Een nieuwe socialistische partij. Het Volk heg'.oet haar met de volgende beschouwing: „G. L. v. d. Zwaag en W. Havers doen een oproep tot de menschen in deu lande die bereid zijn mede te werken aan de stichting van een nieuwe socialistische organisatie. Het bericht wordt bereidwillig overgenomen door de heele pers, en de Nederlander zet er al, blij te moede, boven : „Soc. Dem. Splijtzwam." JDo Nederlander maakt zich blij met een doode muEch. Aan pogingen om tusschen de 8. D. A. P. en het anarchisme een tusschending te vinden, heeft 't in den loop der jaren waarlijk niet ontbroken. Dat tusschending is er zelfs geweest in den socialistenbond, waartoe v. d. Zwaag en Havers beide behoorden en die door de grootmoedigheid der S. D. A. P. aan een fatsoenlijke begrafenis is geholpen. Er zullen wel een stuk of wat menschen in ons land zijn die Havers met een briefkaart verblijden, dech waar de beide onderteekenaren van den oproep die nieuwe organisatie etichten willen „op nader aan te geven grondslagen", toonen zij zelf al dat het voornaamste wat een partij noodig heeft, n.l. grondslagen, bij hen op het oogenblik nog zoek is en in de toekomst zoek zal blijven. Indien v.d. Zwaag eigen politieke gedachten had, die een afzonderlijke partij vorming zouden kunnen motiveeren, dan zou dat in den loop van de meer dan 10 jaar die hü nu al in de Kamer zit, wel gebleken zijn, en wat Havers betreft, eene door dezen geleide partij weet altijd waar ze terecht komt: in het moeras." --- Levensverzekering in misdadige handen een gevaar. We hebben in een vorig no. gemeld, dat te Dordrecht een knaapje, op welks leven een vreemde een verzekering had gesloten, vermoedelijk ten gevolge van opzettelijke vergiftiging is gestorven. Het Centrum zegt naar aanleiding van dit geval: „De levensverzekering, die in zichzelve uit-, nemend is, wordt aldus een gevaar. Zou bet daarom niet mogelijk zijn, dat de overheid in dozen handelend optrad en belette, dat op zoo geheimzinnige en verdachte wijze het leven van volwasseuen en kinderen werd verzekerd ? Wanneer aan de verzekeringsmaatschappijen, — en in dit geval ook aan de buitenlandsche,' voor zoover zij in Nederland werkzaam zijn -4 de verplichting kon worden opgelegd, dat zij, aan de betrokkenen steeds kennis moesten geven van de verzekering op hun hoofd gesloten, en dat, wat de kinderen betreft, eenzelfde mededeeling moest worden gedtutn aan de ouders of voogden, zou reeds veel gewonnen zijn. Het ia toch ook te gek, dat men iemand kan verzekeren buiten zijn kennis en misschiet! tegen zijn wil. Aan zulk een toestand moet een einde komen, vooral wijl thans voor ergerlijk misbruik en zelfs voor misdaad de deur schijnt opengezet/_ --- Beroepszaken (Ongevallenwet). LAAUWARDEN, 16 Juni. Schenkenaschang. Xadat de onderneming van de Arm» tt, J. de Vries to Sohenkenaohans onder Deinum, waarin veracht 11 ende bedrijven worden uitgeoefend, vroeger door het Bestuur der Rijksveriekeringabank tn klasse IV was ingedeeld, Ü dienaangaande in t begin deiea jaare, toen het rlsloo niet meer door een venekeringemaataehappfl werd ■•dragen, een nieuwe bealiaaing genomen. Hierbij overwoog bet Bankbeatuur, dat het aantel bedrijven, In de E' neming uitgeoefend, vijf in plaats van vier been het kraohtwerktuig, waarvan bij de eerste ling wss aangenomen, dat bet uitsluitend diende voor bet drijven van den mortelmolen, moeit worden besohouwd, ook te worden gebruikt voor het vervaardigen tan eement-waren. Mitsdien volgde nu indeeling in klasse V, met toewijzing van gevaren-percentage 11. Tegen deze beslissing kwam de firma in beroep, aanvoerende, dat in de onderneming wel oementwaren worden vervaardigd, doch tonder kraohtwerktuig. Klaagster verzocht indeeiiug in klasse IV, met toewijzing van percentage 9. De Raad heeft, na gehouden onderzoek, waarbij P. VV. de Vries te Schenkenschans als getuige werd gehoord, de uitspraak bepaald op heden over veertien dagen. --- Sneek. BH het oversteken van het tja, dam 4 Januari 1.1. gleed T. O. Fokkema alt en viel, met het gevclg, dat hij den diJbeenhals van lijn linker-dijbeen brak. ïokkema waa in dienst van de Sneeker Stoomboot-maatschappij „Nijverheid* te Sneek. Maar toen hij viel, niet in het verzekeringspliohtig bedrijf van «ijn werkgeefater werkcaam, beweerde het Bankbestuur op grond der ingekomen ambtelijke berichten, waarom ham een schadeloosstelling niet werd toegekend. Tegen die bealiaaing braoht Fokkema