It ljocht yn 'e nacht Krysfforhael út it mólkfarderslibben. Der ia in bûterfebryk, det etlet earne oan de greate wei en oan it farwetter, it stiet «> ca gaedlik, hwent de ekippers kinne yn it haventeje farre en d~ fraehtauto's op it hiem ride. Dat heart ek sa, hwent hwa ecoe it yn 'e piasse oankomme en etifteje in bûtertebryk net op in gaedlik eté? It folk wennet yn gnappe hûzen om en by 't febryk öieienoar. It folk, de meeinen en it taforsjneh fen in kindige direkteur foarmet dêr in moai gehiel, in sintrum fen euvelprodukeje dêr't it greatek op wêze mei. Gjin wûnder, det de kindiohsten fen it 'ebrykitfolk, de tûkste mannen, lyk ac büteröiakker en tsiismakker wolrie hwet parmantige wirden eizze oer de boeren en kou- Äielkers. Dat ie ca minskelik muglik. Dan binne dêr feneele ek de boeren, dy wenje for im part alhiel yn it wetterlân en alteast winterdeie by Ûnlijich waer en in reinige rite elim ûngaedlik. Saun moannen len it jier, soms acht, hawwe hja net folie gedoente mei de wrâld, dy boeren en det ie VoLria fortriüik en wolris nofli'k, mar oer it algemien hringt det alhiel op him eels übjen in heap Ongemak mei en dêrom ie it boerefolk wolrie oerginetich op it febryke'olk, det yn 'e bûrren wennet en binne hja Prat om't ia boer eyn libbenlamg dêr jim- Uier yn de wetterwräld slite moat It kin net oars, de natûr twingt it deifctich bidriuw nou ienrie ca yn Fryelân, det de boer earmelach en eachweid hawwe moat, J-omte for it fé, mieden en finnen, gollen boa en in great hiem mei kûlebulten, wylst de bcarger en de febryksman al meast mas*ael meienoar op in pólle wennet. Dy scoene dêr gjin kûleibultien forneare en hja hawwe net ïenrie graeoh in dongeté deun oan de rydwei. Dêr binne sela „kêeten" tor ekreaun, dy't de boargere tor soke biwarje. Em dêr binne ek noch môlkfardera, dat is eahwet de libbene ekeakel twisken it febryk en de boeren. Hja wenje oan de wâl fensels, mar hjar breawinning is op it wetter. De boeren kinne wol hiele protten fjirtigers bossen op 'e wâl eette, mar it febryk kin net earder draeije as by hwennear de môlkfardere wer yn 'e haven komme mei de lading. Sa ecoenen dy môlkfardera ek wol parmantich wêze kinne. mar hja binne eahwet losfêst en bûtendien ek mar hiel gewoane keardels: Durk, Klaee, Sytse Doaitee, en wirde net ienrie faken neamd. As de namme alris yn 'e krante komt dan meaetal yn dizze trant: „Onze dorpsgenoot, de melkvaarder Dooitse Schouwetra, heeft in den storm van j.l. Dinsdag angstige oogenblikken doorgebracht." En nei dizze oanrin folget den in liibbene mar koarte ekete oer Doaitee eyn aventûr. Det hy út it „Neare gat" kaem en bygelyks de Wide Ie op en det hy op leger wâl rekke (it kinne ek wol oare farwettere wêze), det it roer him fen board ôfsloech, det hy troch de tejusternisee mielaet, alhiel buten it bistek rekke. Sokke tidingea lést men faken en al folie wol mei meilydeummens om't it ca ewier helle wirdt moat troch dy môlkfardere. Mar Doaitee hyeset de oare moarne, ef uterlik in pear dagen letter, it seilteje wer omheeoh en as it goed waer ie, dan pypkel hy en eiket it lân wer op, dat mar amper lân mear hjitte mei, mar dêr't doch de boeren wenje. Doaitse wier doóhs in bieûnder egale môikfarder en oer eyn minne „route", oer de wide wetters hie nimmen him winlike ca kleijen as eweteen heart. Hy koe him —, neft'ene eizzen —, bieûnder goed redde op --- Dit ïs it byld fen Fryslân, hjoed de dei, lyk as Tiids spegel 't jowt: de terp, fen d'âffaers moedsum boud 'ta feilich wenste, tarde wei. De neiteam, sljucht om idel goud, ûntseach it erfskip net. De leppe waerd yn 't libben set en wreed de wier tognaud. Ho gong 't de tsjerke, kant en stoer? Al 't geafolk kaem dêr gear; it wijde liet, ta Goades ear, klonk fier de greiden oer. Mar dieuwen sloopten 't dreecb gebou, it mûrwirk waerd skanseard. Hja seagen 't oan, it waerd net keard — Hwent jild gou mear as trou. Sa bleau de