Wetsontwerp brengt zwaardere exameneischen. Voor onderwijzers, die opgaan naar een middelbare acte in de vreemde talen. Bij de Tweede Kamer is een wetsontwerp ingediend tot intrekking van artikel 5 der wet van 25 April 1879. Aan de Memorie van Toelichting is het volgende ontleend: Krachtens artikel 5 van de wet van 25 April 1879 zijn bij bet afleggen van het examen voor de akte A in de Fransche, Hoog-1 duitsche of Ëngelsahe taal vrijgesteld van het examen in de theorie van onderwijs en opvoeding, de bezittere der akte van bekwaamheid als onderwijzer en bij het afleggen van het examen voor de akte B in etn dier talen en haar letterkunde, de bezitters der akte van bekwaamheid als hoofdonderwijzer. Dientengevolge behoeft slechts een betrekkelijk klein deel der candidaten voor een akte van bekwaamheid in die talen, alsmede in paedagogiek en didactiek te worden geëxamineerd, welke omstandigheid er toe geleid heeft, dat dit onderdeel van het examen in het gedrang is geraakt en door een deel der commissiën zelfs geheel wordt verwaarloosd Flierin is te minder te berusten, omdat in de laatste jaren de paedagogiek en didactiek van het middelbaar onderwijs eigen wegen hebben gevonden en er geen aanleiding is om aan te nemen, dat iemand, die voor het onderwijs van de lagere school voldoende ie voorbereid, ook vertrouwd is met de problemen, welke de middelbare school stelt. Het te daarom gewenecht, bedoeld artikel te schrappen, waardoor de verplichting zal ontstaan om alle candidaten in de theorie van onderwijs en opvoeding te examineeren. Dat door den aldus verstrekten waarborg voor een deugdelijke voorbereiding der leeraren het onderwijs zal worden gebaat, zal geen betoog behoeven. Voorgesteld wordt deze wijziging eerst 1 Jan. 1936 te doen ingaan. --- Berichten uit Stad en Dorp. A.N.W.B.-avond te Heerenveen. HEERENVEEN. De bekende A.N.W.B.- Toeniejenibond voor Nederland zal op 16 en 17 Jan. alhier een tentoonstelling van zijn werk en filmavonden organiseeren. Hoezeer en op hoe velerlei wijze de A.N. W.B. heeft gearbeid op allerlei terrein, is veHan bekend; wie het niet mochten weten, zullen dit kunnen vernemen op beide genoemde dagen. ledere toerist en weggebroikeir vindt zijn belangen bij den A.N.W.B. veilig. Hij weet, dat deze Bond de oudste en beet geoutilleerde vereendgiing as op het gebied van toerisme te land en te water, dalt hij banen effent en veilig maakt en het ideëele genot van reizen en trekken verschaft op een wijze, die bewondering en erkenning heeft gevonden. De reisinlichtingen en reisplannen en- voor buitem.landso'he tochten daarenboven de onmisbare grenedocumenten, die hij verschaft, geven den toerist een bron van genot en gemak. De Bondsbelaingen rijn Volksbelangen geworden, zoodat bevordering van de belangen, die de A.N.W.B. voorstaat, identiek ie met de bevordering van de belangen, welke heel de natie raken en ten goede komen. Derhalve zufllen deze ■tentooueteiiï'ing en de filmavonden ongetwijfeld iedereen belang inboezemen. Collectief contract schildersbedrijf Friesland. LEEUWARDEN. In een tweede conferentie tuesdheo de vertegenwoordigers van den bond van schiSderspa troon» in Friesland en die van de gezellenorganieaties, is overeenstemming verkregen inzake het collectief oonbract voor 1935-36. De looaen blijven ongewijzigd, alleen wensoben de patroons de klassen-indeelirae van Weststellingwerf en Achtkarepelen mog in de centrale commifsie te bespreken. De bons voor vacantie era chir. feestdagen zullen.' wekelijks verstrekt moeten wonden), terwijl de centrale comimissie het recht zal krijgen, gezellen, die, zonder toestemming der plaatselijke commissies, voor eigen, rekening of bij ongeorganiseerde patroonis giaaöi werken, voor royement voor te dragen. --- Oosterstreek. NOORDWOLDE. Algemeene ledenvergadering van de V.V. „Oosterstreek". Alle bestuursleden werden herkozen. De kas sloot met een flink batig saildo. In verband met het vertek van den consul, den. heer v. d. Walle, werd als zoodanig aangewezen de heer H. Lijsten. Door den voorzitter werd rde heer v. d. Walle toegesproken en dank gebracht voor het vele, dat hij in het belang van v.v. JO". had gedaan. Als herinnering werd hem een fraai rooketel aangeboden. Besloten werd op den len Paasehdbg weer de jaariijksche bekerwedstrijden te organiseerea, waarvoor weer gevraagd zullen worden Noordwolde 2, Olyphia 2, Oosterwolde an Oosterstreek, terwijl ter afwisseling een propagamda-wedfêtrijd tueschem twee K.N.V.8.-ploegen zal wordien gespeeld, Tevens werd besloten in de volgende maand een toomeelavond te organiseeren, zooveel mogelijk met eigen krachten. --- Het A.N.W.B.-Wandelbewijs. Een lijst van 172 daarvoor opengestelde landgoederen. Met ingang van 1 Januari is verkrijgbaar gesteld het A.N.W-8.