_ ; II ifSk | AUTOMATISEERIHG k ,f7>)| 8 TELEFOON r \7« ai " ik-w \ Ü IS U TELEFONISCH *«■' AANGESLOTEN? —JfsggâäsS^s IIJ ff Laat het Uw klanten dan weten W SS door middel van een —Jl ff Ij kleine advertentie in de TELEFOON-RUBRIEK 1 | van het NIEUWSBLAD VAN FRIESLAND 1 Si Verreweg de grootste oplaag van alle in Friesland verschijnende bladen II POST OMGAAND DE U GEZONDEN BRIEFKAART OF REL EVEN || ff Telefoon No. 3 tot Dinsdag 25 Maart, 13 K uur n.m., daarna 2-2-1-3 ft f???f?f??????**•ff*•*??•**??•••••••••*•••*••••••>»•••>»■>•• --- Dr. FRIETEMA. Bijzonder lecter in de geschiedenis, de theorie en de practijk der coöperatie. Voor bet bijzonder lectoraat in de geschiedenis, de theorie en de practijk der coöperatie, dat eenigen tijd geleden vanwege den Nationalen Coöperatieven Raad aan de universiteit van Amsterdam is ingesteld is dezer dagen een curatorium gevormd, waaarin zitting hebben genomen de heeren- prol. Th. Limperg Jr. en prof. mr. dr. N. W. Posthumus aangewezen door de economische faculteit der universiteit van Amsterdam, mr. G. M Greup aangewezen door de Kamer van Koophandel en Fabrieken te Amsterdam, dr. ir. W. J. Droesen en K. de Boer, aangewezen door den Nationalen Coöperatieven Raad. Dit curatorium heeft tot bijzonder lector benoemd dr. H. J. Frietema, directeur van den Nationalen Coöperatieven Raad te Rotterdam afkomstig van Wirdum. Dr. Frietema zal zijn colleges aanvangen op een nader aan te kondigen dag in het begin van hot volgende cursusjaar. , --- De behandeling van verzoeken om prijsverhooging. In Economische Voorlichting, Weekblad van de Economische Voorliciitingsdienst, vao 14 Maart komt een samin"atting voor van de vele voorschriften, welke met betrekking tot de prijzen van goederen en' diensten zijn getroffen. O.m. wordt meegedeeld, dat een algemeene regel bekend zal worden gemaakt i?é-treffende de doorberekening van de op 10 Februari j.l. verhoogde vrachttarieven van de Nederlandsche Spoorwegen. Aan het slot van dit artikel is aangegeven op welke wijze verzoeken tot prijsverhooging moeten worden ingediend en toe-' gelicht en welke richtlijnen bij de beoordeeling worden gevolgd. Aanvragen tot verhooging van de prijzen moeten zooveel mogelijk in gezamenlijk overleg tusschen de bed rijf sgenooten in de desbetreffende bedrijfstak worden ingeaiend. Dit kan bijvoorbeeld geschieden via net bureau- van een organisatie, waarbij de betrokkenen zijn aangesloten. Calculatie van de vervangingswkarde Is niet toegestaan, zoodat de historische ko3tr rij© (uitgaafprijs) beslissend ia De oude voorraden grondstoffen of producten moeten dua tegen de historische kostprijs worden gewaardeerd en verkocht. Reeds is er op gewezen, dat in speciale gevallen een gewogen gemiddelde (mengprijs) van de vroegere en de nieuwe prijzen kan word°n lerekepd, waarbij dei hoeveelheden van de legen verschillende prijzen gecalculeerde partijen in aanmerking moeten worden genomen. Voorts kunnen opgedreven, inkoopsprrj zen in geen geval als grondslag voor een prijsverhooging worden aanvaard. Een verzoek tot prijsverhooging zal niet worden ingewilligd indien ook zonder deze verhooging de netto-winst van de onderneming redelijk moet worden geacht. Jn geen geval wordt toegestaan, dat de brutoen de netto-winstmarges, zooale deze voor het desbetreffende artikel op 9 Mei bestonden, percentsgewijze worden doorberekend; indien zij niet meer bedragen dan redelijk kan worden geacht, zal ten hoogste hot geldbedrag van deze marges kunnen worden gehandhaafd. Slechts in uitzonderlijke gevallen zal toestemming tot verhooging van het geldebedrag der oude bruto-winstmarges worden gegeven. Een geringere bedrijfsbezetting (onderbezetting) zal slechts dan tot verhooging der uiteindelijke verkoopsprijzen mog»n leiden, indien de betreffende bedrijven een verdere inechrompeling van bun bedrijfsresultaten niet kunnen dragen en indien d° instandhouding van de voortbrenging van het betreffende artikel nochtans voor de volkshuishouding van vitaal belang moat worden geacht. Derhalve zal slechte bij wijze van uitzondering op grond van onderbezetting een vergunning tot verhooging der verkoopsprijzen worden verleend. --- KORT FEUILLETON. ANGST door ANJA MASSEP Ik ben een dierentemmer, en er was een fijd, dat ik mezelf voor dapper hield. Dag in dag uit, jaar in jaar uit liet ik de gevaarlijkste beesten naar mijn zweep dansen. Het was een gevaarlijk werkje, maar ik lachte erom, als men mij vroeg, of ik niet bang was. Ik