Uit de Waterpoortstad. LXXXIX. Moderne Volksverhuizing. Het tot verboden kustgebied verklaren van de waterrijke omgeving van Sneek heeft geleid tot een waren uittocht van zeilbooten uit onze stad. De verhuurinrichtijngen gaven het voorbeeld; de heeren Moedt en Lolke v. d. Werf brachten hun geheele vloot naar Grouw, hun collega's Taconis en H. v. d. Werf vestigden zich tijdelijk in Nes bij Akkrum, in welke dorpen zij hum bedrijven voortzetten. Vanzelfsprekend brengt dat voor hen vele moeilijkheden mee, maar op deze wijze is het toch nog mogelijk hun kostbare verbuurvloteu gedeeltelijk te exploiteeren en de schade te verminderen. Maar niet alleen de verhuurders, ook vele particulieren hebben hun schepen naar Grouw of naar een ander dorp in het vrije gebied vervoerd. Dan moeten ze, als ze willen zeilen, 's morgens en 's avonds wel een eind fietsen, maar om een dag heerlijk op het water door te brengen of een mooien wedstrijd te zeilen, hebben ze dat fietsen er wel voor over. Ook verschillende wedstrijdzeilers hebben voor hun schip tijdelijk ligplaats elders gezocht. Verhuizen was het eenige middel om dezen zomer in een wedstrijd te kunnen uitkomen. Het is tevens in H belang van de Friesche zeilsport in 't algemeen, want Sneek is op de verschil'ende wedstrijden altijd goed ■ vertegenwoordigd, zoowel quantitatief als kwalitatief, en daarom is het voor de zeilvereenigingen, wier wedstrijdterreinen niet verboden zijn, verheugend, dat niet alle Sneekers voor hun wedstrijden verloren zijn, maar dat ze toch nog wel enkele, en wel in de 16 m 2 klassen en BM.-klasse, kunnen verwachten. Op de Regenbogen moet men niet rekenen, maar wel bestaan er onder de Regenboogzeilers plannen dit Jaar naar de Kaag te gaan. --- Pas op uw fiets! De bandenschaarschte, en als gevolg daarvan de hoog opgeloopen prijzen van rijwielbanden, heeft er ook in onze stad toe gefeild, da* er veel meer fietsen gestolen worden dan in normale omstandigheden. Toen gefoearrdle het maar aelden, dat een iwijntjesjager zich hier van een andermans tweewieler meester maakte, en kon men practisch overal zn fiets neer zetten. Maar btj is dat zonder een goed slot niet meer veilig, wil men niet de kans loopen dat óf de geheele fiets óf de banden gekaapt worden, zooals in de laatste weken tientallen burgers is overkomen, zelfs midden op den dag in de drukste straten van de binnenstad. --- Breerooprijs voor tooneelschrijvers ingesteld. Door het departement van Volksvoorlichtrng en Kunsten is een Breerooprijs ingesteld, welke prijs van f 3000, te beginnen met 15 Sept 1942, telkens na drie jaar zal worden toegewezen als erkenning van en bewondering voor het gezamenlijke werk van een Nederlandschen tooneelsdbrijver, wlen het departement dezen prijs waardig oordeelt. Uiterlijk bewijs van erkenning en blijvend teeken ter aansporing zijn de uitreiking van oen eerepenning met den beeldenaar van Breeroo. De beoordeeMng geschiedt door den leider van het dramaturgisch bureau der afdeeling theater en dans van het .departement yan Volksvoorlichting en Kunsten. De secretaris-generaal van genoemd departement stelt voor alle Nederlanders, die den drang in zich gevoelen voor het eigenfaeemeche tooneel te schrijven, de gelegenheid open vóór den leten Augustus van dit jaar een werk van hun hand aan het departement dn te menden. Nadat uit deze inzendingen, een keuze is gemaakt, zal het hoofd der aMeeling theater en dans de opvoering van het beste en geschiktste stuk (eventueel stukken) door een beroepegezelschap, alsook de eventueels opneming in het speelplan financieel begunstigen. Bovendien zullen — naast een vergoeding van onkosten enz., aan de uitverkorenen — de talentvolle geroepenen, wier werk nog niet kan worden bekroond, een blijk van aanmoediging genieten. De stukken, die voor opvoering im aanmerking komen, dienen vakkundig geschreven te zijn, geboren uit den Nederlandschen geest. De aanmoediging zal'gelden hem of haar, die — ongeacht techniek of ervaring — blijk gegeven heeft van een belofte te zijn voor het tooneel dn volksohen geest. De beoordeeling geschiedt door den leider van het dramaturgisch bureau. Met de schrijfmachine duidelijk leesbaar getypte manuscripten moeten worden ingezonden vóór 1 Augustus 1941 aan het hoofd van de aMeeling theater en dans van het departement' van Volksvoorlichting en Kunsten, Prinsessegracht 21, Den Haag. --- WINTERHULP NEDERLAND. Ben eigen varkensmesterij. Het provinciaal bureau W.N. te Utrecht heeft te Baarn een eigen varkemsmesterij opgericht Het doel hiervan is uitsluitend Winterhulp im staat te stellen in den komenden winter behoeftigen, die geen varkemsvleesch