ENGLISK LADY wishes to give conversatlonlessons in Leeuwarden. Apply Boekh. R. v. d. VELDE, Leeuwarden. Ä Staat ter dek king een volbloed Stamboekbeer bfl L. HÜIZIKGA, (Kromhoek), % Siegerswoude. --- Heerenv. Wijkverpleging Buitengewone Ledenvergadering DONDERDAG 1 Nov.'23 8 nor, Lunchroom Kuiper, Dracht Agenda: Vooniening vacature mr. C. L. GRATAMA. -asËüëtZ. ö! BOER JH|mh BTRA te Korte- O 3r «waag is houder taASBÉ? van een Beer. Dekgeld t 1.50 --- Bij JAN B°°? vxJfif te Tjjnje Warre* tpringboh zonder horeö* Dekgeld 50 cent a cont»l1,, Heeren Geitenfokker* nx, Staan ter gereed tweern*» ïorens. Dekgeld 40 een» m »ntant. Adres: DOUW* 7. d. MEER. Houder: * üLOOTEGRAAF, 6u»n»cc Heide). , --- N.V. Metaaiwarenfabriek „tsala" V Veenweg No. 69 - Deventer jj Speoiâ'ltelt In VERLICHÏINQSARTIKELEN 8 EIECÏRISCH, GAS EN PETROLEUM n MONSTERKAM ER met de meest uitgebreide collecte V ornamenten in ieder genre, ook voor pariiouliere"' geopend iederen werkdag vin 9—12 en ran lVi—^'* if p I uur, des Zaterdag» van 9—12 uur. De verkoop geschiedt uitsluitend via Installateur*a _% ▲ - Vertegonw. voor Friesland* I nNktf Icr^ Vteserstraat 48 te emliuM GROOTE REGLAMI-WEBK ___m__M«-.sss»»gs»ss-«-»««_M Gedurende de kermis houden wij een GROOTE RECLAME-VERKOOP waarvan iedere kermisbezoeker weer kan profiteeren ■___________S___-_____»J___r-*_-M_M»-__-_______W_________M^ B___Witss»s_W«Wlß»M_W________M_lll______M ■S»«SSSS"«SS«SBSSSSS»SS«*___WSBS__SB__»B»IS«________«_^^ EMMERS prima ia alle maten 38 cM. MATTEN. MATTEN. Nok groots sor(ieta doQ van 75 thans 50 et. kering; in 9, 12, 16, 18, 20, 22 tla... Keukenmat 97 et. - 16 els datnask EMAILLB EMMERS 28 cM. van f 1,25 vanaf f 4.55' thans 95 et. Ordinaire kwal. 48 et. , _..„„__„„„ , . ."T m_-mm_m_-_-_w-mmm_-_-_-_M-_-mm In TAFELZEILEN iets geheel nieuws Zwaar vertinde VLEDERMÜIS STORM- Tafelnü per ei .. , . 60 cts^ LANTAARN f 1.30. let» dof (goed KACHELZEILEN «ware. . 65 ets. brandend) 35 et. - Vierkante en Scha- —*** duwlooie lantaarns. TDRFBAKKES .... f 2-45^ ITI | STALSCHOPPEN TEGELPLATEN vanaf .. f 1.90 BATSEN 30 et. 35 4S « t ■ -*- |°Ji « *n 3:> «• EmaiL Waschblik THEEBLAD OPRUIMING Harmonica- en Kippengaas so cte- 75 et». Asphalt per rol f 1-70. , _ ne PETROLEOMSTEL 1 vlams f 2-3^, KOEDEKKEN vanaf 69 et LAMPJES | Dan kop en icboï 300 doifln HOORNTOUWEN. Eitra 29 ets. | slechts 20 cts^ goedkoop per dorijn. THEESERVIES . . i 4^55^ Goodkoope WATERKETELS. - Neemt ZAKKETELS merk B. K. (Het Keteitj»)-_______ Speciale afdeeling goedkoop KINDERSPEELGOED. - - " w,_cr„s,»t .«t. I STALEN KOEKPAN I NEST SCHALEN t,s WASCHSTEL f 2.68 30 eM. 36 ets. | 6 dl, gebl. rand _fjg^ MI. «udolphyi Zonen, '8? Borreß --- TWEEDE KAMER. DE VLOOTWET. De heer NOLENB (r.k.) die In April 1522 slch voor uitstel van de Vlootwet verklaarde, «el thans, dat hij daarmee allerminst bedoelde de»e we* op de lange baan te schuiven. Nu maakt men de opanerldngi MJ de verkiezingen la niet over de Vlootwet gesproken. Doch. hoefde daarover te worden gesproken! En heeft de linkerzijde er ever gesproken! Niets sou spr. aangenamer zijn Oan besnoeiing op militaire uitgaven, doch beneden het noodzakelijke mag men nu eenmaal niet gaan. De regeering verdient er hulde voor, dat zij, eenmaal overtuigd van de noodzakelijkheid, haar plannen heeft doorgezet De atmosfeer na den oorlog maakt die taak niet licht. Men verafsahuwt den oorlog onder den Indruk van de jongste gebeurtenissen. Het verstand most eohter beletten, dat uit afschuw voor den oorlog het land weerloos wordt gemaakt en bulten •taat wordt gesteld, zijn internationale verplichtingen na te komen. De omstandigheden maken de behandeling van het onderhavige wetsontwerp ook niet Ment. Nu allerwegen bezuinigd moet worden, la er selfs een schijn van tegenstelling. Men la geneigd de noodzakelijkheid van deze uitgaven uit het oog te .verliezen. Er Is bovendien een atmosfeer van overdrijving om dit wetsontwerp. Het bekende verzoekschrift werd aangeboden met het opschrift; „tegen het voornemen om de uitgaven der vloot met f 800 miliioen uit te breiden!" Dit opschrift had inderdaad heel anders moeten lulden. De heer DUIJMAER VAN TWIST (a.r.) i Dan teekenen zij nietl De heer NO LENS gewaagt verder van de tn de pers en elders gevoerde actie. In werkelijkheid gaat het om niets andera dan bet achterstallige in te halen en te reorganiseeren. Bij verwerping van deze wet «au in het buitenland de Indruk worden gewekt alsof Nederland niets voor het behoud van Indië zou over hebben. Nu het oorlogsgevaar geweken is, hoort men weer: wat kan een legertje ot vlootje als het onze uitrichten tegen een overmacht? Over de waarde van ons leger in de oorlogsjaren kan men twisten, doch dat het leger zooals het was, of geacht werd te «ljn. preventieve diensten heeft bewe■en, moet men erkennen. Spr. gaat