De Elfstedentocht 1941 Een uitstekend geslaagde dag Ds inschrijvingen voor den Elfstedentocht overtroffen te Leeuwarden de stoutsta verwachtingen. - Up hst kantoor van den voorzitter, mr. Hspkema, heerschte gedurende ds afgeloopen dagen esn enorme drukte (Foto Pax-Holland> --- AAN DEN VOORAVOND. Woensdagavond tusschen 8 en 11. Voor de tweede maal in welgeteld driehonderd en vier en zeventig dagen ie Leeuwarden het middelpunt van het grootste aller evenementen op het gebied der sport. Opnieuw zullen we het genoegen hebben, een Elfstedentocht te mogen beleven. De omstandigheden zijn wel even andere, dan een driehonderd en nog wat dagen geleden. Dat merken we het best. wanneer we vragen naar de plaats, waar de startkaarten moeten worden gehaald. Verleden jaar geschiedde de uitreiking in de Beurs- Dat gebouw was er uitstekend geschikt voor; in de groote bovenzaal kon men de groote schare deelnemers ruimschoots bergen, men kon flink wat plaats beschikbaar stellen voor de tafels, waar de startkaarten moesten worden afgehaald en dan bleef er ook nog voldoende ruimte over voor degenen, die met anderen de te verwachten mogelijkheden en moeilijkheden wenechten te bespreken. Nu is alles heel anders. De geheele tocht heeft men op een veel kortere termijn moeten organiseeren, inplaats ven de Beurs heeft men „slechts" de Harmonie tot zijn beschikking. Dat alles geeft zijn speciale moeilijkheden, die we hier niet in finesses zullen nagaan. In zekere zin heeft dat ook iets voor; het aantal deelnemers is kleiner den verleden jaar, de bepalingen zijn strenger, al met al is de mogelijkheid van een geslaagde dag zooveel grooter geworden- De sleer bleef gelijk. Toch is één ding zeer beslist niet veranderd: de speciale „Elfetedenefeer" ie gebleven Het is zelfs, of die in de Harmonie nog sterwer voelbaar is dan in de groote Beurs waar de enkeling zooveel meer in de ruimte verloren gaat Als haringen in een ton staan en zitten al om acht uur de deelnemers in de groote zaal opeengepakt. Er is haast geen doorkomen aan; wel zijn er aanvankelijk tusschen de rijen tafels en stoelen paden geprojecteerd, maar daarvan is nu al lang niets meer over. Telkens weer stuit men op groepjes pratende menschen; men struikelt over tasseben en koffers, stoelen staan in bonte orde door elkaar, zoodat men soms van de nood maar een deugd maakt en over allerlei meubelen heenwandelt, inpaats van er omheen. Het meeste gedrang is er toch wel bij de lange rij tafels knge een der wanden van de zaal- Daar zullen straks de kaarten worden uitgedeeld; een deur vormt een natuurlijke echeiddng tusschen de groepen „wedstrijd" en „tocht". Maar alle gedrang ie voorloopig vergeefsch. --- Het welkom. Daar klimt plotseling de heer Kingma, de penningmeestervan de F.E.S op een verhooging op het tooneel. Hij spreekt een hegroetingswoord, dat tevens een maanwoord is. Hij spoort aan tot voorzichtigheid op een paar trajecten, die nog enkele wakken bevatten, hij dringt met name aan op een strikte nakoming van de gegeven order: „Geen demonstratie in welke vorm ook. andere wordt de tocht onverbiddelijk stopgezet!" Verder is er een verontschuldiging: de aangifte was tot op het laatste moment zoo groot dat ze bet bureau even te machtig » geworden. Een zeker geduld zal noodzakelijk zijn. Nu, geduld heeft men te over, al zal er meer dan een zijn, die wel graag naar bed wiL Dus zet men zijn geeprekken nog maar wat voort, loopt eens wat rond, maakt stu die van de kaart, die midden in de zaal hangt en vraagt aan deze en gene een inlichting, die gaarne gegeven wordt. Voor de groote kaart bestaat heel veel belangstelling. Steeds kan men a.s. rijders ervoor aantreffen, die op hun eigen kaarten de route aanteekenen, die op het voorbeeld met een dikke blauwe lijn ie aangeduid. Het is van belang, omtrent de ter volgen weg goed te zijn ingelicht Menigeen zou er misschien wel een lief ding voor willen geven, wanneer hij nauwkeurig wist, hoe de toestand van het ijs op de verschillende trajecten is. Maar er is voorshands niemand, die er nog wat van weet- Wel zijn