D. A. DE GROOT - Arts, voor Maag en Spijsvertering is j, 4 e» 5 Juni AFWEZIG. jTIBIJLSMA, Arts, is verhinderd Woensdag 31 Mei spreekuur te houden. Tandarts V.D. MOLEN is weer te oonsulteeren. Dr. EEGEN, Oor-, Neus-, Keeiarts. Leeuwarden, Ie AFWEZIG Donderdag 1 Juni tot en met Zondag 11 Juni. Tandarts KOCKEN (voorh. JOS. OTTé), houdt. Vrijdag a.s. te Leeuwarden spreekuur van NEGEN TOT HALFTWEE (inplaats van 9—3 uur). JOHAN RUEB, Tandarts, Nieuwestad 65, - Leeuwarden. Spreekuren van 9—4. Voor mindergegoeden van 11—1. DINSDAGS TE SNEEK 9-1. Tandheelkundige Kliniek voor Friesland (Ten behoeve van mindergegoeden) Weerd 7, Leeuwarden, KUNSTGEBITTEN. J. VAN DER VEEN, Tandarts. WoeDsd. en Zaterd. gesloten. GEOPEND: de Friesche Polykliniek voor Tandheelkunde. (ten behoeve van tnirdergeeoeden) Prins Hendrikstraat 7, Leeuwarden. onder leiding vau Tandartsen KOEKSEMA en LEOPÖLD. Kiiniekuren : 9— 12 on I—4. Maand, en Donderd.avonds ei/j—S. Woensd. I—4. Zaterdags gesloten. ■Bk ■ Bewaart uw uitgevallen E as, nam Jfc Afe f naar* et neef' waarde. IO II Q ff> I Bij voldoendo hoeveellléH ItsJl 1 "éid wordt er voor U U I 'B UII a 1 1.50 een STRENG van gemaakt. Fllirnnpn Posticiheur, Dracht 422 . NILOUtK, HEERENVEEM VERSCHENEN de bijgewerkte Transportgids voor Leeuwarden waarin alle aansluitingen te water en land van de hoofdstad met de provincie en de voornaamste plaatson in Nederland, welke na ontvangst van 35 cent franco wordt toegezonden door het Leeuwarder Kieuwsblad, Leeuwarden. , IT SRöEMEVEUrS TÉ ■ PIANO- en OR6ELHAHDEL, ■ HSERENVEEN GRONINGEN I Opgericht 1894 ■HHi i■ — « i r i—n tan -in i —ui ■ iiiiiinssießsssisiiMiittSß MEEST ruim gesorteerde 1 MAGAZIJNEN in ! PIANO'S, ORGELS, INGE- I BOUWDE PIANO'S en VLEÜ- I BH GELS in eenvoudige en zeer fraais SS I modellen van alleen eoliecio I I — fabrikaten. — I I UITERST LAAG GESTELDE I Afdoende veeljarige garantie. I I Billijkate voorwaarden voor ver- I I huren met recht van koop en voor I ■ koopen op termijnbetaling. Builen. I I Verhuren. Stemmen. Repareeren. BH Beleefd aanbevelend. --- ii 1111111 irfimini i u it/ n nu» r «nr iminiFf t ii i ut» xtn i i Einttiitinn ntiiif i ruiiui i iiilniijMmm Kr I JURGENS' | IÏÏM3ZESI ■ PLANTENBQTER ■ B St «iiwiiiiiiiiiiiinuiniiiiiiiiiiiiiiiiiiHiiiiiiiMi --- N.V, W, K. HOTTINGA Telef. 132, LINDEGRACHT 50 HEERENVEEN. GRIJS en BRUIN Linnen Wandelschoentjes. Moderne lage Schoentjes in LAK, BRUIN en ZWART. Onis prijzsn zijn laag. Zie Etaiage. Eea voortreffelijk laxeermiddel, waarvan de dosis niet voortdurend verhoogd behoeft te worden, dat zeer zacht werkt en niet heftig purgeert, en zich gemakkelijk laat innemen, vindt men in Foster's Maagpillen. Prijs ƒ0.65 per flacon, alom verkrijgbaar. --- Rechtbank Heerenveen 20 Mei. JOURE. De 56-jarige Jan de R. te Heerenveen, wordt beschuldigd, dat hij op 10 April te Joure bij den politie-lnspecteur D. J. Hoekstra een valsche klacht lioeft ingediend. 's Avonds om 10 uur ongeveer kwaun hij dien dag genoemden pol'ille-ambtenaar vertellen, dat hij een half uur geleden te H&s-kerhorne was aangevallen door een z-estal 113. Ze hadden hem — de R. — mlsléld en gedreigd om f 3 af te geven, il ze oneerbare bedoelingen hadden I tegen zijn schoonzuster, met wie hij liep. Ook was hij bij dit geval twee gouden ringen kwijt geraakt. Dit verhaal -blijkt niet juist te zijn. De bekl. de R verklaart zelf ook, dat hij overii heeft. Hij liep dien avond, aldus vertelt hij, met een zekere Cl-ara Bottema uit Sneek, die hij moest spreken in verband met een huwelij'ksaffaire. Vooraf