werd in Indië aan den rand van de jungle geboren en reed toen ik 14 jaar oud was op een olifant. Later hielp ik wilde dieren vangen voor een Amerikaansch circus, en toen behoefde ik niet veel moeite te doen om 'n betrekking te krijgen in één der grootste circussen vair Amerika. Jennie Mireau was een jonge artiste. Ze werkte aan de trapezen. Toen zij bij onzen troep kwam, bracht ze een klein kind mee. Haar eerste zorg was, te voorkomen, dat iemand haar dochtertje kwaad zou doen. Er warep elf kinderen bij den troep, en het hare maakte het dozijn vol. Ik moest haar het circus laten zien en stelde haar aan de medewerkers voor: de kunst-paardrijdsters Betty en Elly, Oscar den sterken man. den kapelmeester Henry „En wie is die grappige man daar?" vroeg Jennie naar een opvallend grooten man wijzend. Hij droeg een zwart pak, dat hem veel te groot was, overschoenen en een paraplu. „Oh, dat is „De bange man"! lichte ik. „Hij is de boekhouder en doet de correspondentie. Wij noemen hem „De bange", omdat hij voor alles bang is." Deze man was inderdaad de schuchterste ziel. die ik ooit ontmoet had. Hij was als de dood voor onweer; voor honden had hij een afschuw, en voor een jongen wilden hond nam hij de beenen. alsof de duivel hem op de hielen zat. Als het eenigszins mogelijk was, vermeed hij het, in de nabijheid van dieren te komen. Wanneer de leeuwen 's nachts onrustig waren en brulden, stond hij op en liep steeds in zijn kamertje heen en weer. Op duizend verschillende manieren probeerden wij hem mét plagerijen er aan te wennen. Doch niets hielp. Mannen als Steve en ik. die een duik in het water namen, dat slechts 1 meter diep was, de koorddanser, wy allen waren toovermenschen in de oogen van dezen mau. Wij zagen hem niet voor vol aan. Het was een zwoele Augustusnacht, toen er iets gebeurde, dat me liet zien, wat dapperheid eigenlijk is. Aan den horizon bliksemde het, en in de verte I rolde de donder. Zoon nacht maakt menschen en dieren zenuwachtig. De tijger gromde kwaadaardiger dan ooit, de leeuwen brulden in hun kooien. Het ergste echter was, dat Sambo, de oude reuzen-olifant, eenvoudig niet van zijn plaats was te krijgen, toen er circus-parade was. Hij stond op zijn zware onderdanen heen en weer te wiegen, maar wilde geen. poot verzetten. Ik wierp een blik op den kolossus en gaf direct bevel: „Een dikke ketting aan iedere poot!" Wordt een olifant eenmaal kwaad, dan kent zijn woede geen grenzen. Ik koesterde reeds maandenlang zorg omtrent Sambo, want er hadden zich al voorteekenen van een kwade bui bij hem vertoond. Nu werd het ernst. In woede richt een olifant meer schade aan en doodt meer menschen dan een half dozijn leeuwen en tijgers. Een dikke ketting werd hem aan iederen poot gelegd en aan een dikken paal vast gemaakt. Om zeker te zijn legde ik hem de kettingen zelf aan. Wij dachten er aan, hem misschien dood te moeten schieten. Een zóó groote olifant is een buitengewoon kostbaar bezit en als het eenigszins mogelijk was, wilden we hem liever niet verliezen. Maar om op alles voorbereid te zijn, legde de directeur een geladen geweer klaar. Wij zouden tot den volgenden morgen 8 uur wachten en dan eens kijken hoe het met Sambo stond. Tot zoo lang lag hij veilig aan zijn kettingen. Zoo gingen wij ten slotte naar bed. Onze wagen stond dicht bij den olifant; dat vond ik prettig, want ik was omtrent Sambo niet erg gerust. Niet ver van den onzen stond Jennie's wagen en nog een eindje verder huisde „De Bange" in zijn cabine. In de andere wagens woonden de overige leden van den troep, de Japansche acrobaten, de clowns, de muzikanten, de reuzenvrouw, de degenslikker en alle andere en zeldzame leden van de circusfamilie. Aan slapen viel niet te denken. Het was ontzettend warm, en ik was ongerust over Sambo. Ik hoorde het rinkelen van zijn kettingen als hij zich bewoog. Om drie uur 's morgens stond ik op om naar hem te gaan kijken. Hij stond daar. zijn kop omlaag, heen en * weer schommelend, met een kwaadaardigen blik in zijn oogen. Ik lit,p langs de wagens om 'n beetje koelte te zoeken. In den wagen van „de bange" brandde licht „Hé, kun je niet slapen?" riep ik. Hij stak zijn hoofd buiten de deur. „Ben je er zeker van, dat Sambo goed is vastgemaakt?" vroeg hij bevend van angst Ik moest lachen! Wat een idee om op te blijven, omdat hij bang was voor een olifant, die aan vier kettingen lag! En toch lets van onbéhagelijkheid en onbestemde vrees sloop ook mij naar het hart, en toen ik in mijn