UIT DE PERS De zaak-Oss. Afstand vergroot. De Haagsche briefschrijver van De T ij d (r.k.) trok dezer dagen, in verband met Oss, een „pijnlijk-actueele gevolgtrekking". Deze: „dat het geval-Oss de positie der katholieken in ons land niet heeft verbeterd ca integendeel de afstand tusschen ons en de anderen heeft vergroot. Men moet daarover "iet gering denken. Wanneer onze taak ook als een apostolische wordt gezien, mag h.'t ons niet onverschillig zijn hoe de anderen 'ver ons denken en hoe zij ons beoordeelen. Uit dit oogpunt beschouwd zou het van niet ite onderschatten beteekenis geweest zijn, Wanneer de Kamercommissie tot een Unaniem oordeel ware gekomen, dat dan allicht iels anders geformuleerd had moeten 2ijn dan thans geschied is." Ons Noorden (r.k.), dit met instemming citeerend, schrijft, dat het van de aanvang af dit standpuut heeft ingenomen. „Niet overal is dit zo begrepen en gewaardeerd, maar wij voelden evenals de Briefschrijver van De Tij d, dat wanneer onze taak, ook als een apostolische moet Worden gezien en de juistheid hiervan zal Wemand, vooral niet in onze dagen, ontkenoen, niet alles aan de politiek mag worden Opgeofferd. Daarom hebben wij ook gepleit voor con■s onzerzijds, om tot een unaniem oordeel te komen. Hoeveel waardeering wij voor de red.3 van den minister ook hebben en hoezeer Wij zijn verweer kunnen begrijpen en eerbiedigen, onze volaoening zou nog groter zijn geweest, indien zij nog iets meer tol *en toenadering had geleid. De Avp. (lib.), haalt eveneens de uitlating van de T ij d met instemming aan. Maar het stelt daartegenover de houding van het Overgroote deel der roomsche pers, „die in alles anti-papisme zag en aanvallen op partij, kerk en geestelijkheid." Op dit wanbegrip, als een idee-fixe, isoleerde men zich in de zaak Oss, zegt dit Haagsche blad. ..Zoo is de afstand tusschen het katholi(lsme en de rest van ons volk vergroot. En dit moet toch wel ernstig stemmen, in Weerwil van het bevolkingspercentage, dat misschien weer een fractie hooger wordt. Waaruit vloeit de onrust voort, die zonder benige twijfel thans weer onder andersdenkenden ten aanzien van het katholicism? Zoo sterk is gebleken? Uit het gevoel, dat de katholieken min of meer vormen „een staat in de staat." Wij doen hiermee nie's te kort aan hun nationale zin, aan hun trouw jegens ons land en onze volksgemeenschap, wij onderschatten evenmin de waarde, welke de eenheid der katholieken stellig :n Sommige opzichten voor onze volkskracht en Ons staatsbestel kan en zal hebben. Maar er zijn oogenblikken, dat zij die eenheid te ver drijven; dat zij in elke oppositie van andoren een bedreiging zien van en een onrecht jegens de eigen groep, de partij, de eigen kerk. En dan beginnen ze de kenmerken te tooien van een staat in de staat. Met het ge- volg, dat de afstand tusschen hen en anderen word vergroot en zij zich isoleeren. Juist dit is zoo sterk gebleken in de «aak-Oss. Zouder eenige twijfel is het juist dat deze Saak de positie der roomsch-katholieken in °ns land heeft geschaad, en dit is te erusti§er, waar het hier betrof een geschil van re c h t en de overgroote meerderheid des volks de sterke en eerlijke overtuiging heelt j*at liet te hoop loopen der roomsch-katho''eken in de zaak-Oss geschiedde ten koste van recht en gerechtigheid. leder, die in het land geluisterd heeft, Weet hoe — los van alle felheid en antipapisme — het rechtsbewustzijn van het volk is geschokt door de zaak-Oss èn door <*o wijze, waarop het roomsch-katholieke v'oll;sdeel dat alles heeft gedekt. Het is diep te betreuren, vooral in deze 'Üd die wij beleven, dat zulke gebeurtenis- Sen knagen aan de eenheid van het volk en van de volksgedachte. Het ruomsch-katholicisme heeft door Oss een verlies te boeken." • * • --- Voor ons allen een baken in zee. Kameroverzichtschidjver van de S t a n J. W-r.) acht het hoog tijd dat de zaak Oss in - parlementaire archieven begraven wordt. nageslacht zal zich misschien wel eens afvragen, wanneer zij de zaak eens opjftaaft, hoe het toch mogelijk is, dat er over