DE S.D.A.P. EN DE WEERMACHT Interpellatie-Vliegen over de order van Minister Deekers. Tri de Tweede Kamer heeft gisteren de heer W. H. VLIEGEN (s.d.) een interpellatie gehouden «ver -ds legerorder.'- waarbij aan militairen verboden wordt aangesloten te zijn bij of steun te verleenen aan groepen of vereenigingen op sociaal-democratisthen grondslag. Zijn rede en gestelde vragen namen wij gisteren reeds op. Hier volgt het antwoord van Minister Deckers en het verdere debat. Dr. L. N. DECKERS, Minister van Defensie, betoogt, dat elk verbod meestal is een beperking van de vrijheid, niet een aanranding van de vrijheid. Het verbod geldt alleen ambtenaren, die een bijzondere positie bekleeden; militairen, die vrijwillig hun beroep kozen. De algemeene vrijheid van den staatsburger ex artikel 9 kan worden beperkt, wat de iudividueele vrijheid betreft en wat betreft de bevoegdheid der overheid, die de beperking kan opleggen aan één individu, zoowel als op groepen daarvan. Struycken wijst zelfs op ambtenaren en in het bijzon- Kier op militairen en op de door hen vrijwillig aanvaarde ambtenaarsverhoudingen. Op grond van een en ander betoogt spr., dat ook de wet op het vereenigen en vergaderen niet is aangetast. Spr. wijst uitdrukkelijk op den bijzonderen toestand van den militair: --- wie weermacht asegt, zegt krijgstucht. Ten onrechte meent de interpellant, dat spr. zich beroepen heeft op het reglement op de krijgstucht. Spr. beriep zich op het militair ambtenaren-reglement, krachtens hetwelk de ambtenaar bij zijn aanstelling de belofte aflegt, zich niet aan te sluiten bij of lid te zijn van een vereeniging van personen wier doel in strijd is met de plichten van den militair. Dit is volkomen in overeenstemming met de wet. Ten aanzien van de burgerambtenaren van liet ministerie aanvaardt spr. dezelfde consequenties. Spr. wijst ook op zijn consequent gedrag jegens ontslagen meuschen van de artillerieinrichtingen. Deze waren ontslagen, omdat spr. geen waarborg had, dat zij op hun post zouden blijven te allen tijde. Er zijn er bij geweest, die zoo eerlijk waren om te verklaren, dat zij dien waarborg niet konden geven en tevens zoo eerlijk om te erkennen, dat de minister hen dan niet kon handhaven. Burgerwerklieden in het leger enz. mogen evenmin in hun vrijen tijd propaganda maken tegen de krijgstucht; en dat doen er! Spr. zou zijn plicht verzaken door die menschen in staat te stellen, de militairen minderwaardig te maken Spr. vindt het verkeerd, dat militaire bonden onder sociaal-democratischen invloed staan. Zij zullen moeten wordeii hervormd. , Zij zijn als het Cambo gegroeid tot zuivere vakvereen igingen. Vakvereenigingen streven naar een machtspositie en in het militaire naar een voet van gelijkheid om met de overheid te oordcelen en te bevelen. De krijgstucht, i.s.eav.en moet, ook.in het ...belang, van de menschen. worden gehandhaafd., De plichten van den militairen ambtenaar worden door spr. niet vereenigbaar geacht met het lidmaatschap van de vereenigingen in kwestie. De juistheid hiervan is in den laatsten lijd wel gebleken. Minister DECKERS, voortgaande, herinnert aan de uitspraak van het s.d. congres in 1931 te Arnhem, waarin staat, dat zij niet zal meewerken aan een mobilisatie, die het oorlogsgevaar vergroot. Wie maakt dit uit? De sociaal-democratische partij heeft den laatsten tijd herhaaldelijk haar revolutionnair standpunt naar voren gebracht. De heer ALBARDA: Niet alleen den laatsten tijd. De minister citeert ten bewijze hiervan