wagen terugkeerde duurde het een heelen tijd voordat ik weer in bed stapte én nog langer, voordat ik insliep een zware, diepe slaap. Zoo lagen allen op hun bed, want geen van ons had kunnen slapen, voor het bijna dag was. Tijdens den nacht begon het te stortregenen. Toen het dag werd klaarde de hemel op. Het circus lag in diepen slaap, alleen de groote olifant wiegde nog heen en weer, heen en weer Trok en rukte aan de kettingen die om zijn poolen waren. Langzaam gaven de palen mee, want het regenwater maakte den grond, waarin deze geslagen waren week. Van 'dat alle wist ik niets .... ik sliep. En wat er op dien Augustusmorgen gebeurde, net toen de zon op ging, geschiedde zoo vlug, dat het bijna onmogelijk is het te vertellen. Nog voordat men goed en wel wist wat er gaande was, was alles voorbij. Ik werd wakker door een schreeuw — een doordringende schreeuw.... als van een vrouw, die in vreeselijke angst zit. „Babette, Babette, waar ben je?!" Ik draaide me om en drukte mijn gezicht in het kussen. Ik was nog zoo slaperig Toen kwam ik tot mezelve. Ik trok haastig mijn broek aan en rende naar buiten. Het was al klaarlichte dag. Gelijktijdig kwam ook Jennie uit haar wagen. „Babette!" riep ze, weer. Het kind riep uit de verte terug, met een stem als had ze veel plezier. Het geluid kwam van den kant, waar de olifant stond! Het kind zat tusschen zijn pooten te spelen De olifant trok aan de kettingen en bij iederen ruk gaven de palen meer mee! Huilend liep Jennie naar den olilant. Ik rende naar haar toe en greep haar nog bijtijds. Ze wilde onder den olifant springen, h->ar kind te redden. En dat beduidde zeker"den dood. Sambo trompette' met een machtig, woedend ■reliiid! Hij rekte zich in de hoogte, trok aan de kettingen en de palen gaven steeds meer mee. Jennie probeerde uit alle macht zich te bevrijden. Ik hield haar echter vast en riep om hulp. Babette speelde onder den olifant net tusschen zijn achterpooten. Zij vond het buitengewoon leuk de dikke pooten van Sambo, die zich steeds heen en weer bewogen gade te slaan en het rinkelen \an 'de kettingen te hooren. Zoodra Sambo het kind in de gaten kreeg, zou hij het met den slurf grijpen.... en alles was voorbij. leder oogenblik kon het kind ook onder een van de stampende pooten geraken of een paal zou los kunnen raken.... en dan.... Dit alles speelde zich in eenige seconden af. Sambo was nu in razende woede. Zoodra iemand, binnen het bereik van zijn slurf kwam, zou hij hem oppakken en verpletteren. In ken mijn dikhnid In een oogenblik waren Jim en Frank bij ons. Zij hielden Jennie vast, ik rende weg en kwam een oogenblik later terug met een ijzeren stang, en porde reeds naar het kind. Maar Sambo had de stang al te pakken, kwakte hem op den grond en slingerde het eind tegen, de schouder van Frank. Hij viel bewusteloos op den grond. De wagen van den directeur werd geopend. Hij kwam hard aanloopen, het geweer in de hand. „Babette, Babette, kom hier, kom hier!" riep de Moeder huilend. Het kind echter kraaide en lachte van plezier. Wanneer ze naar voren kroop en Sambo zou het zien, dan Daar.... en een paal was losgeraakt.... „Doe dan toch iets!" schreeuwde Jennie heescb van angst „lets doen?!" Doelloos, het leven op te offeren — ik was met den olifant vertrouwd en wist dat men zich nu niet binnen het bereik van den olifant mocht zelfs kon wagren. Op dit oogenblik kwam iemand, die ons op dit moment oer-grappig toescheen „De Bange", in oyania, met de paraplu in de hand Met één blik zag hij wat er gaande was. Sambo's linker achterpoot was vrij. Nu kon hij zich ieder oogenblik losrukken en het kind verpletteren „Laflard!" riep „De Bange" mij toe. En als de wind schoot hij onder den olifant en wierp me het kind in de armen Sambo's slurf sloot zich om bet middel van De Bange", hfef hem in de lucht en smeet hem met ontzettende kracht op den grond te pletter Ein schot en de olifant lag dood op den grond.... Dat is nu de reden, waarom ik mezelf een lafaard vind. --- Duitsche opdrachten in Nederland. Reeds voor meer dan een milliard mark. De commissaris-generaal voor financiën en economie in het bezette Nederlandsche gebied, minister dr. Fischbröck. sprak voor de Nederlandsche Kamer van Koophandel te Duieburg over den eo&nomischen toestand in Nederland. Nederland had, zoo zedde hij 0.m., vergeleken bij Duitschland, een zeer bescheiden staatebudget. Des te ernstiger beïnvloedden de uitgaven voor den korten oorlog en de daarmee verband houdende