Ook in onze tijd wordt nog land veroverd op het water Driehonderd mannen werken langs Frieslands Waddenkust en Nederland wordt langzaam groter Er is zo in de loop der eeuwen in ons land al heel wat grond ontworsteld aan het water. De Friezen, Batavieren, Kaninefaten, Merovingers en Marezaten hebben in het grijs verleden eigenlijk een raar gebied uitgezocht, om zich te vestigen. , Ze hadden last van de zee, de meren en de rivieren, ze moesten xerp y werpen en paalwoningen bouwen. Maar, ze zijn gebleven. Ze heenl zw door het water niet in de luren laten leggen. Aanvankelijk v ë^ ze zich er alleen maar tegen, maar hun nakomelingen hebben an - worsteld aan de baren, stukje voor stukje. Zij wonnen land, m oor- Holland en Zuid-Holland, in Groningen' en in Friesland, bxeeas,, v ging die landaanwinning, ook in onze tijd. De Wieringermeer- en a .- • Polder zijn er recente voorbeelden van. Nee, last van het water_ neDDe" we in ons land niet meer, maar wie nu denkt, dat er slechts een oogje in het zeil wordt gehouden, opdat de zee niets van wat zu neeii P- Ingeven, zal terugkrijgen, heeft het mis, want de landaanwinning gaat nog door. Zo stiekum weg wordt er méér land veroverd, met veel geduld, veel moeite en inspanning en veel geld. --- Landaanwinning is van uitermate groot belang Ook aan Friesland's Noordkust wordt land gewonnen, vruchtbaar land, waaraan gebrek is en waarvan we eigenlijk nooit genoeg hebben. Daarom zullen we doorgaan met land winnen, en het land zal er komen, net als in het verleden, en net als in onze tiid. De Nederlanders geven het niet op en er komt land, alleen, het gaat langzaam, heel langzaam. ledere dag van een paar uur na hoog Water tot een paar uur vóór hoog water zijn er aan Frieslands Noordkust zo n kleine 30Ü mannen aan het werk. Zij baggeren in levensgrote laarzen door de drassige wadden, die bij eb drooghggen. Ze slaan dubbele rijen palen in de grond, doen er rijshout tussen, trekken hun materiaal op gebogen houten sleeën over het slik, en graven dichtgeslibde greppels uit. Dat is zware arbeid, wat deze mannen, die in dienst zijn van Rijkswaterstaat en dus gewone vrije arbeiders zijn, en geen Werklozen, zoals dikwijls wordt gemeend, verrichten. --- 5 â 10 centimeter per jaar...... Er wordt gewerkt volgens het zogenaamde Sleeswyk-Holsteinse systeem. Door de dammen ontstaan bezmkvelden van ongeveer 400 bij 400 meter. Binnen deze vakken wordt een stelsel van sloten en greppels gegraven. De dammen zorgen voor rustig water en de sloten en de greppels voor geleidelijke toe- en afstroming. Bij laag water vallen de akkers, die tussen de greppels liggen, droog, en het slib kan zich zo met de bodem verbinden. De greppels slibben echter ook dicht. Daarom worden ze geregeld uitgegraven. De aarde wordt dan op de akkers gedeponeerd, die daardoor regelmatig hoger worden. Maar, het gaat niet zo vlug, als menigeen zou willen. Binnen de bezinkvelden de grond ongeveer 5 â 10 centimeter per jaar omhoog- Dit kan meer, maar het kan ook minder zijn. Dat is zeer afhankelijk van de plaats en de omstandigheden. Op de grond in die bezinkvelden komt langzamerhand plantengroei, zeekraal, zee-aster en kweldergras. Hierdoor wordt natuurlijk het aanslibben bevorderd. Men heeft getracht dit proces te versnellen door Spartina-gras, dat uit Zuid-Engeland werd aangevoerd, te planten, doch hiermee heeft men in het Noorden niet veel succes. --- Vruchtbare kwelders Niettemin komt de grond in de bezinkvelden steeds hoger en wanneer die een bepaalde hoogte heeft bereikt, is het een kwelder. In Friesland legt' men daar een kade omheen en dan zijn de kwelders geschikt om er het vee op te weiden. Het slib, dat het water van de Waddenzee bevat, is vruchtbaar en zo zijn de graslanden op de kwelders uitstekend. --- Stilstand betekent: achteruitgang Ach, 't lijkt zo eenvoudig, dat land winnen, maar er zit meer aan vast, dan men denkt. Het weer en het water zijn de ba-2ep van hen, die bij de landaanwinning berken en het zijn bazen vol grillige nukken. De werktijden zijn