de verschillende oategorieën van tegenstanders na. Daaronder «ljn er, die nationaal willen toepassen wat slechte internationaal bereikbaar Is. Verkeeren z'i niet in dwalingen ten aanzien van de vorderingen, die het recht tot dusver gemaakt heeft? Wanneer is het te voorzien, dat het internationale recht ooit die vorderingen «al maken, dat geheel van macht kan worden afgezien? --- In de verhouding van macht tot recht wenscht spr. even nader te treden. De tegenstelling tusschen recht en macht Is niet juist. Spr. meent, dat de heerschappij van het recht «onder macht niet mogelijk is. In de verhoudingen tusschen de staten «uilen machtsmiddelen onmisbaar «ljn om hét recht te handhaven tegenover onwilltgen. Bij het Volkenbondsverdrag is hterti dan ook voorzien. Hoe optimistisch men ook over den Volkenbond mag denken, op «ljn machtsmiddelen kan men sich niet «onder meer verlaten. Zoolang de werkelijkheid nog «oover verwijderd is van het Ideaal, zal iedere staat zelf de maatregeien moeten nemen om c.g. het recht te handhaven Voorshands zal ledere staat moeten beschikken over machtsmiddelen om deze In dienst van het recht te stellen, nationaal of internationaal. De veronderstelling van den heer Van Ravesteyn, dat men van katholieke «ljde tegen den oorlog is, noemt «pr. absoluut juist. Wie Is er In ons land «oo niet tegen den oorlog. Doch gaat het ru aan, daaruit af te leiden, dat men tegen iedere bewapening moet «ijn, met versaking van de internationale pdichten? Het ware doelmatiger indien de heer van Ravesteyn «ljn eigen partljgenooten in andere landen tot ontwapening overhaalde. De Paus heeft meerdere malen zijn stem verheven tegen den oorlog, doch nimmer is aan eenig land eenzijdig de ontwapening voorgehouden. Maar, zegt men, Nederland moet hut voorbeeld geven! Over dit punt bestaat echter ook in den boezem der S.D-A.P. geen eenstemmigheid. De heer Vliegen «egt echter: „iemand moet met de ontwapening beginnen. Waarom zouden wij het niet gijn?" Hier spreekt de heer Vliegen #als een waaghals en niet als een bezadigd man. Hij verklaart wel prijs te stellen op de nationale zelfstandigheid, doch meent tevens, dat wij het risico van de ontwapening maar op ons moeten nemen. Dit Is alles wel een zeer roekeloos begin. Waarom nu evenwel dit vlootplan? Spr. hedht de meeste waarde aan het oordeel der deskundigen, die goed voorgelicht «ijn. Hoe lang moet men «ich nu binden? Dat men zich bindt, Is lnhaerent aan leder plan, zelfs aan een reisplan. Als men zich bindt, zelfs voor zes jaar, dan bindt men zich toch altijd binnen de grenzen van de ontwikkeling van de techniek en van gewijzigde Internationale omstandigheden. Wat nu de onderdeelen van het plan en de daarop geoefende critiek betreft, spr. hoopt, dat de regeering zal tegemoet komen aan gegronde bezwaren of de aangevoerde bezwaren overtuigend «al weerleggen. Spr. hoopt, dat de Kamer geen nationaal-geriskeerde oplossing zal geven aan 't vraagstuk der ontwapening. Zij zal goed doen, door dit wetsontwerp aan te nemen. Spr. althans zou aan verwerping niet willen medewerken en zal vol overtuiging «ljn stem eraan geven. De heer DE BOER (platt.bond) zou het beter gevonden hebben, dat onze regeering gewacht had met deze wet totdat het er met onze financiën wat beter voor zou staan Als de regeering de volkskracht wil bevorderen, moet zij anders te werk gaan. Bovendien «al onze vloot steeds verouderd en nimmer opgewassen zijn tegen de vloten van andere mogendheden. Laat de regeering zich daarom tot het allernoodigst,-beperken. Op ander terrein te meer eer te behalen. Laat zij den opbouw van de mensehelljke moraal en van het Internationale recht bevorderen! Spr. hoopt, dat de regee- Tlng dit wetsontwerp alsnog zal intrekken en «oo niet, dat de Kamer den moed zal hebben het te verwerpen. De heer KUIPER (r.k.) gevoelt veel voor het beginsel der arbitrage en is van oordeel, dat een klein land in deze richting wel wat kan voorgaan hetgeen ook de zienswijze der regeering in November 1918 was. De premier verklaarde toen dat een klein land bij de beperking van de bewapening wel eens kan voorgaan. Dit wetsontwerp gaat echter In tegenovergestelde richting. De eerbiediging van Nederland kunnen en moeten wij zoeken op ander terrein b.v. door ons optreden ter Arbeidsconferentie en tn de Volkenbondsvergadering. Ook de zedelijke eigenschappen van ons volk heliben zijn aanzien verhoogd. Wij zijn het Belgische, het Duitsche, he Oostenrijksche en het Hongaarsche Volk te hulp gekomen en helpen thans ook weer Japan. Voorts Is dit wetsontwerp op eer. aller ongelukkigst oogenblik aan de orde gesteld. Wij staan er slecht voor. Spr. is overtuigd dat ook in ons land de welvaart nog verder zal dalen. Wanneer dan vast staat dat de arbeiders offers zullen moeten brengen, kan spr. niet