er al enkelen gestart, maar die zijn nog niet terug van hun reis. zoodat men nog niet weet, welke hun ervaringen zijn. --- De begeerde inlichtingen. Die onwetendheid zal echter niet lang meer duren. Tegen negenen komt er een flink gebouwde man binnenstappen, in grijze broek en windjacke gekleed, de schaatsen aan de riemen om de hals. Het is de heer N. Ankersmit, uit Deventer, naar later blijkt. Hij stapt op den heer Kingma toe, en verzoekt hem, zijn routekaart te willen afteekenen. Deze voldoet gaarne aan dit verzoek, maar vraagt tevens den rijder, de aan wezigen het een en ander omtrent zijn ervaringen te willen vertellen, hetgeen hij dadelijk doet. Uit wat hij dan, en later in een onder-onsje nog, vertelt, vernemen we, dal hij des morgens om 5.20 uur tezamen met baaninspecteur Seinstra is gestart. Tot Dok kum toe hebben de heeren uitstekend ijs ge troffen; van Bartlehiem af is het veel min der geweest, omdat er zooveel zand op is gewaaid. Het traject Franeker-Harlingen is vreeselijk slecht, maar verder op wordt het steeds beter. Het Slotermeer is de eenige slechte schakel in een keten van prachtige banen. Vrijwel overal is het ijs geveegd: slechts op een paar plaatsen is de baan er nog niet door. Gevraagd naar de heeren De Jonge en Engelbrechts, die ook zouden starten, vertelt de heer Ankersmit, dat hij van den laatstgenoemden niets meer heeft gehoord; de heer De Jonge zou aanvankelijk met hem mee rijden, maar was te laat. Toen hij en zijn i.artner van Dokkum naar Bartlehiem reden zijn ze hem nog tegengekomen. Nadien hebben ze ook hem niet meer gezien. De kaar' vermeldt als tijd van aankomst 8.40; 15 uur 20 minuten voor een dergelijke tocht is — wanneer men rekening houdt met de rusttitden — een behoorlijke prestatie. Het werk in de zaal gaat door. Alle beambten werken onder hoogspanning. Men komt haast handen te kort, om allen te bedienen. Maar tenslotte luwt toch de drukte; de wedstrijddeelnemers zijn om een uur of tien allen de deur uit, die aan de tocht worden in de koffiekamer verder afgewerkt Dan is het in de groote zaal rommelig en leeg, en men voelt er zich haast niet meer thuis, na de drukte van een half uur geleden. En intusschen zitten in een hoekje van de groote zaal van hotel Spoorzicht nog een paar man te werken aan de administratie van de „nakomers", de deelnemers, die niet voor de vastgestelde tijd zich hebben opgegeven. De muziek van de band klatert tegen het plafond van de zaal, de bezoekers schuifelen over de dansvloer, alles gaat er zijn gang, alsof er geen oorlog en geen Elfstedentocht zijn. Zoo valt het werk van deze twee menschen heelemaal niet op. Toch wordt er nog heel wat arbeid gedaan, hetgeen men het best beseft, wanneer men weet, dat hier sinds vier uur nog, telefonisch en mondeling, zoon driehonderd inschrijvingen zijn binnengekomen. Daarmee wordt nog een totaal bereikt van tegen de drieduizend. Maar hier en in de Harmonie luwt de drukte. De deelnemers gaan naar hun hotels, naar hun „kosthuizen". Ze loopen langs de maanverlichte straten, hun stemmen klinken helder in de stille vriesnacht. Het eenige. waarover ze spreken, is: de Elfsteden tocht. Over zeven uur zullen ze er weer over spreken; misschien zijn ze er zelfs in hun droomen wel mee bezig.... --- AAN DE START. Het groote moment — dat wae vanmorgen dat van de start Nu pleegt aan allerlïi groote oogenblikken heel wat vooraf te gaan; derhalve laat het zich denken, dat men er ook in dit geval niet af wae, met naar de start te wandelen, de schaatsen onder te binden en weg te rijden. Voor en aleer men daar aan toe was, diende men toch ten minste zijn eerste stempel te hebben gehaald. Dat stempel nu verkregen de wedstrijd rijders in de oude gelagkamer van de Groene Weide. Daar zat een deel van hel bestuur van de F.E.V.; over verschillende tafeltjes verdeeld, gereed, om iederen gegadigde het zijne te geven. AI van voor vijf uur af wae het daar een komen en gaan van deelnemers, en de zaal zou al spoedig eivol zijL geweest, wanneer niet ieder het consigne had gekregen: „Doorloopen naar ach