afhankelijk van eb en vloed en soms, wanneer er een sterke Noord-Westenwind op de kust staat, kan er' helemaal niet gewerkt worden. Of wanneer er een storm opsteekt, slaat weer een gedeelte weg van wat gewonnen was. Dan moet de schade hersteld worden zo gauw als maar enigszins mogelijk is. Uok bij de landaanwinning betekent stilstand achterfitgang. Voor de oorlog waren er al stukken in bewerking waar men thans weer oonieuw moet beginnen, omdat het werk daar tijdens de bezetting heeft stilgelegen. --- Niet direct rendabel Het is alleszins begrijpelijk, dat landaanwinning met inpoldering evenmin direct rendabel is als bijvoorbeeld de Zuiderzeewerken. De kosten van de cultuurgrond, welke thans wordt gewonnen, zijn aanmerkelijk hoger dan de tegenwoordig vastgestelde prijs voor landbouwgrond. Door openbare werken en stadsuitbreiding vermindert'echter de hoeveelheid cultuurgrond in ons land, toch zo noodzakelijk op peil moet worden gehouden. Derhalve is landaanwinning voor de Nederlandse volkshuisvesting van uitermate groot belang, ook om voor de toenemende bevolking woon- en werkgelegenheid te scheppen. In de toekomst zullen waarschijnlijk de Zuidelijke helft van de Lauwerszee over een oppervlakte van ongeveer 2300 ha. en een deel van de Waddenzee bij Ferwerd, groot 1500 â 2000 ha., het eerst voor bedijking.in aanmerking komen. Het aanwinningsobject bij de gemeente Het Bildt, dat loopt van Zwartehaan tot Noorderleeg, is het kleinste, dat momenteel in bewerking is Het omvat ongeveer 100 ha. Er wordt hier voornamelijk in Oostelijke richting gewerkt. Het is de bedoeling van de Rijkswaterstaat, om door samenwerking met de waterschappen en particulieren een aansluitend geheel van landaanwinningswerken langs de Noordkust van Friesland te krijgen, en om het werk zo intensief mogelijk aan te pakken. --- Nederland wordt groter Zo wordt, ook in onze tijd nog, Nederland langzamerhand groter. Van natuurlijke landaanwas is geen sprake meer, maar ons volk is de kunst van het land veroveren op de zee nog niet verleerd. Die driehonderd mannen baggeren met voor niets elke dag door de modder langs Frieslands Waddenkust. Het werk, dat zij doen, is belangrijker, dan zij zelf misschien vermoeden. Zij hebben geen tijd om naar de horizon te staren of om naar het gekrijs van de meeuwen te luisteren. Wie ."iet met gewend is, zou waarschijnlijk niet eens kans zien om zonder vallen en binnen een redelijke tijd door de bezinkveiden te lopen maar deze mannen doen er, dag in, dag uit, hun werk als het laag water is, totdat de vloed komt opzetten, de vlot-d, die weer een heel klein laagje vruchtbaar slib zal achterlaten. --- Thee en koffie worden duurder Met ingang van Maandag zijn de prijzen van 'koffie en thee voor de detaillisten gestegen. Voor de consumenten gaat deze verhoging met 24 October in De koffie werd tot nu toe beneden de vastgestelde maximum-prijzen verkocht, maar voortaan zal men de maximumprijs moeten betalen. Koffie, die f 0.98 per half pond kostte, zal nu f. 1.10 gaan kosten. Voor thee was de maximum-prijsregeling reeds opgeheven. De prijs van thee, die nu f 0.74 per ons kost, zal f 0.80 per ons bedragen. --- Hoe Friesland de Indische Nederlanders ontving Diepe erkentelijkheid voor gastvrijheid Verdrevenen,uit Indonesië tot in de atgelegenste gehuchten Onder bovenstaand opschrift geeft de hoofdredacteur van de te Batavia verschhnende „Javabode" een beschrijving van een bezoek, dat hij aan Friesland heeft eebracht om kennis te nemen van de wiize waarop hier velen van zijn Indische landgenoten thans leven. De schrifver maakt deel uit van de Indische ournllisten, die de R.TC. bijwonen en schrijft over zijn bezoek aan onze provincie o.m. het volgende. Van een rustige Zondag tijdens de Ronde Tafel Conferentie gebruik makende, hebben wij een bezoek aan Friesland gebracht Niet om het schoon van nei Friese-landschap te bewonderen — en dat is er voldoende _ maar om met eigen ogen en oren waar te nemen, hoe in deze Noordelijke Provincie, waar enige dvi zenden Indische Nederlanders