had hij al eenige biertjes gedronken. Het tweetal wandelde toen den weg op naar Haskerüorne. Jongens waren hen toen lastig gevallen. Beikl. is niet zijn fiets omgevallen, eu verloor daarthij een ring. Hij beloofde toen aan den jongen, die den ring zou vinden, een gulden. Waarop de andere Jongens zouden hebben gezegd: „Dan vallen we allemaal een gulden hebben." De eene is later op den weg teruggevonden, den anderen ring had bel.l. nog in zijn zak. Door een en ander was hij erg verslagen, en zoo is het overdreven verhaal ontstaan. De I ooft er niet veel van. „Twee dagen later, toen de inspecteur Ho-eikstra ■ bij je kwam, en je over een en ander ■ e-b ja nog hetzelfaard. Ik denk, dat je die ringen daan, vóór je met die juffrouw wandele Bekl. ontkent dit. 's Avonds is hij nog ie naar Sneek gegaan. politie-inspecteur Hoekstra verklaart. dat bekl. dien avond wel nerveus was. De eteur Jcreeg al den indruk, dat het verhaal niet waar was en heeft hem twee dagen later aangeraden, zijn Macht In te trekken, waarvan bekl. toen echter niet wilde weten. Een tijd later pas heeft hij bekei#Ö, dat het vernaai niet jui3t was. Wel had hij last gehad van jongens. De inspecmeent, dat dit laatste wel waar kan zijn. De veeh. F. Mtnnesma van Haskerborne deelt nog mee, dat hij op den bewusten avond den bekl. is tegengekomen, die hem toen vertelde, dat hij aangevallen was. De Off. van Justitie oordeelt, dat de te kwader trouw is geschied. De t was ook ernstig. Br was niet alleen sprake van geld. doch ook van diefstal van gouden ringen, en van aanranding. Twee dagen later heeft de bekl. deze klacht gehandhaafd, 't Gaat niet aan om voor zoo iets de politie in beweging te zetten. Eisch: twee weken gevangenisstraf. De Verd., mr. Binnerts, zegt. dat de getuigen niet kunnen verklaren, dat bekl. niet o's aangerand. Ben enkel onderdeel van de' klacht kau wel niet juist zijn, maar daar kan geen vervolging op gebaseerd worden. geheel gefantaseerde klacht b.v. Is zeer verschillend van dit geval, 't Geen de oekl. nu verklaart, verschilt alleen in zoover van de oorspronkelijke aangifte, dat de bedreiging is vervallen. De bekl. Is jarenlang al 3 architect werkzaam geweest en staat gunstig bekend. PI. concludeert tot vrijspraak en hoopt in elk geval op een gunstig vonnis. --- SCHARSTERBRUG. Op 16 Maart is op de-a overweg nabij Soharsterbrug de vrachtwagen van Roelof V. van 9t Nicolaasga in aanraking gekomen met een zandtram. De wagen kwam in een sloot terecht. De beatuerdsr en zijn krieohtje ondervonden geen letsel, 't Paard moest echter worden afgemaakt. De bestuurder van den vrachtwagen, Roelof V. oud 40 jaar, staat nu terecht omdat hij den overweg la overgestoken, terwijl er een tram in aantocht was. Tevens is beklaagd? üe 26-jarige Andries K,, van Sneek, destijds machinist op de zandtram, omdat hij nagelaten, heeft tijdig een sein te geven. Genoemde machinist reed voor den tweeden dag op de liju Joure-Leniiner, De hoofdmachinist was ziek-.. Even uit Scharaterbrug had hij gefloten. Toen hij d"lt bij het naderen van den overweg (op een afstand van 80 a 100 Meter) weer wilde doen, weigerde de fluit. Bekl. ■egt daarna (toen hij van achter hot daar staande huisje den vracht wagen zag) te hebben gebeld. 