teren". De rijders verzamelden zich nu allemaal in de groote vestibule van het café, waahet in een ommezien zoo gezelig druk was als men maar kon verlangen. Natuurlijk werd er ook hier nog heftig gepraat over de omstandigheden, waaronder het traject zou worden gereden. Vooral de wind en de hemel verheugden zich in aller belangstel ling, hetgeen te begrijpen valt. Over deze befde factoren liepen de meeningen overigens nogal uiteen. De een beweerde, dat de wind Zuidwest en de lucht potdicht wae de ander wae de opinie toegedaan, dat de wind in het Oosten zat en je de eterren kon zien. Tenslotte werd een basis gevonden in de constateering, dat de wind ergens in het Zuiden zijn oorsprong had en dat de lucht weliswaar nevelig, maar niet volslagen bewolkt was. Onder deze en dergelijke geeprekken verliep de tijd snel, maar toch velen klaarblij keiijk niet snel genoeg. Er heersebte een iet wat gespannen sfeer, daar achter in de hall De rijders hokten er bijeen als een troep schooljongens, die examen moeten doen Het wae er alleen heel veel gezelliger dan bij de ingang van een school. En steeds kwa men er maar meer bij; de stroom bleef aan houden tot op het moment, dat de troep zou starten. --- Het vertrek. Even te voren waren alle rijders bijeen■rerga rd voor de groote deuren van d-* fietsenstalling. Zoo lang mogelijk had met' de uitgang geheim gehouden, teneinde allerlei onaangenaamheden te vermijden, maa' toen het zoowat tijd wa 6, had men allen or der gegeven, zich op te stellen. Precies kwart voor zes werd moeizaam de groot, deur opengedraaid, en de schare stormd.-■ naar buiten, tot schrik van ekele autobe stuurders,' die in dat vroege morgenuur mei hun wagens passeerden. In een vehikel, dat blijkens zijn afmetingen een reportagewager. was, werd van dat oogenblik af hard ge werkt. • • • Intusschen was ook in de Harmonie alles in vol bedrijf. Hier zouden de rijders voor de 'ocht starten D» koffiekamer h^rbergd3 de velen, die met b,et afstempelen van de deelnemerekaarten waren belast; degenen, die van een stempel waren voorzien, begaven zich naar de groote zaal, vanwaar ze zouden worden „losgelaten". Onderweg moesten ze nog — evenals dat in de Groe■«• Weide het geval was — een controle •* «seeren. Practiech gesproken kon er dus •?*en enkele deelnemer op het ijs komen «onder dat zijn kaart met het eerste controle-stempel was versierd. Wie had verwacht, dat allen tegelijk zou den worden vrijgelaten,, had zich vergist Men had integendeel de — zeer veretan dige — maatregel genomen, de schare, die uit een kleine tweeduizend rijdere bestond in kleine groepjes te laten vertrekken, zoo dat er minder kans was op een groote opeenhoping van menschen op het ijs. Zoo verliep ook hier het vertrek van de rijders zoo vlot ale men maar kon begeeren. En toen tenslotte ook de nakomere nog waren vertrokken, was de Elfstedentocht 1941 in volle gang. --- Het vertrek in het donker. Het was nog donker, toen de wedstrijdrij dere werden losgelaten in de Groene Weide, vanwaar men slechts de straat behoef de over te steken om op het ijs in de gracht — de startplaats — te komen. Daar wae hel oph inden. Voor de meesten althans, want we zagen ook rijders — o.a. Lou Geveke, één der fa vorieten — die de schaatsen in de zaal reed», hadden ondergebonden en op de wankele smalle ijzers — natuurlijk beschermd — de overkant moesten zien te bereiken. Eenmaal op bet ijs gekomen, konden ze direct van wal steken en wonnen hiermede ongetwijfeld kostbare tijd op anderen, zooals o.a De Vriee, van Giethoorn, die met de laateten de deur uitging, zn Noren ayg onder de arm. Opbinden! Een interessant schouwspel in het donker. Velen hadden zich voorzien van een zaklantaarn en al die kleine lichtjes, met daar tueschendoor het blitzlicht van de fotografen, maakte het geheel nog fantastischer Overal was het even druk, op het ijs waar banken waren geplaatst, tegen de walkant en zelfs op de weg, waar enkele rijdere gebruik maakten van de koplampen van auto's om de schaatsen goed onder te binden. De eersten waren al spoedig weg. 