evacues nit He bersiap-penode en daarna, die daar «huisvest z§n. zich hebben ingeburgerd in hun vreemde samenleving De meeste Indische Nederlanders nco ben zich daar in Friesland een nieuw bestaan geschapen, waarmede zn tevreaen zifnzf hebben het over het algemeen daar zeer goed, al zijn de inkomens uit pensioen of delegatie uit Indonesië met steeds toereikend om het eenvoudige ieven te leiden, dat er geleefd moet worden. Maar dan springt de Nederlandse of plaatselijke overheid bij en wel op zodanige wijze, dat een ieder, die Indonesië noodgedwongen vaarwel gezegd heeft, er mee kan toekomen. Men/treft de Indische Nederlanders zowel in de grote steden als in de dorpen en zelfs gehuchten aan. Wij hebben er verscheidenen bezocht en hetgeen ons wel het meest getroffen heeft, is de wijze, waarop zij hun sobere existentie schilderen, is de tevredenheid, het volkomen en zonder enige ongunstige reactie aanvaarden van wat de nieuwe entourage aan niet steeds gemakkelijke eisen van adop tic stelt. --- Is Friesland een lastpost voor het Rijk? Rapport van striidboun „ „Is Friesland armlastig?" „Is het, om te kunnen leven, aangewezen op Holland?" Deze en soortgelijke vragen henben bij de oprichting van it Striidboun „Fryslân Frij" er toe geleid, een poging te wagen om met cijfers de economische onafhankelijkheid van Friesland vast te stellen. Deze bond heeft thans een uitvoerig rapport doen samenstellen. Een commissie, die ingesteld werd om deze kwestie te onderzoeken, is uitgegaan van een tweetal vragen, nl. „Is Friesland een lastpost voor het Rijk ot zou het zichzelf kunnen bedruipen?" en „In hoeverre is Friesland afhankelijk Van de Rijks-bijdragen?" Men is het onderzoek, waarvan In het rapport de voorlopige resultaten zijn bij eengebracht, begonnen met vast te stei len, hoe de volkswelvaart in Fnesland tot dusver vergeleken met die_ van an dere provincies" is geweest Men.heeft nagegaan, in hoeverre het.bereiKte vei zorgingspeil, als uit eigen Pr°duc"e jerkregen, mocht worden beschouwd en m hoeverre dit het gevolg was van,. bijdragen tot de Friese welvaart, die nei resultaat waren van betalingsverkeer met personen of instellingen buiten Friesland, waaronder het Rijk. Men verklaart in het rapport, voor de moeilijkheid te hebben gestaan, dat het economisch leven in sterke mate is verstoord geweest en zich nog niet geheel hiervan heeft hersteld. De cijfers, welke men in het rapport heeft opgenomen, zullen daarom geen van alle zonder meer °P de huidige situatie of op een toekomstige kunnen worden toegepast. Men meent echter aan te mogen nemen, dat het aandeel van het Friese volksinko-2n in het nationale, thans ongeveer met dat van voor Friesland gunstige jaren overeenstemmen zal en ongeveer 4.1 pet. .Fryslân Frij" verschenen bedraaet Voor 19.38 zou de bijdrage van het Riik tot de Friese welvaart volgens dl becijferingen 0.2387 pet. van het nattonafefnkonfen.of 6 pet. van het Friese volksinkomen zijn geweest en zou l iies land voor 94 pet. zichzelf bedropen hebben. „ , , Welke verhouding er in 1»« b«f nd tussen de belastingopbrengst van J" 1./öö min en het nationale inkomen, is niet bekend omdat de grootte van het natio„£ inkomen voo? 1943 niet berekend is Het Centraal Bureau voor de State tiek schat echter voor het jaar 1947 het aandeel der belastingen op ongeveer 32 indien nu wordt verondersteld dat de verhouding van het aandeel, dat Fries land in de staatsinkomsten en staatsuit «aven to v. de aandelen, die de andere frovfnciën hebben, op den duur dezexfde zal ziin als in 1943 en tevens, dat de be lasüngen 32 pet. van het nationale inkomen lullen bedragen, dan zou de last die de provincie Friesland oplegt aan t Rijk, voorlopig op ongeveer 1.3 P«. v<" 32 pet. is ongeveer 0.416 pet. van hetna tionale inkomen, kunnen worden gestem En wanneer deze steun th*ns voor Fries land wee zou vallen, zou het totale FriefvoSkomen, dat in het rapport op 41 pet. van het nationale inkomen werd gesteld, met ruim 10 pet. van het werkelijke Friese volksinkomen worden ger YUanedde omvang