Bijvoeder.Nó in de Weide 1 Koopmans Weidekoekjes I HOUDT ÜBJ WESN»6 KOSTEN 1 UWVÈE LANGEft OP HOOGSTE § PRODUCTIE KOOPMANS' Mlï EL r 7 A Bkl £:fvf+N H* y,t...L.c:cy .WARwtW jnfl _i_H_S-B-B_B_fiiS«B-BBM-B-WB_a-l-M-K__^_^B^SH^-B™B-B-^eei-"^^"»^^^ --- GREIDE EN BOUW. HET REGENT GELD VOOR DR. DETERDING. BELANGRIJKE RESERVES VAN HET CRISISFONDS. OUD NIEUWS VAN EEN PERSCONFERENTIE. Op 29 Maart 1934 had te Den Haag de eerste conferentie plaats van de crisisdiensten en Regeeringscommissarissen met vertegenwoordigers van de Nederlandsche pers. Acht maanden daarna, op 15 November, volgde een tweede en daarna dus in ruim drie en een half jaar tijds, hoorde men niets meer, totdat dezer dagen, eindelijk, een derde werd gehouden. Van de gelegenheid, om schriftelijke vragen in te zenden, was druk gebruik gemaakt, want vragen en antwoorden vormen tezamen een groot boek van 130 getypte bladzijden. Elders in dit blad heeft men reeds een en ander daarover kunnen lezen; daarom volstaan wij op déze plaats met het aanstippen van enkele punten. Wat de Deterding-historie betreft, blijkt, dat aan dezen millionnair, die zijn producten waarlijk niet tegen te hooge prijzen had gekocht, niet alleen de bekende f 112.000 uit het Landbouwcrisisfonds is terugbetaald, omdat voor export naar Zwitserland aan een ander voor nog lagere prijzen varkens waren verkocht, maar bovendien is hem f 20.000 op zijn kaas terugbetaald! Dat is bijelkaar dus al f 132.000. Doch daarmee is dit droevig lied nog allerminst uit, want de heer Deterding heeft nog een derde vordering op de Veehouderijcentrale. Immers, uit de voor Zilversmit en Pinto bestemde rekening voor een deel der naar Zwitserland gezonden varkens bleek een prijs van 34 cents, terwijl dr. Deterding 40 ets. betaalde. Op grond van een afspraak, n.l. dat hij niet méér zou betalen dan iemand anders, eisehte hij toen f 112.000 terug en zag zich dit bedrag ook inderdaad toegewezen. Later bleek hem echter, dat er óók varkens naar Zwitserland waren gegaan voor nóg minder dan 34 cents en wel voor 32 en zelfs 30 cents! Toen diende hij een tweede vordering in en nadat hij langen tijd op antwoord had gewacht, liet hij door dr. Dijt een brief schrijven aan minister Colijn, met het verzoek, om dit zaakje dan maar te laten uitzoeken door een eereraad. Maanden daarna, maar slechts twee dagen nadat de zaak wereldkundig was geworden, antwoordde dr. Colijn, dat hij een onderzoek zou laten instellen en dat Regeeringscommissaris Louwes zou komen praten met den heer Deterding. Uit de antwoorden op de daarover gestelde vragen is nu bekend geworden, dat er tusschen de heeren Deterding en Louwes geen overeenstemming is bereikt, maar dat er een onderhoud zou plaats vinden van den heer Deterding regelrecht met de ministers Colijn en Steenberghe zélf. Dat is nu vijf maanden geleden, maar nög steeds hebben de drie heeren niet met elkaar gesproken. Waarom niet? „Uitsluitend als gevolg van het feit" — zoo wordt officieel geatnwoord — „dat het nog niet mogelijk is geweest, een dag te vinden, die allen past". Dus we zullen maar weer verder afwachten, hoe groot de aderlating zal zijn, die het arme Landbouwcrisisfonds nü weer zal ondergaan Indertijd is verklaard, dat de voor Zwitserland bestemde varkens door de Veehouderij-centrale waren verkocht rechtstreeks aan een Zwitsersche firma; de Rotterdamsehe firma Zilversmit en Pinto was alleen maar belast geweest met. het toezicht op de verzending. Daarom is nu de vraag gesteld: als dat zoo is, waarom werden de rekeningen dan uitgeschreven aan Zilversmit en Pinto? Het antwoord luidt: „per