-Wandelbewijs, dat door den A.N.WJ3. Toeristenbond voor Nederland wordt afgegeven, in overleg met de Commissie voor het Wandelt oerisme en de landgoedeigenaren. Dit „Wandelbewijs" — een paese-partoutbewij3 van toegang tot verschillende voor het publiek opengestelde landgoederen — i 9 ingesteld ten einde eenheid te brengen in de toegangsregeliag tot de verschillende landgoederen, zoodat de bonafide wandelaar, die in een bepaalde streek van het natuurschoon wil genieten, zich niet langer zal behoeven te voorzien van een groot aanta. bewijzen van toegang, welke aan verschillende adressen moeten worden aangevraagd en afgehaald, maar zal kunnen volstaan me. één enkel wandelbewijs, dat, krachtens overeenkomst met de betrokken grondeigenaren, door het bureau van den A.N.W.B. Directie Toerisme te Vs-Gravemhage, Parkstraat 18-20. wordt afgegeven en waarvoor de houder een waarborgsom van f 5 stort, welke hem later wordt teruggegeven. Voor zegel en administratiekosten wordt bovendien een bedrag van f 1.50 betaald (volgende jaren f 1). Deze voor de natuurvrienden en liefhebbers van wandalen gunstige regeling i 9 je beschouwen als een „gentleman's agreemenj en is gebaseerd op het vertrouwen, dat de landgoedeigenaren hebben gesteld in den A.N.W.B. en zijn leden. Het Bondebestuur heeft dit in hem gestelde vertrouwen aanvaard, daarbij vast bouwend op de medewerking van de leden van den Bond, om van deze regeling te maken een instituut, dar in den lande algemeen waardeering vindt. De AJST.W.B. heeft een lijst van landgoederen samengesteld, met aanduiding van hun ligging en vermelding van de eigenaars, welke lijst de namen bevat van 172 landgoederen gelegen in ds schoonste streken v_n ons land. Er hebben zich reeds vele personen voor het ontvangen van het „Wandelbewijs" opgegeven. Daar voor alle aanvragers eerst toestemming van de landgcedeigenaren wordt gevraagd, zal de afgifte in den regel niet eerder dan twee maanden na de aanvrage kunnen geschieden. De lijst van landgoederen bevat o.m. de volgende namen: Rinsma State, Driesurn, eigen. Van Sytze ma Stichting; Cornelia Stichting, Beetsterzwaag, eigen. Comelia Stichting; Duurswoude, Beetsterzwaag, eigen. A. A. C C. de Jonge van Zwijnsbergen, Grundtmann Lycklama a Nijeholt; De Eese, Steenwijkerwold, eigen. Jhr. mr. dr. T. A. van Karnebeek; Berkenheuvel, Diever, eigen. Mr. A C. van Daalen; Oldengaarde en De Bork, Dwingelo, eigen mr. J. G. Westra van Holthe; Oude en Nieuwe Bork, Dwingelo, eigen C. Westra van Holthe; Bosschen te Olterterp, eigen. Alg. Friesche Levensverz. Mij. --- Ongeval. OUDEGA (Sm.), 12 Jan, De 16-jarige G. W., alhier, die bezig was het het snijden van koolrapen in de «nijmacbine, had daarbij het ongeluk, met den duim van zi>i linkerhand iin aaenraking te komen met het scherpe werktuig. Dr. Siebenga te Opeinde achtte overbrengictg naar Leeuwarden moodizakelijk, waar in het Bonifaoius-hospitaal chirurgisch moest worden ingegrepen. Na amputatie van het bovenste lid van den duim bon de patiënt naar zijn ouderlijke woning terugkeeren. --- Belangrijke verbetering van den rijksweg Heerenveen—Wolvega. HEERENVEEN, 13 Jan. Naar wij vernemen, ligt het in het plan het traject Hee■reoveen—Óudescboo —Wolvega van den Rijksstraatweg belangrijk te verbeteren. Volgens dat pflan zou de weg verbreed worden en de klinkertbeetrairng vervangen door een aspbaltdek van Heerenveen naarr Óudescboot en- door betonblokken van Óudescboot maar Wolvega. Deze blokken treft men ook aan in een traject van den weg Meppel— Zwolfle bij het dorp Staphorst. Ook het rijwielpad zal verbeterd worden. --- De namen in Tietjerksteradeel. De- gemeente Tietjerksteradeel heeft voor den verzamelaar van oude benamingen dit voordeel, dat bet landschap zeer .revarieerd is, hoog en laag, klei. zand en veen, poelen en plassen wisselen elkaar in bonte orde af. Daarbij komt nog, dat zich vooral in het oosten oude landbouwtoestan den en -gebruiken langen tijd gehandhaafd hebben. Het gevolg is, dat deze gemeenie een namenschat bezit, zoo rijk en uiteen- Icopend als men niet vaak zal aantreffen. Schrijver dezes heeft op talrijke tochten door deze interessante „gritenij" vele van die namen uit den mond van het volk opgeteekend en vergeleken met de benamingen welke hij uit oude geschriften verzamelde. Hij is er echter van overtuigd, dat hij nog lang niet alles aan de vergetelheid heeft ontrukt en dat nog vele namen hem ontkomen zijn. Mochten er dan ook nog lezers in de hieronder behandelde dorpsn zijn, die namen van landerijen enz. kenneu welke hier niet vermeld zijn, laten zij de moeite nemen, deze op te schrijven en te zenden aan de redactie van dit blad. Publ, catie volgt dan te zijner tijd. Beginnen wij ons overzicht thans te --- 1. WIJNS. het oude Wininge aan de Ee. Weinig zal men vermoeden, dat eens in dit kleine vriendelijke plaatsje