1)2 Pres. merkt op. dat door het gebruik van den régulateur de stoomfluit heel gemakkelijk weer hersteld bad kunnen worden. Een dichtbij werkende tramweg-arbeider, die het ongeval zag aankomen en zich toen heeft omgekeerd, verklaart geen bellen te hebban gehoord. Ook de vrachtrijder V. heeft niets gehoord. Daarentegen •heeft de conducteur wel een bel-signaal gehoord. De chef van tractie, de heer W. H. Bakker, verklaart, dat het signaal met de bel is voorgeschreven. Buiten de bebouwde kom mag ook gefloten worden. Getuige was over Andries K. wel tevreden. Deze werkt nu op depot. De Off. van Justitie meent, 'lat er alle reden wais om bij den overweg een fluitsignaal te geven. Bekl. had moeten weten hoe hij de stoomfluit weer herstellen kon. Hij heeft ook niet gebeld. Misschien op het laatste moment. In elk geval niet tijdig. De beklaagde V. had ook den plicht om aicll niet op den overweg te begeven, toen er een tram in aantocht was. Hij had eerst moeten uitzien. Eisch tegen Andries K. t' 80 boete of 80 dagen hecht., tegen Roelof V. t 60 boete of 60 dagen hecht.' De Verd. van .Andries K., mr. Ter 1/aa.u van Utrecht, heeft ei' zich over verwonderd, dat hier een misdrijf ds ten laste gelegd. Het O. M. had dan moeten bewlj die voor een bloedverwant borg is gebleven, doch niet tot directe betaling in staat was. is te dezer zake in gijzeling gezet. HIJ is in het huis van bewaring te Arnhem ingesloten. _r.§etJerste kamerlid mr. F. S. van Nierop heeft te kennen gegeven niet voor een herbenoeming tot lid der Eerste Kamer in aanmerking te willen komen. De heer Van Nierop is 78 jaar. —In de vergadering van den Bond van Notarisklerken werd geconstateerd, dat de toastand heel wat 13 verbeterd. Met de emolumenten er bij gerekend, kunnen tal van notarisklerken hef thans brengen tot een inkomen van f 3000 tot f 4000. —In een sloot bij Warde' (N.-H.), is verdronken gevonden de 72-jarige J. F. Veile, van Edam. Een schuit met materialen, (die hij naar Warder moest brengen), weid drijvende gevonden, en het lijk van Veile lag in de nabijheid. Blijkbaar is hij overboord geslagen. — Naar De Tel. verneemt, heeft de Regeering aan de Gemeentebesturen mededeeMng gedaan van haar besluit — 't welk terugwerkende kracht «al hebben — om geen aanvullingsvoorschotten meer te betalen voor den bouw van vereenlgiingswoningen met overheidssteun ingevolge de Woning —Te Stuifzand bij Hoogeveen is de woning van 3. Kleis door den bliksem in de asch gelegd. Eenige varkens kwamen in de vlammen om. Te Bellingwolde werd de elfjarige Harm Groen door den bliksem gedood; te Winschoterzijl werd een watermolen door den bliksem getroffen en brandde af. — Een advocate te Middelburg, mr. A. Bolle, werkte voor zekeren D. Bloemsma in een eehtseheidingsproces. Zij had daarbij met haren cliënt afgesproken, dat de kosten f 300 zouden bedragen. Later diende zij echter een nota in van meer dan f 700. Bloemsma weigerde de betaling; er werd over gecorrespondeerd en in een brief schold de advocate haren cliënt uit voor „ploert". Wegens deze beleediging is voor de rechtbank thans f 100 boete of 15 dagen hechtenis tegen haar geëischt --- De stipte administratie. Eenige dagen geleden ontving een Hagenaar van de administratie der Gemeendewaterleiding aldaar het bevel, om zijn watermeter vorstvrij te maken, meldt ds R s b. Bij de tropische warmte kwam natuurlijk bij den betrokkene de gedachte op, dat daarmede niet zoon haast behoefde gemaakt. Maar jawel, de administratie is secuur en kan geen rekening houden met het weer — een paar dagen later (bij een warmte van 82 graden F. in de schaduw) verscheen de tweede aanmaning om den watermeier voor bevriezen te behoeden en dit zaakje binnen twee dagen in orde te brengen. --- De Zulderzee-indijking. De heer Th. van Weideren Rengers te Oenkerk bepleit in de ff. P., hoe