't Zijn in de regel de geroutineerde wedstrijdrijders, die er al direct een flinke streek onder legden en op de keurig in orde gemaakte baan aardig uit de voeten konden komen. Zij kenden blijkbaar de weg. Niet iedereen verkeerde echter in die gun etige omstandigheid. We denken hierbij o.a aan den rijder, dien we tusschen de schot sen aantroffen, de weg volkomen bijster „Waar moet ik rijden?" wae zn vraag. We hebben hem geholpen en ook hij ie daarna vol goede moed begonnen aan de 200 km. Veel minder snel dan de eereten gingen de deelnemers, die in de hoofdgroep wegreden. Het werd toen even een gedrang op de smalle en donkere baan, slechts hier en daar verlicht door een rijder met zaklan taarn. De enkelingen, die zich niet al te beet vertrouwden, hadden het niet gemakkelijk, 't wae aan hun ietwat stumperig rij den te zien. De laatkomers vonden de baan weer ruimer en zetten een lfink tempo in Wel spoedig zullen ze op het groote peloton zijn gestooten. We hebben de wedstrijdrijders begeleid tot de Noorderbrug, welke voor deze gelegenheid wae opgehaald. En toen die late' even neer was, waren er vriendelijke men schen — ondanks het vroege uur en de duisternis waren er toch nog Elfeteden-suppor ters, die de start niet wilde missen — die zich een 25 m. voor de brug posteerden on> iederen rijder voor het gevaar te waar schuwen. Op de terugweg naar de Groene Weide kwaden we reeds de eerste tochtrijders (eters) tegen en bijna een uur lang is het op de gracht nog een komen en gaan van rijders geweest. Vol goede moed bond iede' daar de schaalen onder, allen met hetzelfde doel: 200. km. rijden en het Elfstedenkruis verdienen. Nog maar net zaten we achter een kopje koffie, of Dokkum, de eerste controlepost meldde de doortocht van de eerste wed strijd rijders. Aan de kop lagen daar Adema van Franeker — één de winnaars van vo rig jaar — en Jaap Woudstra, van Hemrik Zij waren daar om 6,36 uur gearriveerd en hadden dus het 23% km. lange traject Leeu waren—Dokkum in precies 51 minuten afgelegd. Als derde kwam door de Leeuwarder Lo Geveke, elechet één minuut achter d" leiders. Er is snel gereden op dit eerste gedeelte Dat belooft wat voor het verdere verloop van de Elfstedentocht 1941. --- In birymde opjefte. It bistjûr fen de F.E.V. krige de neifoliende birymde opjefte: Ik riid de âlve stêdden mei, Vn tochtforbân op Tongersdei. Ik kin it paed hoef dos gjin gids, Mvn namme is Willem Santema Ik haid op 't Alde Tsjerkhôf ta Op no. 6 en wol to Snits. --- Te Harlingen. bleek de kopgroep ongewijzigd. Alleen had Adema, die om 9,11 uur arriveerde, een voorsprong van één minuut genomen op Boeman. Het gaat er sterk op lijken, dat de stoere Fries den rijder uit Breukelen niet gemakkelijk zal kwijt raken. De volgorde was hier verder: 3. Van der Bij 9,18; 4. A. de Vriee, Franeker 9,21; 5 Algera 9,21; 6. De Groot en 7. L. Geveke beiden om 9,22 uur. De wedstrijdrijders werden 50 m. voor de controle te Harlingen verplicht naar de con trôle te loopen. Voorts moesten zij 150 m loopen alvorens weer te kunnen opbinden (voor tochtrijders bestond deze hinderpaal niet) Het tempo, waarmede werd gereden daalde in vergelijking met het eerste uur aanmerkelijk. Rekening houdende met d° slechte toestand van het ijs. o.a. bij Finkum mag men de prestaties van de eeretaanko menden nog bewonderenswaardig noemen. Ook tal van tochtrijders hebben in Harlingen de controle al gepasseerd. Bij de dames had Baukje Kooistra de leiding, met een voorsprong van 11 minuten op Sjoerdje Faber. De lucht blijft bewolkt en het zonnetje komt maar niet te voorschijn. Zal er later op de dag nog sneeuw vallen? Onmogelijk lijkt dat niet. Te Bolsward kwamen Adema en Bosman weer gelijk aan de kop door om 10,25 u Van der Bij was enkele plaatsen gezakt en had nu F. de Groot, van Weidurn en A de Vries, ven Franeker voor zich liggen. (Tijd voor alle drie 10,34 uur). Om 10,34 kwam ook nog door D. de Groot. Oldeboorn. gevolgd door Geveke 10.35, De Boer. van Warga 10.36 en A. de Vriee van Giethoorn 10.43. Laatstgenoemde, winnaar in 1933, had zich dus ook opgewerkt tot