in, dat bij onder lijn werkzaamheid van besteller bij genoemde Maatachappij door het Ongeval was getroffen en sedert zijn betrekking niet meer had kunnen vervullen. Hij vroeg een uitkeering V»n 70 pCt. vaa lijn dagloon, of i.l 6*/. per dag. B 0 oontra-memorie bandhaaldo het Bankbestucr de genomen beslissing. Klager waa, toen h*J uitgleed, op weg naar «ijn dochter, om een boodaohap te brengen, die in geenerlei verband met lijn werk atond. De Raad heeft het beroep verworpen en verstaan, dat de aangevraagde schadeloosstelling terecht was geweigerd. --- Beschikkingen. op de beroepen, ingesteld door: H. Beltama te Seibierum, W. Dijkstra te Pletersb'erum, 3. T. Heringa te Oosterbierum, R. de Groot te Tzummarum, L. Heeringa aldaar, J. vd. Zee aldaar, 8. P. Visser te Oosterbierum en H. Houtama aldaar, allen viseohers, wier ondernemingen zijn ingedeeld in klasse VII, met toewijzing van gevaren-percentage 20. Zij verzochten, van hun premiebetaling te worden ontheven, althans toewijsing van percentage 16, alleen voor 't loopende jaar. Door hen werd aangevoerd, dat zij alleen De Wadden bevisschen. die volgens hen tot de Noordzee behooren, zoodat zij niet verzekeringeplichtfg zonden cijn. Hunne klaagschriften voldeden niet aan den eisch en daar zy niet binnen den door de Wet gestelden termijn het verzuim hadden hersteld, werden zij In hun beroep niet ontvankelijk verklaard. Een in hoofdzaak gelijkluidende beslissing werd ten aanzien van het beroep van 8. Houtsma te Oosterbierum genomen. --- Program van de Chrlstelijk-historische Unie. De Banier geeft het concept-program van de Chriite" Ujke historische Unie, die geboren zal worden uit de lamensmalting van de-Friescn- en de Hollandech-Chriat.-hletoriache partijen. De beginselen der party komen hoofdzakelijk op 't volgende neer. De regel, waarnaar het gezag in den Staat moet worden uitgeoefend, ia de in de H. Schrift geopenbaarde ordening Gods. Ter beoordéeling van de vraag, wat die ordening Gods ia, worde gelet, buiten de uitspraak der H. 8., ook op 't oordeel der Chr. Kerk en op de leiding Gods in de gesehiedenle der volkeren. De overheid is Goda dienares eu iv beginsel alleen aan Hem verantwoordelijk. Zij moet de Chr. Historische grondslagen van het volk bevestigen en de Chr. beginselen in het Btaatiieven eerbiedigen. Nederland moet worden bestuurd ais een Christelijke Staat In Protestantschen ain. Het constitutioneel koningschap is de vrucht van de leiding Gods en de natuurlijke ontwikkeling van 'i Lands Historie. De volksvertegenwoordiging il verplicht dit standpunt tegen elk revolutionair gezind bewind te handhaven. Het* doel der Unie il niet, om de regeermacht te brengen in handen van met Chr. beginselen instemmende personen, niet, de meerderheid der kiesgereohtlgden te verkrijgen, doch alleen de erkenning harer beginselen, het gesag van God» woord, niet dus het succes van de partij, doch de macht v»n het beginsel. Vermits geheel het volk zich aan de ordeningen Gods heeft te onderwerpen, verzet de Chrietelijk-flistorlscbe Unie sich tegen een gToepeering des volks in twee deelen naar Godsdienstige onderscheiding. Onder de algeleide beginselen il o.m. het volgende opgenomen. De overheid bevorderde de Zondagsrust, en instandhouding der algemeen erkende Christelijke feestdagen; waakt voor de openbare zedelijkheid, zorgt voor de openbaïe gezondheid, (wat evenwel niet meebrengt, het recht om iemand te dwingen zioh of lijne kinderen te onderwerpen aan kunstbewerkincon, waartegen hij beswaar, heeft); iij behandele de kerk als van eigen rechte; zU behoort het hooger onderwijs krachtig te bevorderen ; tij houde de Openbare Universiteit in stand, binde de wetenaohap niet aan een dogma. Wat het lager onderwijs betreft, behoort de ec.bOQl te voldoen aan de eisenen eener Christelijke opvoeding. De overheid oefent haar gezag uit téh goede en onder medewerking van Bét volk. De directe medewerking wordt het best verzekerd door het verleenen van kiesrecht aan de bij de wet aan te wijten personen; gestreefd moet worden, dat alle kringen looveel mogelijk tot hun recht komen en bij voorkeur xij gekozen kunnen worden, die waarborgen bieden voor een deugdelijke vervulling van de publieke taak, waartoe zij geroepen worden. De belastingen moeten worden geheven naar draagkracht, zonder dat de eene kring bevoordeeld Wordt boven den anderen. Waar staatsbemoeiïng onvermijdelijk ie, worde zooveel mogelijk van eene van