abuis"! (Het hoeveelste „abuis" is dat al in deze zaak?) Dat de zaken zoo geloopen zijn, wordt door den Regeerïngscommissaris „betreurd", zoo verklaart hij. Wij zouden zoo zeggen: dat is geen wonder, want het heeft het Landbouwcrisisfonds al handenvol geld gekost 1 Doch er is, zoo verklaart hij verder: „van niets anders sprake dan van een misverstand", (wederom: hoeveel misverstanden zijn er in de Deterding-historie niet geweest?) Steeds is ontkend, dat met den heer Deterding de afspraak was gemaakt, dat aan anderen niet tegen lagere prijzen zou worden verkocht. Op een desbetreffende vraag is thans geantwoord, dat niettemin tot terugbetaling van zulk een groot bedrag aan Dr. Deterding is overgegaan, omdat „in elk geval het tegendeel evenmin vast stond". Dat is toch wel een héél erg slap antwoord en bovendien een erg slappe houding! Want het voor den boerensteun in het leven geroepen en uit de crisisheffingen op levensmiddelen bijeengebrachte Landbouwcrisisfonds mag toch niet worden gebruikt voor groote terugbetalingen, waarvoor geen rechtsgrond bestaat? En de firma de Wijze te Cuyk, die 36 et. voor de varkens had geboden, terwijl ze daarna voor 34, 32 en 30 cents aan Zilversmit en Pinto waren geleverd, zoódat de Wijze er naast greep, heeft ruim een jaar later — al wéér uit het Landbouwcrisisfonds — een vergoeding van f 2500 gekregen! Begrijpe, wie kan. Het is dan ook een „verademing", wanneer men als antwoord op de vraag: „Hoe is thans de financieele toestand van het Landbouwcrisisfonds?" als antwoord leest: „De financieele positie is niet ongunstig; inderdaad zijn thans in het Landbouwcrisisfonds niet onbelangrijke reserves aanwezig". Dat is dan toch maar een gerust idae, nu Dr. Deterding er zoo ai en toe eens een groot bedrag uit terugbetaald krijgt Zooals men weet, is de regeering van plan, om de importeurs van graan en de fabrikanten en importeurs van koeken te verplichten, z.g. oorlogsvoorraden te gaan opslaan en om de daaraan verbonden kosten te verhalen op de consumenten. Dat beteekent dus, dat de veehouders meer voor het voeder zullen moeten gaan betalen. En omdat dé veehouders op 't oogenblik reeds „gesteund" moeten worden, teneinde hun bedrijf gaande te kunnen houden, vraagt men zich af, op welke manier hun compensatie zal worden verleend voor de stijging hunner productiekosten, die zal voortvloeien uit deze oorlogsvoorraadvorming van veevoeder. Het antwoord van den Regeeringscommissaris hierop luidt, dat men zich niet moet voorstellen, dat deze prijsstijging van groote beteekenis zal zijn. (Dit antwoord is er natuurlijk volkomen naast, want deze prijsstijging, hoewel niet groot, zal afgaan van ds bedrijfswinst, die — mede gezien den bedrijfssteun — evenmin groot is! Als iemand een stuiver verliest, is dat inderdaad weinig, behalve voor den man, wiens heele bezit uit twee kwartjes of een gulden bestaat). Maar de Regeeringscommissaris voegde er aan toe: „Zoolang de crisismaatregelen gelden, zal bij de prijsbepaling van de veehouderijproducten daarmede van overheidswege rekening kunnen worden gehouden". Wij legden even den nadruk op het woord „kunnen", daaruit blijkt immers, dat er in dit opzicht niets wordt toegezegd. Natuurlijk kan het; er kan zoovéél, doch het gaat er maar om, of het ook metterdaad zal gebeuren! - Er is al heel wat te doen geweest over de verhooging der teeltheffing op late consumptie-aardappelen. De algemeene verwachting was dan ook, dat de boeren op deze verhooging met 20 gulden zouden reageeren door minder aardappels te verbouwen. Dit is zoo uitgekomen, want de uitgereikte teeltvergunnirtgen