langer medewerken om de *h«.n« gebruikelijke defensie-uitgaven vast te leggen, nog wel voor 12 Jaren. Als op dit punt geen oplossing is te vinden welke de Staten-Generaal de noodige vrijheid laat, zal spr. móeten besluiten tegen te stemmen. De heer TROELSTRA (s.d.) Een regeering en een parlement, dat zich wil handhaven, zal met de massale gevoelsuitingen van het volk. rekening hebben te houden. De redevoering van den heer Nolens was dan ook kil en koud, dood en dof. Hij hanteerde het praktische argument der noodzakelijkheid Doch ook sociaïe voorziening te noodzake- HJk. De heer Noleus haeft gewaagd van de rede van spr.'e vriend Vliegen, die meende dat wij het rLslco der ontwapening maar moeten dragen. Daartegenover mf r]; t op, dat dit risico :iiet grooter is dan hel rtsicf, dat wij niet deze Vlootv, Spr. gaat tem.- ; waarop bij tot de overtuiging kwam, .lat nooit meer iets besteed mocht worden wape >t voor h i de neutraliteit. Het was in 1917 to. ;r van Duitsche zijde dn.iede. verzekerde men spr. van gezaghebbende zijde, dat onze jongens het misschien twee dagen konden uithouden, doch doen konden zij niets, want zij beschikten niet over het noodige geschut. Spr. komt op tegen de noodlottige Illusie, die door 't „militarisme op een koopje" wordt gekweekt, 't Is volksverleldlng, dat wij daarmede in geval van oorlog wat van beteekenis kunnen uitrichten. Daaraan kan spr. als fatsoenlijk man niet mee doen. De heeren Kuiper en Van Schalk wilden niet gebonden zijn met het oog op wijzigingen in de techniek. De oplossing is echter heel eenvoudig: laten de heeren tegen de wet stemmen. Want een Vlootwet bindt uit den aard der zaak. Spr. komt thans tot het beweerde fiasco van den Volkenbond. Aan den eenen kant kan de bolsjewistische, politiek alleen gedijen bij een duffen volksgeest, die wantrouwt In allen vooruitgang, aan den anderen kant Is dat alleen mogelijk In een atmosfeer van wanhoop. Wat de Mnnenlandsche politiek betreft; tegenover geleidelijke ontwapening staat hier de leus van militaire verdediging. Wat te denken van de katholieke partij die na Washington tnedegaat met deze Vlootwet? Dat graat wel degelijk tegen de geleidelijk internationale ontwapening in. Op alles te bezuinigen, maar onze bewapening te versterken, is onnationaal. Op deze klip zei het kabinet moeten stranden, al krijgt het voor deze wet een meerderheid. De constellatie hier is volstrekt niet die daarbuiten, bij ons volk. Dat Is men hier geneigd te vergeten. Het gevolg van deze antl-nationale politiek is een steeds grooter ontreddering van de grootste der regeeringspartijen, een verbreeding van kloof tusschen volk en parlement, steeds grooter discrediteering van het parlementaire stelsel een gevaar voor de democratie. Van deze perspectieven kan alleen fle meer sociaal gezinde groep in de katholieke partij ons ledden. Op haar rust thans 'n groote verantwoordelijkheid. Maar waarom het volk ultgetart en de ambtenaren verbitterd "door zelfs geen uitstel van behandeling van de Vlootwet toe te staan? Waarom Indië nieuwe lasten opgelegd en de eigen bezuinigingspolttiek gesaboteerd? Waarom zelfs de eigen coalitie In gevaar gebracht door een plan dat over 12 jaar loopt? Was het kabinet wellicht het leven tot een last geworden, dat het thans met behulp van een krachtpatser het volk wil wennen aan een fascistisch regeerlngsstelsel? Spr. kan drlt dringen met de Vlootwet niet verklaren. HIJ zoekt naar een verklaring. We beleven zulke raadselen steeds bij militaristische voorstellen. Het la of er krachten boven of bulten de regeering zijn die in deze drijvend werken. Welke «ljn die geheime machten? Zijn ze van politieken of van economlschen aard? Is het den officieren der marine gelukt de protestantsche partijen te bewegen tot een strijd op leven en dood binnen de coalitie voor huc belangen? Of hebben wij te doen met economische machten, In den geest van een bureau van een Ijzerfabrikant dat tevens een bureau was van Onze Vloot? Of stoken hier de vrienden van den heer Colijn den motor van hun eigen belangen met de benzine voor deze vloot? Wat zullen de gevolgen van eventueel© verwerping van deze vlootwet zijn? Bij verwerping zal er tusschen Kamer en volk geen verschil In opinie bestaan. De regeering moet bU verwerping van de Vlootwet maar weten wat zij wil doen. Wij «uilen rustig kunnen afwachten of «ij den minister van marine alleen wil laten vallen, dan wel, dat «Ij geheel wü aftreden. Uit iedere situatie zullen wij echter In het belang van het Nederlandsche volk propaganda maken. Spr. set vervolgens uiteen, dat de positie, die LU en de zijnen bij dit conflict hebben ingenomen, meebrengt, dat zijn partij de verantwoordelijkheid voor een verwerping van het wetsontwerp moet aanvaarden, eventueel door deelneming aan het rcgeerbeleid. Aanneming