toer op 't iensum hôf, in stille, stiennsn klacht En om in hird en blyn geslacht guit jouns de ûle drôf. In púnfal dos bleau Fryslân oer? Is, spegel, dit ús byld? Stil, stil it lot wier seldsum myld: is sparr' ús Folk, sa djûr. It sparr' ús minsken, geef en kein, wirkdiedich, sterk en soun. It Fryske laech, yn ieuwen woun, set hjoed fennijs út ein. It skóget wis de takomst yr„ 't forstiet de nije dei. En âffaers toer wiist it de wei út jildsucht, frjemdsin, skyn. „Kear, folk, werom ta deigen groun, dy't dy dyu wezen joech, dy't dy oer ieuwen hoede en droech en oan dyn oarsprong boun. Den riist in nije terp omheech, de fierste tiden treast, in nije tsjèrke, nmnsk en dreech, ta wente fen in nije geast!" S. J. v. d. MOLEN. Teikening Johs. Elsinga. --- Stille Nacht. De grooteche, stille. Stille Nacht Daalt, smetteloos en teeder Weer, boven, van den hemel uit Zacht op de aarde neder; Het heerlijk lied van Bethlehem, Dat zooveel zegen baarde, Spreekt weer zoo rein, met eng'lenstem Van vrede, vreêd' op aarde.... De grooteche, et MI e. Stille Nacht Straalt met zijn vele lichtjes Een wond're echijn, van uit een boom Op jeugdige gezichtjes; Het heerlijk lied van Bethlehem, Dat zooveel zegen baarde, Spreekt er, zoo rein in jong geluid Van vrede, vreêd' op aarde.... De grooteche, etiille, Stille Nacht Daalt, naast die groene stammen In al zijn eenvoud, droef en bang, Op 'n werelddeel in vlammen; Het heerlijk lied van Bethlehem, Dat zooveel zegen baarde. Wordt overstemd door het geweld Geen vrede, vreêd op aarde.... De grooteche, etülle, Stille Nacht Kwam al in menig leven Zij het met een verschillend doel Voor 't Vaderland gegeven; Kom, bidden wij op 't Heilig Feest, Dat immer zegen baarde, Het heerlijk lied van Bethlehem, Voor vrede, vreêd' op aarde.... De grooteche, stille. Stille. Nacht Zal ééns de harten bimden, Het alomvattend, Levenelicht Zal één» zijn wegen vinden; Het heerlijk lied van Bethlehem, Dat Hij ons openbaarde, Zal ééns regeeren over ons In vreede, vreêd' op aarde.... ERNST KOS. it wetter; neffene de namme scoe hy út âld ekipperslaech wêze en op it wetter ca üixni wol thús as op it lân. Nea in steil wird. wol dryet, mar net domdryst, in butte mei farren op hawwende. Sa wier hy op reis, ef er ecoe fcart, ef hy kaem thús, mar altiten dealde. It hjitte, dat him neat oerkomme koe. 11 y redt it altiten seinen de boeren. Dot er it in kear amper net red hie wieT it eadanich, det de direkteur him de oare deis op 't kantoar rôp en in mannich treflike wirdeo epriek, dy't oan it gemoed kamen. Mar Doaitee joech der net folie biekie op. „Men is môlkfarder," cci Doaitse, ~en men moat farre. Ac i k it forjjoed etean lit, nimt in oar it op, in jongkeardel faeks en hy komt ek alwer like goed for de wâl as ik. Mar dy fortsjustering, det is folie blhypliker for ús ac in minne boai op it wetter. Jouns plichte ik faken, ac ik oer de mar kaem en it wier tige tieht, op hüs oan to halden, hwent wy wenje dêr alhiel op 'e hoeke, lyk ac mynhear wol wit. En dan emiet de frou de blinen op, ac hja mar in bytsje aen hie, det ik ûnderweie wier. En dan wier d a t eafolle ac myn kompas. Mar dat roei nou net mear. Ei ja, dat ie faneele om de fteanderij. Nou, it ecil him wol redde." Mar dôchs wiemen der sont dy malle reis mear, dy't noed mei Doaitse hienen, al uteren hja dat ca net. By him tbús. De soan Koop woe mei de heit meigean. Mar Doaitee woe dêr neat fep witte. ~Twa yn 'e môlkskou, dat is ien tofolle," cci er. „De skou ie ewier ôfladen en ik ecoe oanienenwei yn noed sitte." „Mar," eeit hja, „hy ejucht faeks folie eikerper as dou. Okkerdeis klagest al, det dy greate motoraken dy haet op 'e hüd toeren Dou koest it ljocht wol ejen. eeiste, op in dietânsje, mar tichteby. dan eeaohet neat. „Minske," ©ca er. „det leit him oan dy malle ljochteo. dy't dy skipper fiere moat. Dêr't it tejuster is, ejucht hy ek neat." En neidet hja yn 'e