verschillende artikelen. Men werkt voorts met ~head-lines'' in „Het Volk", welke wel degelijk grievend en misleidend zijn, ook wat betreft den daarop volgenden inhoud zelf. Spr. kan volkomen begrijpen, wat de heer Schaper op het congres te Nijmegen heeft gezegd ten aanzien van de ». d. pers, als zijnde onbehoorlijke journalistiek. Als een partij uit haar midden personen bant, die niet met haar beginselen meer instemmen, mag een overheid toch zeker wel die menschen verwijderen, die haar gezag ondermijnen en aantasten. Elke maatregel moet met verstand worden uitgeoefend. Een kiezer staat in het stemlokaal met zijn geweten. --- Een militair die stemt op een sociaaldemoecatischen afgevaardigde moet zijn geweten afvragen of er voor hem in het leger nog plaats is. De fascisten zouden alles mogen.... (De heer DI,'VS: Ja, ja!). Doch spr. wijst op een gelijksoortige order, reeds uitgevaardigd ten aanzien van het deelnemen aan fascistische vereenigingen. De heer VLIEGEN (s.d.): Geldt dit alleen de weei'baarlieidsvereeniginge'H? De MINISTER antwoordt bevestigend, als e.en weerbaarheidsvereeniging fascistisch is. Aan militairen is het lidmaatschap van fascistische vereer iorinsren ook verboden. De heer VLIEGEN (s.d.) repliceert. Dat ■er in de pers wel eens een onvertogen woord voorkomt, zegt nog niets. Het eéno deel van de pers bestrijdt hel andere. Wat zal men nu doen met de jongens, die onvrijwillig in het leger komen, uit socialistische milieux, met socialistische idealen, die den dragers even heilig zijn als uw idealen, mijnheer de minieter, u heilig zijn. Zullen dat goede soldaten worden, in een leger, waar dergelijke verbodsbepalingen bestaan? Aan deze bepalingen zou men zeggen, dit *de oostenwind hier al heel aardig waait en dat men zich hier de Hitleriaansche allures eigen maakl De minister gaat te werk a la Bismarck. Als de sociaal-democratie op die wijze wordt gekortwiekt gaat het mei de ïm.atschappolijke ontwikkeling een heel andere kant uit dan die. welke spr. lief Ï9. De heer BOON (lib.) zegt. dat het gezag zoo lang ondermijnd is, dat men opziet, als plotseling wordt 'ingegrepen, Spr. herinnert aan het verhoor op vraagpunten van dan heer Van Zadelhoff door minister Lambooy in 1927. De heer Van Zad-lhoff gaf geen duidelijk antwoord en toen had men al kunnen vaststellen, dat zijn opvattingen in de weermacht niet thuis behooren. Diep, en diep betreurenswaardig en afkeurenswaardig is de journalistiek van de Arbeiderspers. De heer Vliegen zei, dat die pers altijd zoo geschreven had, maar in de tijd van P L. Tak was het anders. Sedert de sociaal democratische pers gereorganiseerd is in de Arbeiderspers, is h,et journalistieke peil ervan ver en ver gedaald. Léger en vloot zijn instrumenten, waarop volledig staat móet kunnen worden gemaakt bij mobilisatie en bij ondermijning van het gezag. Een sociaal democraat, die militair wordt, is even onwaarachtig als een atheïst, die in een klooster gaat of als de heer Kersten, als hij acquisiteur voor een verzekeringsmaatschappij zou worden. De heer ALBARDA (s.d.): U moet zeggen, een militair, die sociaal-democraat wordt. De heer BOON (lib.): Die moet het leger uit. Spr. zou het zich zeer goed kunnen voorstellen, als de S.D.A.P. bepaalde, dat beroepsmilitairen geen lid vaii haar kunnen zijn. Het is niet een uitbanning van de S.D. A.l. uit de volksgemeenschap, maar een zuivering van de weermacht. De S.D.A.P. moest er juist trotsch op zijn, dat men haar niet tot de weermacht toelaat, ::: van haar standpunt uit beschouwd. De hear Polak heeft in de Arbeiderspers geschreven, dat de regeering na de revolutie in 1918 in Duitschland, heel verkeerd heeft gedaan door de ambtenaren van het oude régime op hun posten te laten. De heer TILANUS (c.