kunnen krijgen noch bekostigen, af en» toe via de voedsel-uitralkiingen ook op vleesch te trakteeren. Het voer is geheel kosteloos aangeboden ■uit gemeentelijke sohillemophaaidiensten. Ook de behuizing en de verdere verzorging van de dieren' zijn geheel gratis. --- Feuilleton. Liefde's Zegepraal ROMAN VAN A. HRUSCHKA 2 ♦ „Wat zou ons kunnen scheiden? la onze liefde niet sterk genoeg?" „Ilse, schat verontschuldig die zwakheid ... als het een zwakheid is. Wijt ze aan de overmaat mijner liefde Vele mannen bezitten in het leven buiten de liefde nog andere dingen, die waarde voor hen Lebben: een moeder, broers en zusters, stoffelijke belangen, een beroep, waaraan zij gehecht zijn. Maar ik heb niets van dat alles, ik heb niets dan mijn Ilse." „Ik begrijp je, Mare, je hebt zoo vroeg je moeder verloren en je voelt je zoo smar telijt'. zoo schrikkelijk eenzaam." „Ik was vijftien jaar oud toen ik haar verloor .. plotseling ... tengevolge van een Lartverlamming . zonder dat ze ziek g"e-weest was. Sindsdien heb ik geen geluk meer gekend. Van jaar tot jaar, naar mate 'mijn verstand rijpte, werd het erger- Niets verheugde, niets boeide mij, om mij heen was de wereld jammerlijk en leeg. Rijkdom tn weelde, betaalde dienstboden, maar nooit een straaltje van die koesterende lief de, waaraan ik zoo dringend behoefte had om gelukkig ie kunnen zijn .. Toen kwam die andere bij ons in huis ..." „Je bedoelt je stiefmoeder? Was ze niet goed voor je?" Kronstein antwoordde niet. Met gefronst voorhoofd staarde hij somber in de verte. „Ook je stiefmoeder stierf plotseling, nietwaar?" vroeg Ilse. „Ja... zij overleed plotseling." „Maar je vader, Mare? Hield hij dan niet van je? Mij dunkt, dat hij zich na die twee smartelijke verliezen met verdubbelde liefde aan zijn zoon moest hechten. Marcs gezicht werd nog donkerder, nam een harde uitdrukking aan. „Mijn vader," zei hij, „is een koel, trotsch man. Contact hebben we nooit gehad en sinds eenige maanden zijn we om zoo te zeggen vreemden voor elkaar. Wij wisselen nauwelijks een woord meer .. .'* „En waarom? Dat is verschrikkelijk, Ware! Waarom heb je het zoo ver laten komen? Vader en z00n... onder één dak — en zelfs niet spreken met elkaar? Hoe onnatuurlijk!... Mare, dat moet een oorzaak nebben. Zeg ze mij, ontlast je gemoed, nu begrijp ik wat mij reeds dikwijls is opgevallen, dat je gekweld schijnt te worden cioor geheim verdriet." Hij knikte zwijgend en staarde weer een ■>ogenblik voor zich uit. Toen zei hij met doffe stem: „Ja, het is zoo, Ilse Maar stel geen vragen, ik mag je er toch niet over spreken- Mijn leven op Kronstein met mijn vader is oieta dan ellende ..." Plotseling trok hij Ilse aan zijn borst en overdekte haar gelaat met hartstochtelijke i us-sen. „Laat het mij vergeten!" smeekte hij Ilse. mijn liefde, mijn licht, mijn leven, je reine blik zal die zware ellende wegvagen, de folterende herinnering aan verschrikkelijke dingen doen verzwakken .. Ilse, heb deernis met mij." Een kille huivering voer Ilse door de itden Zij kreeg een voorgevoel van naderend onheil, de sombere gewaarwording dat v aar geluk io gevaar verkeerde ... Toch stelde zij geen vragen meer, maar streelde met schuwe teederheid Marcs bleek gezicht. „Mare, liefste, vergeet wat je drukt, denkt alleen aan onze. lief de...." „Ilse," zegt plotseling een streng dreigende, bitter verwijtende stem achter het jonge paar. „Ilse! Wat moet dat beteekenen?" Het is de stem van Ilse's vader, die, als opgedoemd uit de grond aan de uitgang van het poortgewelf staat. Onder zijn borstelige wenkbrauwen flikkeren zijn oogen toornig •n de richting van zijn kind, terwijl hij graaf Kronstein niet eens schijnt te zien ... --- Schoolfoto's. Onze jeugdige zoon kwam onlangs opgetogen thuis met de mededeeliog, dat hij op school al wéér op de foto gekomen was, en thans werd het aardige schoolkiekje mee naar huis genomen. Wij dachten toen terug aan onze schooljaren en aan de schoolfoto's, die 25 jaar geleden van de schooljeugd gemaakt werden. Wat een geweldig verschil tusschen toen en nu! Toen kwamen alle kinderen — voor deze gelegenheid extra op zn Zondagsch aangekleed — op het schoolplein bijeen. De grooten werden zoo keurig — en dus zoo onnatuurlijk — mogelijk naast en achter elkaar op een rij gezet en de kleintjes zaten er vóór op den grond. Meester of juffrouw ontbrak niet en evenmin de schooilei, waarop meester of juffrouw met zijn of haar mooiste schoolhand de naam van de school en de zooveelste klas geschreven had. leder oudere kent deze wassenbeelden-parades. En zie nu eens de foto's van onze kinderen. Nu niet meer een stijve klassekiek, maar ieder