aan de bocht van den ouden heirweg naar Dokkum de Staten van Oostergo samenkwamen. De Friesche dichter Douwe Kalma zong er van: „Wyns, Wininge, lüd üt 'e foartiid, hilge fen ieuwen! lenris kamen hjir de Sleaten fen Eastergoa gear, Frije Fryske mannen plachten oer it heil fen hjar folk, HSlden heech it rjucht, kamen op for de frijdom, .... Er zijn bier eenige landerijen met ka rak teristieke namen: de TERP, de BULT, do ALD FINNE, de KARPEL, de HINNEWAL, it STRING, it MUNTS(J)ELAN, de MIENSKER, de ROUNE SEIZE, de MAR. Hierbij zijn er een paar, wier hooge leeftijo nawüsbaar is. Zoo komt het STRING. dat noordelijk langs den weg loopt, even voor het punt waar deze naar het noorden buigt, reeds in de Beneficiaalboeken van 1543 voor, waar onder Wijns vermeld staat: „Nocb twee pondemaeten, genaempt die STRENGE, toepende lancx by de Heerewech." De naam „string" komt vaker voor en duidt dan een lang, smal stuk land aan. Ook het MUNTS(J)ELAN (= monnikeland) was reeds in 1543 bekend: „Noch heeft my afgetoghen Peter Offes een stuk landt, ghenoempt dat MONTIE PONDEMAET." Andere oude benamingen, die niet meer gebruikt worden, zijn: 1543. „Noch U pondemaeten, genoempt die CAMPEN, met die oestersyde aen die E. met suydwest ende noort aen Frans Kamingha lant." 1581. „Costerie, tgeniet vant gras des kerckhoffs end ontrent j pondm., genoempt het HEMBTBEDDE." 1700 „d' Erven van d' olde Heer Feyo van Heemstra, eigenaer van acht pondematen bij Tierd Pytters als meyer gebruickt, hebbende do wedu'e van Gerrvt van Erpen ten oosten, Offerneer ten suiden de erven van de Raatsheer Rhala ten westen, de KOLKFINNE LOON ten noorden be swaerl met twee florenen." Deze KOLKFINNE komt in 1700 onder Oenkerk voor. Thans is bet bedoeld land bekend als „KOLKFINNE-FJOUWER"; nel ligt ten noorden van de z.g. RAELDYK (in 1700 Rhala dyck) of TASKE-WEI, die ten noorden van Wijns naar Oudkerk voert. 1700. ..Ritske Boelema Gasthuijs eigenac van een en dartich pondematen T GILDF LANDT genaampt." In 1798: 'T GELDF LAND, hetgeen wil zeggen land „zonder pit", onvruchtbaar dus. In 1851 komt hal zelfs voor als GULDEN LAND! De ambtenaar, die dat schreef, was zeker nfet van de Friesche taal op de hoogte. 1700. , bet groot Meenschar DE BREGGEN genaampt " 1718: hebben DE TTONDE KOU ten oosten._-." , 1768: „dardehalf pondemate in de HARVINNE." 1818: DE SCHROORS VIJF (= de 5 poodematen van den kleermaker) 1851: het VENSTUK, groot 1 bunder 99 roeden. 10 pondematen land, BLOKMA genaamd. Naast DE EE (Frieseh: IE) vinden we de volgende wateren in de omgeving van het dorp: ULEMEAR (1700: Uillemeer), OFFEMEAR (naam ook al in 1700 bekend) en NIJE MEAR. Ule- en OHemear komen in DE MURK uit, terwijl de Nije mear in de Aldtsjerkster feart uitmondt en zoo verbinding Seeft met de Ee. Oudere benamingen zijn nog: lOUWSMER (1511), WYLAERDERMEER (1543), DONGIEMEER (1543), DUNIA MEER (1718). Zijn deze laatste twee namen dezelfde als de UNIA-MEER, die in 1718 vermeld wordt? Vroeger kende men nog de ANTSJE JETSES OF WYNSER MAR, die echter reeds in 1847 op Eekhofs kaart als „drooggelegd" staat aangegeven. Ten slotte nog iets over den naam „MEAR" in Offe- en Ule-mear. Deze naam komt vaker in samenstellingen als naam van Friesche wateren 'voor, b.v. de Lange mear. Het woord heeft niets te maken met het Hollandsche „meer" (Frieseh: mar), maar is afgeleid van het Oud-Friesche „MAER'. dat scheidingssloot beteekent. In de Oud- Friesche wetten treft men het woord reeds in deze beteeken is aan; men vindt er de bepaling bi}, dat deze „maer" acht voet breed moet zijn en dat de naastliggers tot onderhoud verplicht zijn. Ook op de Gronlngsche klei, die eenmaal tot het Friesche taalgebied behoord», treft men het woord nog heden in zijn ouden vorm aan, bijv. de Westerwfjtwerder maar e. m. a. Zoo zijn we ongemerkt tot in de verre middeleeuwen beland en dat door die simpele namen! S. J. v. d. MOL-X --- Loongeschil. NOORDWOLDE. Naar het vakblad van den Meuibelmakersbond mededeelt, hebben de rieteneuibelfabriikanten alhier een loonsverlaging voorgesteld van 20 pet. De arbeidersorganisaties staan echter afwijzend tegenover elke loonsverlaging en hebben _a de plaats gevonden conferentie de patroonsvereeoigiug verzocht, de loonsverlaging in te trekken. Tevens wenschen de vakbonden een regelin-g te zien vastgesteld van het aantal jongens in verhouding tot het getal volwa&sen werkkrachten. --- De Wijze Kater. HEERENVEEN, 14 Jan. In onze beschouwing over het tooneelstuk „De Wijze Kater" van Herman Heijermans in het vorige nummer is verzuimd te vermelden dat het gezelschap „Het Masker", dat deze opvoering voor een publiek van meer dan 800 personen verzorgde, werd geëngageerd door de tooneelveTeeniging „Kunst «an Allen" hier ter plaatse. --- Verhuren van boerderijen. LBMSTBRLAND. Nu de tijd van