-h.) vreest dat de heer Vliegen het begrip vrijheid verwart met ongebondenheid. V Ministers legerorder voelt spr. als geboren uit de nood der tijden. Spr. maakt gewag van da ontvreemding van een communistisch archief, waardoor men kennis van communistische cellenvorming heeft gekregen. De heer DE VISSER (c.p.): Gelogen! De VOORZITTER: Dit is een hoogst onparlementaire uitdrukking. De heer DE VISSER (c.p.): Ik heb ze al gecorrigeerd. De heer WIJNKOOP (c.p.): Het is alleen maar geklets. De VOORZ. hamert. De heer WIJNKOOP (c.p.): Ik moet dit toch even vertellen. De VOORZ.: U heeft te zwijgen! De heer TILANUS (c.h.) zegt, dat niet de regeering op de verkeerde weg is, maar de S.D.A.P. Onder de gegeven omstandigheden is een beperking van de vrijheid in de militaire organisatie ongetwijfeld toelaatbaar. De gebeurtenisen van de laatste weken hebben den minister er wel toe moeten brengen. De heer Vliegen, die ontslag heeft genomen als lid der Nederlandsche delegatie ter ontwapeningsconferentie, heeft eerlijker gehandeld dan de sociaal-democraat, die in de weermacht blijft. De heer VAN DIJK (a.r.) herinnert er aan wat in 1907 de heer Hugenholtz in de Kamer heeft gezegd, n.l. dat het zijn glorie was, dat hij de parlementaire onschendbaarheid kon gebruiken om in de Kamer de krijgstucht ondermijnende taal te spreken. De heer DUYS (s.d.): En in 1913 bood men ons ministerzetels aan! De heer VAN DIJK (a.r.): Durft de S.D. A.p,, verklaren, dat zij niet naar de macht zal( grijpen, zoo lang zij een minderheid"'is' en dé macht haar dus niet toekomt? De a.r. staan achter de regeering, maar nieenen, dat haar maatregelen niet ver genoeg gaan. Men moet den menscheii, die als ambtenaar op bepaalde poten in de departementen komen, vragen, of er op hen te rekenen valt, als het wettig gezag in gevaar mocht zijn. Wat de regeering doet is geen afbraak der democratie, maar --- een maatregel tegen het gevaar van terreur. De heer ALBARDA (s.d.) vraagt, wat de minister bedoelt met militaire ambtenaren. En geldt het verbod ook voor burgers, die met groot verlof zijn maar ook gedurende dien tijd tot de gewapende macht behooren? De heer Deckers was het indertijd met spr. eens, dat het leger niet een instrument moest worden van één bepaalde volksgroep. Daarmee is de legerorder van minister Deckers van thans wel sterk in strijd. Spr. waarschuwt de regeering in naam der democratie, dat zij verkeerd doet, ook uit een oogpunt van geestelijke vrijheid. De katholieken staan niet op het standpunt der geestelijke vrijheid, maar eerder van de geestelijke dwang. Maar de protestantsche partijen willen wel de geestelijke vrijheid, al handelen zij nu tegen hun beginsel. En de liberalen hebben geen eerbied voor groote figuren als Tuorbecke, die hen thans niet in het gelijk zou stellen. Men zegt, dat een sociaal-democraat niet in de weermacht moet blijven en spr. wil wel zeggen, dat een sociaal-democraat goed doet, niet tot de weermacht toe te treden. Maar vele jongelui nemen op jeugdige leeftijd dienst bij de weermacht en worden sociaaldemocraat door de houding der burgerlijke partijen. Men zegt, dat zij dan ontslag moeten nemen, maar de maatschappelijke toestanden zijn zoodanig, dat velen gedwongen worden, werk te verrichten tegen hun overtuiging