van deze Vlootwet zal het sein ■Un voor een actie In den lande als men nog celden gezien heeft. De heer FRUYTIBR (r.k.) kan het vlootplan, zooals het hier is voorgesteld, accepteeren, maar de basis, waarop dit thans is opgesteld, noemt hij «eer aanvechtbaar. De heer DECKERS (r.k.). Wat de financieele gevolgen van het plan aangaat, wil spr. de regeering de mogelijkheid doen inzien het financieel perspectief aanzienlijk te verbeteren «onder de weer kracht te schaden. Spr. heeft het oog o-p de personeelsorganisatie. Mevr. BRONSVELD—VITRINGA (r.k.) zal na rijp beraad tegen het ontwerp stemmen. Dit zal zijn in de richting van het ideaal, waarnaar de naar vrede snakkende wereld de armen verlangend uitstrekt. De heer SCHOKKING (c.h.) betwist, dat de opvatting van de Calvinisten zou voortspruiten uit een minachting van den mensch. Dat de mensch een aanbidder van God zal zUn, hoopt spr. Inderdaad, maar mlnaohters van den mensch zijn hU en de zijnen niet. Zeker Is de mensch in zijn natuurlijken staat in de zonde. Maar Juist daarom geldt het: Gij zult niet dooden en heeft de overheid de taak dit te handhaven, als het leven van een volk wordt bedreigd. Spr. heeft eerbied voor het Vredespaleis. Maar wij moeten #den vrede verzekeren. Als spr. een oogenblik kon onderstellen, dat met dit voorstel de oorlog werd beoogd of versterking van den militarlstischen geest, zou mevrouw Bronsveld— Vitringa in ons de scherpste tegenstanders vinden. Maar het te niet om oorlog maar om vrede te doen. De heer KETELAAR (v.d.)( Dat Is altijd gezegd! De heer SCHOKKING: Dat bewijst alleen hoe moeilijk het is, juist te onderscheiden. Dat verklaart ook, waarom zoovelen op het petionnement hebben geteekend. Als het om oorlog was te doen, was het regeringsvoorstel eerst recht verwerpelijk. Want daartoe te dit vlootje niets waard. De heeren Dresselhuys en anderen, die aoo minachtend over dit „vlootje1' spreken, hebben dit inderdaad bevestigd. De geheele wereld trouwens weet, dat Nederland geen oorlog wil. De bewijzen daarvoor zijn hier In Den Haag vlak bij d« hand. ZIJ, die de voorstelling van het tegendeel naar buiten trachten te wekken, doen schade aan onze Internationale positie. De arbltragegedaohte op internatlons.al gebied wint Inderdaad geleidelijk ve'd. Maar ook de Volkenbond sluit in de handhaving zijner besluiten desnoods door machtsmiddelen. Zonder dat sluitstuk op den Volkenbond zal blijken dat de Volkenbond niet datgene zal kunnen effectveeren, wat men van dien Bond verwacht. In elk geval kan niet nu reeds, op grond ven het enkele bestaan van den Bond, tot ontwapening worden overgegaan. De stemming waarin spr. zijn stem aan dit wetsontwerp geeft Is dezelfde als die van den heer Nolens. Indien de regeering dit wetsontwerp handhaaft, vertrouwen wij als Christelijk-Historisehen op de regeering en geven wij haar onzen steun. De heer RUTGERS (a.r.) zal zijn stem uitbrengen vöór dit wetsontwerp, in do volle overtuiging daarmede de zaak des vredee en des rechts te dienen. Het was het verlangen naar het bohoud van den vrede, dat ons in 1914 deed besluiten onze weermaoht te moblllseeren. Het zoeken naar andere verklaringen voor het onderhavige wetsontwerp, verklaringen buiten het wetsontwerp om, heeft geen schijn of schaduw van recht. Spr. ziet hierin alleen een strevesi om ongnnstige motieven te onderstellen bij de politieke tegenstanders, een staatkunde, die inzonderheid aan de S.D.A P. niet vreemd is, doch niet in deze vergaderzaal thuis behoort. Aanneming van de Vlootwet op dit oogenblik acht spr. in 's lands belang. Het petltionnement kan hierbij weinig invloed op ons hebben. De vergelijking met het petltionnement van 1878 moet spr. om drie redenen wraken. In de eerßte plaats is het petltionnement van 1878 bezegeld' door persoonlijke offers van zijn onderteekenaars, in de tweede plaats waren de onderteekenaars van het petltionnement van IS7B eensgezind en werd het Vlootwetpetitionnem. Nt or.derteekend door vogels van " iuimage, en in de derde ging het Lij het petltionnement van om een hoog beginsel en is bij bnt ■nnement Vlootwet met het n de enrfortecUenaren rkt. (v.d.). Speelde brj het Si i £e 0v,.; ging dat men dubbel moest betalen aan geen rol? Was dat geen financieele over- weging? De heer RUTGERS «egt aan 't slot van «ijn rede: Ook ik ben voor den Volkenbond en hunker naar vrede. Maar de vrede up aarde komt In deze bedeeling niet, ook niet door den Volkenbond, doch slechts door de wederkomst van Christin die Gods rijk op aarde «al vestigen. Mej. FRIDA KATZ (c.h.) vraagt waar de schakel la tusschen het vredestdeaal der vrouwen en het moeten «temmen tegen deze Vlootwet. Heeft het vrouwelijk sentiment hier wellicht parten gespeeld? (Rumoer). Spr. Is van oordeel, dat de heer Nolens over de rechtskweetle het zijne heeft