kind afzonderlijk, gewoon in zn schoolplunje en in een natuurlijke houding in de bank of op een stoel aan een tafeltje, lezende of schrijvende , precies zooals het op school gewend is te doen. Wat hebben zulke interieurktiekjee voor de ouders en de familieleden veel meer waarde dan de houterige producten, waarmee men de herinnering aan onze schooljaren levendig wil houden, maar waarin men zelden slaagde, omdat ze na korter of langer tijd bijna allemaal in de prullemand terecht zijn gekomen. Gelukkig dat onze moderne fotografen er in geslaagd zijn op dit terrein iets mooiers tot stand te brengen, waard om bewaard te worden, omdat men er zelfs na jaren, telkens weer met belangstelling naar zal kijken. --- Moeilijkheden in de bouwbedrijven. Evenals overal elders wordt er in Snsek weinig gebouwd. De materialen zijn schaarsch en duur en bouwen gaat tegenwoordig maar niet zoo een-twee-drie. Daar komt heel wat voor kijken. Toch zijn er in onze stad twee belangrijke werkobjecten onder handen: de nieuwe R.H.B.S. aan de Almastraat en de uitbreiding van het St. Antonius Ziekenhuis, twee noodzakelijke dingen die geen uitstel gedoogen. Maar nu dreigt er toch stagnatie te komen; er Is niet voldoende cement! Natuurlijk doen de aannemers hun uiterste best dit onontbeerlijke materiaal te krijgen, en we hopen, dat het gelukken zal en dat «e er in zullen slagen de hun opgedragen bouwwerken, waarnaar Sneek en omgeving verlangend uitzien, op tijd te voltooien en op te leveren. WATERPOORTER. --- ONGEVAL IN FABRIEK. Ddnsdiagavond te dte arbeider J. Sluiter uit Snailde in bewusteloozen toestand aangetroffen op de terreinen van de aardappelmeelfaforiek „Oranje" te Beilen. Kort daarna overleed bij. Daar hoofdwonden er op duidden, dat den man in de fabriek een ongeluk was overkomen, stelt de marechaussee een onderzoek in. De man was 46 jaar oud en vader van dertien kinderen. — De 84-j arüge mej. Tempellman te Deventer, ddte ndet bekend was met de wenkimg vam een gastoestel, dat zij pas had gekregen, kreeg daardoor gasvergiftiging en ie aan de gevolgen overleden. --- VERGADERING NED. SLAGERSBOND. Bij bet voortgezette tweeda.agsehe «ongres van den Ned. Slagershond heeft de voorzitter, de heer E. Weiima, vam Leeuwarden, de moeilijkbeden vam het afgeloopen jaar geschetst. Het streven van den bond is steeds geweest: „terug van den weg, die leidt im de richting van moordende concurrentie, met als gevolg de haat". De doelstelling was en blijft dem weg te bewandelen, die leidt tot overleg en tot vriendschap onder alle slagers, Met den wensen, dat het den Bond ook in de toekomst „naar den vleeze" zal gaan, besloot spreker zijn openingswoord. De bondssecretaris, de heer Th. Cuiper, bracht het jaarverslag uit, waaraan het volgende ontleend is: Alße krachten vam het bemdsbestuur zijn geconoentreeeind geweest op een zoo goed mogelijk verloop van de vieesohdietrilbutie. Meer dan bij eenige andere distributie is hier aan bet bedrijfsleven zelf een belangrijke taak im den opbouw en de uitvoering toegekend, dank zij onder meer het bestaan van den cenitralem vleesch- en veehandel. Het is te betreuren, dat sommige leidende fijguren den geest van den tijd niet hebben begrepen en het zuiver eigen belang boven hei vak- en algemeen bellang hebben gesteld. Veel moeite is er vam de zijde vam het organiseerend bedrijfsleven gedaan om tot een gunstiger prijsregeling te komen en er bestaat thans inJderdlaaid gegronde hoop, dat de voor het geheele lamd spoedig vast te stellen uniforme prijzen de bestaansmogelijkheid van den slager werkelijk zuWen verruimen. Verbetering vam de bestaande voorwaarden vam den slager en betere bedirijfsuiitkonisten zullen im die komende maanden verder gevonden moeten worden im verlaging van de bedirijtskosten, waaronder de vaste en ovarheidslasten nog steeds het belangrijkste aandeel hebben. Het streven van den bondl is zoo mogeSijk. te komen tot afschaffing van d» op het vleesch drukkende kosten vam accijns, vermindering van keur- en elachtreohten, enz. De vergadering machtfigdie bet hoofdbestuur een voorstel uit te werken im verband met de plannen tot fusie tueeoben de bestaande landelijke slagershonden. --- HOOFDSTUK II. Het onverwacht • verschijnen van den op perhoutvester had een zeer natuurlijke verklaring. De auto, waarmede hij in het geselschap van inspecteur HoMer, die eveneens in Bruck moest zijn, naar het station reed, kreeg een klein defect aan de motor, reparatie vorderde ruim een half uur, zoodat de heeren de trein misten Zij hadden daarom de reis tot de volgende dag uitgesteld en waren teruggekeerd naar Kranneb'tten, waar zij afscheid