de kop-groep. Algera, die door griep gekweld werd, gaf hier de strijd op. Ademe werd met gejuich ontvangen; hij was over het ijs op het traject van Harlingen af best te spreken en verwisselde van schaats, alvorens de tocht voort te zetten. --- Bij de controle te Workum. Te Workum arriveerden om 11.05 uur nog als leiders Adema en Boeman. Terwijl ze echter nog bezig waren den inwendigen mensch te versterken, kwam een groep van vijf rijders binnen, n.l. Geveke, De Boer, A. de V tes (Franeker), v. d. Bij en De Groot. Deze deelnemers gingen, na hun kaart te hebben laten afstempelen, meteen door, zoodat zij op weg naar Hindeloopen de kopgroep gingen vormen. Ie nie-mede de strijd ontbrand? Adema en Bosman zullen het zeker zoo niet op -ich laten zitten. Te Hindeloopen bleek, dat Adema en Bosman de achtervolging hadden ingezet en met succes. Op het bijna 9 km. lange traject hadden ze de in Workum opgeloopen achterstand volledig 'ngeloopen en zoodoende kwam om 1133 uur de volgende kop groep van zes rijdere aar: A. ie Vries (Franeker), Adema, L. Geveke. Bosiran Van der Bij en de Boer. Eéa ie er dus afgevallen: de Groot van Weidurn. --- DE ELFSTEDENTOCHT. Langs de Noordelijke route Terwijl achter de Prinsentuin de laatsten der tochtdeelnemers bij het schaarscne licht van enkele lantaarns nog bezig waren de schaatsen onder te binden en in «De Groene Weide" enkele officials, persmenseben en belangstellenden nog onder het s/enot van een warme drank zaten te nakaarten in afwachting van de eerste berechten uit Dokkum, zetten wij koers naar die oude koopstad, die in de verre voortijd zooveel stoere Friesche zeevaarders met hun zware koggen zag komen en gaan en die thans reeds zoo vroeg in de morgen, of eigenlijk in de late winternacht, het niel minder stoere nageslacht van die „wetterliuwen" ontving op het eerste controle- en keerpunt van de Friesche Marathon op de ijzeren wieken 't Wae nog nacht toen we de oude veste binnenreden, maar in de omgeving van de Oude Zijl was het een drukte en beweg.ng. zooals Dokkum tegenwoordig alleen rog beleeft wanneer de Bonifatius-proceseie trekt. Uit het nevelig duister kwamen daar als schimmen uit het verleden de lange slierten rijdere uit het Westen geruischlooß aanglijden, tot ze, bij de contrôletentjee op het ijs gekomen, met een krassende zwaai remden en uit elkander stoven. Voor te tentjes wa 9 het een gedrang ale in vroegere je ren bij de taai- en koek kramen op Sinterklaasavond. Vlot en zonder tijdverlies werden de tontrôlekaarten afgestempeld en de meesie rijdersl gingen zonder te rusten onmiddellijk weer de weg terug, die zij gekomen waren Een doorsnede uit de Elfstedentocht was bet. zoo van de wal af gezien, die eind*»-iooze stoet uit het duister opdoemend, 'n de lichtkring van de centrôlepc->ien keerend en weer in 't zelfde duister verdvijnend Slechts een zeer kleine minderheid nam er de tijd af om zich naar de helde café's te begaven, die den rijders lafenis »n warmte boden; en zij die hie.- toefdea, deden het meest noodgedwongen, 't zij wegens schaatsenmalheur, 't zij wegens bekomen lichamelijk letsel. Er zijn op deze nachtelijke rit het Noorden in nogal enkele onfortuinlijke Elfsteden-ridders in onzachte aanraking met het ijs gekomen, zoodat er nogal een en ander te pleisteren viel aan neuzen, kinnen en jukbeenderen. Een enkele moest het wegens zoon ongelukkige valpartij reed 9 op dit eerste controlepunt opgeven en de terugreis per autobus aanvaarden. --- Hoe de tocht verliep Een reportage langs de route Al vrij spoedig na de start te Leeuwarden, op de Dokkumer Ee, kwamen meerdere van de beste rijders naar voren en vormde zich een nogal gerekte kopgroep. Aan d° spits lagen Adema, de bekende Franeker rijder uit de Elfstedentocht 1940, en een nieuweling, Woudstra. Ze kwamen om 6,36 te Dokkum aan, op de voet gevolgd door den Leeuwarder Lo Geveke. Op het lange traject door het Noorden wiet Adema de leiding te behouden en kwam in gezelschap van J. J. Bosman om 8,41 te- Franeker aan. De ontvangst van Adema in eigen woonplaats was bijzonder hartelijr. en