lasten dat budget Deze buitengewone lasten kunnen niet over de gewone begrooting loopen, doch er moet voor geleend worden. Daarnaast kan men niet buiten een hoogere opbrengst der belastingen. Bij die belastingverhooging past men zich aan bij de Duitsche tarieven: de'Nederlandsche worden dus verhoogd, dââr waar zij lager waren: er zal geen verhooging komen, dââr waar de tarieven reeds betrekkelijk hoog zijn, zooale bij suiker en brandewijn. Th-ans geJ'ifen nog overgangsmaatregelen, maar er wordt naar gestreefd bet Duitscfb- Nederlandsohe goederenverkeer te bevrijden van alle belastingen en jdouanetarieven, dij het aan banden leggen. ' Ook de deviezénsrrene vormt een hindernis op den weg der aanpassing, doch men is bezig die belemmering uit den weg te ruimen. Het, Dniteoh-Nederlandsche betalingsverkeer dient zich zoo vrij mogelijk te kunnen afwikkelen. De ontwikkeling op dit gebied ie bijna voltooid Bij de toekomstige economische betrekkingen tuwschen Duitechtercd en Nederland zal de werkverplaatsing een groote rol spelen. Het spreekt vanwelf, dat van de economische capaciteit van Nederland volledig gebruik zal gemaakt worden. Reeds in 1940 konden opdrarihten voor meer dan één mälliard mark in Nederland wonden geplaatst en dit bedrag s'ijgt nog steeds, ook ten gevolge van bet 'feit, dat steeds meer goederen in deze opdrachten worden betrokken. Duïtsohe firma's sturen la deze gevallen grondstoffen of halffabrikaten naar Nederland en krijgen het volledige product terug. De loonbedragen blijven aldus in Nederland. Het was, zoo reide spr., de plicht der overheid, de belanghebbenden tot elkaar te brengen. Dat was bovendien de doelmatigste manier, want het was makkelijker om opdrachten naair de arbeiders te brengen dan omgekeerd de arbeiders naar de opdrachten. Echter beteekent dat niet, dat mem tra is opgehouden met het aanwerven van Nederlandwhe - arbeidskrachten voor de Duitsche indnstrie. Doch het reservoir van geschoolde vaklieden was in Nederland reeds belangrijk uitgeput en bovendien bleek de andere manier veel effectiever. Spr. achtte het wensohelijk, dat in Nederland een organisatie van het bedtrijfsleven tnt stand zou konvn die op de Duitsche gelijkt, zoodat elke Duitsche bedrijfsgroep zich in Nederland tot een gelijksoortige organisatie kan wenden. Eén zoon organisatie ie de laatste dagen reeds gevormd en binnenkort zullen er meer volgen. --- Men ontmoet zijn lot dikwijls op wegen, die men inslaat om het te vermijden. --- Zaaldag te Gorredijk. GORREDIJK. In tegenstelling met voorgaande jaren zal het Centraal Comité voor Drankbestrijding in Opeterland dit jaar geen zaalavcttd, doch een zaaldag organiseeren, welke zal worden gehouden op Zondag 23 Maart a« in Zalen-Sijteema alhier. De dag brengt een ochtendprogramma (ruorgenwijding) en een midagprogramma. De morgenwijd ing zal bestaan uit eed propaganda-rede, uit te spreken door den heer H. A. v.d. Zijl, secr. der Prov. Gron., Prop. Comm., zang van het Dameskoor '„Canto" (dir. H. S. de Jong), terwijl het muzikale gedeelte verzorgd zal wórden door Cor en Jaeob de Wit Het middagprogramma brengt de opvoering van het tooneetetuk „Bergopwaarts" van D. H. Scheffer, door de anderwijzeretooneelclub in Opeterland. --- Een muisje in een radiotoestel. DE WILP. Een niet ailedaagsch gebeuren geschiedde in deze omgeving. Een gezin was in het bezit van radio. Al eenige jaren had het toestel zijn dieneten tot volle tevredenheid verricht, doch op zekeren avond kon men geen enkel station afstemmen en tóch, er zal wel muziek in. Dat was duidelijk te hooren. Het zoeken werd gestaakt en het toestel afgesloten Doch tot aller verwondering kwam er nadien weer geluid uit het tcestel. Daar het waarschijnlijk aan een klelnigheidje lag, vond men het 't best den radioreparateur nog even te halen. De radiodokter verscheen ten tooneele en stelde een grondig onderzoek in. Eeret het toestel aangesloten, doch men hoorde niets. Toen werd het inwendige aan een onderzoek onderworpen. Van binnen zag het toestel er danig gehavend uit: de stof van den ingebouwden luidspreker was gerafeld, van bet hout was -afgeknabbeld, enz., doch opeens stond men 6tom van verbazing.... En hiervan maakte de muis, die in het toestel had gelogeerd, een dankbaar gebruik, om een andere, meer geschikte plaats ©d te zoeken. --- Visschen zonder vergunning. LEMMER. Tegen een aantal personen, dat zonder vergunning de visscherij uitoefende, is dezer dagen proces-verbaal opgemaakt. --- Muziekpaedagogische