in. --- De geestelijke vrijheid wordt bedreigd door fascisme en communisme. De heer DE VISSER (c.p.): Daarom gaan jullie nu Marx herdenken. De heer DUYS (s.d.): Die heeft met jullie, communisten, niet te maken. De heer WIJNKOOP (c.p.): Het Communistisch Manifest! De heer DF. VISSER: Uw Marx-herdenking is lijkschennis. De heer ALBARDA: De eenige groote macht, die de geestelijke vrijheid tegen fascisme en communisme beschermen kan, is de sociaal-democratie. De heer DE VISSER zal niet ingaan op wat de heer Albarda heeft gezegd, al zou hij er zeeën van bloed en bergen van lijken tegenover kunnen stellen, wijzende op het werk van Noske en dat slag lieden. De heer lioon betuigt zijn afkeer van geweld, maar de handen der liberalen zijn rood van het bloed, dat zij vergoten hebben om hun klasseheerschappij te vestigen. Spr. betuigt zijn leedwezen, dat hij geen tijd heeft, met dezen politiek en gladdekker te debatteeren. De VOOR/, hamert. De heer DE VISSER bedoelt: deze politieke figuur. De heer Boon moest bekennen, dat hij het leger wil behouden als een instrument om de heerschappij der bourgeoisie te bestendigen. Spr. hoort een zucht van den heer Scha« per. Heb je goed geslapen, oude man? (Gehamer van den voorzitter). Hij betoogt tenslotte, dat de regeering het land in fascistische richting Stuurt en een algemeen anti-socialistische politiek wil volgen. De heer DUYS (s.d.) meent, dat men zijn partij niet moet voorstellen als een partij vun verworpelingen en halve misdadigers. De minister duldt voortaan geen sociaaldemocraten meer in dienst. Maar welke elementen houdt hij wel in dienst? Spr. herinnert aan het zedenschandaal, dat is voorgekomen bij het vlagvertoon van de Nederlandsche vloot in Australië. Welke maatregelen heeft hij tegen die officieren genomen? Minister DECKERS zegt, dat wie persoonlijke opmerkingen maakt, wel over weinig zakelijke argumenten beschikken moet. Op ! et congres der S.D.A.P. te Nijmegen is gewezen op de weinig keurige manier, waarop de Arbeiderspers haar bladen laat verschijnen. Geantwoord werd, dat men dit wel moest doen om de lezers te behouden, die voor een groot deel geen leden der partij zijn. Zoo wordt het journalistieke peil geofferd aan niet-partijgenooten. De heer Albarda klaagde, dat het zoo lang heeft geduurd, voordat spr. tegen de fascisten is opgetreden. Het is in ieder geval in IA jaar gebeurd. Maar de sociaal-democraten zijn volgens den heer Albarda zelf al 34 jaar revolutiounair en eerst n u treedt de regeering tegen hen op. De heer Albarda zei, dat een geheelonthouder wel genoopt wordt, te werken als jeneverstoker. Maar men kan een overtuigd geheelonthouder zijn en tegelijk een voortreffelijk jeneverstoker. Men kan echter geen overtuigd sociaal-democraat zijn en tegelijk een voortreffelijk soldaat. De heer VLIEGEN (s.d.) constateert, dat fascisten in het leger dus ook ontslagen zullen worden. Hier en daar zal men er wel spijt van hebben, tegen de sociaal-democraten te hebben opgehitst, nu dit het gevold ervan is. De MINISTER: Het is al lang bekend. Daarvoor was deze interpellatie niet noodig. De heer VLIEGEN (s.d.): Maar er zijn nog wel fascisten in het leger. Spr. dient geen motie in, omdat de re geering toch gauw verdwijnt en omdat de Kamer de motie zou verwerpen, aan welke uitspraak de nieuwe regeering, die, naar spr. hoopt, verstandiger zal zijn dan deze, dan gebonden zou wezen. Minister DECKERS zegt, dat hij door zijn order juist de feiten wil voorkomen, die volgens den heer Vliegen de order