het feit van een overplaatsing van enkele Politiemannen zulk een deining kon ontdaan. „Toch zal men. wanneer men dan de •hoed vindt de ellenlange verslagen door te 'e2en, tot de ontdekking komen, dat achter ''eze zaak tusscheu vele minder oirbate Motieven toch ook het hecht verankerde ff>|,htsgevoel van ons volk werkt. Dit rechtsgevoel is een mooie eigenschap, die verband houdt met afkomst en verleden. Gelijke be- Achting voor allen! Dit leeft diep in het volksbewustzijn, niet als een revolutionnaire doch als een exponent van het Calvinistisch beginsel, dat in de geschiedenis van ons volk zulk een groote beteekenis «eeft gehad en nog heeft. Men wil geen Hprevilegium fori", geen voorkeur van Rechtbank voor Roomsche geestelijken! De Ib't Schouten heeft er terecht op gewezen, Jat pr echter geen sprake van is, dat de Minister de geestelijken aan den gemeenen [echter heeft willen onttrekken. De Kamer heeft d3ze conclusie, wat den Minister be'reft, met haar gezag gedekt. Doch of zij ook berust is op de houding van den Procureur- Generaal, is een andere vraag. Hij heeft l°rlt, na door den bisschop Ie zijn gewaar*chuwd, invloed geoefend op de sluiting van de zaak der pastoors. Ook de Minister heeft dit erkend, al heeft hij deze invloed zoo minimaal mogelijk voorgesteld. Maar in ieder geval heeft de Procureur-Generaal de schijn tegen zich. Men kan uit dit alles leeren. hoe licht het rechtsgevoel wordt gekrenkt. Dit moge voor allen, die op eenigerlei wijze bij de handhaving van 't recht zijn betrokken, 'n ernstige aansporing wezen om steeds de grootst mogelijke objectiviteit te betrachten.. Hier geldt: vermijdt ook de schijn des kwaads. Oss zü voor ons allen een baken in zee. En hier zetten wij met een gevoel van opluchting een punt achter de zaak-Oss. Men zal misschien nog wel probeeren deze zaak opnieuw op te blazen, omdat men politiek gesproken „bloed" wil zien. Het is te hopen, dat alle goedwillenden zich hier krachtig tegen verzetten. Wij voor ons willen het liefst het lijvige dossier-Oss in een vergeten hoekje opbergen." --- Het moet uit zijn. Hij, die de zaak Oss nóg, na de Kameruitspraak, aan de gang zou willen houden, bewijst aan ons vaderland een slechte dienst, zoo schrijft de Maasb. (r.k.): „Wij zouden haast zeggen: dit kan het eenige punt zijn, waarop 'wij het in deze kwestie wellicht eens kunnen wezen. De zaak-Oss behoeft niet voort te duren: wij zijn het eens met die Kamerleden, die betoogden, dat in aanneming der conclusie een eerherstel voor de brigade ligt opgesloten. Wij hebben zelfs het gevoel, dat dit juist de ondergrond was, waarop velen hun stem voor de conclusie, min of meer bewust, baseerden. De zaak-Oss moet ook niet voortduren Toen wij gisteren na urenlange replieken den minister hoorden wijzen op het onmogelijke der situatie, dachten wij: Excellenli'. wat heeft U toch een overvloed van gelijk! Een parlementaire uitspraak in strafzaken! En dat wel na een debat, waarbij ie hoofdzaak zoo bitter slecht tot haar 'recht kwam. Voor iedere hoorder was het hoogtepunt voor 's ministers rede, het wraken van de opsporingsijver en van de opsporingsmethode in de zaak van de beide geestelijken. Dat dit niet alleen 't hoogtepunt van de rede maar ook het sterkste punt van de stelling van den minister was, bleek èn uit de grijpbare stilte, waarmede de Kamer dit aanhoorde, èn uit de zorgvuldigheid, waarmede het in het debat werd vermeden!" --- Nog niet uit. De bladen (Volkskrant en Maasbode), die meenen dat de zaak-Oss uit is, zullen zich op cc" verschrikkelijke wijze vergissen, — aldus de Avp. (lib) Dit blad meent, dat enkel het aftreden van minister Goseling een streep kan doen zetten onder deze zaak. „Het aftreden van den Miniser is hs! noodzakelijke sluitstuk van de parlementaire behandeling dezer zaak. Men moet nu niet gelooven, dat 't voor ons zoo gemakkelijk is, om dit te schrijven. Want dan .ou men zich vergissen. De schrijver van dit artikel zit 34 jaar op de perstribune van liet parlement; hij heeft in die vele jaren tal va.i ministers zien vallen; het