praatjes. XXIV. Welke muziekvormen kennen we? De dans. Evenals de rhythmisob gesproken ot gezongen formule hebben ook rhytlhmiscbe lichaamsbewegingen, begeleid door slag- of andere muziek'nstruimenteo, in djenst gestaan — en doen dat gedeeltelijk nog — van ritueele handelingen en magische bezweringen. Het dansen van koning David voor de Bondsark uit, moet in dit lioht worden gezien. Overblijfselen er van vindt men in de passen voor en achteruit van bedevaartgangers in processies. Is voor dansliefhebbers het uitvoeren der verschillende rhytbmisohe bewegingen van. het meeste belang, het zwaartepunt van den dans ligt toch bij de muziek. In de oudheid en m de middeleeuwen was de dans met zang en instrumentaal spel on&fscheidelijik verbonden, en hoewel deze band later niet altijd innig was, heeft de traditie zich gehandhaafd en zet, zich ook tegenwoordig voort, (gezongen walsen (Strausz, Léhar), tarigols, steps enz.). En bestonden er geen woorden, dan vonden de dansenden ze zelf, getuige b.v. het groot aantal verschillende Skotsetrijerijmpjea. Door verschillende bewegingen, maar ook door de verschillende talen o'jn een groot aantal nationale dansen ontstaan met eigen typische rhythmen. De oudere vormen onbesproken latend volgen hier eenige bekende: Polen: Mazurka, Polonaise, Oostenrijk: Wals, Boheanen: Polka, Italië: TaranteHa. Spanje: Bolero, Habanero, Hongarije: Czardas. Amerika: Tango. Groot is de invloed van de dansrhythmen, geweest op de muziek. Evenals het volkslied heeft de dans — vooral op de muziekvormen — altijd weer als een verjongenden, verfrisschendeai stroom njeuwe krachten geschonken aan de scheppende toonkunete naren. De eerste voortbrengselen van zelfstandige instrumentaalmuziekj, bestonden voor een groot deel uit bewerkmgen van dansen. Hieruit ontwikkelde zich de muzikale hoofdvorm, de suite, (een verzameling dansen) zonder welke de muziek van J. S. Bach (en componisten vóór en né hem) niet dteiiikbaar is. Uit deze suite is de latere hoofdvorm, de sonate, voortgekomen, waarin ook de invloed van dansrhythmen aanwezig ia, en die in Haydn, Mozart en Beethoven het hoogtepunt vond. Wie kent niet Schuibert'e heerlijke Duitsche dansen, en wat schonk Chopin ons niet in zijn walsen, polonaisen. en vooral de mazurka's. Een groot aantal meer moderne componisten Debuesy, Raveï, Bela-Bartok e.a.) heeft gebruik gemaakt van dansvormen. In verschillende opera's wordt de dans in de balletten als muzikale vorm benut. Talrijke operettes (Strauss, Offenbach, Lehar e.a.) zijn gedeeltelijk of bijna geheel samengesteld uit dansmelodieën Onder invloed vooral van de Russische kunst is de dans als uitbeeldirug van een' gedachte door middel van rhythmisohe lichaamsbewegingen, effecten (kleeding, decor, belichting) en muzikale begeleiding) tot een hoog artistiek peil geklommen. Een renaissance van de oude volksdansen, is na den vorigen oorlog via Duitschland over andere BuToneescbe landen gekomen. Vooral in de jeugdbewegingen is de beoefening zeer geliefd, terwijl op folkloristische hoogtijdaigen de volksdans meer en meer beoefend wordt. Van muzikaal standpunt gezien een gelukkig verschijnsel en een gezond tegenwicht van de danepartijen, thé dansante enz., die met muziek niets van doen hebben. Heerenveen. J. L. DE J. T/m --- De landbouwpolitiek in het nieuwe Nederland. Redevoeringen van dr. F.E. Posthuma én E.J. Roskam Hzn. In een groote vergadering te Groningen voerden oud-minister dr. F. E. Posthuma, algemeen adviseur en E. J. Roskam Hzn„ boerenleider van het Ned. Agrarisch Front, het woord over de landbouw-organisatie en de economische politiek in het nieuwe Nederland. Dr. Posthuma sprak over: „Andere tijden, andere zeden". Vroeger was de wereld eenvoudig er/ rondborstig. De tijden veranderden evenwel en het leven werd ingewikkelder, de menschen werden het ook. Als de voornaamste oorzaak dezer verandering zag spr. het toenemende verkeer, dat de menschen in grooter verband met elkaar in aanraking bracht. En waar we nu eenmaal geneigd zijn het kwade eerder over te nemen dan het goede maakten eenvoud en rondborstigheid voor minder gunstige eigenschappen plaats. Het verkeer bracht niet de menschen dichter bij elkaar, integendeel. Vroeger was men aangewezen op het leven in kleine eenheden: familie en dorp, nu ligt de heele wereld open en de samenbindende kleine eenheden komen in het gedrang. Ook een veranderde waardeering van het bezit leidt tot verwijdering. Vooral zien we