verhuur van boerderijen weer daar is, blijkt hiervoor nog wel animo te zijn. Huurprijzen van om cm bjj de 30 gulden zijn geen zeldzaamheid. Het aanbod van boerderijen ie niet zoo groot ais de beide voorgaande jaren, toen vele huurders moesten vertrekken wegens het gebruik maken van de pachtwet De thans zittewden huren liefst maar weer in. --- Volop werk. ZWAAGWESTEINDE, 12 Ja», lm tegenstelling met andere ondernemingen, die bij gebrek aan werk hun personeel ten deeie moeten ontslaan, worden in de confectieateliers van de N.V. Handelsvereeniginig voorheen R. Baarsma nog geregeld meer meisjes geplaatst. Er werken er nu reeds bij de 200 meisjes. --- EEN STAD, DIE VERZINKT. In de Niederlausitz ligt het stadje Senftenberg. Voor honderd jaren was Senftenberg een klein landstadje van 1500 inwoners. De grond was er vruchtbaair en in de omgeving verrezen verscheidene boe ren plaatsen. Toen ontdekte men op zekeren dag, dat er onder den vruchtbaren bodem bruinkolen verborgen lagen. De, vruchtbare weiden en bouwlanden, de boerenplaa'teen, ja. zelfs gefaeele dorpen in de omgeving van de stad verdwenen, alles werd weggeruimd om de bruine diamanten machtig te worden. Er ontstonden groote fabrieken en buurkazernes en het getal inwoners groeide tot 18.000. De stad stond nog op een eilandje. Rondom had men de kolen reeds uitgegraven. Daar ontdekte men voor eenige maanden. .met verbazing, dat in Senftenberg de huizen begonnen te groeien. Ze werden blijkbaar hooger, ze rezen als 't ware op uit de aairde. De drempels der huisdeuren stegen in de hoogte en men moest aan het trapje er voor eerst één trede, later twee .toevoegen), om binnen te kunnen komen. Natuurlijk was het optisch bedrog. Niet de huizen rezen omhoog, maar de grond ging omlaag. De toestand werd gevaarlijk, de muren vertoonden reeds barsten ens scheuren. De voorheen zoo mooie straten kregen bulten en bulten en het zag er uit alsof het oude stadje onder de gevolgen .van een aardbeving had geleden. Wat was hiervan de oorzaak? Door het uitgraven der bruinkolen was de omgeving der stad eenige meters dieper gezonken. Onder de etad waren de kolen nog wel aanwezig, maar doordat de omgeving dieper te liggen was gekomen, werd het grondwater aan den bodem onder de stad onttrokken. En drie meter onder de oppervlakte der etad was een veeelaag van twee meter dokte. En toen aan deze veenlaag het water onttrokken werd, zakte ze in elkaar. Thans geraakte alles in dfisorde. De buizen voor gas- en waterleiding, alsmede de oodergrondsche afvoerkanalen, kwamen in beweging en begonnen te breken. Overal moest gerepareerd worden en toch stond men telkens weer voor hetzelfde. Daar de meeste bruinkoolarbeidems werkloos waren, besloot men om de koe eene krachtig bij de hoorns te pakken en van alle lapmiddeltjes, dde toch niets konden baten, af te zien. Zevenhonderd werklieden werden aan het werk gezet, die maandenlang te werkeni zullen hebben. De veenlaag onder de stad wordt uitgegraven en de hierdoor ontstane holle ruimte wordt met zand weer gevuM. Door de straten van Senftenberg rollen de locomotieven, die lange rijen spoorwagens welke 't veen wegbrengen en zand terughalen. --- Brand in gymnastieklokaal. BOLSWARD, 12 Jan. Hedenaiaicht ontetond in de gymoastiekzaal in de Kerkstraat brand De vulkaahel, welke aangebleven was, geraakte onklaar. De heer Schram bemerkte het vuur en waarschuwde de bewoners van het naastgelegen Weeshuis, waairna hij zich naar het politiebureau spoedde. De politie verscheen weldra met brandblusrhmaterialea en slaagde er in het vuur te doven. Onder meer is in het dak een gat gebrand. Met herstel van de aangerichte schade „uilen eenige dagen gemoeid zijn. --- Ziekenhuisverpleging „Achtkarspelen-Noord”. BUITENPOST, 11 Jan. Aan het jaarverslag van de Vereeniging voor Ziekenhuisverpleging „Achtkarepelen-Noord" over hst vereenigingsjaar 1933-1934 is het volgende ontleend: Voor rekening der vereeniging werden in een ziekenhuis opgenomen 47 patiënten, waarvan 7 mannen, 24 vrouwen en 16 kinderen. In het Diaconeesenhuis te Leeuwarden werden opgenomen 21 .patiënten met 276 verpleegdagen; in het Academisch Ziekenhuis te Groningen 22 patiënten met 426 verpleegdagen; in het Kinderziekenhuis te Groningen. 2 patiënten met 56 verpleegdagen, in het St. Bon. Hc6pitaal te Leeuwarden 1 patiënt met 28 verpleegdagen en in het R.K. Ziekenhuis te Groningen 1 patiënt met 6 verpleegdagen, Het totaal aantal verpleegdagen bedroeg 792 (v. j. 404). Van de 47 twtienten waren 21 uit Buitenpost, 8 uit Twijzel, 5 uit Twijzelerheide, 8 uit Drogei.vn en 5 uit Kooten. Aan verpleegkosten werd betaald f 2fW ° (v. j. f 1080.10), aan vervoerkosten f 115.66 (v. j. f 101.60). De ontvangsten over dit vereer' bedroegen f 1641.05, de uitgaven f 2411.42, zoodat de uitgaven de ontvangsten ove.u-.