overheidswege geregelde medewerking van ingezetenen gebruik gemaakt, niet van bezoldigde ambtenaren. De kri]g9lasten moeien tot het noodzakelijke beperkt blijven, in het leger, in de kazerne en op de vloot moet het leiden van een eerbsar en ordelijk leven bevorderd worden. --- Vergunning aan het pand en niet aan den persoen. Door de Friesche en Provinciale Groningsche bonden van Hotel-, café- en societeithou ders is den 17en dezer aan de Tweede Kamer een request met memorie van toelichting gezonden, vergezeld van vele adressen van adhaesiebetuiging (uit verschillende provinciën afkomstig) alsmede aan de Ministers en de Kamerleden afdrukken dier stukken. Dit request houdt in het verzoek om wijziging van de Drankwet op zoodanige wijze, dat do Vergunning wederom aan het pand wordt gebonden. 'Als gronden worden aangevoerd : dat het van groot belang is te achten, dat de vergunning, éénmaal aan ecu pand toegekend daaraan blijft verbonden, ten einde bij verkoop van dat pand de waarde daarvan te behouden hetgeen volgens de thans geldende bepaling niet het geval is, en waardoor een groot nationaal kapitaal verloren gaat; dat thans de vergunning bij verkoop of overlijden van den vergunninghouder ophoudt te bestaan en het pand waardeloos wordt, zeer ten nadeele van den vergunninghouder, zijne erfge namen, hypotheekbanken, bezitters van pandbrieven en particuliere hypotheekhouders; dat bovendien de uitzonderingsbepaling eene grovo onbillijkheid tegenover de weduwe en kinderen van een overleden vergunninghouder pleegt waar deze slechts van het éénmaal verkregen vergunningsrecht na 1881 (somtijds duur gekocht) gedurende het loopende vergunningsjaar gebruik mogen maken en dan broodeloos staan; dat weduwe, noch kinderen, noch rechtverkrijgenden het reoht hebben, om de nagelaten vergunning van de hand te doen, m,a.w. een waardeloos bezit bij het overlijden in handen krijgen; dat binnen afzienbaren tijd in de meeste gemeenten het aantal vergunningen tot het bij de iret bepaalde maximum zal zijn teruggebracht, waardoor zij, die thane op de lijst bedoeld in art. 18 der wet zijn geplaatst, gemakkelijk een* vergunning kunnen erlangen, terwijl de houijers van bestaande vergunningen (dooh deze verkregen hebbende na 1 Januari 1904) niet in dc mogelijkheid zullen worden gesteld «anaer. te stellen of de zaak te verhuren; zeker «ene onMHijkbeid tegenover hen, die t.g. de Oudste brieven bezitten; dat niet alleen vergunninghouders (eigenaar»), doch ook huurders van perceelen schade ondervinden van het hier bepaalde, daar bet ondoenlijk wordt eene nette zaak te huren; dat ook niet nit het oog mag worden verloren, dat meergenoemde toepassing een handel ia vergunningen heeft geopend, die «verderfelijk werkt voor de maatschappij; dat, waar door de tegenwoordige toepassing der wet groote kapitalen zijn verloren gegaan en tal van gezinnen broodelooe zijn geworden of taken hebben moeten beginnen, waarvoor cc niet lijn opgeleid, ondergeteekenden zich nu met eerbied en aandrang tot Uwe Kamer mee nen te moeten wenden, met het verzoek het daarheen te leiden, dat een nauwgezet onderzoek worde ingesteld; dat voorts de bepaling der wet, waarbij vergunninghouders, gansoh in strijd met het be paalde bij art. 5 der Grondwet, zijn uitgesloten van het bekleeden van een openbaar ambt, menigmaal heeft geleid tot groote ontstemming, terwijl de gemeenten somtijds schade zullen lijden van dit verbodsartikel (b.v. een vergun ninghouder mag geen wethouder zijn); redenen, waarom zij zich tot Uwe Kamer wenden, met eerbiedig verzoek het daarheen te willen leiden, dat de zoo hoog noodig gewenschte wijziging ten aanzien van het bovenomschrevene in de wet worde- aangebracht. In de Memorie van toelichting wordt ge zegd: De eigenaren van 23469 vergunningen hebben in 1904 door deze wet hun reeds' te voren tegen hooge waarde verkregen rechten 1881—1901, verloren, door de zeer onbillijke bevoorrechting van de enkele huurders-vergun ningh ouders. Immers kochten de eigenaren 1881—1901 hun ne panden tegen hoogere sommen, omdat het vergunningsrecht aan het perceel verbonden was en de huurders dierzelfde perceelen betaalden voor deze waarde geen cent. Van deze hoogere koopsommen heeft het rijk ook niet weinig voordeel gehad en toch kende de wet het vergunningsrecht alleen en uitsluitend, onafhankelijk van het perceel, toe aan den persoon. Hierdoor werden de perceelen, te voren tegen zulke hooge sommen