heeft hem bijna altijd met een nitnschelijke bewogenheid vervuld. Wij konden ons bijna nooit onttrekken aan de indruk van een zekere wreedheid van het parlementaire stelsel, wanneer het door een stemming een Minister ten val bracht. Die bewogenheid hebben wij ook thans gevoeld jegens een nog betrekkelijkjong bewindsman, die onder zooveel lof liet ministerieele ambt had aanvaard en tijdens dit lange debat telkens blikken wierp naar de loge. waar zijn vrouw zat, alsof hij een geestelijk contact onderhield. Maar dit menschelijk motief kan en mag in een moment als dit niet het beslissende zijn. Het beslissende zit hierin, dat een bewindsman een zeer ernstige fout heeft begaan; dat de Kamer met zeer groote meerderheid deze fout heeft veioordeeld in een conlcusie, die, naar het woord van den Voorzitter der Commissie zelve, als een „zakelijke afkeuring" werd bedoeld; dat de. Minisier alléén steun ontving van zijn geloofsgenooten. die kennelijk hun geestverwantschap met den Minister het zwaarst lieten wegen, wat menschelijk verklaarbaar, maar zakelijk (vooral in een dergelijk geschil) verontrustend is. En dit alles betrof een zaak van recht en van rechtsbedeeling die geheel ons volk in groote beroering heeft gebracht, en het rechtsgevoel ten diepste geschokt. Wanneer een Minister het in zulk een zaak tegenover een deel van zijn eigen personeel op een dergelijke wijze verliest, dan kan en mag er in ons parlementair systeem geen andere conclusie zijn dan: aftreden." De schrijver zegt. dat hij uit onze parlementaire historie dozijnen gevallen kan noemen, waarin een Minister om een „zakelijk meeningsverschil" aftrad. Ook dan bleven zijn karakter, zijn onkreukbaarheid, zijn goede trouw onaangetast, en hij vervolgt dan: „Wij zijn het met de N. Rt. Crt. eens, dat een aanblijven in de huidige omstandigheden blijk zou zijn van „staatkundige verwording." Wij begrijpen, eerlijk gezegd, ook niet hoe de minister zelf het kan wenschen. Het prestige van den Minister van Justi'ie is geschokt, tegenover zijn personeel. Wie. in trouwe, kan dit ontkennen'? Het staat als een paal boven water. Aan het rechtsgevoel des volk zal (afgezien nog van den Proc- Generaal) alleen zijn voldaan, als de Minister heengaat. Alleen dan is de zaak-Oss uil." --- DE RAMP VAN DE „IJSVOGEL”. Een openbaar onderzoek. Een commissie uit de Raad voor de Luchtvaart, als bedoeld in art. 6 der Luchtvaartrampenwet, heeït in haar vergadering van 17 Juni 1939 besloten een openbaar onderzoek door de Raad te doen instellen met betrekking tot het ongeval, hetwelk op 14 November 1938 in de Riekerpolder nabij het luchtvaartterrein Schiphol is overkomen aan het K.L.M.-vliegiuig van het type Douglas ÜC-3, gemerkt PH-ARY (Ijsvogel). De openbare zitting zal plaats vinden op Maandag 10 Juli a.s., des middags om 3 uur dn het departement van Waterstaat te Den Haag. --- DRIE PANDEN TE ROTTERDAM GP INSTORTEN. Bewoners moesten huisraad achter laten. Van de panden 78, 80 en 82 in de Zwart Janstraat te Rotterdam, was men sedert eenigè tijd bezig, de gevels, welke aan het verzakken waren, te eloopeci, met de bedoeling door het plaatsen van nieuwe gevels de panden te behouden, aldus de Ms.b. Zooals te doen gebruikelijk is, werd ongeveer een meter binnenwaarts een houten schot geplaatst, zoodat de bewoners niet behoefden te verhuizen en rustig konden afwachten, tot hun woning weer in orde was. Alles scheen goed te gaan. Maar gistermorgen ontwaarden de aannemers tot hun groote schrik, dat de binnenmuren groote scheuren gingen vertoonen en de situatie was zell's zoo, dat instortingsgevaar lang niet denkbeeldig was. De bouwpolitie werd gewaarschuwd en deze heeft onmiddellijk krasse maatregelen genomen. De bewoners moesten de huizen verlatn, met achterlating van hun huisraad, en hun werd niet toegestaan de panden weer te betreden, wegens het groot gevaar daaraan verbonden: Onmiddellijk werden de muren zoo goed mogelijk geschoord, terwijl de straat over bijna de geheele breedte werd afgezet Overhaast werden nu de panden gesloopt, waarmee