dat bij het grondbezit. Was er vroeger een hechte band. bijna een familieband tusschen eigenaar en pachter, thans is een landeigenaar geldbelegger en de pachter is exploitant, goede uitzonderingen niet te na gesproken. Des te ernstiger is deze bezitsheerschappij, omdat in neergaande tijden de geldbelegger koopt voor lage prijzen van den in moeilijkheden geraakten eigenaar, terwijl in opgaande tijden de boer duur koopen moet en hypotheekboer wordt. Zoo ontstond er een wereld op landbouwgebied, die eigenlijk geen boerenwereld meer is. Ongeveer de helft der boeren is pachter — los van den grond, van de andere helft zijn er velen als eigenaar nog wel aan grond gebonden, maar het is de vraag, of zij, met hun hypotheken, nog wel als eigen boeren zijn te beschouwen. De goede boerenwereld is, aldus dr. Posthuma. die. waar het boerenland is in boerenhand. Bii de beschouwingen over dit vraagstuk komt het verschil tusschen twee wereldbeschouwingen het duidelijkst naar voren. De wereldbeschouwing van het kapitalisme, iiffgaar.de van het geldverdienen op de gemakkelijkste wijze, zegt: verkoop den grond, als de last te zwaar wordt en wordt pachtboer, dan ben je van de zorgen af. De wereldbeschouwing van het nationaalsociaüsme zegt: boer en grond behooren onverbrekelijk bij elkaar, dus moet, waar de lasten te zwaar ziin het hypotheekvraagstuk w.orden opgelost zonder den boer te onteigenen, Spr. schetste dan de beteekenis van het losmaken van den band tusschen boer en grond voor het organisatieleven. Dr. Posthuma betoogde, dat een algeheele herziening van het landbouworganisatieleven tot stand moei komen, niet van boven af, maar met medewerking der boeren zelf. De grondslag moet zijn: het dienen van de gemeenschap. Het recht om zich in vrijheid te ontplooien naar eigen inzicht worde erkend, doch met het voorbehoud: eigen belang worde doelbewust achter gesteld bij algemeen belang. Voor de boeren is dat zoo vreemd niet, want hun coöperaties berusten al sinds jaren op het één voor allen en allen voor één. Slechts behoeft dit beginsel wat steviger aangepakt en in praktijk gebracht te worden, Dr. Posthuma bestreed de stelling, dat de organisaties onafhankelijk zouden zijn. Elk der 3 C.L.O.'s had zich doelbewust opgehangen aan de partijpolitiek en de leiders maakten nogal eens den indruk, dat de Kamerzetel, dien zij innamen, hun eigenlijke doel was, al leefde bij hun volgelingen de hoop, dat de leiders in de Kamers iets voor hen konden bereiken. En nu mogen de organisaties na 10 Mei onafhankelijk van partijpolitiek geworden zijn. omdat er partijen zijn uitgeschakeld, zij zitten nog immer ongeneeslijk gevangen in begrippen en verhoudingen van vroeger. De leiders der landbouworganisaties overschatten zichzelf als zij zeggen: den Nederlandschen Landbouw vertegenwoordigen wij. Aangesloten zijn: bij het Ned. Landbouwcomité 49.275.1eden, bij den Kath. Ned. Boerenen Tuindersbond 75.104- leden en bij den C.8.T.8. 18.155 leden, tezamen dus 142.534 leden. Maar Nederland telt 242.930 boeren en tuinders. Erger nog dan met het aantal is het met de zelfoverschatting als het gaat over den goeden geest, hetgeen spr. nader uitwerkte, den nadruk leggende op den materialistischen inslag der organisaties. Komende tot wat er gebeuren moet, zei spr.: er moet een nieuwe organisatie worden gebouwd, niet een maar een, die omvat: a. alle bewerkers van den bodem en verzorgers van het vee; b. alle verwerkers van de producten van bodem en vee; C. alle verplaatsers van deze producten of de daaruit verkregen eindproducten. Via dorp, streek en gouw moet deze organisatie naar boven zijn uitgebouwd en overal moeten de meest deskundigen leiding geven. De vraag, of de overheid bij een dergelijke organisatie een vooraanstaande plaats moet innemen beantwoordde spr. ontkennend. De nieuwe organisatie moet overnemen de crisisorganisaties en den voorlichtingsdienst, voor zoover deze daarvoor in aanmerking komt Het argument: niet alle boeren zijn aangesloten, kan dan niet meer gelden. Zal het goed zijn, dan moet de hoogste overheidspersoon op dit gebied — de minister — tevens bij de organisatie de eerste zijn, zoodat het niet meer kan voorkomen dat men een minister van landbouw krijgt. die den landbouw niet kent. Met het tot stand brengen der organisatie moet niet worden gewacht tot het vrede zal zijn. Er moet nu worden aangepakt en nu worden bewezen, dat er genoeg Nederlanders zijn met gezond verstand, willen wij niet de kans loopen