namen. Enkel aan zijn zaken denkende, schreed nij door het poortgewelf, toen hij plotseling bleef staan en scherp luisterde. Bij de ingang van het gewelf hcorde hij stemmen en jnmiddellijk herkende hij die van zijn f ochter. Verscheidene minuten beluisterde hij het cesprek van het verliefde paar en zijn altijd streng gezicht nam een uitdrukking van toorn en verontwaardiging aan Maar de houtvester, een braaf, rechtschapen, maar nog al despotisch aangelegd aian, liet zicb niet zoo gemakkelijk van streek brengen. Voor hem had er altijd maar één weg bestaan, de weg van zijn wil; had hij de overtuiging, als iets goed en billijk is dan baat geen tegenstand, buigen of breken. De ontdekking dat Ilse achter zijn rug liefdesbetrekkingen met den jongen graaf Kronstein had aangeknoopt, was voor hem een groote en pijnlijke- verrassing. Maar het kwam niet tot een ruwe, driftige uitval en feitelijk nam hij de zaak niet ernstig op. Nog altijd zonder op Kronstein te lettenk wendde hij zich tot Ilse en zei hard en streng: „Je voelt dus geen schaamte, meisje? Je tlijft daar staan als aan de grond genageld, in plaats van je althans te verontschuldigen en je dan uit de voeten te maken. Ik had een hooger denkbeeld van je eergevoel Nauwelijks heb ik je terug laten komen van oet pensionaat of je begint een amourtje met den eersten den besten... en nog wel met dezen heer, die zelfs geen toegang tot het huis van je vader heeft!" „Wees niet boos, vader... Mare en ik . beminnen elkaar en wel tienmaal hebben wij op het punt gestaan het u te zéggen." „Zeer vriendelijk, maar ik neem liever ;een notitie van zulke kinderachtigheden en wensch er dus niets van te hooren. Het is al erg genoeg dat je achter mijn rug oilke dwaasheden hebt kunnen begaan. Je -alt me leelijk tegen, meisje. 1 Spreekt \an zelf dat die gekheid nu een eind moet lemen, begrepen? En nu — marsch! Je gaat net mij naar buis.'Geen woord meer over die zaak. Maar je zult me eerst plechtig beloven, die gril voorgoed uit je hoofd te /uilen zetten en verder ledere gelegenheid om dieD meneer te ontmoeten te zullen termijden. Voorts . .'' „Dat kan ik niet, vader," viel Ilse den strengen man in de rede Zij had het hoofd . pgericht, haar oogen bliksemden, alle vrees was van haar geweken, zij begreep dat reeds nu het oogenblik was gekomen om haar liefde tot het uiterste te verdedigen. „Hoe zou ik," ging zij voort, „u een belofte kunnen doen? Ik bemin Mare meer dan mijn leven en ik zal nooit een anderea man toebehooren. Ik mag, noch wil mijn beliegen." „Gekheid, kinderpraat! Dat alles komt wel in orde." „Mijnheer Hartlieb," zegt nu Kronstein. •iie bleek van smart en verontwaardiging zwijgend alles heeft aangehoord, „mijnheer Hartlieb. laat ook mij nu een woord in het midden brengen. Ik begrijp dat ik verkeerd neb gedaan zonder dat u het wist kennis met uw dochter aan te knoopen, maar ik was van plan u morgen een bezoek te brengen en u om de hand • van Ilse te vragen..." „Bespaar u die moeite, graaf Kronstein. want ik zou ze u 'niet geven. Van een huwelijk tusschen u en mijn dochter kan in geen geval sprake zijn," antwoordde Hartlieb koel. „En... Waarom?" „Moet ik u dat zeggen, graaf Kronstein? Welke vader zou de moed hebben u zijn and tot vrouw te geven zoolang het raad sel van Kronstein niet is opgelost?" Mare Kronstein is bleek als een doode geworden. Zwijgend staart hij den spreker aan, terwijl Ilse de oogen wijd open spert <*n een kreet van schrik slaakt. De houtvester let niet op haar. Koel en tiotsch kijkt hij Kronstein in de oogen. Dan "eemt hij even de hoed af en beveelt: „Kom nu, Ilse." Zwijgend beklimmen vader en dochter "et kronkelend pad naar de toren. Ilse wankelt, zij is erg bleek, haar hart Ulopt onstuimig. Naar adem hijgend blijft zij plotseling •taan en vraagt: „Vader, wat beteekenen uw laatste woor c:en? Wat bedoelt u met „het raadsel van Kronstein"? Bestaat er zoo lets?" „Ja, dat raadsel bestaat maar aangezien zij die het zouden kunnen oplossen liever net zwijgen bewaren, doen we beter verder Liet over die taak te spreken. Het zij je voldoende te weten, dat Marcus Kronstein nooit je man kan worden, omdat hij al te cauw in die zaak betrokken en... een misdadiger is." „Vader!" „'t Ie zoo al laat de justitie hem op vrije voeten — hetzij omdat hij van hooge adel en rijk is, hetzij omdat de omstandigheden waaronder de jonge gravin Kronstein stierf met opzet voor haar verborgen werden gehouden. Maar ik ken de omstandigheden en het lijdt voor mij geen zweem van twijfel, dat hij zijn stiefmoeder heeft vermoord. „Hij? Mare*? O vader, dat is waanzin! Hoe kunt u ook maar... ." „Laten we de zaak rusten. Ik