gekocht, teruggebracht tot eenvoudige particuliere huizen. Door deze bepaling is een groot nationaa' vermogen verloren gegaan. De memorie van toelichting op het Drankwetsontwerp 1904 kende aan de eventueel te onteigenen 7000 vergunningen, die boven hot gestelde maximum zouden zijn, eene waarde toe van gemiddeld f2OOO per stuk; vertegen woordigende alzoo totaal een som van veertien millioen gulden. Blijkbaar heeft de regeering er tegen opge ■ zien, dit kapitaal uit te geven en voerde het uitstervingesysteem in met de vergunning aan die personen, welke op dat oogenblik de vergunning tot verkoop van sterke drank hadden De belangen van dc werkelijke eigenaren der vergunningswaarden werden dus eenvoudig op xij gezet terwille van enkelingen. De eigenaren verloren hierdoor een kapi taal, gerekend naar de gegevens in de voren bedoelde memorie van toelichting, van f 2000 x 23469= f 46.938.000. Rekent men nu, dat deze waarde in het tijdperk 1881—1901, twee keer is verhandeld, dan heeft het rijk uit verkooprechten meer ontvangen ruim twee millioen gulden, ongeacht nog de opbrengsten van de vermogensbelasting. Door de zeer groote waardevermindering der vergTmmngßperceelen -»l voortaan ook cV»" opbrengst in deze belasting verminderen. Eerst dan zal een bevredigende toestand in treden als door wetswijziging de vergunning aan het pand ie verbonden en een ieder vrij is in het koopen, verkoopen, huren en verhuren van localiteiten met vergunning. Dan worden d; verloren waarden op onvoelbaar door niemand te dragen wijze teruggebracht aan de rechtmatige eigenaren. --- Een door(ge)trapte schurk. Hij kwam uit Drente en was werkzaam en eerlijk en... hij vertrouwde ook een ander. Hij was, met zijn bundel op den rug, op weg naar Friesland om als maaier zijn diensten aan te bieden. Een fietser kwam hem achterop. „Waar zal de reis naar toet" vroeg de doortrapte trapper. „Naar de boot van Zevenhuizen.-' „Daar ga ik ook mee; geef maar hier dien zak, 'k zal hem wel even meenemen op dc fiets." En de goedvertrouwende arbeider gaf zijn bundel en... heeft hem niet weergezien. Want toen hij bij de boot kwam, was daar geen fietser te bekennen. --- Onteigening voor plantaoenen. De gemeente Groningen wilde, om plantsoenen en parken te verkrijgen, sommige perceelen onteigenen. De woningwet spreekt echter alleen van onteigening voor: straten, grach ten en pleinen. Daar wordt niet van plantsoenen of parken gesproken. _ Daarop baseerende, diende een grondeige. naarster haar bezwaar in, hoewel het plan door Ged. Staten was goedgekeurd. Er moest dus een Kon. Besluit vallen, wat zou uitmaken, of de gemeente te ver was gegaan. Heel gerust was men er niet over. Het advies van den Raad van State hield zich althans vast aan de beperking; doch de Minister lokte een Kon. Besluit uit, waarbij hei door Ged. Staten goedgekeurde plan is gehandhaafd. --- Een poes in de Kamer. Geen gewone poes en geen gewone kamer Neen, 't was een karonje van een beest, een gestreept oranjekleurige kater (of zooals we op zn Friesch meer prozaïsch zouden zeggen in süpenbrij-kat) en 't was de hoogdeftige Tweede Kamer, waarin ze verzeild geraakte, wat zelfs een mensch kan overkomen. 'n Feit van belang! Handelsblad en Volk hebben er beide wel een kolom over volgeschreven. We zullen een aanhaling doen uit laatstgenoemd blad. ~Ik heb poes het eerst gezien, toen hij met den staart omhoog do paar treden van het voorzittersgestoelte opwipte, en achter den voorzitter om bij de spreektribune verdween onder den afhangenden serge lap. Even daarna zag ik hem weer tusschen de klerikale banken doorglippen. Men moet een jaar of tien met de Kamer lief en leed hebben gedeeld, om te weten wat het zeggen wil: een poes in do Kamer. Ik heb de kindertjes van den heer Van Karnebêek op de gereserveerde tribune gezien; ik heb bijgewoond', hoe A. B. Soep — eere zij zijn naam I - ■in de stakingsdagen van 1903 eruit werd gezet omdat hij applaudisseerde bij een speech van. Troclstra; ik heb mee beleefd, hoe de heer Nolting van de publieke tribune applaus kreeg voor een royalistiscken toost; ik héb, tot oni. zetting .der zaal, de Soheveningsche visecher» een hoera hooren geven voor Lely Benediotus; die hun een haven bezorgde *■ ik neb, vanda*<» nog, • Heldt in de diplomatenloge gezien; — maar wat is dit alles, vergeleken bij een poes in de vergaderzaal) Een oranje poes! üt lieer Treub waa aan Set woord. Wat moest hij doen, toen bij de poes sag'. Hij