van de invloed die A M-relii ke inkomstenvermindering een ,n «ft op de levensomstandigheden van-, nrnvincie hebben zou, kan men inv,de „P denkbeeld vormen wanneer men zlC,h el? dat het inkomstenverschil tusbedenkt, dat n hgt diepteJaar sen het toW?aj d ongeveer 20 pet. be-1934 voor ë inkomenspeil droeg eT?enS en Friesland in 1938 ontussen Drent- ___ geveer 13 a " >• --- Volledige aanpassing. In Leeuwarden maakten wij kennis met een echtpaar uit Depok, een gezin met zeven kinderen. Het oudste meisje is leerlingwerpleegster in het gemeenteziekenhuis en de anderen gaan naar de lagere school of H.B.S. „Geen heimwee naar het warme Indië?" vroegen wij aan de heer des huizes. Neen, mijnheer", luidde het antwoord, „mijn vrouw en kinderen voelen zich hier thuis." Volgde het verhaal van de misere ondervonden in het lsfnd van herkomst. „Ik zelf wil wel voor een jaar of twee terug, maar enkel om het volle pensioen te verdienen. En dan weer terug naar Leeuwarden", zo voegde onze gastheer er aan °Daar is die vriendelijke familie H. in Hardegarijp. Man, vrouw en zoveel kinderen De laatsten zagen wij spelen met de blonde Friese kindertjes als hartelijke kameraden. Vader en moeder vertelden ons het in alle opzichten naar hun zin te hebben. Mevrouw maakt echter de kleine restrictie, dat het in het hoge Noorden zo koud is en daaraan mpet zij nog even wennen. „Maar voor het overige, mijnheer, kunnen wij het hier best Vl"En.n'hoe vindt U de Friezen?" vroegen W„ïn één woord prachtmensen, vriendelijk en hulpvaardig." En zo ongeveer hebben wij het overal gezien en gehoord, in geheel Friesland, in Harlingen, Franeker, Dronrijp, Bolsward, Heerenveen en Dokkum. --- Lof voor de Friezen. Het laat. zich verstaan, dat de gasten uit het verre Indonesië zich in de meest loffelijke bewoordingen uitlaten over de ruime mate van gastvrijheid, die zij van de Friezen ontvangen. Een gastvrijheid, die zo ver gaat, dat zij geheel opgenomen zijn in de Friese gemeenschap. En wat zegt U van die rijke boer, die de kosten van de opvoeding van een zoon van de bij hem inwonende Indische weduwe, die haar man heeft zien kruisigen door de extremisten in Midden-Java, geheel voor zijn rekening heeft genomen? Wij hebben het zo vele malen kunnen zien, de uitstekende omgang tussen de Indische kinderen en hun Friese vriendjes en vriendinnetjes, wij zijn enige maien getuige geweest van de vriendelijke belangstelling, die van de zijde der blonde inheemsen werd betoond aan de donkere uitlanders. De Friezen zijn wat stug en misschien ook een ietsje nors. Moeilijk toegankelijk zegt men vaak' van hen. Maar als men eenmaal hun vriendschap en vertrouwen gewonnen heeft,, blijven zij voor immer, mannen en vrouwen, de lieden .waarop men bouwen kan. Zo zeiden ons het de Indische Nederlanders, die wij spraken. Zo denken er precies zo over de achtduizend Indische. Nederlanders, die over de gehele provincie verspreid hier een nieuw stamland hebben gevonden. --- Nieuwe theorie over ontstaan van de aarde Dr Gerard P. Kuiper, een bekend sterrekundige van Nederlandse origine, verbonden aan de universiteit van Chicago, heeft een nieuwe theorie ontwikkeld over het ontstaan van de aarde en andere planeten van ons zonnestelsel. Kuipers theorie komt hierop neer, dat de nlaneten en haar satellieten ontstonden uit gasnevels en stof, welke drie miljard iaar geleden om de zon draaiden. Dit proces duurde vele duizenden jaren. Deze theorie, een van de zes, die sinds de hypothese van de Duitse wijsgeer Immanuel Kant ontwikkeld werden is gehaseerd op mathematisch-natuurkundige gegevens en verbindt voor de eerste maal He hvdrodynamische wetenschap omtrent de rotatie met de astronomische gegevens. --- Auto in gracht, bestuurder bevrijd Door een verkeerde manoeuvre bij het starten reed een 33-jarige Amsterdamse vertegenwoordiger met zijn wagen de Keizersgracht in. Een schipper, die het ongeluk zag gebeuren, sprong bekleed te water en slaagde er in de vertegenwoordiger door het raampje in de deur achter de chauffeursplaats uit de auto te