voel mij niet geroepen om als aanklager op te treden, maar tegenover jou Ilse mocht ik er niet geheel over zwijgen, want je moet weten Aaarom ik Kronstein onherroepelijk afwijs. Nu ik je ingelicht heb, zul je hem ook gemakkelijker vergeteD " „Hem vergeten! Nooit! Nimmer zal ik hem loslaten. Neen, vader, hetgeen u mij daar verteld hebt. is onmogelijk. Mare kan geen misdaad op zijn geweten hebben." „Je was dus blind? Je hebt niet gezien hoe geweldig hij schrok toen ik van „het raadsel van Kronstein" sprak en hoe bleek hij werd? Hij zweeg, poogde zelfs niet de een of andere opheldering te geven — wat bij zeker zou hebben gedaan ale hij onschuliig was geweest. . En nu. genoeg daar>ver nietwaar? Je wordt weer miJD oude, verstandige Ilse, laat al die dwaasheden varen en denk niet meer aan -üol man, welke ■iiijn dochter niet waardig is." Wordt vervolgd. --- BEDIJKING Z.W.-POLDER. In bet driemaandielijksch overzicht van de Zuidierzeewerkem wordt herinnerd aan het besluit om den Zuldiwestelijken polder te maken en reeds dit jaair met de bedijkingswerken van dlien polder aan te vamgen. In verband hiermede werd een algemeen plan voor dien polder opgemaakt, dat thans in onderzoek ie. Dat onderzoek is bereide zoover gevorderd, dat de richting van de westelijke, zuidwestelijke en zuidoostelijke bedijk ing kon worden vastgesteldi. De geaardheid vam den zeebodem im het zuidelijk deel van bet IJsselnieer ie van dien aard;, dat aan den eigenlijken dijksbouw een belangrijke grondverbetering vooraf moet gaan. De voorbereidlimg van de .uitvoering van het eerste gedeelte vam deze grondverbetering is reeds in een vergevorderd stadium. --- DE INKOMSTENBELASTING. De afschrijving bij bedrijven en ondernemingen. Naar van het departement van financiën wordt meegedeefei, zijm zeer binnenkort nadiere regelingen te wachten, als aanvulling op het besluit betreffende de nieuwe inkomstenbelasting, houdende richtlijnen ten aanzien van de afschrijving-en bij bedrijven en ondern emimgen. Hierbij zullen bepaalde percentages worden vastgesteldi. Deze percentages zuiHen geen enkel verband houden met diem omvang van de gemaakte winst. — Ambtenaren van den crisiscoabróiediienst te Loenersloot zijn een uiitgetxreiden smokkelhandel in boter op het spoor gekomen, welke zijn vertakkingen in de Vechtstreek had. Zij betrapten een Weespenaar, toen deze van een melkrijder een hoeveelheid in melkbussen verstopte boter in ontvangst naim. Eem kwitantie kwam te voorschijn, welke de melkrijder bij het betalen van de boter van een veehouder onder Muiden had gekregen. Deze veehouder gaf toe, dat de boter van zijn bedrijf afkomstig was. Te Muiden werden hierop nog enkele arrestaties verricht. --- Teraardebestelling H.H.v. Buist. HARLINGEN, 11 Juni. Woensdagmiddag is onder zeer groote belangetelling het stoffelijk overschot van den heer H. H. v. Hulst, industrieel en oud-wethouder vam de gemeente Harlingen, op de Algemeene Begraafplaats ter aarde besteld. Toen de stoet op de begraafplaats aankwam, waren daar aanwezig burgemeester A. E. Hannenna, de wethouders J. J. Krol en B. de Vries, raadsleden en oud-raadsleden, bestuursled-en vam de Spaarbank, de „Vereeniging voor verschaffing van betere woningen aan den arbeidersstand" en van de Vereendging tot oprichting en instandhouding van het Verplegingsgestieht, alsmede tal vam particulieren. Op verzoek van den overledene dekten geen bloemen de baar en werden geen toespraken gehouden. Slechts dö. J. P. H. Grootes, Doopsgez. predikant alhier, sprak eem kort woord, terwijl de oudste broeder van den overledene, de heer J. v. Hulst van Hilversum, dankte voor de groote bekngsteHinig. Een plechtigheid, die indruk maakte door den grooten eenvoud, welke naar wensch van den overledene betracht werd. --- Geen overeenstemming inzake loonen en arbeidsvoorwaarden in de vlasindustrie. BERGUM, 11 Juni. Tusschen de directie van de N.V. Friesche Vlasindustrie te Bergumerheide en Moleneind en de vertegenwoordigers van de betrokken arbeidersorganisaties zijn besprekingen gevoerd over de loonen en arbeidsvoorwaarden voor 1941-42. Overeenstemming kon echter niet worden verkregen. De arbeidersorganisaties hebben nu het College van Rijkebemiddelaars verzocht de loonen en arbeidsvoorwaarden van het personeel, hetzij blijvend hetzij tijdelijk, werkzaam bij voormelde vlasindustrie, te willen vaststellen. --- twtoci t/tfcv******* Echtudtl - 'J ooos acL - ruBE ss er. --- HEN DUITSCH BOEKWERK OVER NEDERLAND. Binnenkort verschijn* bdj Verlag Konrad Triltsoh te Würaberg een groot werk over ons land, getdteled „Die Niederlanide iim Umhruoh dier Zedten, alte und neue