eprak door. Wat moeeten de andere leden doen. Ben Nederlandsche volksvertegenwoordiger kan bij hem-zelf thuis wellicht, om moeder die vrouw een pleizier te doen, het beest achterna gaasitten, of hein met een vleiend poes I poes 1, desnoods met een schoteltje melk, te pakken trachten te krijgen; maar als hij qualitate qua, in de uitoefening van «ijn mandaat in 's Lands vergaderzaal aanwezig is, dan gaat dat niet. Elke etap dien hij dan doet, en elk woord dat hij spreekt, is officieel, is een politieke daad De heeren bleven dus, van het moment af, dat zij de poes waarnamen, of zij «aten of stonden, krampachtig in die houding volharden, om niet den schijn te hebben, hun politieke gedragslijn te laten beïnvloeden" door een poes Alleen vertrok hun mond van ssenuwachtig ingehouden lachen, — ingehouden, om hun waardigheid niet te grabbel te gooien. En de heer Treub sprak d00r.... Maar het ergste was het geval voor den voor. zitter. Instinktmatig greep hij naar het Reglement van Orde, maar even ene! ging de hand terug, want de voorzitte*- kent het Reglement van Orde te goed, om niet te weten, dat er niets van een poes In staat. In zenuwachtige verle genheid', en even krampachtig onveranderlijk van houding, met een nog pijnlijker lach om de mondhoeken dan de leden vertoonden, bleef do voorzitter op zijn stoel; maar toen dat helsche dier aohter hem om wipte, en met het tipje van zijn opgestoken staart even hoonend scheen te wuiven, kneep de voorzittershand vast den hamer beet: dat oogenblik had niet langer moeten duren, of de Kamer was „voor een kwartier uure*7 geschorst. De poes was goed van vertrouwen, en liet zich al gauw door een bode benaderen, die hem oppakte en buiten de zaal bracht. Daarmedj wae- de ban over de vergadering gebroken,- een zucht van verlichting ontsnapte aan de borat der Hoog Edel Mogende Heeren, én alles ging weer zijn gewonen gang." --- Onweer. Het onweer van Dinsdagnacht heeft vooral in het Zuiden en het Oosten des lands gewoed. Maar daar oo'-: zeer hevig. Het Meteorologisch Instituut te De Bilt noemt dit onweer het hevigste van het geheele voorjaar. Uit het Zuiden worden dan ook de meeste onweersongevallen gemeld. Te 'sHeerenberg sloeg de bliksem in een landbouwerswoning. Man en vrouw werden beiden getroffen. De man is verlamd, de vrouw bekwam niet ernstige kwetsuren. Bij Eindhoven brandde een boerenwoning af. Een andere woning werd ook getroffen. De bliksem ging langs 't bedje der kinderen, die echter ongedeerd bleven. Te Giesbeek is' een vrouw met haar zesjarig kind, dat ze op den schoot had, doodgeslagen. ]Sen elfjarig kind werd ook getroffen, doch zonder ernstige gevolgen. Te Lathen werden twee veldarbeiders door den bliksum gedood. Te Bussurn werd da kerk der Ned. Herv. Gemeente getroffen. Er ontstond echter geen brand. Te Etten brandde een boerenhuizinge af, te Beugen een houwhoeve, te Roosendaal een korenmolen, te Meeuwen werden twee paarden in de weide doodgeslagen. In de omgeving van Maastricht heeft regenen hagelslag veel schade aangericht aan de tuingewassen. Intusschen is ook bet Noorden des lands niet vrij gebleven. Uit de provincie Groningen komen een .aantal ernstige berichten. Te Ter Apel wmd»n wn 80-'»rigo lonflboviwer en zyn 24-jarige zoon gedood. Dm vader waren de kleeren bijna geheel van het lichaam genikt. Onder Stedum brandde een watermolen af. Te -Opvfierde werd een koe in de weide doodelijk getroffen. Te Appelscha is de kerk door het hemelvuur getroffen. De gevolgen waren ecbtef niet ernstig. De metalen bal werd aan den eenen kant zwatt geblakerd en eenige pannen werden van het dak gerukt. Te Dieverbrug werd Dinsdagmiddag een koe in de weide door den bliksem doodgeslagen, te Beilen eveneens een koe. --- Lemoine, de diamantmaker. 't Geheim was doorgrond, de steen der wijzen door alle alchemisten van alle eeuwen gezocht, was gevonden. Lemoine, een Parijzenaar was de gelukkige aan wien het verborgene was geopenbaard, en als goed zakenman had hij zijn geheim vruchtbaar gemaakt door het te verkoopen aan den directeur der Engelsche Boers company. Maar wantrouwende menschen noemden Lemoine een bedrieger, dn rechter kwam er zelfs aan te pa 3. Van Lemoine werd gevergd, bewij zen van zijn kunnen te leveren, anders zou hij als een bedrieger worden veroordeeld. Dc diamantmaker toog aan het werk. Eea smeltoven werd gebouwd. Tal van voorberei dingen werden getroffen. toen de tijd daawas — vroeg Lemoine nog