- fen met een bedrag van f 770.37, waardoor het saldo van vorige jaren daalde van f 1087.09 tot f 316.72. In het afgeloopen vereenigingsjaar werd door gezinshoofden aan contributie betaald f 3 en door alleenstaande personen f 1.50. 119 deelnemers gaven zich als zoodanig op, terwijl 12 van elders overkwamen. Wegens vertrek, overlijden, bedanken en royeeren werden 29 afgevoerd. Het aantal dealnemers bedroeg op 1 Juni 1934 627, n.l. 406 gezinshoofden en 221 alleenstaande personen. --- Brieven uit Duitschland. EEN BERG, DIE VERDWIJNT. Zeer weinig is het bekend, dat we in Duitschland een landstreek hebben met een klimaat, dat slechte weinig bij het Italiaansche klimaat ten achter staat Dit is de Pfalz, waar de eetbare kastanjes groeien, waar amandelen rijp worden en waar zelfs vijgeboomen langs de straten staan. Deze heerlijke landstreek wordt jaairiijks door duizenden vreemdelingen bezocht. In het Noordwesten van den Rheinplafe, dicht bij Kueel, zien we een bijna 400 meter hoogen berg. Reeds van verre valt deze berg door zijn eigenaardlgen vorm in het oog: steil, scm9 loodrechte rotswanden, barsten en scheuren en boven op den top een eeuwenoude kapel. Doch niet de matuur heeft den Remigiusberg, zooails zijn officieeie naam luidt, zoo gevormd. Door menschenhanden wordt dit natuurwonder verbrijzeld, aan den voet van den berg wemelt het van menschen als in een mierenneet en waar menechenkrachten te kort schieten om het steenen lichaam te sloopen, gaat men hem met dynamiet te lijf. Reeds sedert zestig jaren werkt men ijverig aan de afbraak. Destijds ontdekten ingenieur», dat het melaphyrgesteemte een uit«lekend materiaal was, om daawnede de wegen te beetraten. En sedert dien tijd werden de behouwen vierkante eteenen uit den berg van den heiligen Remigius vervoerd langalle straatwegen in den Pfalz, tot ver in West-Dui tschland. Elke methode van eteenibreken wordt hier toegepast. Moderne techniek cm overoude methodes gaan hand in hand. Tweemaal per dag wordt als waarechuwingsteeken een klok geluid. Dan kan ieder zich in veiligheid stelten. Dan worden de dynamietpatronen ter ontploffing gebrneb* en opnieuw wordt weer een stuk van het reuzemlijE afgescheurd. Men berekent, dat in de komende zestig jaren de berg geheel verdwenen zal zijn. Enkel een kegelvorminig stuk, waarop da oude kapel 6tr.«it, zal als aandenken blijven staan. Wamt de bisschop Remigius. die in het jaar 496 den Frankenkoning Ohlodwig als eersten Germaanschen vorst doopte, heeft deze kapel laten bouwen. Naast de kapel staat de ruïne van een oud slot, doch dit is van jongeren datum dan de kapel. Een dubbel-spoor omslingert den berg, volgeladen spoorwagens ratelen op het eene spoor in snelle vaart in bet dal en langs het andere kruipen de leege wagons weer naar boven. Rondom den berg staan de slaaphiatteo der stee-arbeiders, die meest van verre komen cm enkel Zaterdagsavonds tot Maandaigemorgens bij vrouw en kinderen kunnen zijn. In de nabijheid liggen twee dorpen en tusschen deze dorpen staat de berg. Het zijn. Ruteweiler en Rammelsbach. Thans kan mem nog niet van bet eene .dorp oaar het andere kijken, maar over eenige jaren, als de berg met den aerdbodem gelijk zal zijn gemaakt, zullen de dorpen met een kleine tueecfaeoruimte naast elkaar liggen en kunnen de inwoners wederkeerig zich in hun aanblik verheugen. Dan. zal slechte de herinnering overgebleven zjja en oude lieden zullen er van vertellen, dat eens tusschen de beide dorpen een berg stond! --- DE OOIEVAARS IN OOST-PRUISEN. Volgens mededeelingen van de Vogeïwarte Roesitten treft men in Oost-Pruisen op élke honderd vierkante K.M. mog 23 paren ooievaars aan. In het geheel vinden we in Oost-Pruisen 8800 paren. Bovendien telt men nog 700 leege neeten. In 't jaaT 1931 heeft men dit bij de officieeie ooievaarstelling vastgelegd. Daar men echter alles gedaan heeft om tot de vermeerdering der ooievaars bij te dragen, o.a. door een doelmatige verdee- Mng, gelooft men, dat het aantal ooievaawparen thans gerust op 10.000 mag worden geschat In de Oost-Pruisische laagvlafcten «ijn bijoa geen dorpen, waar niet éém of meer nesten te vinden zijn. Door nieuwe onderzoekingen heeft me_ vastgesteld, dat de ooievaar betrekkelijweinig schade aan jacht en vieseberij toebrengt en zeer nuttig i 6 door zijn verdelging van muizen en schadelijke dieren. In RosaJtten worden een groot aantal tamme ooievaars gehouden, F. J. HOEKSMA. --- Belasting van de Doode Hand Rijkstractement van predikanten. Uitkeering aan Schoolvereenigingen. Coöperatiën en Onderlinge Verz.