Beziebungen zum Reiich", in opdracht van den Rijkscommissaris, samengesteld' en In bet licht gegeven door dr. Max Freiherr du Prei te Berlijn en Wiily Jamke te Den Haag. Het boek bevalt 17 kaarten en 64 illustraties en behandelt aHie terreinen van Nederlamdsch publiek belang. Dte beer Janke is ons bekend als Pressediezermemt van het Rijkecomtmiseariaat en liedider der dagelijksche persconferenities. Door een veelsarig verblijf-in ome land kende hij dit uiltnemend ook vóór Mei 1940. --- AARDAPPBLGRIES, EEN NIEUW VOEDSEL. De N.V. sHffseï- en glucosefatxriek Sas van Gent i» voornemens, in Augustus eem aanvang te maken met die bereiding vam aaróappeilgriies, een voedsellprodluct, dart voCgem «en nieuw procédé uit alle soorten aardappelen kan woaidem verkregen. De aardappelen worden zoodanig verwerkt, dat de eiwitten en mineralen geheel behouden blijven. Alle overschotten aan aardappelen, tot „kriel" toe, zuiMen tot een voedzaam product i kunnen worden geconserveerd. Omtrent dten afzet van bet nieuwe product zal een regeliing wordjen getroffen to overleg met die regeering. 9 De' fabriek beeft het alleenrecht gekregen om de voor die productie van aardappalgries noodlige grondstoffen op te koopen im Zeeland, op dte Zud/dr-Hoilandsohe eilanden en in West-NoordKßraibant Aangezien de comeumptie-aairdappeden onder de werking der distributiewet vaMem, zal dit opkoopen zich voorshands moeten bepalen tot „kriel,"-aardappelen, dat zijn aardappelen kleiner dam 8 c.M, im doorenede. --- WIJ, FRIEZEN. „Eala, fria Fresena!” X. (Slot) Nog niet zoo lang geleden werd de noodzakelijkheid gepropageerd om ons volk „air-minded" te maken. In Friesland lukte dat wonderwel; het luehtlijntje Leeuwarden—Amsterdam was het beste van het binnenlandsche K.L.M.-net. Welnu, thans is het nog noodzakelijker om ons volk „German-minded" te maken. Er is een grondslag noodig waarop het volk rust en zelfvertrouwen kan vinden; er is een uitzicht noodig. dat het volk in staat stelt om over de verwarringen van het oogenblik heen het oog gericht te houden op de toekomst. Een vaste ankergrond cm een klare horizon. Die te verschaffen ie de plicht van de volksleiding. Er is daarbij geen keuze, geen ontwijk. Wie zich eenmaal heeft uitgesproken in nationalistischen zin, en dat heeft geheel de Friesche Beweging gedaan, die heeft daarvan de consequenties te aanvaarden. Wie het volk leert: «Wij willen Friezen zijn en blijven en onze volksplicht tegenover Friesland ten volle nakomen," doch daarbij nalaat te leeren wat dit werkelijk inhoudt, die levert het volk stuurloos over in de branding van deze verschrikkelijke tijdwende. Wie zich in dezen ttjd geroepen voelt om aan het Friesche volk leiding te geven, die heeft slechts één keus. Hij leere: Wie zegt: „Tk ben een Fries en wil een Fries blijven," die zegt daarmede: „Ik ben een Germaan en wil een Germaan blijven." Dat houdt in: „Ik maak door geboorte deel nit van de groote Germaansche volkerenfamilie; met het lot van het Germanendom is mijn lot door het bloed voor eeuwig verbonden. Mijn levensoorsprong en mijn levensdoel zijn besloten in deze ge- * bondenheid. „In deze groote familie zijn mijn naaste verwanten de Noordzee-Germanen, de allernaaste de Nederlanders, waartoe ik zelf ook behoor. „Dit volk der Noordzee-Germanen, door den Schepper in oorsprong gebonden, is door geen menschelijke overheid te scheiden. Alle historisch teweeggebrachte schelding in deze bloedsgemeenschap berust op dwaling of misleiding. „Duitsche, Nederlandsche en Engel- behooren bij elkaar; zij zijn als broeders geboren en kunnen niet anders dan als broeders sterven. „Als Friesch-Nederlandsche Germaan is het mijn plicht om zoo te leven, dat het bestaan van dezen broederband daarin tot uitdrukking komt. Daartoe zal ik alles bevorderen wat ons kan binden en alles bestrijden wat ons wil scheiden. „Opdat, als -de huidige beproeving, de oorlog, geweken zal zijn, wij inderdaad als broeders in één huis, ons Noordzee-Germanië, kunnen samenleven in grooter harmonie dan voorheen." Waarom zou men ons volk dit niet kunnen of mogen leeren? Om den oorlog niet? Wij hebben den oorlog te aanvaarden; wij hebben hem noch veroorzaakt, noch gewild; hij is over ons gebracht. Doch hij ontslaat ons niet van onze volksplicht. Die is eeuwig en altijd dezelfde. Maar wel beperken de oorlogsomstandigheden ons in de uitoefening van dien plicht. Zij hebben ons tijdelijk van de Engelsche Germanen gescheiden. Daarentegen hebben zij ons met de Duitsche Germanen in nauwer aanraking gebracht. Op zeer harde en pijnlijke wijze. Waarom zoo hard en zoo pijnlijk? Was dit ook noodig omdat onze verblindheid