één week uitstel dan zou hij de wereld verbaasd doen staan over diamanten als vuisten. Hij kreeg het gevraagde uitstel en... Dinsdag, een dag voor den verlangden tijd verstreken was, is Lemoine met -a Noorderzon verdwenen. Het ter rechtbank gedeponeerde couvert, dat het geheim heette te bevatten, werd nu geopend. Men vond eenigs formules en kinderachtige aanduidingen, uie zonneklaar bewijzen, dat alles bedrog was. Lemoine heeft intusschen toch deze voldoe ning, dat hij een geruimen tijd dc geheele wereld, de groote mijnmagnaten in de eerste plaats, in spanning heeft gehouden. --- Indrukken van het wereldcongres voor vrouwenkiesrecht. In De Telegraaf geeft „Kijker" do indruk ken weer, door hem op bet Congres van den Wereldbond voor Vrouwenkiesrecht te Amsterdam verkregen. Hij zegt twee dagen lang met de vrouwtjes aller landen gepraat, gedebatteerd en geflirt te hebben en is over ze tevreden. Uit zijn eerste schets bet volgende : „Woorden zijn 't niet alleen, die ik in de laatete dagen opving. Gedachten, van fiJD geestesleven getuigend, en de stem der men ■ schenliefde bovenal, epraken uit die vrouwen schare. Het is domme begripsverwarring, zoo men waant, dat deze vrouwen 'n mannenrol in de wereld wenschen te gaan spelen. Integen deel, het is haar vrouwelijk gevoel, dat ertegen in opstand komt, dat onze samenleving alleen d* mannenhand gevoelt. Zij wenschen, dat de teere, maar heldere vröuweetem mede vernomen worde in het koor des publieken levens. Wordt niet elk mensch. opgevoed door vader en moeder te zamen 1 En waarom sou dan het complex van menschen, dat samenleving heet, de zachte, maar vaste hand der «orgende vrouwe ontherenl In trouwe, mijne waarden, hebben wij, de stérke sekse, iet» «56 mooi*) van de wereld terochtgebracht, dat wij de nieuwe kracht, welke de vrouw in de maatschappij wil binnendragen, hooghartig mogen afwijzen I Wij, die ons ee;ste voedsel drinken uit on» moeder, die on. sen besten levensdurf èn ons opperste geluk ontvangen van onie geliefde', wij zijn der vtouw wat betere schuldig tfan contemplatieven eerbied. Ons voegt het, haar, de werk-begeerige, te reiken een band ran innig welkom, en bescheiden tot haar te «eggen: „Wij komen kracht tekort. Indien gij ons helpen wilt, om hét ao oiale leven te herbouwen, zoo neemt uwe plaats in, en laat one vrienden «ijn I" Én in welke richting gaan nu de politieke aspiratiën van de meeste dezer vrouwen t Die vraag laat zich, meent Kijker, niet ge makkelijk beantwoorden. Want de leidende personen van dit congres sluiten, daarover ondervraagd, met waren doodsangst hunnen -mond, als in groote vreeze, om door 'n onberaden ceseheid de eigen zaak nadeel te berokkenen. Er ie 'n tweede categorie, die met 'n vloed fan onsamenhangende woorden een nieuw stelsel aanpredikt van partijlooze politiek, waarin telkenuie richting gediend wordt, welke ~het goede" of „het rechtvaardige" naar waarheid dient Hier is, het «ij met verlof gezegd, gees telijke onrijpheid aan het woord, gevaarlijke donquichoterie des geestes, die f razen voor logica, en sentimentaliteit voor bezonnen gevoel uitgeeft. Wie den staat besturen wil, welk bescheiden deel van die taak hij ook vervulle (en ook de kiezer doet daaraan mee), kan niet beurtelings fladderen van 't eene beginsel naar het andere, als 'n vlinder wuift van bloem tot bloem. Aan staatsbeleid, hoe ook overigens opgevat, komen vaste lijnen te pas; 'n afgeronde levensbeschouwing is hier onmisbaar, die bij alle vragen van den dag als nimmerfalende leiddraad dienet kan doen. Na verder redeneering komt Kijker tot de conclusie, dat de gedachte, om het kiesrechtwapen langs onzijdigen' weg te veroveren, bereids illusoir is gebleken. --- Bescherming van historische monumenten. De slooping van de Nieuwe Zijds Kapel ts Amsterdam doet het Hbl. er op aandringen dat op voorbeeld van andere landen ook hier zal verboden worden om waardevolle kunstmonumenten te verkoopen of af te breken. Wie monumenten van kunst of historie bezit heeft iets meer, iets anders te beheeren, dan zijn eigen boeltje, zegt het blad. Hij is gesteld over nationale waarden. Het is daarom ook een nationale eisch en een nationaal recht, dat niet zijn ongetemperde souvereine wil, — hij moge een individu, een kerkbestuur en gemeenteraad, of wat ook wezen — over die waarden kan beschikken en zo to niet doen. Hooger gezag moet deswege rekenschap kunnen vorderen, ja desnoods dwang opleggen. --- Erfenisjagers. Zaterdag