dat vreemden hier zeggen hoe het moet. De landbouw krijgt nu een kans als nooit te voren, aldus de deskundige spreker. De boerenleider van het Ned. Agrarisch Front, de heer E J. Roskam Hzut sprak hierna over: Doelbewuste landbouwpolitiek als eisch van de wet der Schepping. --- HET OUDE IN DE MODE. Liefde waar een gevaar in uit. Het Bouwblad steekt een beetje den draak met de overdreven liefde van velen voor het ~oude". Het blad schrijft: „Een dolle opgetogenheid voor „antiek" heeft zich van het publiek meester gemaakt als reactie op de kortstondige liefde voor 't verchroomde huisraad, het rubber vloerkleed en -len eleotrleohen stoel. Nu wil men plotseling onvoorwaardelijk en overal In „gothisohe en gouden-eeuwsche" kamers wonen, met als gevolg dat reeksen profiteurs zijn opgestaan, die deze romantische liefde exploiteeren. In tallooze werkplaatsen trapt en i beukt en kerft men splinternieuwe meubelen in enikeJe uren stok-oud; men schiet met hagei door de bladen en laden, door kasten en kisten, zoodat ze er uit gaan zien alsof drommen houtwormen er eeuwen-lang In hebben gehuisd; pannen var koper en vazen van tin worden bij series In bijtende baden gedompeld, ver! leurd en vervaald weer op 't droge gezet en houten beelden stopt men heel diep In den grond met als gevolg dat ze per week een eeuw in leeftijd winnen". En waar gebouwd wordt, richt men „zandsteenen" kolommen op van stuc, waar-In stalen liggers zitten opgeborgen; reusachtige moerblnten zijn hol als hoedendoozen of pijpenJdsten en voor den tegelzetter en den metselaar komt de behanger In de plaats om „steenen" vloeren te leggen van linoleum". --- Het blad meent, dat men hier goed uit zijn togen moet zien: „De dln.gen zijn niet mooi omdat ze oud, doch omdat ze mooi zijn 't Waarom van 't mooie tn het oude moeten we ontdekken, In het heden op eigen wijze toepassing vragen van wat uit 't oude te leeren valt. Zie, de dingen moeten worden gemaakt volgens de gave eischen van den nieuwen dag binnen de wetten waaraan de oudheid gehoorzaamde en die ook voor onze tijd ten volle geldend zijn'\ --- Coöp. zuivelfabriek „Ons Belang”, Tuk. Herdenking 30-jarig bestaan. STEENWIJiKEKWOLD, 18 Maart. Onder leiding van den heer K. v.d. Lende kwam heden bovenvermelde vereen. Ln jaarvergadering bijeen. Het aantal geleverde kg. melk bedroeg 17.043. 426 waarvoor per 100 kg. 6.794 werd betaald, totaal met extra uitkeering f 1.157.945.73 Van de-geleverde melk werd 555.936 kg. boter geproduceerd, waarvoor f 909.788.49 werd ontvangen of per kg. f 1.636. Vervolgens 413.284 kg. melk voor kaas en casseïne ontvangen f 189.552.84. Opbrengst nevenproducten melkinirichtine f 69.736.01. Melkpoeder: 317.943 kg. geproduceerd waarvoor f 144.702.20 werd ontvangen. De balans en exploitatierekening sloot op 31 Dec. j.l. met de volgende eindcijfers: f 239.622.98 f 239.622.98. Het ledental is 736 met 5200 koeien. Het gemiddelde vetgehalte kwam voor 't eerst boven de BVa % en wel op 3.535 (v. j. 3.488 %) ' De aftredende bestuursleden de heeren W. Politiek en Egb. de Vries werden herkozen, evenals de aftredende commissarissen de heeren A. Klijnema, H. Winters en V. Timmerman. Hierna gaf de directeur de heer Knol een overzicht over de afgeloopen 30 jaren. Kon aan de viering van het 25-jarig bestaan van „Ons Belang" door bijzondere omstandigheden in' de vereen, niet gedacht worden al-' dus spr., thans zijn het wei de tijdsomstandigheden, die de herdenking van het 30-jarlg bestaan slechts toestaan in alle soberheid en eenvoud. In normalen tijd' zou het heusch niet misplaatst zijn geweest dit jubileum naar buiten uit te vieren. Spr. memoreerde vervolgens wat hier in 80 jaar tot stand is gebracht In de geschiedenis van ons land komem we, aldus spr. af en toe een driemansschap tegen en zoo, moeten wij ook de geschiedenis van „Ons Belang" beginnen met G. W. Stroïnk, wijlen Zach. Schokken en E. Rodermond. Deze drie mannen hebben in 1910 de fundamenten gelegd, waarop „Ons Belang" is opgebouwd en uitgegroeid tot een machtig bedrijf voor N.W. Overijsel. Voor dat het bedrijf op 1 Maart 1911 in werking kon worden gesteld, meesten eerst veel moeilijkheden overwonnen worden. De heer Schokken overleed reeds in 1916, do heer Stroïnk is gelijk bekend, vertrokken en de heer Rodermond is de een.ige oprichter van 1911, die nog in ons midden is. Voor hem moet het dan ook een groote voldoening zijn om thans te zien welke rijke gevolgen de arbeid van de drie mannen heeft gehad. De heeren