geen andere mogelijkheid meer openliet? Hoe dit ook zij, de omstandigheden waaronder wij thans leven, laten ons voor dit tijdsgewricht slechts ruimte in één richting: „Ons volk moet begrip krijgen voor zijn lotsverbondenheid met het Duitsche Germanenvolk; ons volk moet leeren inzien, dat het in dit verbond een levensplicht, een roeping te vervullen heeft" Dit begrip bij te brengen is de taak der Friesche Beweging. Een taak, die zij met het volle behoud van eer en vrijheid kan vervullen. Op staatkundig gebied heeft Friesland geen roeping. Friesche politiek is onzin. In politieken zin kan de Fries zich slechts uiten als Nederlander. Als Friezen zijn wij slechts door één band gebonden, dien van het bloed en deze opperste gebondenheid is tevens onze opperste vrijheid. Dien band te willen loochenen is struisvogelpolitiek;-het maakt ons niet vrij, doch levert ons integendeel over aan vreemde banden, die ons wel onze volksvrijheden ontnemen. De ware vrijheid is slechts te vinden in de door den Schepper opgelegde gebondenheid. De Friesche vrijheid ligt in de gebondenheid met het Germanendom. Slechts wfe dit erkent en ernaar leeft, heeft recht op den oud-Friesch- Germaanschen heilgroet: „Eala, fria Fresena!" W. H. --- Berichten uit Stad en Dorp. De praktijk-diploma's voor den Frieschen tuinbouw. LEEUWARDEN. Tot nu toe bewoog het tuinbouwonderwije in Friesland zich in noodzaak in theoretische richting. Alleen bij het vak fruitteelt werd practisch onderricht in het enten gegeven. Op initiatief van de Friesche tuinbouw-vakonderwijiers en met medewerking van de Friesche tuinbouwvereeniging is nu besloten de gelegenheid te openen tot her-verkrijging van praktijk-diploma's. Door bemiddeling van den Rijkstuinbouwconsulent den heer ir. C. M. van der Silkke, heeft de Friesche Tuinbouwvereeniging vrijheid gekregen om de examens te houden, zooals deze door de Ned. Maatschappij voor Tuinbouw- en Plantkunde worden gehouden. De diploma's zullen door laatstgenoemde vereeniging worden verstrekt. In 1942 zullen in Friesland de eerste examens gehouden worden. Zij, die in het bezit zijn van eem diploma van een tuinbouwcureus of lagere tuinbouwschool of ten minste drie jaar in het tuinbouwvak hebben gewerkt, kunnen examen voor 2en knecht doem, terwijl zij, die 6 jaar praktijk hebben en een diploma bezitten van een der genoemde onderwijsinstellingen, examen kunnen doen voor len knecht. De Friesche tuinbouwvereeniging heeft een vakcommiesie benoemd, bestaande uit de heeren ir. C. M. van der Slikke, voorzitter, P. Smeding te Leeuwarden, secretarie, K. ledema, R. Span en J. Wiemers. --- Rijkspostspaarbank Heerenveen. HEERENVEEN. In den loop der maamd Mei 1941 werd aan bovengenoemd kantoor ingelegd f 22.974.88 en terugbetaald f 18.287.98. Derhalve meer ingelegd dan terugbetaald f 4686.90. Het aantal nieuw uitgegeven boekjes bedroeg 5. --- Gevolgen van muggenplaag. LEMMER. Bij een daartoe gunstigen wind heeft men aan het IJselmeer nog steeds veel last van de muggen. Vooral op den ringdijk voor den Noordoostpolder kan men dan bijna ndet verkeeren. Het kwam zelfs voor, dat personen, die van Kampen over den dijk naar Urk waren gekomen, wegens de muggenplaag niet konden terugkeeren. Een kappersbeddende van Urk kwam op den dijk tusschen Urk en Lerrrmer in zoon dichten mruggenzwenm terecht, dat hij de macht over het stuur van zijn rijiwiel kwijtraakte, bij den hoogen dijk neerviel en enkele verwondingen opliep --- Een leegstaand huis prooi van vernielzucht. OPENDE (Gr.) Een paaT maanden geleden vertrok vam hier een winkelier J. naar een andere provincie, zijn woning onbeheerd en onverzorgd' achterlatende. Toen kwam de baldadige jeugd of grootere balldadigen en zij vonden het leegstaande winkelhuis een zeer dankbaar object voor hum verndedzucht Ale ruiten zijn vernielldi, de roeden weggesflagen, planken weggeslagen, deuren weggerukt. Een schuurtje is afgebroken, omgewaaid of omgevallen, dat ie ndet uit te maken. Het huis echter, dat voor eem paar maanden nog een flinke woning leek, is nu vrijwel een ruïne. Nu heet het, dat de hypotheekhoudster het buis beeft verhuurd. Er zal echter nog al wat moeten gebeuren, voor de woning weer bewoonbaar is. Bovendien is het een eigenaardige zaak. De hypotheekhoudster bezit immers geen recht het buis te verhuren, de „huurder" zal dus geem recht hebben het huis te betrekken en recht om het te herstelle» heeft men eigenlijk ook niet. Intussenea neemt de jeugd van Opende- Zuid wel het recht het huis nog verder te vernielen. --- Loonovereenkomt landbouwbedrijf. WOMMELS, Juni. Aangaande de looneu in het landbouw- cm veehoudersbedrijf is door