-maatschappijen. Is de gekapitaliseerde waarde van het Rijkstractement der Ned. Hervormde predikanten belast? Is dit ecu recht, dat udtgeoefetiid wordt door den predikant pereoonilijik of door de kerkelijke gemeente? La het eerste geval Ie het een kwestie voor den predikant en deze behoeft de gekapitaliseerde waairde niet onder zijn vermogen te rangschikken, omdat art. 6 der Wet Vermogensbelasting voor nog niet vorderbare termijnen van bezoldigingen een uitzondering maakt Maar dit artikel 6 der Wet Vermogensbelasting geldt maet voor de toepaesing van de belasting van de Doode Hand., zoodat bij een bezit van het recht op deze jaarlijikscfae uitkeering ten voordeele van de Kerk deze instelling voor de kapitaalewaaTde er van belast zal zijo. Ia verband met de benkomst van dit tractement — een, vergoeding voor in den Fransohea tijd geconfiekeerde goederen — za3 de Kerk denkelijk wel het bewuste recht hebben. De omstandigheid, dat het salami» recbtetreeiks aam den predikant wordt uitbetaald, zal voor de beoordeeling van de bebeerschende vraag wel geen gewicht in de schaal leggen. Rente-uitkeering aan schoolverenigingen. Deze Mtoalageni" vertocnen veel overeenkomst met het behandelde rijkstractement. Zij dateeren van de inwerki».:gt)red!iing dier Lager Onderwijswet van 1920, de zoogenaamde Pacificatlewet, waarbij het Bijzonder onderwijs gelijk as gesteld met het Openbaar onderwijs. Na 1920 geschiedt de stichting «i inrichting der bijzondere scholen door de gemeenten en de betaling der salarissen door het Rijk. In verband hieninede is te beginnen met 1 Jam. aan de toen bestaande schoolbesturen een vergoeding toegekend naiar gelang van de waarde der in gebruik zijnde terreinen, gebouwen en meubelec- Zij is verleend niet in een bedrag dn eens doch im den vorm van een jaiarlijTkeche uitkeeriing. Is de gekapitaliseerde waarde van deze uitkeering voor de school vereeniging belast? Er wordt wel beweerd, diat deze uitkeering een vermomde huur ie voor het beschikbaar stellen van het schoolgebouw met inventaris aan de gemeenten en het recht op de in de toekomst te ontvangen huren geen belastbaar vermogensbestanddeel uitmaakt. Anderen zien er evenwel een door de wet ingesteld recht op een periodieke uitkeering in zonder meer, en derhalve beüast. Een nader uit te lokken jurisprudentie zal in deze kwestie wel • uitspraak moeten doenw Coöperatieve Vereenigingen en Onderlinge verzekeringsmaatschappijen. Deze — zeer veel voorkomende inetellingen — en de daarmede im wezen overeenkomende vereenigingen mogen het gestorte bedrag der inleggeiden en van de waarborgkapitalen als bedrijfsschulden in mindering Dit is gebaseerd op het beginsel, dat de Doode-Handabeiasting enkel wil treffen het vermogen, dat niet in aanmerking komt bij de individueele vermogens voor de vermogecsbelasting. ■ Geheel cm al in overeenstemming met dit beginsel is de bepaling, dat de genoemde coöperatiën en onderlinge waairborgmaateebappijen de verkoopwaarde der „aandeelen" kunnen aftrekken, indien deze „aamdeeleü" verhandelbaar omdat de leden ook deze verkoopwaarde moeten verantwoorden bij faun aangiften voor de vermogenöbelasting. Door deze regeling zuöen de reserves, hetzij „openf, hetzij de „stille", die in deze instellingen zitten, in den regel, als zijnde verdisconteerd in de verkoopwaarde, ook voor vermindering in aanmerking komen. Voor zoover dfit niet het geval mocht zijn — en dit is dikwijls het geval, om diat de verkoopwaarde meestal door geheel andere factoren wordt beheerscht dan door de intrensieke waarde — blijft er oog een belastbaar vermogen voor de Doode Hand over. Een vraag is, hoe bij verhandelbare „a_ndeelen" de aftrek bij de vereenigingen is, Indien deze aandeelem beneden 100 pet. worden overgedragen of wel indien men geld toe moet geven om ze kwijt te worden, In verbandi met de woorden der wet, waarin sprake ie van „het niet lager stellen van het af te trekken bedrag dan de verkoop waarde" en de toelichting van den Minieter in een „Leidraad voor de belasting van de Doode Hand", zal de belastingdienst vermoedelijk geen bezwaar maken tegen een aftrek, die niet lager wordt gesteld dan 100 pet., dus van de nominale waarde, echter ondier die voorwaarde, diat over de gestorte bedragen, een normale rente wordt uitgekeerd. Deze aftrekbare schuld kam dus hooger of lager zijn dan de nominale waairde naarmate de jaarlijks vergoede rente boven of ■béneden den normalen reoitevoet ligt. Behalve de gewone inleggeiden treft mem bij coöperatieve zuivelfabrieken in den regel een post „ledenkapitaal" aan. Hierop wordt ma afloop van een boekjaar een bedrag. evenredig aan de hoeveelheid geleverde melk, bijgeschreven, bemewns een som wegece reatedierviog. Nu schijnt het recht op dit ledenkapitaal en de bijgeschreven rente verschillend te zijn geregeld. Soms zijn deze badirageo niet opvordierbaaT gedurende het lidmaatschap en staan zij ter beschikking van. de coöperatie, o.a. om daarop geleden verliezen te kunnen afebrijiven. De boeking ervan is dan meer een maatregel van administratie om de