alleen zouden rechtvaardigen. Gouverner c'est p r e v o i r. De interpellatie wordt gesloten. --- DE VROEDVROUWENSCHOOL TE AMSTERDAM. Rijkssubsidie van f 100.000 voor tien jaar. Bij de Tweede Kamer is ingediend een wetsontwerp tot verhooging van het Hoofdstuk Binnenlandsche Zaken der rijksbegrooting voor 1933. Op de begrooting wordt alsnog een memoriepost gebracht voor een subsidie aan de stichting „Kweekschool voor Vroedvrouwen te Amsterdam". De school, die te rekenen van 1 Januari 1933 heeft opgehouden te bestaan als rijksinstelling, zal als particuliere instelling met subsidie van rijk; provincie en gemeente, worden bestendigd. Het rijk zal gedurende tien jaar subsidie verleenen tot een totaal bedrag van f 100.000. Dit subsidie zal met de jaarlijks door het rijk uit te betalen wachtgelden worden verrekend. Daar de eerste jaren de wachtgelden vermoedelijk meer zullen bedragen dan f 10.000, kan volstaan worden roet een memoriepost. De gebouwen en inventaris worden voorloopig voor tien jaar gratis beschikbaar gesteld. Het geheele personeel, op een enkele uitzondering na, is in dienst der stichting overgegaan. --- De centralisatie der destructie. Met betrekking tot de N.V. Nederlandsche Thermo-Chemische Fabrieken wordt voorts bij bovengenoemd wetsontwerp meegedeeld, dat het overleg over de verstrekking van bedrijfskapitaal leidde tot de slotsom dat centralisatie der destructie voor een groot gebied meer economisch is dan decentralisatie. Door het oprichten van een nieuwe N.V. is er voor gezorgd, dat de nieuwe destructor, indien het rijk daarvoor geld geeft, geen financieele band heeft met de N.V., die de destructor te Bergum exploiteert, zoodat de minder gunstige exploitatie-uitkomsten van deze destructor geen invloed kunnen oefenen op de financieele uitkomsten van de destructor te Woerden, waarvoor de leening wordt verstrekt. Het wetsontwerp bevat een post van f 1.080.000 als rentedragend voorschot aan deze N.V. '\' '.' --- De toestand van Curaçao Aan de Memorie van Antwoord over het Voorloopig Verslag der Tweede Kamer inzake vaststelling van de Curavaosche begrooting voor 1933 wordt ontleend, dat bij de beöordeeling van de achteruitgang in de welstand mede rekening moet worden gehouden met de omstandigheid, dat de petroleumindustrie van de periode van opbouw en uitbreiding is overgegaan in die van zuivere exploitatie. Tegenover de uit bezuinigingsoverwegingen geboren aandrang om aan het militair politiecorps de verdediging van het grondgebied, voor zoover dit tot de 'aak van de landmacht behoor' 'oe te verrouwen, moge de minister r 'p wijzen, lat de gebeurtenissen uit he iste verfden naar zijn overtuiging do ;te noodikelijkheid hebben aangetoon it in Cuicao naast de militaire politie een detahement militairen in stand wordt gehouden. --- MARKTBERICHTEN. Visch. HARIJNGEN, 8 Maart. . Gemeentelijke Vischafslag. Aangevoerd werden: 366 tal kuilhuring f 3,60—4; 402 tal fuikharingr f 3.60—3,90; 11% tal kamerharing f 3,50— 3.70; 14 tal kamerharing f 3,85; alles per tal; 369 pond bot f 10—12,50; 500 pond schol f 7.50—S per 100 pond. --- Kapen en wortelen. KERT.IK.UM, 8 Maart. Kapen 27—43 et. per mand: aanbod 740 manden a. 31 kg\; wortelen 34 et. per baal; aanbod 25 balen a. 50 kg. --- Poters. BERMKTJM. 8 Maart. Bintjes B 3C-53 60 et. per baal;; aanbod, J§a feagl, --- VAN HEINDE EN VERRE UIT ANDERE GEMEENTEN. Opheffing zeven openbare lagere scholen. 