halen. — De „Vergeet hen nief'-postzegels. De opbrengst, boven de frankeerwaarde, van rie z£ Vergeet hen nief'-postzegels bedrnee rûim f 160.000, een bedrag, dat ten p-neHe komt, aan het Nederlandse Rode Kruis de Niwin en de Stichting „Nederland Kelpt Indië". _________ --- Tweehonderd valse briefjes van honderd gulden achterhaald Driehonderd bankbiljetten werden verbrand Ambtenaren van de Centrale ter bestrijding van falsificaten zijn in samenwerking met de gemeentepolitie van verschillende Nederlandse steden en de Belgische politie er in geslaagd om csn bende van valse munters op te rollen. In het geheel zijn thans 15 arrestaties verricht. Deze valse munters hielden zich bezig met de vervaardiging en verspreiding van valse bankbiljetten van honderd gulden. De Nederlandse politie kwam hen op hat spoor, toen in Aken en Dusseldorf valse honderd guldenbiijetten werden gesignaleerd. Een onderzoek wees uit, dat enkele Belgen en Nederlanders deze biljetten hadden verspreid. Bnige tijd later, werd in Den Haag op aanwijzingen van een winkeljuffrouw in een herenmodezaak een Belg aangehouden, die met een vals honderdguldenbiljet zijn inkopen probeerde te bstalen. Hij had reeds ook te Utrecht valse bankbiljetten in omloop gebracht en de politie wist zijn handlanger, ook een Belg te arresteren. Van deze tweede Belg Ä het spoor naar een k-miseer De K. Het onderzoek wees uit, dat deze man bij een drukker in Luik had ge woond Tijdens een huiszoeking bij deze drukker werden toen de cliche's gevonden en ook de apparaten, waarmee de bilietten werden vervaardigd. Briefjes van honderd gulden werden bij de drukker niet gevonden, wel een grote hoop as- toen de man bemerkt had, dat de politie hem op het spoor was, had hij de aanwezige voorraad valse bandbiljetten, 300 stuks, verbrand. De valse munters hebben ruim 200 va'se bankbiljetten verspreid. Al deze bilietten zijn door. de politie gevonden en inbeslag genomen. De biljetten waren goed nagemaakt. --- Koninklijk bezoek aan Amsterdam Het bezoek van H.M. de Koningin Juliana en Z.K.H. Prins Berhard aan Amsterdam, dat wegens ongesteldheid van de Prins moest worden uitgesteld zal thans plaatsvinden op Woensdag 28 October a.s. , O a zal een bezoek aan een ambachtsschóol en het burgerweeshuis worden gebracht. --- De „stamverwanten”. De Commissaris van de Koningin van Friesland riep op zekere dag de burgemeester van alle Friese gemeenten bij elkaar en legde hun uiteen de nood en de ellende van de duizenden „stamverwanten' uit Indonesië. ..Hier moet geholpen worden", zei de heer.UnEt Homan. Er werd geen vergeefs beroep op de gastvr heid van de g»«ns'ui,„Vaak.n U de «>™£'™ s Jg die stoere Noordelingen, wier land zien zo wijd heeft geopend voor de uitgeweken Indische Nederlanders. . Hulde aan Friesland en de iriezen. --- —- Politie deed inval in speelhol. In de nacht van 17 op 18 October heeft de politie te Amsterdam een inval gedaan in een perceel in de Vijzelstraat te Amsterdam? waar om geld gespee U werd. Er werd geklaverjast met een inzet van f 25 Mengnam het speelmateriaal en een bedrag van f 3000 in beslag. --- Het vreemdelingenverkeer Maar over iets anders wilde de burgemeester wel graag eens %oreken; n.l. over zijn gemeente, die hem blijkbaar lief is g_worden. We vernamen dan, dat Hindeloopen behalve van binnenlanders, ook regelmatig bezoek van buitenlanders ontvangt, w.o. ook buitenlandse studenten. Dit jaar werd Hindeloopen nog door personen van 41 nationaliteiten bezocht. Dat wijst, op een voor deze plaats, ruime bekendheid. Oud-Hindeloopen en vooral ook de Hidde Nijland-Stichting trekken zeer de aandacht. In het voormalig raadhuis, waarin deze stichting, schenking aan de gemeente van de heer en mevrouw Hidde Nij land- Volker, is gehuisvest, vindt men veel zeer kunstzinnige voorwerpen, oud- Hindelooper klederdrachten, (de destijds zeer zeker pronkzieke Hindelooper vrouwen wisten zich fraai en met goede stijl te kleden), een oud-Hindelooper kamer, met veel blauw porselein en aardewerk, tegels met bijbelse voorstellingen