onderlinge ftnaocieele verhouding tusschen de coöperatie en de leden vast te leggen en in voorkonieoide gevallen te dienen ais grondisJag voor bijstorting of uiWkeering. In zulk een geval zal bet bedrag ervan voor de belasting van de Doode Hand niet als een edhuld kunnen worden beschouwd. Misschien dat de nieuwere jurisprudentie omtrent voorwaardelijike inkomsten haar invloed uitoefent op de mogelijkheid., diat ook voorwaardelijk schulden voor het te schatten (zeer moeilijk) bedrag kunnen worden afgetrokken. Hebben de leden echter een onvoorwaairdedijk recht op dit kapitaal en mag dit door de coöperatie niet worden aangetast, dan kan het bedrag er voor in mindering worden gebracht. Een moeilijkheid van geheel anderen aaird zal zijn het schatten van de waarde van bet actief, vooral van de fabrieken met hun maöhiimes en werktuigen. In dit overzicht kunnen alleen (zeer in het kort) de volgende regelen worden aangeduid: a. onroerende goederen, naair de objectieve verkoopwaarde, dat is het bedrag, dat op een normale veiling een doorenee-kooper zal besteden; alle factoren dienen dius te worden meegerekend, zooals mogelijke inrichting tot een ander bedrijf, geschiktneiid als bouwterrein, ene. b. effecten naar den koers op dem baüansdatuim. . c. dubieuze vorderingeini, o.a. op net buitenland op het bedrag, diat geacht moest worden te kunnen worden geïnd maar den toestand op den baianedatum. d. Werktuigen, gereedschappen, grondstoffen en voorraden voor de geMswaarde in verband met hun bestemming (men zal vermoedelijk kunnen beginnen met de balanswaairde, want deze kan dioor de inspecteurs volgens een schrijve- van den Minister van 16 Oct. 1934 worden gevolgd', indien daarbij degelijk en eerli|k koopmansgebruik tot richtsnoer heeft gediend). En btenmedie duiten we de serie artikelen over deze nieuwigheild op belastinggebied. --- Gemengd Nieuws. Pensioenen spoorwegambtenaren. Wetsontwerp ingediend om ze met het gedaalde prijspeil in overeenstemming te brengen. Er is een wetsontwerp ingediend tot wijziging van de Pensioenwet voor de spoorwegambtenaren. In de Memorie van Toelichting wordt o.m. gezegd, dat op ruimere schaal de mogelijkheid dient te worden geopend om de pensioenen meer met het sterk gedaalde prijspeil in overeenstemming te brengen, teneinde te voorkomen, dat met het betalen van te hooge pensioenen wordt voortgegaan. Een nieuw artikel wordt voorgesteld, waarbij aan de Kroon de bevoegdheid wordt gegeven om, indien wijzigingen der toonregelingen voor spoorwegambtenaren daartoe aanleiding geven: a. vroeger vastgestelde pensioengrondslagen, of hetgeen als zoodanig behoort te worden aangemerkt, te herzien zoowel met het oog op de nog toe te kennen pensioenen als wat betreft reeds toegekende pensioenen. b. bijaldien van de onder a bedoelde bevoegdheid gebruik wordt gemaakt, tevens te bepalen, dat op reeds toegekende pensioenen een met de herziening overeenkomende korting zal worden toegepast of toeslag worden verleend. De ingevoerde loonsverlagingen van 9 pCt. per 1 Januari 1924, van 8 pCt. per 1 April 1933 en van 4 pCt per 1 Mei 1934 zullen tot één herleidingspercentage worden verrekend, hetgeen dan zal bedragen voor: a. pensioengrondslagen over tijdvakken van 1 Juli 1922—1 Januari 1924 81 pCt. van den vastgestelden pensioengrondslag; b. pensioengrondslagen over tijdvakken 1 Januari 1924—1 April 1933 89 pCt. van den vastgestelden pensioengrondslag; c pensioengrondslagen over tijdvakken van 1 April 1933—1 Mei 1934 96 pCt. van den vastgestelden pensioengrcndslag. De voorgestelde regeling zal voor het eerste jaar een vermindering van pensioenlast meebrengen, die op ongeveer f 1.400.000 wordt geraamd. --- Landerij-natnen in Tietjerksteradeel. „Erde, du meine Mutter....” Herder 1785 Inleiding. Friesland is een agrarisch land; het ontleent zijn belangrijkheid aan veeteelt en landbouw. En wie veeteelt en landbouw zegt, zegt bodem. Er wordt op het oogenblik oostelijk van de rijksgrens druk geschermd met woorden en begrippen als „Blut und Boden , „bodenstandig", „Die Liebe zur Scholle en bodem en ras worden in meer dan één op zicht tot ware afgoden gemaakt, maar iudien ergens van aard-verbondenheid ge sproken mag worden, dan is dit toch zeker in Friesland bet geval. De bodem. — Hoeveel dichters hebben hem niet in mach'.tge verzen bezongen, hoeveel romans heeft hij niet tot thema gediend Men denke aan Duitschers nis Frensen en Löns, aan Friezen als Sybesma en Brolema. En dat is geen wonder; altijd weer wordt de mensch gegrepen, ontroerd door dat wondere: de bodem, de aarde, die daar onde» Gods wijde hemel ligt. en die geeft, altijd maar weer. Jaar op jaar, eeuw na eeuw. Tiiden kwamen en wenteld n voorbij, de aarde bleef. Hooge wolken trok ken over, regen en zonneschijn, stilte ui stormen wisselden elkaar af, maar