vlug werd hij voortgeholpen Adema was reeds weg toen de volgende rijders arriveer den. Het 44,8 km. lange traject was niet ge makkelijk geweest. Volgene gieteravond ge dane mededeelingen door den heer Anker emit, van Deventer, die individueel de tocht had volbracht, zou op dit gedeelte van de route het ijs niet vrij zijn van zand. Op de weg naar Franeker ontstonden moeilijkheden, toen de leidere bij Bartlehiem rechtsaf sloegen en andere deelnemers te genkwamen. Botsingen bleven niet uit en hiervan werden o.a. C. Jongert, bekend uit vele Elfstedentochten, en Lo Geveke de dupe. Beide rijdere, taaie doorzetters, gingen de tocht vervolgen. Bosman klaagde over de angst, welke hij op dit traject had moeten uitstaan. Als derde arriveerde te Franeker Van der Bij, uit Anna Paulowna, met vier minuter achterstand. Geveke kwam door om 8,47. Jongert om 8,49. Laatstgenoemde had een verwonding bij de oogen opgeloopen. Nadat 214 wedstrijdrijders waren gepas seerd, meldde ïich te Franeker ale eerste tocbtrijder de heer L. Brouwer, uit Oudeschoot. Ale tiende tochtrijder arriveerde Sjoerdje Faber, die bij de vrouwen d? leiding had. A. ADEMA. winnaar van de groote gouden medaille, --- UIT STAVOREN meldde ons hedenmiddag een speciale verslaggever: De spanning stijgt hier bij de minuut. Af en toe komen berichten uit Workum en Hindeloopen binnen; zij melden, dat Adema alleen aan de kop ligt. De menschen zeggen, dat de eerste rijders er zoo — het ie tegen twaalven — kunnen zijn. Een auto met persmenschen stopt voor het café, een bewijs, dat de eerste rijdere op komst zijn. De controleure maken zich klaar. Er dringt een groote groep belangstellenden voor de deur samen; de sterke arm zorgt ervoor, dat er een doorgang vrij blijft voor de rijders. Dan hoorden we gejuich. In de menschen buiten komt meer beweging. De kopgroep komt aanrijden met een flinke vaart en een stevige slag. De mannen klauteren vlug bij de harten op. Het zijn A. Adema (12.09), Bosma, Van der Bij, De Groot, Lo Geveke n H. A. J. de Boer. We hooren geschreeuw om warme melk. Vlug wordt die naar binnengeslagen. „We hebben geen tijd." Geen tel later zijn ze verdwenen. „Het ijs gaat, is goed. We hebben geen last van sneeuw. De wind is tegen en sterk tegen. Maar we blijven aan de kop. Even willen we rusten." Druk worden de kansen besproken. Overal hoort men de namen Adema en Geveke. Deze beide zijn favoriet. Dan komt, heel alle, om 12.21, A. de Vries, van Giethoorn, een taaie stevige kerel die even achter adem is. De heele tocht v*n Harlingen af heeft hij alleen gereden 1 ondertijd fungeerde hij ook nog voor gangmaker. Hij heeft lichtelijk de p... in: „It ie gjin dwaen allinnich", moppert hij. Het ijs is goed, maar die wind, die wind.... Om 1.25 paeseeren de eerste drie van de tocht. Het zijn T. Boerema, W. Bind en K. Semr'ouiue, allen van Tjerkgaaet. De controle in Stavoren werkt uitstekend, de stemming is er prachtig. In de loop van enkele tientallen minuten zijn drie der vier gebroeders Geveke gepasseerd. Na Lo zijn nog doorgekomen Herman, om 12.52 en Tjeerd. om 1.32. Opvallend is het groote aantal blessures dat de rijders hebben; nog een gevolg van de moeilijkheden op het gedeelts Bartlehiem—Dokkum. Ongeveer anderhalf â twee uur na de eerste wedstrijdrijders verscheen de eerste dame te Stavoren aan de controle. Het was de dap-1 re Boukje Kooistra. Kort nadat mej. Kooistra de controle te Stavoren had aangedaan, arriveerde daar de niet minder energieke Sjoerdje Faber, met nog slechts drie minuten achterstand op Boukje Kooistra. Het beloofde tusschen de beide dames cc nfel duel te worden op het laatste traject. Eén concurrente had Sjoerdje reeds definitief overwonnen. --- TE SLOTEN had Adema alleen de leiding. Hij kwam door om 1.32 uur. Groot was zn voorsprong echter niet, want met 1 minuut achterstand zaten Geveke, A. A. de Vries en Bosman hem vlak op de hielen. Adema maakte echter nog een bijzonder frisscjie indruk en de algemeene meening was, dat het de concurrenten nog niet mee zal vallen hem van de eereplaats te verdringen. Met 