zijn gedaald van 74.747 hectare vorig jaar tot 68.543 thans, zoodat er een achteruitgang valt te constateeren van 6.204 hectare of %A %. In Friesland echter blijkt géén daling te zijn opgetreden, althans niet van eenig belang (10.535 H.A. tegen 10.814 H.A. vorig jaar), dit in tegenstelling tot de zand-provincies. Ook op deze plaats hebben wij onze verwondering er meermalen over uitgesproken, dat de elastieken Landbouwcrisiswet klaarblijkelijk voor alles en nog wat kan worden gebruikt, b.v. een crisis-invoerheffing op koffie, een vestigingsverbod voor de Amsterdamsche en Rotterdamsehe bakkerij, een verplichting tot vorming van oorlogsvoorraden enz. Maar zoodra de verhooging van den agrarischen steun tot boven „de onmisbare productiekosten" aan de orde komt, roept de regeering uit: „dat kan en mag niet volgens de Landbouwcrisiswet. De elastieken wet is dan plotseling onbuigzaam geworden als graniet. Hoe komt dat zoo? Laconiek luidt thans het antwoord van Regeeringscommissaris Louwes, dat de oorzaak ligt in artikel 7 van die wet, hetwelk tot grondslag van den agrarischen steun aangeeft: „De vergoeding der onmisbare productiekosten". En daarmee basta. Zooals men ziet, komt men met deze z.g. persconferenties niet zoo héél veel verder ! lets dergelijks wordt geantwoord op een vraag, wat men denkt te doen, om een betere verhouding tot stand te brengen tusschen de belooning van den boer en zijn arbeider eenerzijds en andere bevolkingsgroepen aan den anderen kant. Geantwoord wordt, dat het maken van zulk een belooningsvergelijking „uitermate moeilijk" is; dat een verschil tusschen agrarische en industrieele belooning „bijna altijd en in vele landen" heeft bestaan, waarvan „de oorzaak vermoedelijk ligt in het verschil tusschen de agrarische en industrieele productie" ern tenslotte wordt geantwoord, dat de regeering het brengen van verandering in deze beloonings-verhouding van de hand wijst. „Wellicht", zoo wordt gezegd, „kan dit teweeg worden gebracht door een samenwerking van de boeren, welke dan door de regeering met kracht zal worden bevorderd". Het ontgaat ons ten éénen male, hoe het ooit mogelijk zou zijn voor den boerenstand, om door samenwerking tot een betere beloonings-verhouding te geraken, zoolang de regeering het „van de hand wijst". Neen véél nieuws leveren zulke conferenties niet op! SJOERD UT IT FEAN. De kampioene der koeien in lieftallig gezelschap op de landbouw- en veeteelttentoonstelling te Waddesdon Manor bij Aylesbury (Eng.) --- ONZE LEVENDE HAVE. Hoewel deze hond nog al in vele variëteiten voorkomt, zoowel wat betreft beharing als in bouw, lukt het gewoonlijk toch wel hem te herkennen. Het ie een intelligente en voor velerlei doeleinden een goede gebruikshond, dien we in talrijke bezigheden aantreffen. De glundere rakker is veelal een vroolijk en trouw kameraad en het is wel de moeite waard hem om ons heen te hebben. DE HOLLANDSCHE HERDER --- Het kleine landbouwbedrijf in de Friesche Wouden. Een brochure van ir. H.J. Witteveen. In de reeks mededeelingen van het Landbouwkundig bureau der Staatsmijnen in Limburg en N.V. „Mekog" is een brochure van de hand van ir. H. J. Witteveen verschenen, getiteld: Het kleine landbouwbedrijf in de Friesche Wouden. De schrijver geeft hierin een karakteristiek van het kleine veehoudersbedrijf in deze streken en beschrijft achtereenvolgens: 1. De voor- en nadeelen van het „stalvoeren". 2. Een verbeterde bedrijfsvoering voor het kleinbedrijf. 3. Reeds bereikte resultaten op dit gebied. 