'B. en W. van Den Haag hebben de Raad voorgesteld tot opheffing van zeven openbare lagere scholen over te gaan. --- STAKING IN DE TEXTIELINDUSTRIE VAN LODZ. Vijf-en-veertig duizend arbeiders erin betrokken. De algemeene staking van textielarbeiders te Lodz en omgeving heeft zich in de laatste twee dagen tot bijna a'le bedrijven uitgebreid. Op het oosrenblik liggen honderd-zeventig fabrieken stil en zijn bijna 40.000 arbeiders in staking. Bij de textielarbeiders hebben zich vijfduizend arbeiders uit de kunstzijdefabrieken aarrgesloten. --- HET ACADEMISCH STATUUT. Ook examens in de muziekwetenschap. Bij kon. besluit van 16 Februari zijn eenige wijzigingen en aanvullingen aangebracht in het Academisch Statuut van 1921. Het candidaatsexamen letteren en wijsbegeerte, zoo is o.a. bepaald, kan ook worden afgelegd in de muziekwetenschap. Dit candidaatsexamen omvat: 1. algemeene kennis van de geschiedenis der muziek; 2. een overzicht van de geschiedenis eener letterkunde, van de kunstgeschiedenis of van de cultuurgeschiedenis en 3. eenige kennis van de physiologie der acoustiek. Voor het doctoraal examen wordt als verplicht bijvak geëischt: de beginselen van de psychologie der kunst. --- INBRAKEN TE GRONINGEN Van de daders nog geen spoor. De laatste maanden hebben te Groningen verschillende geheimzinnige inbraken plaats gehad, waarvan het nog niet is mogen gelukken de daders aan te houden. De laatste inbraak is gepleegd inliet einde der vorige week. De inbrekers schijnen er vermoedelijk van op de hoogte te zijn geweest, dat zich in de Apparatenfabriek „Egam" van den Vrijdag op Zaterdag groote geldbedragen in "de kas bevinden. Zaterdag bleek dat de cassa was verdwenen, waarin nu echter, door toevallige omstandigheden, geen geld was. Ook hadden de inbrekers een in het privé-kantoor staand kastje geforceerd, dat ook wel eens de gelden van de loonen bevat. Ook hier moesten zij zich met niets tevreden stellen. De inbrekers zijn bij hun inbraken steeds op onverklaarbare wijze binnengekomen. --- LANDBOUW EN VEETEELT. VEEL TE VEEL MELK. Verwerking in brood niet mogelijk? De sterk vergroote melkproductie, welke als altijd, in voorjaar en begin zomer zich zal voordoen, zal de werkzaamheid van de Crisis Zuivel Centrale ernstig beïnvloeden. Men spreekt zelfs van een teveel van 4 milliard liter melk. Om aan dit surplus een bestemmiug te geven is o.a. gedacht aan een verplichte verwerking van melk in het brood. De besprekingen hieromtrent hebben, aldus de Tel., echter geleid tot het inzicht, dat door verplichte melkbroodbereiding slechts een gering percentage, nl. slechts 4 pCt., van het teveel aan melk uit de markt zal worden genomen, terwijl een beduidende verhooging van de broodprijs hiervan het gevolg zal zijn. Het brood zou daardoor 2 a 3 cent duurder worden. Daarnaast komt nog een andere bedenking en wel in verband met de Tarweregeling. Vooreerst vraagt het procédé der melkbroodbereiding minder tarwemeel. En vervolgens zal bij het duurder worden van hst brood de afzet daarvan verminderen en dus ook het meelverbruik. Deze beide factoren zouden het noodig maken het mengpercentage van inlandsche tarwe te verhoogeu, daar anders de geproduceerde hoeveelheid inlandsche tarwe niet in het brood zal kunnen worden verwerkt. * * * --- HET NEDERLANDSCHE PLUIMVEEBEDRIJF BEDREIGD. Een beroep op den minister. De Nederlandsche Pluimvee Federatie heeft in verband, met de situatie, geschapen door de verhooging der Duitsche invoerrechten op eieren een telegram gezonden aan den minister van 'Economische Zaken en Arbeid, dat o.a. inhoudt: Sedert Augustus 