10 minuten achterstand, om 1.43 uur, kwamen daarna door S. de Groot, De Boer, v. d. Duim (Warga) en A. S. de Vries, van Giethoorn. Waarschijnlijk zal voor hen de taak wel te zwaar worden om de leidere te bedreigen. Om 1.56 uur paseeerde als negende de bekende Joueter kortebaanrijder Sjoerd Molenaar. --- Te Sneek. Tot Sneek was de stand vrijwel ongewijzigd. Adema, nog steeds aan de kop, arriveerde daar om 2.10. H ijhad nog een voorsprong van acht minuten op De Vries, Bosman, Geveke en De Groot. Nu het laatste traject is ingegaan, kan men vrijwel als zeker aannemen, dat Adema als overwinnaar van deze tocht zal arriveeren. De groote concurrenten, zooals De Vries en de andere rijders, die in groepsverband rijden, zullen ongetwijfeld trachten, hun achterstand op Adema teniet te doen, Of zij op het korte traject Sneek— Leeuwarden in hun poging zullen slagen, is echter sterk te betwijfelen, daar de voorsprong van Adema te groot geacht moet worden. --- De kopgroep der wedstrijdrijders was reeds tong door toen wij te Dokkum aankwamen Te 6.35 waren daar Adema, Bosman en, Jongert, te 636 Woudstra van Hemrik, te 6,37 Geveke van Leeuwarden, v. d. Bij van Anna Paulowna en &. .bont en onmiddellijk daarop volgde een groep, dae allen reeds voor 6.40 weer vertrokken waren, bestaande uit: . _ Stienetra, Weidurn; Heeringa, Grouw: De Groot, Weidurn; Boersnia, Oudkerk; Schaap, Wirdum; Bleeker. Leeuwarden; Rinsma. Leeuwerden; Van Bekema Haarlem; Vos. Dedemevaart; R. Algra; A. de Vriee, Franeker; v. d. Heide, Leeuwarden; Bakker, Breukèlen: v. d. Heide, Terzool; D. de Groot, Oldeboorn; Weetra, Warmenhuizen; T. Vlug. Looedrecht; Gros, Leeuwarden; H. J. de Boer, Warga; J. Kooistra, Warga; W. Rudolphy, Gorredijk; Galema. Slootdorp; A. Hollander, Peins. Op onze weg van Dokkum naar Franeker passeerden we de Elfetedenrijdere te Finkum er bij de Zuidhoekstervaart. Het wee toer. n! dag geworden doch de zon. nog in rosse nevelen gehuld, 'richtte nog te vergeef dcor te breken Men kan het der rijdere aanzien, dat ze met een zwaar traject te kampen hadden en dat betrekkelijk velen ook ditmaal de eiechen onderschat hadden die een Elfstedentocht stelt aan het lichamelijk en moreel uithoudingsvermogen, bleek toen we te Franeker kwamen. Onderscheiden deelnemers toch hadden er daar hun bekomst reeds van en gaven op. Helaas moest ook Jongert hier noodg" dwongen de strijd staken. Hij wae even voor Franeker tegen cc', mederijder opgebotst, waarbij zijn rechUr oog een zoo gevoelige Knauw had gekregen, dat hij in 't eerst niets meer kon onderechelden en eerst langzamerhand het gezichUvermogen gedeeltelijk terugkeerde Hoewel er zoo oppervlakkig beschouwd zoo goed als niets aan zijn oogen viel te bespeuren, kon Jongert toch op een meter afstand de vingers aan een opgestoken hand niet tellen en hij waagde het er dan ook niet op om nog verder door te zetten. Helaas moest deze doorgewinterde Elfetedenridder, die zoo veelbelovend begonnen was, zich dus te Franeker reeds uit de strijd terug trekken. Ook op dit controle- en keerpunt verliepen de vereischte formaliteiten vlot en snel. He', aandoen van de contrôletentjes midden op de baan vorderde geen noemenswaardig oponthoud, zoodat zij die geen verkwikking behoefden, vrijwel onmiddellijk konden terugkeeren om de tocht naar Harlingen voort te zetten. Velen echter beklommen hier de barte om in het café even uit te blazen en het was er dan ook een drukte van je welste. Daar heerschte de echte Elfstedensfeer. Louter jonge, oer gezonde mannen en vrouwen, de meeste met sterk karakteristieke koppen, die door de ijzig koude wini hoekig en kantig gebeiteld waren als werkstukken van een beeldhouwer. Opvallend was het bijna totaal ontbreken van zoogenaamd modieuze sportcostuums, die zoo menigmaal den drager tot een caricatuur maken. Practische, warme kleeding, een enkele windjacke, veel wollen mutsen. Rasechte schaatsenrijders, weinig humbug. Stoere noorderlingen zijn in de meerderheid ditmaal, menschen in wier aderen nog het onvervalschte Vikingen-bloed stroomt, dat blijkbaar in koude