hûe ea'n petear hawn hienen - ('t wier op in Snjeon-to-oerdei), - stoep Doaitse nei de haven en nei de ekou mei bossen en hy ekeukte der hwet yn om —, eaye nei de loft en merkbiet, dat de wyn oanhelle en det it aenslouns buten net nofiik wêze scoe. Mar yn al de jierren fen syn ewalkjeo wier him det gebear fen wyn en wetter 9a biem wirden, det it gie suver buten him om.. Dèn. op it léste momint, hy scoe just mei it heakje ôfeette, kaem Koop der noch oanfleanen. „Mei —" Doaitse ekodholle — hâldde it heakje noch justjes yn 'e biskoeijing. „Hwet ecil det?" „Mei heit," cci de jonge. „Mem wol it perfoara: sa hawwe. Hja is oers.jûr — 't wirdt min waer en. . .."' by rôp en meneuvele mei de hunnen, det de koelbloedige heit bigryp krije mocht oer de sitewaesje thús. Det mem him der mei geweld utkonfoaid hie. „Dou litst jimme heit joun net allinne de mar opgean; it leit mv by, det it min waer wirdt. Alla." Mar Doaitse bisorlit noch# it uterete. „Dou bist kletetrocliwiet foar de" earete tûnne," „Hâld oan," cci de jonge. ~It giet mâl — en dou moatst dysels redde." „Ja, det moat ik," sei de jonge en dy léste wirden makken him ca breinroer. det hy makke de sprong eünder op oanhâlden to wachtsjen en stie bate op 'e mêstelbank. Tagelyk jage de ekou om 'e hoeke en foartswypke midden yn it wide farwetter en dêr moast gnap eyld om trooh de wyn geande wer oan lân to kommen. Doaitse ekaeide yn de efterbank en eoalde de jonge in âld ekanslopen ta. Det wier it beste bhviie. dat hy de man mear oan board fierders mar gewirde iittp scoe, it mocht it wiif thús dan bimoedigje ja efto né. — In kertier letter. In môlkskou, in lapke seil, noch hwet skynsel oer de boppeëinen fen de bossein en det is alles hwet ten 'e wâl óf to sjen is. Der farre wit ho folie môlkskouweo ca oer de Fryske weitere en nimmen hut dêr niget oan. Vn it büske op 't wal is in frou bliid en bang tagelyk; hja sprekt de oare bêrn ta en seit: „Bliid. det hja togearre binne joun, hwent de wyn hellet sa hird oan, it heart krektlyk as okkerjouns dot jimme heit it net balde koe. Mar nou haw ik safolle moed net as do." Vn hjarsele.... mar né —, der farre onimere alle jounen môlkskouwen mei min waer, as it in iepene winter is. De boeren wenje djip it wetterlân yn, it febryk stiet oan de wei yn it doarp en de môlkfarder dat ie de libbene skeakel, dy:t betde meienoar forbynt. — Wer in set letter. It is tejueter wirden, noch net roettsjuster. In wif skynsel is dêr noch, cadet boat en wetter goed to ûnderskieden binne. Fierd erop liket de mar wol in bare eé mei hege wâljende weagen, folie mânsker ac der ca gieo binne en de krêft dêr't hja mei ûnder tsjin it boat oan batee en det hinne en wer smite, dy ie ûntaachlik. Koop eit yninoar ein hy fielt winliks, det syn heit gelyk hie; hwent hwet moat hy, hwet kin hy? hy hoecht him net ienrie to oppenearjen. Mar de oare fielt wol hot er etjûre moat —, hy dikert yn de fierte dêr't for nimmen oars hwet to sjen is, hy moat ek by naoht folslein peiling hawwe fen de goede koers, witte h-wersanne yn dit trelit fen wetter en wyn de wei is nei de feilige wâl hwêr't de pleats boppe it wetter opriist, hwereanne nou it folk ûnder de kij sit en oars net heard wirde as de smûke lûden fen it bûrhús. Hwet is ea'n mâlkskoufarder dôchs in bieûnder bijeftige minske. Hy, mei alle ark, alle bossen fen in mannioh boeren yn 'e ekou, moat op 'e taest ewalkje, moat witte ho to Qntkommen oan it wyld-wâljende wetter en ek aensens, nei in healûre farren (mar det Koop in iviohheid ta liket), moat hy de goede bossen op 'e wâl amite en dan wer fierder oont de léste ta. „Wy binne noch net ré," wirdt der roppen. En de reden wirdt der by sein, mar de wirden forflugge op 'e wyn. De môtkfarder ropt ek; hy moat waohtsje, hy ekoert de skou nei de wal, set dy fêst en hy sdket Uns yn it bûthús, Dêr is allee ynienen wer sa gewoan, hwent de bolderjende wyn wirdt wol fornommen