gezegd en spr. sluit «lch hierbij aan. De heer WIJNKOOP (comm.): Dat Is wel het toppunt Spr. «egt dat uit de rede van mej. Kat» weer de oud-testamentische, Calvinistische geest heeft gesproken. De hoofdkracht die deze wet slecht is Engeland. Spr. betoogt verder, dat de Kon. Ned. Hoogovens en Staalfabrieken groot belang hebben bij de doorzetting van deze wet op dit oogenblk. Ook de olie is hier een drijfkracht Dit is niet gericht tegen den heer Colijn. Indien deze niet in de olie waa, «on een ander het «ljn. (Gelach). \ De volkenbond is niets. Maar als wij den vrede willen, moeten wij geen oorlogsuitgaven doen. Sowjet-Rusland, met «ljn meer dan 100 miliioen inwoners, heeft een leger ran (00,000 man. En dan bedenke men aan hoeveel aanvallen dat land blootstaat. Te Genua heeft de Bow- Jet-Republlek reeds alle mogelijke stappen gedaan om tot ontwapening te komen. Spr. gelooft echter niet in ontwapening, voordat het kapitalisme ontwapend Is. Spr. gelooft niet dat deze Vlootwet «al worden verworpen. Ter handhaving van den bestaanden maatschappljvorm gaan de heerschende machten In de katholieke kerk met den heer Colijn samen, sooals zij liet wellicht later met den heer Troelstra «uilen doen. (Gelach bij de sociaal-democraten.) Spr. acht het een schande, het volk te bedriegen door te beweren, dat ons lets «ou kunnen uitrichten. Wat leeft België met den oorlog bereikt? Zijn „zelfstandigheid" Is thans een absolute aanfluiting. Had België Duitschland door zijn land laten trekken, dan had het «lch gehandhaafd. De heer DUYS (ad.) t In den oorlog ■prak Je precies andersom! De heer WIJNKOOP: Ik heb nooit andersom gesproken. De specialiteiten daarin zijn oan uw kant te vinden! Wat wil de regeering nu met de«e Vlootwet? Het te een vat op een vulkaan! Indonesië te inderdaad een vulkaan. Waarom brengt men dan op dien vulkaan dat vat? Als deze wet wordt aangenomen, moet de agitatie tegen de Vlootwet met grooto kracht worden voortgezet. Spr. doet daarom een beroep op den heer Troelstra om mede te werken tot herstel van de eenheid In de actie. Daartoe moet men niet tegenover elkaar staan als overwinnaar en overwonnene, als meer of minder krachtige. Wij moeten er gezamenlijk voor «orgen, dat deze vloot niet wordt bemand. De heer SCHOUTEN (a.r.) bespreekt den financieelen kant en houdt een pleidooi voor het ontwerp. De Ministers aan het woord, De MINISTER VAN BINNENL. ZAKEN de heer Ruys de Beerenbrouck, «egt, dat hij slechte een enkel woord zal spreken en zich niet zal laten afleiden op zUpaden De regeering bluft er bU, dat overlegging van het advies van den gouverneurgeneraal niet zal plaats hebben. De financieele «Ude der zaak Is door den gouv.-generaal niet uit het oog verloren. Niettemin staat de gouv.-generaal op het standpunt, dat wat het zwaarst is, ook het zwaarst moet wegen. Er Is MJ deze vlootwet gezocht naar een vaste lUn. Mocht «e verworpen worden, dan lullen we den chaotlsohen toestand blijven behouden. Mochten zich In de komende Jaren gewichtige omstandigheden voordoen, die wU«lging noodig maken, dan cal de regeering dit niet nalaten. Wat de consequenties van verwerping van het wetsontwerp betreft, verwijst spr. naar den brief, door de minister» van marine, financiën en van koloniën aan de Kamer gericht. Mocht de beteekenis van dien brief niet voldoende duidelijk «ljn, dan wil spr. nog wel verklaren dat het geheele kabinet van oordeel Is, dat bIJ afstemming van dit wetsontwerpde leden van 't kabinet niet langer de verantwoord elUkh«ld voor 's lands zaken kunnen dragen. (Geroep: Stemmen). De MINISTER VAN MARINE, de heer Westerveld. beantwoordt veraohillende sprekers. Dat de Vlootwet aanleiding tot oorlog «ou kunnen geven, bestrijdt Spr. Dat «ou alleen het geval zijn, wanneer de versterkingen werden aangelegd met agressieve bedoelingen. Men heeft de regeering verweten geen klaren wijn te schenken. Spr. echter heeft uit dit ontwerp "nooit kunnen lezen, dat men zich langer dan «ca Jaar bond. Ds mededeelingen der regeering hadden alleen de strekking, dat de vloot, wil «U geiheel Indië beveiligen, de sterkte moet hebben, die de interdepartementale commissie als een minimum beschouwt. Onze financieele middelen laten niet toe, dat wij thans reeds dit sterke dak aanbrengen. Daarom nemen wij genoegen met een dak van lichte constructie. (Rumoer). De VOORZITTER: De vorige week hebben wij van een half dak hooren spreken. Thans hooren wij van de r-jgetring, d«H het een heel dak is. (Uitbundig 8 vroolijkheid). De'MINISTER verzekert, nat ook het lichte dak goed in elkaar «it Dit Is trouwens ook de meening van de Vlaotwetoommissie. . Thans de vraag waarom de regeerms nú met dit wetsontwerp komt. Wanneer is daarvoor het psychologische moment wel aanwezi*? Met een beroep op de historie zou spr. kunnen zeggen! op het