en een fraaie eikenhouten betimmering, alsmede mooi beschilderde meubels. • Dit museum werd deze zomer, dat is gedurende drie â vier maanden, door meer dan 7000 personen bezocht, terwijl het bezoek in het vorig jaar nog geen 5000 personen, toch ook een flink aantal, bedroeg. En wat deze bezoeken vooral voor de plaats en de bevolking doet innemen, dat is, dat men hen zeer ongedwongen hun gang laat gaan, zonder zich op te dringen. Het is jammer dat er in dit stadje geen flinke gelegenheid is om te logeren. De bezoeken worden daardoor allemaal ééndaagsgasten en dat zou anders kunnen worden, wanneer hier een goed hotelrestaurant of een jeugdherberg werd geëxploiteerd. Wel is er ook bij de badinrichting een restaurant, waar men netjes en billijk wordt bediend, maar er is geen logies. Het zacht afglooiend strand verstrekt daar een zeer veilige gelegenheid, vooral voor kinderen, om te baden. Voorts kan men vanuit Hindeloopen per zeilboot een tochtje op het IJselmeer maken; er is een geschikte haven. --- Herkeuring van vóór 14 Mei 1940 afgekeurden ingang van 26 October a.s. zal worden opgericht de tijdelijke indelingsraad, genaamd „Tijdelijke indelingsraad 's-Gravenhage 2". Deze raad wordt ge vestigd in de Riowstraat 142 te s-Gravenhage. Bij de op te richten tijdelijke raad zullen zoals bekend is, worden herkeurd de vóór 14 Mei 1940 voor de militaire dienst afgekeurde personen, voor zover deze personen nog geen 45 jaar oud zijn en herkeuring ten aanzien van personeelsbehoefte noodzakelijk is (wet van 29 Juli 1949). Voorshands zal deze keuring zich beperken tot afgekeurde ingeschrevenen die arts of tandarts zijn. --- Ungelikense Lûden It gyng oer de dévalúaesje en Jippe sei op syn bar, dat de dévalúaesje by him neat oars wie as in sprong yn 'e tsjusternis, wylst Hoatse de sitewaesje wer oars neamde, dy hie praet oer: „in bidriichlike kwael mei in asparine foar de pine". Pibe, dy't it hwat loftiger opnaem, sei: „it is in spultsje fan „gewogen en te licht- bevonden", mar Hindrik woe yn dit gefal mear de earnstige kant op en sei: „alles is kwesje fan oanpassen en wennen" en wie de spreuk tagedien fan: --- „Hurde stien, dy slipet izer; Hurde slaggen meitsje wizer”. Hy woe mar sizze: It kin safolle skele Hwannear men sizzé kin: „Ik wit fan hurde slaggen; Ik kin der aerdich tsjin." Dêr jowt men mei to kennen: „Ik wit fan libbensmoed, — Ik bin yn 't sâlt bibiten, — Ik wit fan goed en tsjoed." O ja, de libbensskoalle Lit folie bylden sjen, Dat skea en skande folget Foar 't slim forwende bern. It biet mei ús as minsken Lyk as it beamte yn 'tfjild, Dat op syn tiid de gisel Fan hurde stoarmen fielt. De stoarmwyn hie it twyehje Faeks yn it ier bistean Al meijown: „dou moatst' bûgje En oars silst' ûndergean!" En sjoch, ditselde beamke, Koe 't sprekke fierdersoan — 't Soe sizze: ~'kwit fan hurdzjen; En ik bin net bidoarn!" Nou .stick datselde beamke Syn krunen fier omheech, En treauwen wylde stoarmen Him net forwend omleech. Sa jowt it byld fan 't beamke De les vs foar en nei: J Oan bûgjen wend to wezen Bringt.letter foardiel mei! RINTSJE KLAZES. --- Coöperatief mechanisch melken III. Het personeel Bij het gebruik van een melkmachme worden aan het bedienend personeel hoge eisen gesteld, gemiddeld hoger dan bij het handmelken. Een machinemelker moet over een langdurige ervaring en veel routine beschikken, om maximale resultaten met de machine te kunnen behalen. Vast personeel dat niet anders doet dan machinaal melken, wordt na verloop van tijd specialist in dit vak. Dit komt zowel de kwaliteit als de kwantiteit van het product ten goede. In Aduard hadden de drie melkers in het eerste jaar meer moeite om 95 koeien te melken dan in het tweede jaar 130. Dit brengt weer mee, dat men deze mensen maar niet op ieder willekeurig ogenblik door andere kan laten vervangen. Bij deze coöperatieve werkwijze moet de verhouding tussen werkgev en -nemer dan ook in een jaarcontract worden vastgelegd. Voor tussentijdse contractbreuk ds echter weinig aanleiding, omdat de werknemers als