wenschelijk het is in algerneentn zin en voor Friesland in het bijeonder, dat de Zuiderzee wordt ingedijkt. ! Grondvermeerdering, zegt de schrijver, heeft door de eeuwen heen Nederland nooit anders dan blijvend voordeel opgeleverd. Al zijn verscheidene droogmakingen voor de ondernemers financieele mislukkingen geweest, de Nederlands-ene Staat kan die ondernemingen niet genoeg op waarde schatten. Ligt eenmaal de dijk daar, en zijn de inpolderingen tot stand gekomen, dan eischt de vermeerdering van grondgebied geen beteekenende uitgaven meer en plukt de komende Nederlandsche Staat de volle vruchten van de uitgaven van onzen lijd. Van dit breeder standpunt moet de Zuiderzeeindijking worden bezien. Te onzaliger ure heeft men indertijd een rente-op- «te-berekening opgezet met een vermoedelijke opbrengst van nieuw te verkrijgen land daartegenover. Wat heelt dat voor zin? De grondprijzen schommelden tusschen 1860 en 1920 eenige keeren wel 200 a 300 %. Al naar men een gunstigen of ongunstigen landprijs neemt, zal men een voordeelige of nadeelige exploitatie van het Zulderzee-bedrijf kunnen becijferen. Maar wat doet het er toe? De eenige financieele vraag, die beantwoord dient te worden, is: laat het budget gedurende een reeks van jaren toe om een bedrag uit te geven voor een doel, dat niet behoort tot de oogenblikkelijke nooden? De 200.000 Hectaren nieuw Zuiderzeeland zullen nimmermeer teruggegeven worden aan het water; goede en kwade tijden zullen zij gelijkelijk doormaken; maar altijd door zullen zij Nederland ecu breeder, hechter basis geven. Meent men dat dit meer ideëel doel de Zuiderzee-indijking niet wettigt, welnu, men stake het werk. Misschien is het om politieke redenen gemakkelijker dit werk te laten vallen dan op andere uitgaven te bezuinigen, maar wanneer men die vier millioen uitgaven voor de Zuiderzee, die zeker aan Nederland blijvend ten goede zullen komen, plaatst tegenover de honderden millioenen, die nu door den Staat worden uitgegeven, waarvan niets duurzaams zal overblijven, dan is het voor ieder die zijn land en volk bloeiend en sterk wil zien, ook in de toekomst, hard om waar te nemen, hoe aan deze groote zaak wordt getornd. Wal in het bijzonder Friesland betreft, in spraken de Staten van Friesland uit, dat eest gewenschte waterstand voor hun gewest zou zijn bereikt, wanneer de Friesche boezem kon worden beheerscht thsschen 6 c.M. -en 46 c.M. boven N.A.P. Een leek kan begrijpen, dat het IJsselmeer, waarvan de normale waterstand op 40 c.M. beneden N.A.P. is aangenomen, aan Friesland een zeer gunstige gelegenheid zal bieden voor gedeeltelijke loozing van het boezemwater, ook zelfs nu het stoomgemaal te Lemmer is tot stand gekomen. Bovendien, de Friesche boezem wordt jaarlijks door inpolderingen kleiner en elke vermeerdering van loozingsgelegenheid is van belang. Verder zijn de voordeden van de voorziening van Friesland en Noord-Holland met zoet water zoo in het oog loopend, dat men waarlijk geen nieuwe Staats-commissie behoeft in te stellen, om ze te doen onderzoeken. . --- RAAD ACHTKARSPELEN. 2 7 Mei. Aangenomen wordt het voorstel van der. Voorz. om niet tot het verleen en van landbouwverloven over te gaan. - B. en W. bieden den raad een ontwerp- Instrnctie voor den monteur bij het gemeentelijk electriciteitsbedrljf aan. Een gedachtenwissejing ontspint zich hieromtrent. De heer Fennema stelt voor om het recht van benoeming en ontslag van den monteur aan den Raad inplaats van aan B. en W. toe te kennen. Diit voorstel wordt met » tegen 6 stemmen verworpen. De- heer Zandstra stelt voor om den monteur Surhuisterveen als woonplaats aan tewijzen. Het voorstel valt met 10 tegen E stem/men. De ln.