oogenblik, dat de situatie van 3 Augustus 1914 slch herhaalt. Een regeertng. ui» dit deed, «ou echUr haar plicht verzaken, daar in korten tijd geen vioot rebouwd en bemand kan worden. Daarom is er voor de regeeiirag een ander psychologisch moment. Sinds den Russisoh-Japanschen oorlog te de waarde van oma vloot redatiei verminderd. Ook is er gebrek aan verkenningsvaartuigen, en voorts ontbreken een vlootbasis en een vaste gedragslijn. Er moest dus een harmonisch verband worden geschapen. Daarover heeft de regeerrng de Vlootwetcommissie laten oordcelen en na bestudeering van het rapport van deze commissie achtte zij het „peychologisc" moment" gekomen voor de behandeling van het wetsontwerp. Van een latere inwerkingtreding van de Vlootwet zou zeirs financieel nadeel zijn te wachten, met net oog op de dan langer durende werkloosheid in de scheepsbouwnijverheid. De regeering zou haar verantwoordelijkheid wei zeer iioht tellen indien deze Vlootwet nog langer zou moeten worden uitgesteld. .. K. . ïtoat het oordeel der deskundigen betreft spr. heeft de ervaring opgedaan, dat men' hier de personen, dte in actieven dienst zijn, als het meest ondeskundig neschouwt. (Vele interrupties). De minister leest verder en eindigt siJrbetoog met een technische uiteenzetting. De MINISTER VAN FINANCIëN, de heer Colijn, wil na hetgeen de heeren Rutgers en Schokking gezegd hebben over hst betoog van den heer Van Ravesteyn over den invloed van het Calvinisme op den mensch alleen opmerken, dat bij de Calvinisten de werkelijkheidszin sterk ontwikkeld is. De heer WIJNKOOP (C. P.): Het .materialisme! De MIN. VAN FINANCIëN. De minister va- marine heeft reeds met nadruk uiteengezet, dat dit wetsontwerp niet tot konsekwentle heeft, dat na «es Jaar de tweede helft moet worden gebouwd. Spr. wil hieraan toevoegen, dat Indien hij de «aak ooit andera «ou hebben gezien, hij nimmer achter de groene tafel zou hebben plaatsgenomen. Het «ou trouwens «eer de vraag zijn, of voor zulk een plan dan ooit een minister van financiën zou zijn te vinden. De heer DRESSELHUYS (V.8.): U antilt nooit op de vraag waarom het gaat. De MINISTER: Mijn ambtgenoot van marine heeft reeds uiteengezet, dat in d-^ eersie «es jaar een harmonisch geheel ge bouwd wordt STEMMEN: Weg met de Vlootwetcom missie! De MINISTER: Ook die interruptie is niet op haar plaats, want- de Vlootwetcommissie Is van hetzelfde oordeel. Met de totstandkoming der Vlootwet vóór 1(24 heeft de minister van financiën niets te maken. De beslissing inzake de uitvoering per 1 Januari 1524 is genomen vóór de minister van financiën in het Kabinet trad. (Groot tumult). De beer DUTS: Maar gij hebt uw In vloed laten gelden. De MINISTER: Ik heb tevoren met niemand over de wet gesproken. Maar met volle overtuiging is spr. vóór de Vlootwet. Als mandataris voor de wereld over Indië moeten wij onze taak «oo vervullen, dat daarop geen aanmerkingen lijn te maken. (Applaus en hoongeroep). De MINISTER VAN BUITENL. ZAKEN, de heer Van Karnebeek, wil met een enkel woord opkomen tegen de voorstelling of dit ontwerp zou ingaan tegen het verdrag van Washington. Hebben andere staten het van ons een weermaoht te eischen? «oo vroeg de heer Merchant. Doch deze stekte de zaak verkeerd. Als de regeering van internationale verplichtingen spreekt, dan heeft zij daarbij op het oog den toestand van een land, dat neutraal blijft bij een conflict van oorlogvoerenden. Heeft de heer Marchant bedoeld die verplichting te ontkennen? De neutrale staat moet ■ eventueel met geweld de Inbreuk op zijn grondgebied keeren. De verplichting van de neutralen om den krijg buiten hun gebied te houden, is de logische konsekwentie van de aanspraak, die zij hebben om buiten den krijg te worden gehouden. Naar sprekers meening is de eenige poliöekj die voor Nederland is weggelegd, er een van handhaving van het recht tot in het uiterste. De positie van Nederland zal bij de finale afrekening sterker zijn wanneer het «ljn internationale verplichtingen tot het laatst tot vervult dan als het een houding van passiviteit aaneemt Men te geneigd te zeggen: laat toch eens het voorbeeld gegeven worden! Doch gelooft men In gemoed*, dat indien eén staat het voorbeeld gaf, dit ook »o,u worden nagevolgd T Als men ziet hoe moeilijk het la om tot een aocoord te komen Inzake beperking van bewapening, «al men dan aan Nederland den eisch gaan «tellen van ontwapening? Dat zal men niet in trnst kunnen volhouden. Tot besluit treedt spr. nog In eenige beschouwingen over de conferentie van Washington en betoogt, dat Nederland met dit wetsontwerp volkomen blijft binnen het kader van de nieuwe regeling, die de Volkenbond beslg is voor te bereiden. VOORZITTER stelt voor, heden Vrijdag de eindstemming te houden. De heer DRESSELHUTJS (v.b.). We zullen .dan niet stemmen