4. Verdere mogelijkheden om de kleine bedrijven te verbeteren. Het voordeel van het stalvoeren acht schr., dat op betrekkelijk weinig land veel veè gehouden wordt, doch daar staan als nadeelen tegenover: 1. Het „stalvoeren" vraagt veel werk. 2. Vraagt extra krachtvoer. 3. Gras-, en dus voederveriies, wordt niet geheel voorkomen. 4. Veelal neemt het onkruid in het grasland sterk toe en de zode gaat achteruit. 5. De melkwinning is vaak onhygiënisch. 6. De gezondheidstoestand van het vee zal er allicht onder lijden. Als voorbeeld voor een verbeterde bedrijfsvoering stelt ir. Witteveen „Zeldenrust" te Terwispel, waar op 1 H.A. land worden gehouden: 20 melkkoeien, 5 pinken, 5 kalveren, 2 paarden, 2 schapen, wat neerkomt op 27 k 28 stuks grootvee, dus 2 stuks per H.A. Dit is mogelijk geworden, zonder stalvoedering, door te combineeren: 1. oordeelkundige bemesting; 2. modern weidesysteem; 3. Finsoh kuilen. Uitvoerig bespreekt eohr. het Finsch kuilen, dat volgens hem den kleinen boer door den moeilijksten tijd van het jaar heenhelpt en waardoor men minder los land behoeft bij te pachten, terwijl ook de geur minder slecht is. Onder de kleine boeren heeft schr. belangstelling voor de betere methode weten te wekken. Einde Mei waren er reeds meer dan 180 kleine bedrijven, grootendeels „stalvoerders", die de verbeterde bedrijfsvoering in toepassing brachten. De vakbekwaamheid van den kleinen boer moet worden vergroot, waaromtrent de schr. zegt: De kleine boer moet géén theoretisch onderricht hebben; daarvoor kan hij geen tijd vrijmaken. Wat hij behoeft, is een populair inzicht in enkede fundamenteele zaken en verder moeten op dit inzicht enkele korte, in het eigen bedrijf direct bruikbare toepassingen volgen. Het gesproken woord moet worden ondersteund door korte en duidelijke uittreksels, zoodat thuis de zaak nog eens kan worden bekeken. Schr. denkt hierbij aan de landbouwonderwijzers en de assistenten van den Voorlichtingsdienst, die ingeschakeld moeten worden. Tenslotte geeft spr. een schema voor een dergelijken ontwikkelingscursus over een geheel jaar, waarbij in 24 uren de belangrijkste zaken besproken worden en wel op een tijdstip, dat de kleine boer er belangstelling voor zal hebben. „Zou de Regeering, al was het slechts bij wijze van proef, voor dit werk gelden beschikbaar kunnen stellen, dan twijfel ik niet of de eigenlijke bedrijfsvoorlichting zou door die ontwikkelingscursussen aanzienlijk worden gebaat. Het doel, dat de Regeering zioh voor oogen stelde, zal er waarschijnlijk door worden bevorderd en de finantieele uitgaven, welke door de gemeenschap worden opgebracht, zullen daardoor allicht nog een beter rendement afwerpen," aldus besluit ir. Witteveen. --- Ongewone passagiers in een iuxe auto. — Iwee jeugdige krulstaarten op weg naar de vee-tentoonstelling, welke te Chobham (Eng.) gehouden werd De twee kampioenen van de groote landbouw- en veeteelttentoonstelling, welke deze week te Peterborough (Eng.) werd gehouden --- Ingezonden. VEROUDERDE DENKBEELDEN? Met belangstelling wachtten we verleden Woensdag de reactie af van den heer S. op onze duidelijke bestrijding van diens Veeen Veüdkroniek, waarin hij blijk gaf doel en opzet van den Nationalen Coöperatieven Raad niet te kennen en nog wel het standpunt ging huldigen, dat de tegenstelling coöperatie-speculatie verouderd zou zijn. Dat dan in het jaar 1938, waarin de vertrusting van het landbouwbedrijfsleven (handel en industrie) met rassche schreden nader komt! Eerlijk gezegd, is zn volgende kroniek een teleurstelling geworden. Over de N.C.R. wordt verder met geen woord gesproken, hetgeen dus voldoende zegt en over die door ons weerlegde „verouderde tegenstelling", die we voldoende duidelijk konden veranderen in een „bijzonder actueele tegenstelling", komt de heer S. aanzetten met een betoog, waarvan ons de zin is ontgaan en dat voorts o.i. nog te meer aangeeft, dat de schrijver ervan doel en wezen van de landbouwcoöperatie niet vermag te onderkennen. Fout is het inleidend woord, waarbij de heer S. zegt coöperatie en speculatie o nbevooroordeeld te bekijken. Indien hij bij zn uiteenzettingen over coöperatie de groote waarde daarvan voor den boerenstand niet vermag te onderkennen, ja, deze zelfs ontkent, dan neemt hij een buitengewoon sterk bevooroordeeld standpunt in ten nadee'le van de coöperatie. Daartegen gaat juist ons verweer. Gevaarlijk is het verder, als de heer S. nu met een mogelijk toenemenden regeeringsinvloed op het bedrijfsleven in dezen verder Gods water maar over Gods akker wil laten loopen, waarbij hij nog eens aangeeft, dat de tegenstelling coöperatie-speculatie daarbij verloren zou gaan. Juist bij een verder in die richting gaan komt de dreiging van de trust voor den boerenstand meer naar voren. Het coöperatieve bedrijf is in opbouw en wezen zóó verschillend van het particuliere grootbedrijf, dat één en dezelfde maatregel, die op zich zelf niets heeft uit te staan met coöperatie of speculatie, noodlottig kan worden voor de coöperatie en tegelijk een sterke bevoorrechting voor de speculatie kan inhouden. We wijzen daarbij naar de baconaffaire, waarbij het huidige stelsel toch zeker niet zal zijn bedoeld om de baconcoöperatie te vernietigen, maar waarbij de regeling inzake de productieverdeeling, de regeling van aanvoer der zouters, de kostenberekening en wat dies meer zij, in zich houdt, dat slechts groote kapitaalkrachtige concentraties zioh op den duur zullen kunnen handhaven. Dit is slechts één voorbeeld. Juist bij deze uitbreiding van de regeeringstaak komen de gevaren naar voren, dat onder het beschermende overheidsdak de trustvorming, welig gaat tieren, omdat de vijand, de coöperatie, door de regeeringsbemoeiïngen wordt belemmerd in haar vrije ontplooiing. Als de ontwikkeling op deze wijze verder zou gaan, dan dient de boer er dus voor te zorgen de mogelijkheid te bezitten tegen deze bedreiging op te komen. Die beveiliging is niet mogelijk door den boer in slaap te sussen met de prediking van deze „verouderde tegenstellingen". Zij kan slechts worden bereikt, als men een ieder de oogen wijd opent voor het dreigende gevaar en als men het eeniget orgaan tot verweer: de landbouwcoöperatie, zoo sterk en actief mogelijk maakt. Daartoe zal er zeker ook aan de zijde van de coöperatie nog veel moeten worden verbeterd en tot 6tand gebracht. We teekenen dan ook ernstig protest aan, dat een schijver die in zoo hooge mate blijk geeft niet te beseffen, "welk een groot en belangrijk probleem hij aansnijdt, doch het met enkele dooddoeners afmaakt, spreekt over „inhoudlooze leuzen", terwijl hij die „leuzen" dan bovendien nog onjuist citeert. Wij stelden het zóó en herhalen het gaarne, dat juist in dezen tijd de landbouwcoöperatie als taak kreeg toebedeeld: de waarborg te zijn voor een onafhankelijken, vrijen, welvarenden en cultureel hoogstaanden boerenstand als grondslag voor een gezond volksleven. Gaarne sluiten we ons verder aan bij het onderschrift van de redactie. De „melkoorlog" te Leeuwarden is overigens slechts een bewijs, dat, zooals we boven reeds opmerkten, er in de coöperatie nog veel valt te verbeteren. Dat moge een aanwijzing zijn in de goede richting. Indien onze landbouwcoöperatie immers inderdaad één lijn zou gaan trekken, en zulks