yn 'e huzing en yn 'e skûrre, mar hjirre net. De boer klaget oer it hege wetter —, der binne twa man by de polderdiken, de hiele dei al en dêr moatte bikistings elein wirde op de minste plakken. In felle boai en ac dan de weagen de wiete, sloppe dyk yn 'e bisnijing nimme, dan slacht der in stik wei. Men moat witte hwersanne — it kin moarn blank etean. — „Ja, dêr witte jimme yn 'e bûrren net fen óf.." Doaitse grommelt, né - dêr witte hja neat fen óf. Dat binne de akkefysjes fen it wetterlân. „Hy wol net kleije, mar aenstouna de mar oer en dan det léste ein op nei it doarp ta as allee ierdetsjuster is, dat fait ek net ta, boer.." Koop, de jonge, harket skerp en hy forbaest him nochris wer oer eyn heite lankmoedigene. Altyd egael, hwet is it winliks dochs in „reuzekeardel', dy heit fen eines. Ja, dêr scoe hy him nou oer uterje wolle, as hy dêr mar wirden for hie en syn heit harkje woe. Mar hy praet alwer mei de boer oer. de dyk. Aenslouns moat de reie forfette wirde —, nou mei de lading bossen. Vn it tejueter wirdt dy bfitendoar riden. Nei it stalt ta, nearne mei Ijooht barne. Om 'e hoeke fen 'e skûrre stoarmet de wyn op hjarren óf, de neakene beamtufen swypkje — de ekou rydt op en del eo fierderop beart it wide wetter. Hja slagje foart en nou yn it earetou deun by de wâl lâns. Hot syn heit fart, wit Koop net, hy hat oardere krige om him nearne mei to bimoeijen. Hja slagje nei de twadde boer la en dêr binne wer lilden yn 'e nacht roppen oer diketi en wetter. D i t is wol fêst: tonacht scil der in oanfal dien wirde oerde hiele lynje yn it Fryeke wetterian. Allee is oerlevere oan de natürkrêften. Doche ia dat skofteje tahâlden by san pleav» treaet- Uk; dêr is in feilich sté en om i* liM>»n to bibâlden hoege hja de akoc. awr tot ée v_ to üzzeo. „It wirdt aenstoune minder, heit," tantet Koop. Heit grommelt en hy forset ris in boe yn 'e ekou. „Dou bist net binaud, wol?" „Né, raar kin heit net binnentroch?" „En dan de skou lizze litte oan moarniet ta? Né jonge, de mólke moat jourmei 't febryk." „Heit hat him wolrie faker de oare moarns ophelle," eeit Koop. Hy bjalt it lûd, alhiel deun neist eyn heit eteande, wylat bja op it uterste eintsje foar de mar lizze — in wiid stik wetter, det oeretjûr ie en driichjend. Hy hopet, det heit him forbidde litte ecil. Mar dy eeit: „Der is gjin gefaer by, joun.." Mar.... hastou ek to dryst west, diskear, Doaitee..? Woest dyn eigen jonge hwet al to lyts hâlde en dêrom nuver oermoedich for san bituften ekipper in ding útbeevje. dênsrtou dy oars net oan weagje ecoeste? Is dêr den winlik gien libbensgefaer oan forboun en sykje yn neare nacht it soal op, dêr't ek om distyd de greate motors farre en mei sa goed ac gjin ljochten op? Hat de ekipper op san greate kast fen trije-, fjouwerhûndert tûnne nou eioht op in mólkekou, dy't mei de wyn wrakeelet..? Hawar, dou woeste en ecoeste. — En tobek kinst net mear, hwent dêr komt in tiohte snjitter rein. Al dizze oennacht komt op de skou ta en dêr slacht it earete stik wetter al oer de kop fen it boat. Mar de ekipper ecil de twade mije, it boat leit oars. De jonge etout omheech — „Heit, heit..?" „Stil, b 1.." ropt heit — „eitten bliuwe; dêr wier niis it Ijocht fen in ekip — link der om." „Hwereanne?" „Wit ik net —" lerdetejuater ie it nou, de mar wylder en de man by 't roer wit fen neat mear — hy digert. Dûbeld gefaer is dêr, de stjûue fen de hege boat âenstouns dwers en.... Dêr yn 'e fierte — dêr daget nou ynienen in Ijocht — it wint oan —, it wirdt dûbeld sa great. De man yn 'e skou riist omhegens — en hy raest it út: „Ha — memke makket Ijocht. Memke makket Ijocht. Wy komme mem, wy komme Sjuchste Koop? — Mem hat de blinen iepen." Hja hawwe de koers, hja witte de wei nei kus ta Mem sei de jouns, akriemend en laeitsjend „O - o - it waerd my ynjown Doaitse —; it waerd my ynjown." Doaitse koe dêr net in wird op werom sizze. R. BROLSMA. ---