=tructle wordt hierna vastgesteld. Overeenkomstig het voorstel van B. et W. wordt de verordening in verband met het tapverbod raf was verworpen: het voorstel-Zandstra om het sluitingsuur op Zondagavond op 8 uur te blijven bepalen; dat van den heer Fennema om des Zaterdags de permissie tot 12 uur des avond* te verieenen; en dat van nen heer Zandstra om ook des Zaterdagsmiddags te sluiten. Tot leden der commissie van toezicht op net correspondentechap der arbeidsbemiddeling worden benoemd de heeren R. K Ztjlatra, Augusünuaga; A, S. Hieimstra, Harkema-Ope&nde; B. Poot Rottevalle; H. V« Veen, Harkeima-Opelnde; rooriitter: de Burgieeneester. Aangenomen het vooreted van B. en W tot het verhuren van de marechaussee-h» «erne te Buitenpost voor den tijd va» t Jaren tegen een jaarltjkßChen huurprijs »Wb f 1800. Het veraneodgvuldlgingfloüfer *«*• ?etng*~ teiijke lnkomstenbeJaatfn* ww« vim 1922—1923 va«tge*t»ld op i-1. Tot leden van d» c&mmlaéê *°°* <»,»»/ kening van hot Burg. ArpibfCuyjr, Jgm 1921 worden aangewaaen de U«Wo|| NB der. Verbeek eo Kloo«t«mMLB. --- Het Coelibaat in de Oud-Katholieke kerk. Naar de „6ud-Katholiek" bericht, heeft de Synodale Raad op het verzoekschrift van 713 leden der Oud-Katholieke Kerk in Nederland tol „opheffing van hot verplichte pnestercoelibaal" (het ongehuwd blijven) prae-advies uitgebracht. De Synodale Raad wijst er op, dat er in de eerste eeuwen der Christelijke kerk op dit gebied vrijheid bestond: er waren gehuwde apostelen, bisschoppen en priesters. De Oud-Katholieke kerk in Duitschland, Zwitserland en Oostenrijk heeft als haar opvatting uitgesproken, dat dwang in deze niet te rechtvaardigen is, doch moet worden beschouwd als strijdig met den geest van het Evangelie en de Katholieke kerk. Hier te lande geldt, dat een priester wèl kan huwen, doch om dat huwelijk ontslag uit het geestelijk ambt verkrijgt. De kwestie raakt niet hel geloof, heeft geen dogmatisch karakter, doch is een zaak van kerkrechtelijken aard, behoort tot de kerkelilke discinliue üuehtV welke iedere landskerk naar eigeu inzicht mag regelen. Aan de kerk staat het dus vrij, die gewoonte te veranderen, wanneer hare handhaving door het wezenlijk belang der kerk niet wordt geëischt. De Synodale Raad zou geen bezwaar zien in de verbodsopheffing door de bisschoppen, wanneer zij de bestendiging der gewoonte niet in het belang der kerk achten. De Synodale Raad acht bespreking van dit onderwerp in de bijeenkomst der synode gewenscht, opdat de bisschoppen, die in deze zaak da beslissing hebben, kunnen vernemen hoe de geloovigen er over denken. De Synodale Raad meent echter dat een stemming over dit onderwerp niet gewenscht is. Leeken hebben de coelibaatswet niet gemaakt, en nu kunnen leeken niet verlangen dat geestelijken de beschikking over een natuurrecht uit hunne hand ontvangen. Zij mogen niet in een bevoegdheid treden welke aan de bisschoppen behoort. Derhalve adviseert de Synodale Raad het onderwerp in de bijeenkomst der synode te bespreken, en, het verzoekschrift in handen te stellen van de bisschoppen ter afdoening. --- Dr. j. Schokking te Heerenveen. HEERENVEEN, 27 Mei. Voor een honderdtal belangstellenden is in de Posthuisizaal alhier gisteravond opgetreden dr. J. Schok king, voorzitter van de Chr. Hist. Unie. Na 't zingen van Pc. 103 : 1 las de voorz., ds. van Lonkhuyzen, eenige psalmverzen voor en opende daarna, met