. Leistra te Edam en ds. N. van d