de aarde bleef zichzelf en wachtte op den mensch. die haar zou winnen. We leven snel tegenwoordig en we leven luid. Oogenblikken van stilte, ze zijn te tellen We moeten voort, wij hebban geen tijd", haast, spoed! Het ruischen van het korenveld, de zang van het woud, de melodie der golven* Goed voor dichters en droomers en onpractische menschen. Onze ooren zijn vol van de daver van sneltreinen, het snorren van de loopende band, het ra telen der typemachines. En toch.... Toch hebben we soms zoon enkel, zeldzaam oogenblik van bezinning. Dan liggen we 'm den berm van den dijk en boven ons welft zich de teere voorjaarshemel, waarlangs wolkengevaarten als vlokken sneeuw en slagroom drijven. En vóór ons ligt d aarde, wijd-uit, van kim tot kim. Toren spitsen, boomgroepen, boerenhuizen duikjii op en breken het beeld der horizontale lijnen van slooten en vaarten, voren en wegen. Wolkenschaduwen schuiven over, het land wisselt van tinten, licht, donker, in een eeuwige kringloop. Een boer stuurt zijn ploeg door de vlakke oneindigheid, de paarden buigen de nekken en het blanke mes snijdt de voren en trekt een rechte lijn tot waar de akker eindigt. Geuren, pittig eu oer-gezond, wasemen op, de aarde leeft! Is het op zulke momenten niet, dat tijd en afstand wegvallen en het verleden spreekt? Doemen dan onwillekeurig niet de lange reeksen boerengeslachten op, die op deze grond leefden en streefden, minden en «den? Dan zegt men het dr. Obbe Postma. die in zijn verzen zoo vaak dit gevoel vertolkte, na: „It folk dat hjir syn wenste hie. En hwet er bodde en wrotte dieuwen oer, En al hwet hjir troch bloei en stjerren gong, Kaem gear yn my." Het behoeft geen verwondering te wekken, dat het volk zijn grond, zijn landerijen zn wateren namen gaf. Een ding, dat mm in bezit beeft, geeft men immers graag een naam, afgezien nog van het gemak dat men er van heeft als men zijn huis, schip, huisdier, land enz. door een naam kan aanduiden. Eeuwen geleden veroverde de mensch den grond en hij gaf hem een naam. De gronden werden verdeeld, nieuwe landerijen ontstonden, ontrukt aan het water wellicht, en nieuwe namen deden hun intree. Er zou over die namen in het algemeen veel te vertellen zijn en een ernstig onderzoek bijv. over geheel Friesland zou stellig veel materiaal opleveren voor de Friesche folklore, aardkunde en historie. We hebben in onze namen van landerijen, wateren en wegen een rijken schat, on 9 door de eeuwen in den schoot geworpen, waarvan de bestudeernig veel licht kan werpen op menig punt m het verleden, dat ons nog duister en verborgen schijnt. En dan zwijgen we nog maar van de groote beteekenis, welke deze namen hebben voor de taaistudie: la'jg vergeten woorden leven soms voort in do benaming van 't een of andere „hoekje bou . of „lapke greide". Laat men daarom deze namen in eere houden en vooral: laat m«o ze zuiver bewaren. Hoe dikwijls leest men niet in huur- of verkoopadvertenties, J-. zelfs op de z.g. topografische kaarten, -<* gruwelijkste naamsverminkingen, ontstaan door onbekendheid of, hier in Friesland, dv zucht om alles, te verhollandscben (men denke aan excessen als buithuis en lijt9--huisl) De notarissen konden in deze een nutig en belangrijk werk doen, als _rj in hun stukken de namen gebruikten, zooals die door het volk worden uitgesproken. Dan bleven zij.tevens het dichtst bij de waarheid. --- Een bizondere kwestie betreffende uitvoering Ongevallenwet. De Centrale Raad van Beroep inzake de Ongevallemvet heeft beslissing genomen in een eigenaardige kwestie. Een anbeider, dde door een gebeurtenis, welke in de onderneming van zijn werkgever had plaats gehad, dm een gedeprimeerden gemoedstoestand verkeerde, had, nadat hij door een opmerking van een mede-werkman tot het uiterste was geïrriteerd, in den arbeidstijd in de werkplaate in een vlaag van waanzin dien medewerteman gedood en daarna de hand aan zichzelf geslagen. Volgens art, 26 der Ongevatlen.w-'t 1921 hebben de getroffene en diens nagelaten betrekkingen geien aanspraak op echadelooesteilltimg terzake van een ongeval, dalt opzettelijk door den getroffene is veroorzaakt. Het bestuur der Rijkeverzekeringsbank aohtfte in casu dit wetsartikel niet van toepaeaimg, omdat van eenig opzet geen sprake kan zijn. Naar het oordeel van het Bankbestuur is de zelfmoord van dezen arbeider, in een plotseling uAtfoarsSemde vlaag van waanzin gepleegd, dan ook te beechouwen als een ongeval in den zin der Ongevallenwet, waarom dit bestuur aan de nagelaten betrekkingen eohadeflooesteling toekende. Naar aanleiding van het beroep, hetwelk de Cenitiralte Werkgever Risicobank als rfaicodiraagster tegen de beeliieeing der R. V. B. instelde, heeft die Raad van Beroep te Amsterdam deze vernietigd en beslist, dat tem deze ten onrechte schadeloosstelling is toegekend. ---