gebed. Dr. Schokking begon zijn rede niet de leeWng, dat hij nog goede herinneringen had aan Friesland, waarbij hij den Friezen het compliment gaf, dat zij prijs n op een oprechten omgang met elkaar, dat men in Friesland elkaar de dingen betrekkelijk scherp kan zeggen, zonder dat men boos wordt Spr. weeë er nu op, dat er nu ja wel liefde wordt gevonden voor het Chr. hist. beginsel, dat er ook wel uitbreiding van de partij iq te constatecren, maar dat het heilig vuur, dat in onzen tijd meer dan ooit noodig iSj ontbreekt. Spr. betwijfelt of degenen, die wel in algemeenen zin van. oordeel zijn, dat alleen bij erkenning en ontwikkeling van het Chr. beginsel de welstand van land en volk mag worden verwacht, wel genoeg zich rekenschap «reven van de groote dingen, welke misschien gaan gebfuren. . Ten opzichte van de verkiezingen hebben we nu don eersten mijlpaal achter den rugr: de candidaatsteliing heeft plaats gehad. Het hek is gesloten. We jveten nu tusschen welke groepen de keuze zal o°lten, S**ll- 't Is een overweldigend getaL uprnerkelljk, dat, waar ér zooveel critiek .1. e. Tweede Kamer wordt uitgeoefend, t« ÏÏS? 1?* zooveel liefhebbers voor blijken «*nSl V.* at zljn tegenstrijdigheden die de aanuacht trekken. _~!!', betreurt dat ons volk op dergelijke wo- °°r de keuze wordt geplaatst en acht uZt- Kezonde uiting van belangstelling. "z; A'ers<*ijnsel van de vele groepen en groepjes werd ook reeds bij de vorige verver v 5?n waar3enomen, maar daarna zijn verschillende daarvan verdwenen door samenvoeging of aansluiting bij grootere par. tijen. Waar bij een deel dus wel de zwakheid van de kleine groepen werd gevoeld. IS net te opvallender, dat het aantal nu nog zooveel grooter la. spr. hoopt, dat het verschijnsel zijn genezing zal vinden bij de kiezers zelf. Dat die mogen toonen, geen voedsel te willen sevcn aan zoon versplintering en versnippering van 't volk, waarbij de gezonde democratie aan invloed gaat inboeten, welke voor Acn volksinvloed in den besten zin schadelijk Wij hebben ons als één volk te gevoelen. Ondanks de voordeden, welke de evenredige vertegenwoordiging heeft gebracht, blijkt ze voor ons land niet zoo dienstig te zijn als voor andere landen, waar de band der eenheid sterker Is. Als de voornaamste oorzaak van deze splijUiekte noemt «pr. den tijd, waarin we leven; de droevige gevolgen van den wereldoorlog, waardoor allerlei belangen en belangetjes op den, voorgrond worden geplaatst. Maar we mogen ons niet beperken tot het onmiddellijk belang van den kring, waartoe wij bchooren. Wij hebbon 't voorrecht gehad buiten den oorlog te zijn geblevei ien draden wij. omdat wij de verschrikkingen van den krijg niet hebben ld, danrom te moeilijker de gevolgen van den '-. komen moesten. To . droeg men elkaar ,Maar.. toen de tegenspoed kwam. zins men niet gemeenschappelijk de schouders er onder zetten, maar begon men elkaar te verwijten en de schuld te geven. Dat verschijnsel dient spoedig te worden overwonnen. Er dient getoond te worden, dat er behoefte is aan herstel. Als men de verkiezingseischen. de verschillende programs ziet, blijkt er wel eenig verschil in woorden, in nuanceering soms, maar er wordt daardoor niiet verklaard, waarom men in zooveel verschillende groepen naar de stembus gaat. Spr. staat hierbij sbil, omdat de Chr. Hist. dikwijls als vijanden der democratie worden voorgesteld. Daartegen komt spr. op. Zeker, wij blijven onderscheid --maken tusschen overheid en volk, maar wij zijn ook voor den volksinvloed, D.w.z. de overheid kan het