en duisternis de beste stimulansen vindt om het lichaam tot groote prestaties op te drijven. Stoer zijn ze en rustig. Opmerkelijk hoe kalm alles in zijn werk gaat En toch heerscht er een opgewekte sfeer, die zich niet uit in luidruchtigheid, maar die men voelt en mee ondergaat, alsof men gedompeld is in een krachtveld van onbeperkte energie. Het ie de kracht van het Noordzee-rae. die zich in deze vreedzame strijd in een der grootste sportieve prestaties van Nederland op het schoonst en het waardigst uitleeft in de korte winterdag, waarin nu eindelijk de zon het van de nevel schijnt te zullen winnen. --- ADEMA OVERWINNAAR. Nader wordt gemeld, dat Adema inderdaad te 3.04 uur als eerste te Leeuwarden is aangekomen. Adema arriveerde om 3.04 aan de finish. Bosman volgde hem op de voet; hij kwam om 3.07 aan. Onder geweldig gejuich van de enthousiaste menigte reed Adema met foreche slagen op Schenkenschans binnen. Hij legde het 199.4 km. lange parcours af in 9 uur 19 minuten. Hij slaagde er dus niet in het met 9 uur 5 miis. op naam van de rijders De Vries en Castelein, de overwinnaars van 1933, et»"nde record, te verbeteren. De weersomstandigheden waren in 1933 veel beter; wanneer Adema onder dezelfde omstandigheden gereden had, was dit record ongetwijfeld door hem verbeterd. Na deze beide eersten kwamen aan: 3. L. Geveke, Leeuwarden 3.09 4. A. A. de Vries, Franeker 3.09*/* 5. A. S. de Vries, Giethoorn 3-16 6. v. d. Bij, Anna Paulowna 3.16 V* 7. Jan de Boer, Warga 3.16J4 8. Sjouke de groot, Weidurn 3.21 Va 9. Boekestijn, Maasland 3.32 10. D. Heeringa, Grouw 3.32'/a 11. Sj. Weetra, Warmenhuizen 3.36 12. Sjoerd Molenaar, Joure 3.37 13. P. J. Trooster, Amsterdam 3.42 14. R. v. d. Schuit, Rottevalle 3.43J4 15. P. Dalsurn, Broekerhaven 3.46 De acht winnaars werden in een rijtuig met bepluimde paarden naar de Harmonie gebracht. Het was zeer druk op Schenkenschans. Het publiek juichte elk der aankomende rijder 3 hartelijk toe. --- Ernstige valpartijen op het traject Dokkum—Bartlehiem. De moeilijke situatie op het traject Dokkum— Bartlehiem blijkt achteraf voor vele rijders noodlottige gevolgen te hebben gehad. Duidelijk kwam dit tot uiting bij do aankomst in Franeker, waar de geneeskundige dienst krachtig geholpen door de E.H. 8.0., handen tekort kwam om de gewonden te helpen. Er waren er bij met haiï afgesneden vingers, doordat zij na een botsing waren gevallen en, een steunpunt zoekende op het ijs, met hun handen onder de schaatsen van andere rijders waren gekomen. Velen hadden gekneusde ledematen, dikke polsen en enkels, alsmede verwondingen aan het hoofd opgeloopen. • • • --- Jongert gewond; moet in Harlingen opgeven. Het was een droeve noot in deze overigens zoo prachtige tocht en van de winnaars van verleden jaar behoorde de" heer Jongert uit Maarssen tot Ar. ongelukkigen. Aanvankelijk reed hij door, doch in Harlingen aangekomen, moest hij op dokters advies de strijd staken. Bij de botsing heeft hij een bloeduitstorting in een der oogen opgeloopen. Door dat oog kon Jongert dan ook, toen hij in Harlingen aankwam', niet meer zien. Per trein arriveerde hij in Leeuwarden, waar hij zich terstond onder doktersbehandeling stelde. Voor dezen man, die vol vertrouwen de tocht aanvaardde, is dit ongeval wel zeer teleurstellend, doch een troost voor hem i 9 ongetwijfeld het feit dat meer rijders, onder wie verscheidene uitblinkers bij vorige tochten, te Harlingen de strijd opgaven. Zij waren doodelijk vermoeid en aan het einde van hun krachten. Voorheen hadden zij nooit zoon snel- Ie wdestrijd meegemaakt. Bij de aankomst van Sjoerdje Faber op de derde plaats in Harlingen, was zij zeer geënerveerd. Zij wist, dat twee concurrenten, onder wie Boukje Kooistra, haar hadden ingehaald. Zij gunde zich geen tijd om een verfrissching te nemen, waarvan haar begeleider de dupe werd, want deze bleek gaarne een war dronk te illen gebruiken. Hij kreeg daarvoor van Sjoerdje geen kans, want zoodra het contrôlestempel op de kaart was aangebracht, moest hij mee en reden zij weg in de richting van Bolsward. ---