men zelfs gisteravond laat nog bezig was. Teneinde het werk te bespoedigen werden glijplanken uitgelegd, waarover men de gesloopte deelen op straat liet glijden. Wel was gisteravond nog toegestaan, dat yerhuisondernemingen poogden het huisraad te redden, doch hun is nadrukkelijk te kennen gegeven, dat zij dit geheel doen op eigen risico. --- RECHTBANK LEEUWARDER 30 Juni. Vonnissen. J. v. d. W. te Tzummarum werd wegene ontucht veroordeeld tot (j maanden gevangenisstraf. Hendrik .1. landarbeider te Kooten werd van liet hem ten laste gelegde, het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel met een door hem bestuurde vrachtauto, gepleegd te Leeuwarden vrijgesproken. De eiech was f 30.— boete of 1 maand hechtenis. Adriamts Joh. v. d. H. expediteur te Harlingen werd door het K.G. te Leeuwarden wegene een overtreding van de motor- en rijwielwet veroordeeld tot f 10.— boete of 10 dagen. Eisch bevestiging. Vonnis vrijspraak. Lourene S. expediteur te Hallurn werd door het K.G. te Sneek wegens hetzelfde feit veroordeeld tot f 10.— boete of 10 dagen. Eisch en vonnis bevestiging. Sijbren Z. veehouder te Akkerwoude werd wegens overtreding van de Landbouwcrisiewet door het K.ü; te Leeuwarden veroordeeld tot een boete van f 10.— of 10 dagen, met verbeurd verklaring van de vier betreffende koeien. Eisch en vonnis bevestiging van het vonnis. --- Strijd om een principe met succes bekroond. Siebe V. venter te Drachten, Atze A. zonder beroep aldaar en Aalzen B. tabakekerver te Drachten werden door het K.G. te Beetsterzwaag veroordeeld tot een geldboete van f 10.— of 10 dagen wegene overtreding van het Algemeen Politieregelement van de gemeente Smallingerland. Zij weigerden, om een door de gemeente verstrekte ton ten behoeve van hun privaten te gebruiken, daar zij van meen ing waren, dat de faecaliën, welke zich eens daarin zouden bevinden huti wettelijk eigendom waren. Zij ondervonden schade door het ingrijpen van de gemeente, in de eerste plaats, omdat de faecaliën als mest voor hen van groote waarde was, en in de tweede plaats, omdat zij genoodzaakt waren om de bestaande privaten, welke huns inziens aan alle te stellen eiechen voldeden, met de grond gelijk te maken. De eiech van den Officier van Justitie was bevestiging van het vonnis van den Kantonrechter. Heden werd het drietal vrijgesproken. De overwegingen, die geleid hebben tot dit vonnis zijn de volgende: Overwegende, dat met name niet is komen vast te staan, dat verdachten het feit pleegden binnen de grenzen van de bebouwde kom van Drachten, zooals deze waren vastgesteld door B. en W. krachtens art. 14 van het Algemeen Politieregelement van de gemeente Smallingerland zijnde van zoodanige vaststelling niets gebleken; Overwegende dat al ware zulke anders, verdachten wegene dat feit toch niet zouden kunnen worden veroordeeld, zijnde ook het alsdan bewezen feit niet strafbaar; Overwegende toch dat „bebouwde kom" in art. 14 waarvan kennelijk de steller van de dagvaarding in eerste aanleg een overtreding heeft willen ten laste leggen, niet is een feitelijk begrip, doch daaronder ingevolge art. 150 van dat reglement moet worden verstaan „elke bijeengebouwde huizengroep van tenminste tien woningen, gehouwen die door geen grooter onbebouwde ruimte dan van 100 meter van die huizengrnep zijn gescheiden, daaronder begrepen"; Overwegende dat nu de tenlastelegging niet inhoudt dat het aan verdachten verweten feit binnen zoodanige huizengroep heeft plaats gehad, zij niet geacht kan worden op voldoende wijze een overtreding van genoemd art. 14 te omschrijven, zoodat ook al ware de geheele inhoud der te lastelegging bewezen, verdachten van rechtsvervolging zouden moeten worden ontslagen. --- Z.K-H. Prins Bernhard woonde Donderdagmiddag de zwem wedstrijden bij, welke in de Eem te Baarn gehouden werden ter gelegenheid van Zijn verjaardag. De aankomst van den Prins. --- DE KRANT OP HET LAND ... Hoe het spel van de wind met e >n krant de wreede werkelijkheid op de voorgrond dringt en het hart verschrikt... De lucht was blauw