in hare regeering en het uitgeven van dé wet niet doen buiten het volk om, maar dient voortdurend voeling te houden met het volk, rekening te houden met wat er in 't volk omgaat. Alleen van overleg tusschen regeering en volksvertegenwoordiging kan politieke zegen worden verwacht. Waar echter de democratie zich vertoont als een lappendeken van twintig, dertig meeninkjes, .kan het daar komen tot zoodanig overleg, dat er stuur is in het politieke leven? Wij strijden niet tegen het algemeen kiesrecht. Maar als dat gebruikt wordt op de wijze als nu, dan zeggen wij, dat het algemeen kiesrecht den volksinvloed verzwakt inplaats van versterkt Ala het mogelijk is liedjeszangers, hoe verdienstelijk die overigens mogen zijn tot opvroolijking van den mensen, af te vaardigen naar de vertegenwoordiging bij de kroon, dan wordt het parlementaire leven tot een aanfluiting. Spr. hoopt, dat de kiezers zullen toonen, dat zij niet te vinden zijn voor zulk klein ffedoe op politiek terrein, waarbij de democratie wordt vermoord. Daar komt bij, dat er in de praktijk van dergelijke kleine groepjes toch weinig terecht komt. Spr. ontkent niet de belangen van het platteland, of die van het premie- pensioen. Maar die kleinere belangen kunnen niet op één lijn worden gesteld met de groote vraagstukken, waar het nu om gnat. Spr. wil verder alleen behandelen de groote politieke partijen. Als het daarbij gaat over do vraag, welke richting moet worden gekozen, dan wijst spr. er op, dat de Chr. Hist zich kenmerken door soberheid in optreden. Geen lange lijsten of lange programs. In het verkiezlntgsmanifest staat In hoofdzaak niet veel meor dan wat uit het program van beginselen Is overgenomen. Daarin wordt naar voren gebracht, wat ons onderscheidt van anderen. Niet, dat we niet in staat zijn een lang program samen te stellen, 't Wordt ons wel als zwakheid aangewreven. Maar wij zeggen, dat wij niet alle dingen naar onze hand kunnen zetten. Anderen komen met beloften: wij zullen dit en dat en alle uiting van leven zóó en zö6 regelen. "Wij vragen: heeft de geschiedenis dan nog ndet geleerd, dat we met omstandigheden te rekenen hebben ? Wij maken niet de geschiedenis, maar hebben te rekenen met de leiding 0-otia. "Wij hebben 't niet in onze hand van een woestenij een paradijs te maken en wij waarschuwen anderen tegen die illusie, want ook rij zullen er niet toe In staat blijken. Ten opzichte van dim Vrijhei ds bond constateert spr. dat deze in wezen de oudliberale partij is. Woarorn men de partij Vrijheidsbond heeft genoemd? Och men had moeite met het vinden van een naam, omdat natuurlijk niet die van een der aangesloten partijen Icon worden overgenomen. Toen heeft men den naam Vrijheidsbond gekozen, trouwens een vertaling van „liberale partij." Wat is hierbij 't punt van uitgang? De' vrijheid. Maar wijs eens een partij aan, die niet voor „de vrijheid" zegt te zijn. Zelfs de communisten zeggen Voor verbreking van de slavenketenen te zijn. Ge moet dat maar eens in Rusland gaan vragen b.v. aan de honderden geestelijken, die daar worden terechtgesteld. Men kan spreken van vrijheid, maar op po'itiek gebied gaat het om de vraag hoe de wet wezen zal. En de wet ia altijd beperking-, 't Gaat erom hoe de wet moet zijïi om de vrijheid zooveel mogelijk te waarborgen. Tn dit verband herinnert spr. eraan, hoe de christeltjken vijftig jaar hebben moeten strijden tegen dezelfde liberale partij '-(-oor de vrijheid van onderwijs. Over hoeveel uitmuntende mannen en vrouwen van intellect de .Vrijheidsbond moge