melk-specialisten boven de algemeen-geldende loonnormen worden betaald. De geestelijke zowel als lichamelijke geschiktheid van dit personeel is belangrijk voo;- het goed functioneren van deze cooperaties. Selectie zal moeten worden toegepast, om tot betere resultaten te komen. Naast practische zullen de melkers ook theoretische scholing moeten genieten. Het bezwaar van het 's morgens vroeg (4 uur) beginnen is voor werkers op het platteland niet onoverkomelijk: In de praktijk zijn daarmede geen moeilijkheden ondervonden. Het hebben van een vrije dag van 8 tot 15 uur kan zelfs zijn bekoring hebben voor een werknemer, die voor zichzelf een kippen- of ander soortgelijk bedrijfje wil exploiteren. In ieder geval blijkt, dat de coöperatieve melkerijen meer de belangstelling van de daarvoor geschikte we»knemers beginnen te trekken, zodat de personeelsfactor bij een verder ontwikkeling geen moeilijkheden zal opleveren. --- De toegepaste arbeidsmethode Bij de gecombineerde jeep-melkerij kan verschillend worden gewerkf. In Aduard werkt men bv. met 3, in Visvliet met 2 man. Drie mannen kunnen in dezelfde tijd meer koeien melken dan twee. Wanneer drie mannen in Aduard 130 koeien melken, kunnen twee in Visvliet hoogstens tot 90 komen Bij proefnemingen is gebleken, dat de motor van de jeep, stationair draaiend, een vacuüm kan opwekken van 35 cm. kwikdruk, geschikt om 6 koeien tegelijk te melken. Melkt men maar vier tegelijk, dan betekent dit, dat per koe meer benzine wordt verbruikt en ook de afschrijving meer drukt. De meest economische werkwijze tot op helen is daarom 6 koeien tegelijk te melken met drie man personeel. Twee man kunnen niet 6 apparaten bedienen of men moet het namelken met de hand practisch achterwege laten. Ook wanneer met de machine wordt nagemolken hebben twee man met vier apparaten de handen vol. Verder is het belangrijk hoe de melkers het werk verdelen. In Aduard' werkt men aldus : Eén man zorgt voor de voorbehandeling van de uiers, sluit de apparaten aan, ledigt de melkpotten enz. De chef-melker controleert de machines (vacuüm, pulsator, tepelhouder) en zorgt voor tijdige afsluiting van de kwartieren, terwijl de derde man, die eerst de koeien vastzet, als namelker fungeer. In Visvliet werkt iedere melker zelfstandig met twee apparaten en verzorgt dus de voorbehandeling, controleert de apparaten en melkt zijn eiger koeien na. In de praktij!' zal nog moeten blijken, welke methode op de duur te prefereren valt. --- De arbeidsspreiding Het is een bezwaar dat het overgrote deel van het vee in het voorjaar afkalft en in Mei en Juni een maximum aantal koeien moet worden gemolken. De maand Mei is toch al de moeilijkste door de ovrgang van de stal naar de weide, waarbij koeien en melkers eerst moeten wennen. Hierdoor alleen al moet per boerderij 10-15 minuten langer worden gewerkt. De arbeidstijden in die maand zijn daardoor lang, waar echter weer een zeer korte arbeidsduur in Januari, Februari en de eerste helft van Maart tegenover staat. In de maand Mei en begin Juni werken de melkers feitelijk overbelast en in Januari, Februari en Maart onderbelast. Economisch is dit onjuist, evenals dit in de zuivelindustrie het geval is met een verhouding tussen zomer- en wintermeik van 4 : 1. Bij de coöperatieve melkerij kan aan het bezwaar van de overgang van de stal naar de weide tegemoet worden gekomen door een goede samenwerking der deelnemende boeren, waarbij men overeenkomt, dat alle koeion niet op dezelfde dag in de weide worden gebracht, doch met een tijdspeling er tussen. In October kan men moeilijkheden voorkomen als de boeren zorgen dat de koeien in de laatste weken voor het opstallen, dicht bij huis weiden en de dieren eventu?el 's nachts binnen halen, zodat op stal kan worden gemolken. Verder moet het personeel zich aan dezelfde arbeidstijdregeling onderwerpen als in de zuivelfabrieken. Het totaal van 2500 arbeidsuren dat daar geldt wordt hier zeker niet overschreden. --- Olie is niet de welvaartsbron van Hindeloopen, maar vreemdelingenverkeer Ons bezoek