en 't zonlicht scheen In warmend stralen om mij heen, Er was oen zomerzoet gerucht Van vogels in die blauwe lucht! De bloemen pronkten met hun kleur, En gaven gul hun volle geur, De bijen zoemden deze dag Met zoemend zachte vleugelslag! Een meisje vlocht een bloemenkrans En draaide in-blij een rondedans, Zij was mij als een fee gelijk, In 't midden van Gods vrederijk! Toen streek een windje langs dat land En greep vanaf de groene kant Een stuk papier, dat 't ritselend dreef Tot 't aan mijn voeten rusten bleef.... Mijn hand nam 't vast, ik zag en las En weet U hoe of 't mij toen was? Het was mij of de schoone dag En 't groot geluk in gruizels 1ag..... Dat noodend blijde vogellied Het was niet meer, ik hoorde 't niat, Het kind haar krans, de bloemenpracht, 't Zonk alles weg, 't was alles nacht Want 't stuk papier in 't schoone land Dat was een doodgewone krant, Maar die in duizend letters droeg Dat kwaad dat alles stukken 510 eg..,. Ik las van oorlog, moord en haat, Hoe 't dreigen langs de wereld gaat, Hoe bloed en tranen zijn gezaaid En 't menschdom storm en weedom maait.... En 't was mij daar of sprak de krant Zijn: „Wee den mensen en wee zijn land....'! „En wee Gods schepping als, zoo 't dreigt, „De waanzin weer zijn kansen krijgt...." Toen greep opnieuw de wind die krant En groen en schoen werd weer dat land, En zacht vervaagde boven 't groen Tot lucht dat vreeselijk visioen T. SWART. --- KERKNIEUWS ZENDLNGSDAG CHR. GEREF. KERK. Dit jaar weer ie Murmerwoude. De zendingsdag van de Chr. Geref. kerk in Friesland wordt dit jaar weer te Murmerwoude gehouden en wel onder leiding van dr. P. Dijkstra. Diens openingswoord is getiteld „739 en 1939". Verder zullen als sprekers optreden ds. J. P. Geels, met het onderwerp „Zendingsfeeet", de. L. Holtrigter met „Wortel en tak", ds. J. G. v. Minnen met „Gevouwen handen", ds. J. Jongebeen me „Een missionaris van de duivel ontmaskerd" en ds. J. C. Maris over ..De zendingsorde Gods", terwijl de rij der sprekers gesloten wordt door ds. W. Kremer, die als onderwerp gekozen heeft „Zegen en zorgen van ons zendingsterrein". • • * --- PREDIKANT IN GEMEENTERAAD. Afkeurende motie van Classis Haarlem. In de gehouden vergadering vau de classis Haarlem van de Ned. Herv. gemeente, werd bij wijze van motie met algemeene stemmen besloten, dat het ambt van predikant bij de Ned. Herv. kerk, onvereenigbaar is met het lidmaatschap van een gemeenteraad. Verder werd besloten dit ter kennis te brengen van de Algemeene Synode met verzoek deze bepaling te willen opnemen in het synodale reglement voor de kerkeraden. • • • --- DE ISLAM IN TURKIJE WEER PREFERENT. Het Arabische blad „Al Dechihad" („ds Geloofsstrijd") in Palestina wijst op het feit, dat terstond reeds na de dood van Ataturk de Islam in Turkije weder aanzienlijk in beteekenie ie toegenomen. De geestelijke leiders van het volk krijgen voortdurend meer invloed, het Arabische schrift komt weer meer in eere en ook de verhouding Van Turkije tot de andere lelamietische staten van het Nabije Oosten wordt steeds hartelijker en wordt op een Mohammedaansche grondslag opgebouwd. Kenschetsend is ook, dat een der eerste daden van den nieuwen president van Turkije geweest is de stichting van een Islamietiech museum in een Klein- Aziatische stad. Uit een en ander moet afgeleid worden, dat de Turksche regeering de neutrale politiek ten opzichte van de godsdienet heeft laten varen om weder de voorkeur te geven aan een begunetigingapclitiek ten opzichte van de Mohammedaan ïhe godsdienst. • • • --- WERELDCONGRES VAN BATTISTEN. Van 22 tot 28 Juli wordt te Atlanta het zesde Baptisten Wereldcongres gehouden, dat het grootste Baptistenconsres zijn zal, dat tot dusverre gehouden werd. Vertegenwoordigers uit 70 landen zullen er tegenwoordig wezen. Een der voornaamste punten der agenda is de vraag, welke bijdrage de Baptisten kunnen leveren in het belang der Christelijke eenheid. Verder wordt van belang geacht een bespreking over de houding van het Wereld-Baptieme ten opzichte! van de Bijbel en van de Kerk. ---