over de Vlootwet, maar over het behoud der coalitie De maohtskweetie vervangt de rechtskweetle. De heer HUGENHOLTZ (s.d.). WU worden weder gedreven In den wedstrijd der bewapening. Dit te de vloek, dien dit wetsontwerp brengt over het Nederlandsche volk. De VOORZITTER verzoekt den heer Hugenholtz zich te matigen. Het gaat niet aan te zeggen, dat de regeering een vloek brengt over het Nederlandsche volk. Dat kan hij in dit lokaal niet toelaten. De heer HUGENHOLTZ kan deze uitdrukking niet terugnemen. HU gevoelt haar daarvoor te diep. De heer MARCHANT (v.d.) houdt vol, dat deze Vlootwet wordt doorgedreven tegen het advies van den gouverneur-generaal, van den Raad van Indië en van den directeur van financiën. De minister trachtte den Indruk te wekken alsof d« gouverneur-generaal vóór de uitvoering der Vlootwet was. Hiermede te het kantje overschreden. Deze Vlootwet wordt doorgedreven tegen het advies van den gouverneur-generaal In. De heer DUTS: Maar worden wij hier dan voorgelogen? De VOORZITTER roept den heer Duys tot de orde. De heer DUYS: Een van belden moet liegen. Dat staat vast. Do VOORZITTER: Ik ro«p u tot de orde. De heer DUTS: Maar tooh Ie het «00. De heer MARCHANT merkt op, dat de gouverneur-generaal geen verantwoordelijkheid draagt voor de Vlootwet. WU da regeering de wet doordrijven tegen zijn advies in, dan is dat haar zaak. Heden voortzetting der vergadering. --- PERSNIEUWS. De Vlootwet in politiek vaarwater. Naar aanleiding van verschillende beweringen in de pers, dat de heer Ruys, in verband met een mogelijke verwerping van de Vlootwet met hulp van r.-katholieke stemmen, een dreigenden toon zou hebben doen hooren en dat de leiders der antirevolutionaire en christelijk-historische partijen hadden te kennen gegeven, dat de val van het kabinet door de schuld van de Roomschen onvermijdelijk «ou moeten uitloopen op een actie tot ontbinding van de coalitie, schrijft de N. Rt. Ct: „Wij gelooven, dal de zaak van de vloot beter gediend zoude geworden zijn, indien de heer Ruys en de professtantsche coalitie-partijen voorloopig hunne dreigementen nog maar in petto hadden gehouden en afgewacht, welke verrassende resultaten de verdediging van het Vlootontwerp van regeeringszijde op de Roomsche Vlootongeloovigen aou nebben gehad Het zou in het land, ook onder de tegenstanders van de vloot, eene zekere geruststelling gegeven heboen, zoo men bij aanneming van het ontwerp het vertrouwen behouden had, dat ondanks alle verschil van gevoelen de aanneming dan toch in ieder geval berustte op overtuiging omtrent de verdienste van het ontwerp zelf, door de voorstemmers gekoesterd, en niet op politieke overwegingen buiten den inhoud van het ontwerp om. Nu is er, vóórdat nog de minister van marine gelegenheid heeft gehad zijn vlootontwerp te verdedigen, eene met grof geschut bewapende, geheel andere flotille, dan waar het ontwerp betrekking op heeft, in zee gezonden, die bij de stemming voor de minimumvloot van het ontwerp in de plaats zal worden geschoven. Taktisch lijkt ons dit heel onjuist gehandetd. Het had, dunkt ons, aan het inzicht van de Kamer overgelaten kunnen worden, te berekenen wat de gevolgen van eene eventueele verwerping van het ontwerp zouden kunnen zijn. De Kamer eou misschien uit zich zelve ook wel op de gedachte gekomen _ajn, dat sulk een uitslag van de stemming het kabinet niet langs zijn koude kleeren zou afglijden. Niet zoo zeer, omdat de marinepolitiek van dit kabinet zoo standvastig geweest is, t& omdat tot nu toe gebleken was, dat de vloot aan de regeering zoo bij uitstek ter harte ging. Integendeel, op dit punt leek het kabinet vrij onaandoenlijk Het nam even blijmoedig afscheid van zijn eersten minister vnn marine, die wel kruisers wilde bouwen, als het zijn tweeden minister van marine vaarwel zegde, die van kruisers niet wilde weten. Daarna probeerde men het met een bereden minister van marine, vervolgens met een van de posterijen en telegrafie. Er sat niet veel lijn in. Het Kabinet maakte 'n paar jaar geleden haast met de Vlootwet; gaf haar toen weer aan een uitstelmotie van den leider der R.-K. Staatspartij prijs; scheen zelf weifelend te eijn geworden, en verwees het ontwerp opnieuw naar eene commissie; nu is het weer al spoed wat de klok «laat Neen, .waarlijk, aan eene waste lijn tan aanzien van het marinebeieid, eene wel omschreven leidende gedachte, die een vertrouwen in de regeeringspolitiek schept, ais waarop de heer van Weideren Rengers kou willen bouwen, zal het kabinet niet overlijden In zooverre behoefde dus verwerping van het ontwerp voor het Kabinet geen groote gevolgen te hebben. Het zou zich »_n den nieuwen toestand ook wel weer kunnen aanpassen. De moeilijkheid schuilt echter hierin, dat eene beperking van een afwijzend votum tot eene simpele portefeuille-kwestie een oplosbare puzzle zou worden, omdat niemand mfeer zou weten te zeggen, wie van de ministers, die zich over het ontwerp beurtelings warm en koud hebben gemaakt, nu eigenlijk door zulk een votum zou zijn getroffen, die van marine, die van koloniën, die van financiën, of de heer Ruys. Zoodat er wel niets anders zou resten, dan dat het Kabinet in zijn geheel uit elkaar viel en op de nu tweemaal beproefde manier werd.