aan het oude stedeke Hindeloopen hield eigenlijk verband met een courantenbericht, dat er in die omgeving naar olie werd geboord. Daar wilden we wel eens wat meer van weten, want in gedachten zagen we, toen we deze plaats naderden, de boortorens al in deze omgeving verrijzen, het stadje zich reeds uitbreiden tot een stad van meer dan gewone betekenis, aanleg van moderne verkeerswegen, de bouw van tal van nieuwe woningen, grotere en kleinere, zulks in verband met de aanwas van de als gevolg van de vestiging van ingenieurs, opzichters, administrateurs en arbeiders. Naast de oliebronnen, zou er dan ook nog een nieuwsbron kunnen worden aangeboord en dat was voor ons eigenlijk het hoofddoel; het werd een teleurstelling. Toen we ons bij de burgemeester vervoegden, om informaties omtrent de oliewinning te verkrijgen, bleek het, dat hem omtrent het een en ander niets bekend ,was. En daarmee was, wat de oliewinning betrof, dat punt behandeld. --- Het een en ander over Oud-Hindeloopen. Hindeloopen is doorsneden met veej grachten en vaarten en dat heeft wel eens de naam van Fries Venetië bezorgd. Overigens is het stadje nogal dicht bebouwd en de huizen zijn er over 't algemeen nogal oud. Hier zijn gelukkig nog heel wat oude geveltjes bewaard gebleven. Vroeger bestond een Hindelooper woning gewoonlijk uit een voor- en achterkamer; de eerste heette het binnenhuis en de laatste het buitenhuis. Meestal stond er dan achter het huis, in de bleek of aan de vaart, nog een bijhuisje, dat „lyts"-huis werd genoemd. In de achterkamer, welke de gehelp breedte van het huis besloeg, was die pronkkamer, waartoe een gang vanaf de voordeur, toegang gaf. In deze kamer werden de mooiste meubelen en de i fraaiste eigendommen van de bewoners tentoongesteld. Voorschrift was echter, dat het authentieke Hindelooper voorwerpen moesten zijn. Voorts vond men in deze kamer veel sieraden, als porseleinen schalen, geweven stoffen, lijfssieraden en snuisterijen. De voor- en achtergevel van de Hindelooper huizen waren van rode metselsteen. In het bovenste gedeelte was een eigenaardige versiering aangebracht, door twee .rechte randen van gekleurde metselsteen, geel en rood, welke ook om âh bovenste gedeelten van de deuren en ramen waren aangebracht en h?t huis- een sierlijk aanzien gaven. Het spreekt echter vanzelf dat in de loop der tijden ook hier het een en ander veranderde. De Hindelooper kleding b.v. wordt nu nog alleen maar door enkele dames op hoogtij-dagen gedragen»; het is een gelegenheidsdracht geworden. De nieuwe woningbouw geeft aan het stadje ook een ander aanzien. Oude woningen, die eigenlijk niet meer bewoonbaar zijn, worden afgebroken en daarvoor in de plaats worden er, voor zov»el aft dat thans mogelijk is, nieuwe gebouwd. Bij' de fraaie kerk, waar voorheen het z.g. „spinhuis" stond, zijn het vorig jaar tien nieuwe woningen gebouwd. De openbare school is verbouwd en in verband hiermede kon de straat worden doorgetrokken. De bevolking bestaat in hoofdzaak uMj veehouders, boerenarbeiders, vissers ejü winkeliers, terwijl er voorts een vrij bs» langrijke meubelindustrie is van oud* Hindelooper meubelen. Een dezer fabrikanten heeft een verkoophuis in Den Haag gevestigd. --- Tegen „Hakkie” Holdert 12 jaar geëist Het Amsterdams B.G. heeft het proces voortgezet tegen de voormalige directeur van „De Telegraaf", de 42-jarige „Hakkie" Holdert, die sedert 1932 bij de N.S.B, was aangesloten. De advocaat-fiscaal eiste twaalf jaar gevangenisstraf met ontzetting voor het leven uit alle rechten. --- Spreiding der lactatie-perioden Een betere spreiding van de lactatieperioden zou het probleem der arbeidsspreiding veel gemakkelijker maken. Wanneer de kalftijden regelmatig over het jaar waren verdeeld, zou het maximum van het aantal gemolken dieren belangrijk hoger gesteld kun. nen worden. Als steeds één zesde der koeien droog zou staan en vijfzesde zou moeten worden gemolken, dan zouden met één installatie in een jaar vergelijkenderwijs zesvijfde maal 13 of 156 koeien gemolken kunnen worden. ---