j.l. meldde de N. Et. Ct. dat be Gouda overleden was de heer A. vd. S. Er stond bij, dat de overledene een vermogend man was geweest, en slechts verre bloedverwanten had. Sedert is het bureau van den Burgerlijken Stand te Gouda letterlijk over s t r o o m d met aanvragen om opgave van den vollen naam des overledenen. Want in erg „Uiterlijke" familie heeft toch ieder wel 'n v.d. S., wiens voornaam A. kan zijn, en je kan nooit eene weten... Aan de N. Et. Ct. is thans verzocht den vol*len naam mede te deelen. De overledene heette A. vd. Star. Nu zouden we toch wel eens willen weten, of er ook onder onze lezers zijn, die zich onder de verre bloedverwanten van dézen erflater rekenen. --- Coöperatieve zuivelfabrieken een voordeel voor den boer? Op het eerstdaags te Heeren veen te houdei Ned. Landhuish oud kundig Congres zal de heer A Rauwerda van Leeuwarden het onderwerp inleiden : „Wordt door de oprichting VAn coöperatieve zuivelfabrieken de bestaanszekerheid van den boer, speciaal van den huurbocr, verste rkt?" Volgens een ons gezonden communiqué komt de heer Rauwerda tot de volgende conclusie : „De invloed van coöperatieve zuivelfabricatie is onverdeeld gunstig geweest, overal waar de boer het bedrijf uitoefende op eigen grond. Daar stond tegenover de hoogtere inkomsten geen enkele hoogere uitgave.» Want al mocht dc boer verplicht geweest zijn een aandeel te storten voor het kapitaal, benoodigd voor op- en inrichting der fabriek, en al gaat het drijven der fabriek gepaard met eenige risico, daar tegenover staat, dat er kapitaal vrij is gekomen, doordien op de boerderij een aantal werktuigen niet langer behoefden te worden aange schaft, terwijl dus ook de risico daarvan verviel. Hetzelfde kan ook worden gezegd_ van die boeren, welke het bedrijf wel niet uitoofenen op eigen grond, maar die slechts een in geld vastgestelde jaarlijksche uitkeering behoeven .af te staan, zooals bijv. de beklemde meiers in Groningen, of zij die een hypotheek op huo grond hebben gevestigd. Anders is het echter gesteld met hen, die het land moeten pachten. Aanvankelijk zijn na tuurlijk de voordeden van de Coöperatieve Zuivelfabrieken ook gevloeid in de zakken der huurboeren. Doch dit heeft slechts kort ge. duurd. Zoodra merkbaar werd, dat de winst van het bedrijf toenam, dreef de vrije concur rentie bij de verpachtingen de huren omhoog Een huurboer, die door den invloed der Coöpeiatieve Zuivelfabrieken, doordat hij bijv. voor elke L. melk cent meer uitbetaald kreeg, in de eerste jaren een voord nel van ƒ3OO behaalde, moest binnen korten tijd een ongeveer even groote som aan pacht meer betalen, zoodat het geheele voordeel voor hem verviel en overging in een evengroote bate voor den landheer. Men zon hiertegen kunnen aanvoeren, dat d* hoogere prijzen der zuivelproducten het mogelijk maakten, om gronden, die tot nog toe niet in cultuur waren gebracht, te exploiteeren; dat daardoor dus de oppervlakte der be bouwbare gronden toenam en dat dit een tegengestelde werking op de pachtprijzen kan hebben uitgeoefend. Tegen deze bedenking zij intussohen aangevoerd, dat volgens de leer van Ricardo, welke thans in de staathuishoudkunde bijna algemeen als juist wordt aangenomen ir dat geval de pachtwaarde der reeds in cultuur zijnde gronden ook moet stijgen. Wanneer door een hoogere opbrengst van de zuivelproducten, die gelijk staat met /5 per H. A., de cultuur op tot nog toe onontgonnen gronden mogelijk wordt, dan zal volgens de leer van Ricardo de pachtwaarde van alle in cultuur zijnde gronden met f o per H. A. stijgen. Het voprdeel komt ook dan aan den landeigenaar Wij zien dus, dat door de verbeteringen, welke de Coöperatieve Zuivelfabrieken in het bedrijf hebben bewerkt, eenvoudig de pachtwaarde van het land is gestegen. Daaruit volgt, dat door die verbetering de bestaansze. kerheid van den huurboer niet is versterkt; dat dit wel bet geval is met den eigenerfden boer. Deze JaaAste geni«t het voordeel echter niet als exploitant van het bedrijf, maar ah grondeigenaar. Immers wanneer hij zijn land verpachtte en dus zelf het bedrijf staakte, _ou hij een ongeveer even groot voordeel verkrijgen." --- Uit onze Oost. t Ie daar op de Westkust van Sumatra nog altijd een gespannen verhouding tusschen de overheid en de bevolking, die de belaetingpenningen niet goedschiks wil opbrengen. Zoo nel en dan komen er ongeregeldheden voor. Thane wordt weer uit Batavia geseind, dat