werkgevers- en werknemersorganisaties in dit rayon overeenstemming bereikt voor 1941-42 en wel ale volgt: weekloon vaste arbeiders f 21.50. aftrek volgens waardeberekening en wel: woninghuur f 1.50 per week. waarde brood kost naar billijkheid te berekenen, schaap in de weide f 0.50 per week; om de 6 weken een vrijen Zondag na het morgenmelken, vacantie als vorig jaar. Seizoenarbeiders voor zomerhalf jaar f 22.50 per week. voor kortere perioden f 23 per week, zonder middagkosf f 29 per week en geheel op eigen kost f 31 per week. Gedurende de hooring geldt dit loon voor alle arbeiders. Uurloon losse arbeiders 34 cent of wel f 23 per week. Voor deze arbeiders geldt de wettelijke opzegtermijn tusschen twee loom-betalingen. Losse arbeiders zonder eenig dienstverband of hoogstens voor een week 40 cent per uur. Voor deze arbeiders geldt geen opzegtermijn. In de hooiing kan een hooger uurloon worden bedongen. --- Muziekpaedagogische praatjes. XXXVI. Muziek met illustraties. Met dit opschrift wordt ndet *bedoeld de — vooral in de laatste jaren — verschenen kinderliteratuur voor piano me* vaak geestige, cm fraaie prentjes. De aandacht valt op die muziek, waarin de compondst elementen verwerkt heeft, welke niet direct verband houden met eomponeeren. Reeds vroeger is opgemerkt, dat er menschen zijn, dde bij muziek illustraties van koekoeksroep, donder, trompetsignalen, kanongebulder en zelfs van het gejammer der gewonden hoogelijk waardeeren en de „Slag bij Waterloo" en de „Fremersberg" niet ate lieveldngßstukken beschouwen omdat het goed geschreven muziek is, maar terwi'fle van genoemde effecten. Er zijn „antisten", dde op deze voorMeMe epeculeeren. Circa 20 jaren geleden trok hier een organist rond, die veel succes had. Op een orgel- trof ik eens een reusachtig groote blikken doos aan. Den koster-orgeltrapper vragend wat dat was, kreeg ik ten antwoord: „een oude doos voor een grafkrane". Genoemde organist had het voorwerp van het kerkhof opgediept en bij „De slag van Waterloo", op het kerkoigel ■weergegeven, moest de koster bij de onweersscène op de voormalige grafkraDßbehuioog slaan voor donderiliustnatie. Een poosje lang trok de man veel publiek. Men moet muziek, die ,geïlluetreerd" ia, .aanhooren alsof het gewone composities zijn en ndet meer waarde aan de nabootsingen toekennen, dan de componist dat zelf gedaan heeft In vele gevallen heeft men te doen met muzikale humor. De geestige wijze, waarop Rameau (een 18e eeuwsche componist) in zijn Uaviersruk „La poule" de kip, die schrikt, imiteert, wordt nog overtroffen wanneer Bach in één zijner variatiewerken bij de laatste variatie twee humoristische volksliederen verwerkt, dde geheel buiten het kader van bet werk staan. Maar tevens staan deze humoristische bijzonderheden k* van de waarde der muziek. Zou men de kip ndet herkennen en zouden toevalMg de voUksldederen onbekend zijn, dan deed zulks geen afbreuk aan het werk van Rameau en Bach. Het geven van titeles aan muziekstukken was in de 16e, 17e en 18e eeuw een modes vooral in Framkrijk. Hoe leeg de titels soms waren, blijkt uit de volgende verklaring van den naam „De schoone moordenares". „Deze schoone veroorzaakt bij iedereen, die dit stuk hoort en riet, den dood; maar deze dood lijkt zoo weinig op den gewonen dood, dat hij het begin van een leven, en aüet het einde ie." Een voorbeeld van intense verwertritag van den koekoeksroep is het bekoorlijke en ndet moeilijke pianostukke ,4e Koekoek" van den Russischen componist Arensky. De compositie «m er niet minder door worden, wanneer de titel veranderd werd in „dte terts". De interval van den koekoakeroep is nl een terte( b.v. de afstand sol—mi 'j. Hier hebben we te doen met een technische verwerking (maar muzikaal) van den koekoeksroep. Als versierend element hooren we koekoek en nachtegaal in een orgelconcert van Handel, alsmede in de eymphonßo pastorale van L. van Beethoven. In canons en liedje» wordt gebruik gemaakt van koekoek en klokgelui. Al zingend merkt men het soms niet eens, teeken dat de muziek ook zonder aanduiding mood gevonden wordt Het aantal muziekstukken met illustratief is legio. ToonedhildeTend werken ook de zg.eleidmotieven uit Wagner's opera's, d.z. korte melodische zinnen, die bepaalde personen of gedachten aanduiden. Voorbeeld: In „Lohengrin" mag Elsa den iwanenridw der nooit vragen, vanwaar hij ia Bekomen. De melodie van deze -woorden hoort men duidelijk herhalen door het orkest, wanneer Ortrud twijfel over de afkomst van Lohengrin tracht te zaaien in Elsa'e hart. Toomschi'Meringen in muziek maken nooit een essentieel deel ervan uit. Heerenveen. J L. de J. Lm. ---