moet toch bereikbaar zijn, dan wordt het wapen, dat daardoor is te smeden ter beveiliging van de positie van den boerenstand, zóó hecht en sterk, dat we in dezen gerust zouden kunnen zijn. Als de Nederlandsche boer zich aaneensluit ten aanzien van al die bedrijfsonderdeelen, die hij door rationalisatie heeft moeten overbrengen naar instellingen buiten de boerderij, t.w. de aankoop van grondstoffen, de verwerking en de afzet van de producten, met alles wat daarmee annex is, credietwezen, verzekeringswezen, enz., dan kan hij zonder daarbij een bedreiging te vormen voor eenige groep van onze bevolking, daardoor een verweermiddel vormen tegen de bedreiging van elke trust. De door de Redactie gestelde heroriënteering der coöperatie zal dus in die richting ter hand dienen te worden genomen. G. J. RUITER. *•• --- WAARSCHUWING Met alle aandacht heb ik in 't vorige m>. van „Op en om de Boerderij" de waarschuwing tegen de practijken uit Veenendaal gelezen. Ondergeteekende is hier ook in de val geloopen. Kortgeleden bestelde ik 60 W.L. hennetjes in Veenendaal, welke werden aangeboden tegen den prijs van 75 cent, acht weken oud. Ze werden mij prompt op tijd gezonder onder rembours; ze waTen wel zoo verpakt, dat het onmogelijk wa 6 om ze eerst te zien. Bij thuiskomst bleek mij wel wat voor minderwaardige dieren ik had gekregen. Binnen heel korten tijd waren er dan ook al 32 van gestorven. Van de overgebleven 28 bleken er nog 9 haantjes te zijn. Hierover schreef ik aan bedoeld adres, waarop ik bericht terug kreeg, de haantjes te kunnen terugzenden. In ruil hiervoor zou ik dan 9 hennetjes terug ontvangen. Toen ik ze ontving, bleek mij, hoe ik er ten tweeden male was ingeloopen. Ook hier waren haantjes bij en wel van veel minder waarde dan de verzonden haantjes. Hoe meer het publiek er op attent wordt gemaakt, welke handel daar in Veenendaal in de kippenhouderij wordt gedreven, hoe beter het is en daarom meen ik mijn ervaringen hier te moeten meedcelen. P. 0. --- Verpachting van boerderijen. In de Wieringermeer. Voor het in pacht verkrijgen van een boerderij in de Wieringermeer met ingang van 1 November a.s. hebben zich niet minder dan 1025 boeren aangemeld, terwijl eleohts 51 boerderijen voor uitgifte in aanmerking komen. De gegadigden komen, evenals de vorige malen, uit alle deelen van het land. Groningen domineert ook nu weer met 307 candidaten, gevolgd door Noord-Holland met 248, Friesland met 134, Zeeland met 98, Zuid- Holland met 79, Noord-Brabant met 68, Gelderland met 34, Drente met 28, Overijsel met 13, Limburg met 8 en Utrecht met 5 candidaten, terwijl er zich bovendien nog 3 uit het buitenland hebben aangemeld. De grootste belangstelling gaat ook thans weer naar het akkerbouwbedrijf uit. Niet minder dan 631 gegadigden vragen een akkerbouwbedrijf, 333 een gemengd en 61 een weidebedrijf. Wanneer deze uitgifte haar beslag zal hebben gekregen, zullen 268 boerderijen in d- Wieringermeer, omvattende een gezamenlijk oppervlak van bijna 11.000 H.A., zijn verpacht. Ruim 1000 H.A. is als los land in pacht uitgegeven. De geheele oppervlakte eußuuriand beslaat 17.500 H.A., waarvan 1000 H.A. in Staatsexploitatie zal worden gehouden. Ongeveer 5500 H.A. zal er dus na 1938 voor uitgifte overblijven. Deze oppervlakte zal in de eerstkomende twee jaren aan den man moeten worden gebracht. Een voorloopig opgezet plan gaat uit van de veronderstelling, dat in 1944 met de verpachting van boerderijen'ln den N.O. polder kan worden begonnen en dat dan 8000 H.A. per jaar zal worden uitgegeven of tusschen de 250 en 300 boerderijen jaarlijks. ---