Jurrie Winters en E. de Vries jubileerren met de zaak mede, de heer Winters is n.L 30 jaar onafgebroken commissaris geweest, de heer de Vries eerst commissaris en thans nog bestuurslid. Tot 1921 bestond 't bestuur uit 3 personen daarna werd het uitgebreid tot vijf. Tot de pioniers en verder aan aMe bestuursleden en commissarissen werden woorden van dank gesproken. Op 1 Maart 1911 als boterfabriek begonnen, werd in Dec. 1915 besloten een kaasfabriek te stichten. In 1920 trad door een principieel geechil met de leden het gebeele bestuur af en werd een nieuw gekozen In 1924 kwam de eerste poedermachine in bedrijf.'ln 1926 wer aan de fabriek een flinke uitbreiding gegeven waarmee toen f 62.000 was gemoeid. In 1928 had een totale statuten wijziging plaats in verband met de nieuwe wet op de coöp. vereen, van 1925. In 1934 werd de fabriek „Dcli" overgenomen, nadat reeds anderen waren opgenomen. Deze enkele feiten geven zeer beknopt weer welk een stuik werk in deze 30 jaar ie verzet. Zooais iedere vereen, aldus spr. heè*ft ook „Ons Belang" zijn ups en downs gekend, doch. men kan met trots op dit bedrijf zien, dat zich niet vele grootere kan meten en nog zeer vele gunstige perspectieven heeft. Hoe het met den groei ie gegaan toont spr. nader aan met grafieken. SfelbgeW werd totaal betaald f 17.943 311 -, aan arbeidsloonen f 849.801.86, beide bedragen zijn van veel beteekenis voor Steenwijkerwold. Er werd 271.711.024 Vi kg. melk verwerkt. Voorts memoreerde spr. zijn beiïe voorgangers, de heeren Hollema, die bijna 25 jaar «ijn beste krachten aan de jonge vereen, in vaak moeilijke omstandigheden heeft gegeven en de heer J. Boersma, die met groote energie slechte drie jaar werkzaam is geweest. Spr. bracht beide een woord van dank. De vereen, heeft thans zijn derden voorzitter, zijn derden directeur. Spr. besloot zijn rede met te zeggen dat er thans weer een nieuw tijdperk voor ons ligt, waarin een ruim arbeidsveld open ligt, zoowel wat de technlschen kant als het organisatorisch gedeelte betreft, waarbij spr. dacht o.a. aan uitbreiding der t.b.c.-bestrijding, meerdere deelname aan de . productie-controle kwaliteitsverbetering en producten (uitbetaling naar kwaliteit der melk) enz. waarbij spr. een beroep deed op alle medewerking der leden. Tenslotte hield de directeur een rede over „uitbetaling der melk naar kwaliteit", waarop een aangename bespreking volgde. --- Berichten uit Stad en Dorp. Mond- en klauwzeer. LEEUWARDEN. In het tijdvak van 9 t.e.m. 15 Maart j.L waren in Friesland 2 boerderijen met mond- en klauwzeer besmet en wel in Heerenveen 1 en Tietjerksteradeel 1. Er waren geen nieuwe gevallen^ --- Het leegvisschen van den Noordoostpolder. LEMMER. Verschillende vissohere, voornamelijk uit Lemmer en Vollenhove, zijn thans begonnen met 't leegvisschen van den Nöordoostpolder. Zooale we onlangs reeds hebben gemeld, mag dit ook jn den gesloten tijd en het is met alle soorten toegestaan. Uit Lemmer is het aantal visschers, dat den polder is ingetrokken, nog niet groot, maar het zal langzamerhand wel grooter worden. De eerste vangsten zijn zeer wisselvallig; enkele visschers waren wel tamelijk tevreden, terwijl anderen voorloopig weer zijn opgehouden, omdat ze haast niets konden vangen. --- Landbouwschool. MARUM. Voor het nieuwe leerjaar van de landbouwschool alhier, hoofd de heer J. Gjaltema, gaven zich 23 leerlingen op. --- De polder valt droog. LEMMER. Xv het gemaal bijru; een halve maand in werking is. vallen ook hier bij Lemmer, in de buurt van het Hop. de eerste stukken van het N"oordoostp<' gebied droog. Over eenige weken zal ook het gemaal bij Vollenhove in werking komen en het droogvallen van de gronden zal dan nog wel aanmerkelijk sneller gaan. --- Twee-jarige land hou whuishoudcursus te Bakkeveen. BAKKEVEEN. In het Buurthuis „Allardsoog" zal dit jaar voor het eerst, naast de korte cursussen, een 2-jarige landbouwhuishoudcursus. uitgaande van de Vereeniging van Landbouwhuishoudonderwijs in Friesland, gehouden worden. Deze cursus omvat de volgende vakken: koken, wasschen. huishoudkunde (met dé daarbijbehporende theorievakken), naaien, plantkunde en tuinbouw, kinderverzorging en opvoeding, en wordt gegeven 2 dagen ner week. De leertijd van toelating is: direct na het verlaten der lagere school tot 16 iaar. Wanneer de geringe kosten een bezwaar mochten zijn. dan is na overleg een tegemoetkoming mogelijk. Aanmeldiner vóór 15 Anril a.s. bij het Buurthuis „Allardsoog", alhier. ---