beschikken, we vinden bij hem geen voldoende basis om op te staan. De S.D.A.P. treft het verwijt, dat zij te eenzijdig het belang van één groep naar voren Heeft gebracht, dat van de arbeiders. Zij heeft er toe meegewerkt, dat, zij het misschien onbewust, het begrip arbeid in ona volk Is vervalscht. Soms wordt nog wel op handenarbeid laag neergezien. Ten onreohte. Elke eerlijke arbeid heeft zijn waarde. Maar van 't oógenblik af, dat de S.D.A.P. den indruk heeft gegeven, alsof eigenlijk de handenarbeid de eenige is. die voor de productie zorgt, zoodat aan de handenarbeider dan ook de politiek zou moeten worden gegeven, is het begrip arbeid vervalaoht. Men vergeet de waarde van den arbeid met het hoofd, In de kerk. in de school, op kunstgebied, in de bedrijfsleiding, ene. Spr. ziet verder als de basis. waarop de S.D.A.P. staat, het historisch materialisme. Het ia dus de vraag of het historisch materialisme, dat het geestelijke ondergeschikt maakt aan het stoffelijke, aan ons volk leiding mag en kan geven, of het Christelijk beginsel, dat wel niet het stoffelijke zonder belang acht, maar dat het stoffelijke wil doen beheerschan door geestelijke, 't (ïaat er om of men meent zich het paradijs op sarde te kunnen scheppen of zich afhankelijk gevoelt. De klassenstrijd. Dikwijls ie de verhouding tusschen werkgever en werknemer zoo, dat zij elkaar als vijanden beschouwen. Dat is de vrucht van de leer van den klassenstrijd. Mr. Troelstra heeft mi al het mogelijke gedaan om de arbeiders, ook de H.K. en de Christelijke arbeiders tot zich te zuigen. Maar wij als Christenen zullen alles wat in ons. vermogen is doen om te voorkomen, dat de klassenstrijd doorgezet wordt. Er moet samenwerking zijn van alle deelen van 't volk. Waarom keeren we ons tegen' de plattelanderspartijen? Omdat we 't belang van het platteland ontkennen? Dan zouden we slechte kenners van ons land en vooral van Friesland moeten zijn. 't Is nog de vraag, of wel goed is die kunstmatige b'evord van de industrie. Maar moeten we bij al de tegenstellingen, die er zijn. nu ook nog die van het platteland met de stad hebben? Stad en land hebben elkaar noodig. Spr. waarschuwt ook tegen de splitsing der kiezers in mannen en vrouwen. Er is reeds een vrouwenpartij, die zeer positief voorstaat een politiek van vrouwen alleen. Maar de scheidingslijn In de politiek loopt niet tusschen mannen en- vrouwen. Tn 't slot van zijn rede legde spr. nog eens den nadruk op de noodzakelijkheid van samenwerking, volgens het beginsel van Christus. De overheid, die geroepen Is de wet stellen, z.ie toe. dat alles recht ga. We hebben ten slotte de groote lijnen in 't politieke leven te zien. Door verbrokkeling maakt men de positie niet sterker. Persoonlijke belangen dienen buiten den strijd te blijven. Het gaat alleen om beginselen. Op den ''uur zal gemeenschappelijke samenwerking blijken in aller belang te zijn. Van de gelegenheid tot gedachtenwisseling werd gebruik gemaakt door ds. S. Winkel, die opkwam tejren die bewering van den spreker, alsof de S.D.A.P. heft begrip arbeid heeft vervalsaht en speciaal den handenarbeid op den voorgrond zou stellen. Voorts ontkende debater, dat de sociaal-democratie nog zou staan op dte bosfe van het historisch materialisme en ten slotte bestreed hij de opvatting van dr. Schokking omtrent den klassenstrijd, als voorbeeld aanhalende die staking in de Wouwvakken, waarbij christelijke arbeiders met soe.-dieniocratSsche nu al eenige weken lang utrijden voor het behoud van zeker loon. De heer Borger zocht