in Oud< Agam 'n botsing tusschen soldaten en de bevolking heeft plaats gehad. Ome soldaten leden een verlies van 9 dooden en 13 gewonden; he* aantal dooden en gewonden der inlanders bc. droeg 00. Ooi is op drie plaateen aan het Singkarahmeer gevochten. Hierbij werd de 8e luitenant J D. A. van Gumeter gewond; verder een Enropeesch mindere, terwijl ene inlandsen militair sneuvelde, en zes inlandeche militaire'i gewond werden. Van de aanvallers worden lt gedood en 5 gewond. Van Padang Padjang zijn vier brigades marechaussees derwaarts gezonden. De N. Et. Ct. schrijft naar aanleiding van bovenstaand bericht: Wij kunnen oen gevoel van deernis met die tot verzet opgezweepte bevolking niet onder, drukken, maar het stemt onder allee tot tevredenheid, dat de regeering bij haar eens aange. nomen krachtige houding blijft volharden. Zoo moeten en zullen wij er komen --- Raad Ooststellingwerf 17 Juni. In de heden gehouden Raadsvergadert»»; werden de arm voogdij rekening en dienst 1807 goedgekeurd, 't vooratel van B. en w. tot teruggave van het % gedeelte van het door H. A. VondelHtg betaalde vergunningsrecht over 1908-"©)) aangenomen', aan mej. M. BakkeT te Oosterwolde eervol ontslag verleend als ooéerwijseres, tot ondwwijzereß te Fochteleo benoemd mej. A. Tammei te Fleringen met ingang van 17 Aug, het aanvangealaris van de te benoemen onderwijzeres te Langadijke bepaald op f 800, aan mej. D. de Vries, onderwtjaeres te Elsloo eervol on Mag verleend op 1 Se»t., tot armvoog* bodkliouder te Langedijko benoem* H. Tottea, tot onderwflztr te Ooaterwelde benoemd H. Maurits te Noordwolde, dan getneeate-arohltect ff. J. Noorman eene gratificatie van t 60 verleend, aan mej D v d Werf, onderwtjzerea te 1 maand verlenging van verlof toegestaan. --- Ter Aankondiging. „Van Frieslandnaar Athene', door Andreas Tjaarda van Oranjewoud. Uitgave N.V. Heerenveenaohe Boekhandel, f 1.26. Onze lezers zullen zioh zeker nog heel wel de serie brieven herinneren, welke een paar jaar geleden in diï blad ia opgenomen geworden, en waarin de heer A. W. Tjaorda op onderhoudende wflze ztjn reis naar Grieken, land en ï(jn ervaringen en avonturen aldaar baaerireef. Deze brlevenreeke, nog aangevuld met enkele bfjaeiaderhcden, ie nu b*je»ngejoe«d in een not uitgevoerd boekwerkje, dat verlucht is ruet veracheidenephotogravures. Men ziet o. a. ie beeld een tramtochtje naar den Veauvins, het Interieur van het Museum Pompeï, vele oud- Grieksche bouwwerken te Athene, de gevangenis van Soera te», het Stadium, de Toren der winden, enz. 't Is een boekje v*p 114 blada., dat vooral ala gezellige reislectuur kan worden aanbevolen. CORR. In het bericht uit Fatum onder Tzum (zie vorig no.) leze men : „niettegenstaande men hier zn salaris met f2OO had verhoogd, zoodat de jaarwedde op f 16C0 was gebracht". Men verzoekt ons mede te deelen, dat de inde rechtzaken vaa verleden week voorkomende Fop* pc W. van Akkrum, niet is Foppe WalÜHg». --- Persnieuws. De Gehuwde vrouw in de school. Het Handelsblad geeft thans, op verlangen eener < lezeres, ook zijn "beschouwing over de kwestie „gehuwde onderwijzeressen". „Onze overtuiging is, zegt het blad, dat in vele gevallen het moeilijk is èn de taak van huismoeder ën de taak van onderwjjaeres te vervullen. Zeer sterke vrouwen met gezonde kinderen mogen de uitzondering op den regel zijn, in het algemeen moet dat waar zijn. In het. Rotterdamsche geval had het werk van de onderwijzeres niet geleden, net werlc Vftn de huismoeder wet. Dit zal echter niét steeds het geval zijn; het zal ook «— misschien nog vaker — voorkomen dat ook het onderwijs minder goed zal zijn, dan indien dezelfde onderwijzeres niet gehuwd ware. Kv is de groote vraag: heeft een Gemeente» raad het recht, waar het aanbod van onderwijzeressen voldoende is, een categorie uit te sluiten die, over het algemeen, waarschijnlijk minder goed werk zal loveren? De Raad heeft in de eerste plaats op de belangen van de kinderen, van het onderwijs te letten, en daarom dunkt ons het antwoord op die vraag niet twijfelachtig. Zal 'eene vrouw, die ernstig zieke kinderen thuis heeft, eene onderwijzeres, die een kind verwacht, een zuigeling te vetroken heeft, even goed les geven als een ongehuwde* In het algemeen . . . neen. Wij zouden niet zulk een beslist oordeel uitspreken, indien het een ander vak dan juist 't onderwijs betrof. Weinig andere vakken eischen zóó zeer de onverdeelde toewijding van de vrouw." ---