1932, toen bij de regeer ring reeds werd aangedrongen op het voorbereiden van mogelijke maatregelen, die de noodlottige gevolgen van het eindigen op 5 Maart 1983 van ' het Duitsch-Joegoslavisch verdrag (ten aanzien van het artikel eieren, waarvan ons land als meestbegunstigde profiteerde) zouden kunnen afwenden, is een toestand van groote onzekerheid ingetreden. Eind Februari werd door de Duitsche r-geering afgekondigd, dat 5 Maart in plaa's van de tot die tijd geldende R.M. 5 per 100 kg., het autonome recht van R.M. 30 zou gelden, terwijl op 6 Maart zeer onverwacht werd bekend gemaakt, dat dit autonome recht van R.M. 30, zou worden verhoogd op R.M. 70, ingaande 11 Maart. Dit recht bedraagt reeds Thans meer dan 100 pet. van de marktprijs en in de komende tijden au groote productie wellicht 200 pet., maakt export onmogelijk en vernietigt onze pluimveehouderij, als belangrijkste tak van landbouw met een exportwaardecijfer van mil boenen, vermoedelijk in eenige maanden tij ds. Pluimvee- en landbouworganisaties doen een dringend beroep op de regeering onverwijld maatregelen te overwegen, die deze catastrofe kunnen voorkomen, --- TOONEEL KUNST AAN ALLEN. Voor zonsondergang. Zoo zijn we dan ook hier in de'gelegenheid-gefield, kennis Je maken met het jongste werk van den 70-jarigen Gerhard Hauptmaiin. En wij hebben kunnen constateeren, dat hij nog weinig, zoo iets, van zijn suggestief vermogen om ons het bijna onbegrijpelijke als mogelijk voor 'te stellen, heeft ingeboet. Evenwel Doch laat ons eerst een kort relaas van den inhoud van het stuk geven. De oude geheimraad Matthias Clausen, eigenaar van een uitgeversconcern, en een man die wegens zijn kunstzinnigheid in hoog aanzien staat, ie 70 jaar geworden, en ondanks dien leeftijd niet alleen nog iemand die in zaken weet wat hij wil. doch in dezen bejaarden weduwnaar ie tevens het verlangen opgekomen om zich zijn ouden dag te doen veraangenamen door een nieuw huwelijk, en wel met een volkskind: de jeugdige, knappe Inken Peters. En deze van haar kant heeft, hoe vreemd het moge .schijnen. haar hart aan den grijraard verloren, en zal hem gaarne volgen, onbaatzuchtig in hare liefde. Hebzuchten berekening zijn haar verre. Maar de vier kinderen van den geheimraad en vooral de echtgenooten "an de twee getrouwden, stoken en lasteren, bevreesd als ze zijn dat papa de familie in discrediet zal brengen. Ze deinzen ten slotte zelfs niet terug voor hel indienen van een verzoek tot onder-curateele-stelluig. En als Clausen van dit laatste hoort, maakt hij zich zóó overstuur, dat een beroerte een eind aan zijn leven maakt, even nadat hij zijn kinderen in razende woede heeft toegevoegd dat zij zijn moordenaars zijn, en liet portret zijner overleden vrouw, alsook de jeugdportretten van die kinderen, heeft vernield. Hauptmann's bedoeling is klaarblijkelijk, dat wij de jonge Clausens zullen zien zooals hun vader het in dat laatste schokkende tooneel deed. Dat gelukt hem ook zoo lang we on. der den indruk blijven van zijn, en Cor van der Lugt Melsert's machtig talent. We voelen wel reeds dadelijk onder de voorstelling het min of meer melo-drainatische, maar desniettemin voert men ons mee. Niet zoodra echter heeft de kunst haar beurt, bij ons gehad, of „weer komt de twijfel boven", en de gedachte besluipt ons dat de jongere familieleden, hoe zelfzuchtig Hauptmaun ze ons dan ook afgeteekend moge hebben, toch wel reden hadden tot bezorgdheid. Er is nu eenmaal zéér veel toe noodigom ons op den duur overtuigd) te