-., gereconstrueerd." Het blad vervolgt: „De leiders van de anti-revolutionalre en christelijk historische partijen hebben de grenzen der politieke betamelijkheid nog wat verder dan de heer Ruys overschreden, door aan hun Roomsche coalitiegenooteo bij voorbaat te doen weten, dat eij Roomsche stemmen tegen het vlootontwerp niet konden dulden, en mitsdien verwerping van het ontwerp met Roomsche hulp als eene prijsgeving van de coalitie «ouden beschouwen. Treedt het Kabinet wegens afstemming van de Vlootwet af, dan sullen de heeren zich er niet meer toe laten vinden, om opnieuw met de Roomsch-Katholieken van wal te steken Hierdoor wordt de zaak er voor de Roomschen niet gemakkelijker op. De minimum-vloot is van stonde aan een politiek wapen geworden. De stem over bet vlootontwerp zal nu onvermijdelijk van allerlei politieke bijoverwegingen worden afhankelijk gemaakt, die geheel buiten de mérites van het ontwerp staan. Wij benijden den heer Bomans niet, wiens oppositie tegen het ontwerp nu plotseling eene veel verdere strekking heeft verkregen, dan hij daarmee kan hebben bedoeld- En deze spreker, die verleden week zóó geërgerd bleek over de wijze, waarop de anü-vlootwetmannen hun propaganda hadden gevoerd, dat bij hem de neiging opkwam vóór het ontwerp te stemmen, zal nu misschien aanleiding vinden, aan zijn geloofsgenooten die vóór de wet willen stemmen, de vraag te stellen, of hun de wijze, waarop nu door de protestantsch-christelijke pro-coalitiemannen de zaak van de vloot wordt behartigd, niet zooveel weenden inboezemt, dat zij geneigd raken tegen te stemmen?" He* Vlootwetdebat — aldus eindigt het blad — dreigt nu geheel in politiek vaarwater to verzeilen, en zoo ton slotte de vloot van het ontwerp in zee gaat, wil het De Standaard wel extra moeilijk vallen nogmaals de „waarheid" omtrent het ontwerp te herhalen. De zegepraal cal geen moreele overoinning kunnen heetea »»• Colijn en de caricatuur. In ons vorig no. maakten wij melding van een driestar in De Standaard, waarin een caricaruur in oei volk ovwr O walgelijk werd genoemd- Uit soos f* tegen een Staatsman di» thans geree] werd zijn plicht jegens land eu vols te' vullen, blijkt wat er schuilt achter de ai tegen de Vlootwet, eindigde het Wed, Het Volk teekeul hier nu bij aan: „Man moet hieruit afleiden, dat ( heer Colijn nog in *t ongewisse verkeei waarom toch tegen hem de volkstol zoozeer woedt, gelijk die mede in °* blaö tot uiting komt , . Het is de afkeer van een demokrau* volk tegen den geweldenaar, die een tiek van buigen of barsten voert, *~°T*!t merken die door de overgroote meert* heid van het volk verfoeid worden- . Dat is „wat er achter zit", wanneer <*> onzerzijds tegen Colijn een felheid «of* aangewend, als sedert Kuyper's da§ ' hier te lande onbekend was. Het is inderdaad volkomen diridwjv Wie zoo hard kaatst, Excellentie ook harde ballen terug verwachten- En het lot van Kuyper kan u \o_*\ wie het bij dat spel ten slotte aflegt m\V --- Hoosere Invoerrechten. Volgens de N. R. C. worden bij de Dij? belasting-administratie sedert eenigen 'T voorbereidende werkzaamheden verrich'" verband met een door de regeering vootrj nomen technische herziening van het tui' van invoerrechten op de basis van een <*T hooging van 6 % tot 8 %. Voor koffie » evenals voor bier en thee een bijzone verhooging in overweging. --- Tóch Edelachtbaar. In den Kerkraadschen gemeenteraad . aldus deelt het Hbl. mee — heeft de«°j zomer zijn intrede gedaan iemand, die •? overgroote meerderheid van stemmen w raadslid werd gekozen ~ Dit personage, zekere Alexander H-, *: bekend straattype, ontvangt sedert Ja?i, . ondersteuning van het Burgerlijk stuur en van verschillende particuliere ü* dadigheidsinstellingian. Hij staat bekend * te lul om te werken, maakt voor arme domme menschen wat requesten (w***j hij zich als specialiteit uitgeeft) en __? voor de reet op koeten van het algem6**, | In de laatst gehouden rijn de verschillende raadscommissies deeld en werd de Edelachtb Heer AleS«Jf der H. Ingedeeld in de Commissie Volkshuisvesting Het eigenaardige van ' geval is, dat Sander H. zelf reeds lende maanden woont in.... een b°ü vallig verklaarde woning --- — Uit de statistiek blijkt, dat het hu wolijk een voorbehoedmiddel is tegen &e moord. w — Ja, maar zonder statistiek is het &* wijs geleverd, dat zelfmoord een hoedmrddel is tegen het huwelijk. ---