doen blijven dat ecu grijsaard van 70 jaar geeii onverantwoordelijke dwaasheid, ja erger, een misdaad begaat als hij een dwepend jong meisje aan zich ketent. Ook overigens is er op het stuk nog wel een en ander aan te merken. De dialogen b.v. zijn vaak wat zwaar-op-de-handeeh; een enkele maal ook weinig overtuigend, zooals b.v. het gesprek tusschen den doniiné en Inkens moeder. Maar dat allee daargelaten: hoe voortreffelijk hebben v. d. Lugt en de talrijke leden van zijn gezelschap die hem hadden te aseisteeren, Hauptmann's jongste stuk voor het voetlicht gebracht! Van der Lugt zelf hebben we nog nooit beter, fijner zien spelen dan ditmaal, en dat zegt heel wat bij dezen acteur. Naast hem moet Herman Schwab-genoemd worden, die, als we 't wel iiébbetoy thaijs>!Be-lf den 70--jarigén leeftijd bereikt heeft, en dus op het tooneel met weinig grime toekon, nu hij even oud moest schijnen als de hoofdpersoon. Hij scheen in werkelijkheid jonger dan v. d. Lugt. Aan mevrouw Amiie v. d. Lugt Mêleert— v, Ees was wonderwel toevertrouwd, de door haar voorgestelde Inken Peters zoo goed- op den achtergrond te houden, als Hauptmaun het bedoeld moet hebben, en toch voldpende te laten uitkomen, dat Matthias Clausen wel in slechter handen had kunnen vallen. De rol is en blijft echter moeilijk aannemelijk te maken, en aan mevr. v. d. Lugt gelukte dit dan ook niet geheel, dunkt ons. In het tweede bedrijf, in het gesprek tusschen hare moeder en iiaar, weifelde zij merkbaar iv hare opvatting. We wisten daar soms niet, of ze ons een dwaze bakviscli, dan wél een eenvoudig liefhebbend jongmeisje wilde voorstellen. Het publiek heeft 'van begin tot einde het Tpel met spanning gevolgd, en toonde zich aan het eind der bedrijven zeer dankbaar. --- Gerechtshof Leeuwarden 9 Maart. Arresten Thomas van W., 18 jaar, voermansknecht te Marssurn. Vernieling van bierglazen in het café van B. Simonsma te Leeuwarden. Vonnis Rechtbank te Leeuwarden 1 maand gevangenisstraf. Het Hof veroordeelt verd. heden tot dezelfde straf. Wiebe v. d. M., 26 j., koopman te Apeldoorn. Wedcrspannigheid tegen agent van politie te Leeuwarden. Vonnis rechtbank Leeuwarden 1 maand gevangenisstraf. Het Hof veroordeelt verd. lieden tot genoemde straf. . Jan K., 20 j., kantoorbediende en Wieher K.. 18 j., bakker te Meppel. Diefstal van een auio, toebehcorende aan Koopmans Meelfabrieken te Leeuwarden. Vonnis rechtbank Assen eerstgenoemde 8 maanden en tweede, verdachte 10 maanden gevangenisstraf. Htt Hol' veroordeelt verd. J. K. heden tot 8 maanden gevangenisstraf, waarvan 4 maanden voorw. met 3 jaar proeftijd met ond;r toezichtstelling van het Leger des Heils en verd. W. K. tot 8 maanden gevangenisstraf. •I. H.. 8 jaar en T. H., 7 jaar, gedetineerd in het observatiehuis te Groningen, scholieren te Leeuwarden, door den kinderrechter te Leeuwarder veroordeeld wegens diefstal van een damesrijwiel tot beschikbaarstelling van de regeering zonder toepassing van straf. Arrest van het Hof dienovereenkomstig. --- Faillissementen. Faillissementen Sjoerd de .Jong, veehouder te Laagland onder Grouw; Fa. Gebr. Van Balen, Auke en Sijbrand van Balen > Irnsum. Schuldvorderingen uiterlijk IS Maart a.s. bij den curator mr. .1. B. .1. Heijmeijer, Leeuwarden. Verificatievergaderingen Vrijdag 7 April a.s. .'s.v.m. 10,30 uur in het Paleis van Justitie te Leeuwarden. Faillissement Tjitze de Vries, vroegar autobus-ondernemer, thans venter te Kollumerzwaag. Door het verbindend worden 'der eenige liitdeelinssjijst geëindigd, ---