Enjelsclie flandelscorrespondentie. S. LANTEMA, Leeraar Engelsch M.O. DRACHT 21. --- Uitstoomen -- Verven HOEKSEMA Achter de Kerk, H'veen Goedkoop en vlug Als nieuw terug. --- Op Fok- en Vermeerderingsbedrijven waar géén kunstverlichting mag worden toegepast kan Bertels' Kunstkorrel in géén geval gemist worden. Bertels' Kunstkorrel voorkomt het ontijdig in den rui vallen van Uw jonge hennen en bevordert den winterleg. Bestelt bij Uw plaatselij ken handelaar of coöperatie. BERTELS Oliefabrieken N.V. . Amsterdam __-_-_----------■_________ Auto-Rol straat Proefstation Rijdt U even op de Holstraat voor afstellen: ZUINIGST BENZINE-VERBRUIK - GROOTSTE TREKKRACHT. - Onderzoek bij verschillende rijsnelheden en bebelasting. - CONTROLE SNELHEIDSMETER. Inrijden nieuwe en gerepareerde auto's. Willemskade 67, Telef. 5779. LEEUWARDEN HARMEN SCHRAA - Volksrijmer ter dood veroordeeld en vrijgesproken. Prijs afgehaald Burean van dit blad 25 ets., fr. p. p. 28 ets. I • I ■ EGBERTS' WORMOLINE FAALT NIMMER. i --- fen ifgfo-, als U spreekt! Heeft U wel eens opgelet? Dat doet wanneer Uze 's morgens en 's avonds iedereen! Men kijkt naar Uw mond een poetsbeurt met PASTOL geeft, als U spreekt, of als U lacht! En... Pastol is Nederlands vlug-reinigende durft U te lachen?.... tandpasta, die het tandglazuur niet aan- Gebruik PASTOL en lach vrijmoedig en tast en "* tan„den maakt dan frisch - overtuigd, dat U een sympa- fneeuw- Want P«tol wordt zéér nauwthieken indruk moet maken. ledereen keurig samengesteld - uit de allerzietgraageenfrisschenmondmetfrissche bc"c die nooit Uw tanden. U zelf ook! Probeer eens hoe tanden schaden kunnen' glad en glanzend-wit Uw tanden worden Pastot is N&derlandsch fabrikaat! Doos 20 en 35 ets. Tube 35 en 60 ets. --- i ÉNEEN GEEN JAAR WACHTEN OP EEN KLEIN r-% i % # i r% r ki n DIV DEND BIJ DE GRUYTER lEDEREN DAG WtmgTêI __J_f___rJlß ' " 3 ]B Zorg thans voor de noodige lichaamswarmte» . I I Gebruik de Gruyter's puikkokende Peulvruchten.' ■ SPOTGO kSct H 10 reepen w oj « Capucijners .. p. pd. 12-15-20-25 ■ voor 5 et. I Rozijnerwten .p. Pd 18-25 ■ 10 reepen C oco g Erwten p. pd. .. . 8-11-14 ■ yoor Q Spliterwten. .. p. pd. .. .11-14-18 1 'bÜ aa sS^Matg-ri"6) Wortelerwten .p. pd. 16 H| 1- __—■ _ __\ m _—- sin'"" " Bruine Boonen p. pd. .. . 9-11-14 ■ e**.-•-&«*-•« »'"fc 1 Knn_.hfïftn_,n n nrJ « fIBB KOQeiDoonen .p. po. ...... ia _\______w_W__\ K#/21 Witte Boonen p. pd. . ... 12-16-20 __W mv*JW3mf72rJ&i r*l!_________\ _\\<_^m_WKJ'ÏV'Az*** HH Pronkboonen p. Pd 22 7/7_f*rrli Linzen . . . . . p. Pd 20 \\wjïS____________\ Elke wijze van reclame maken kan gemist worden, alléén DE "ADVERTENTIE" NIET. Die is het fundament van alle propaganda van den zakenman --- EEN ONDERHOUD MET „KNIERTJE” DE OUDSTE NEDERLANDSCHE TOONEELSPEELSTER Een middel om oud te worden? Werken, werken, da's overal goed voor. LEEUWARDEN. In de schemering, die hier altijd heerscM, scharrelen we achter de coulissen, tasteod op zoek naar de kleedkamers. De kleedkamers achter het tooneel van de Harmoniiezaal, die eavol ie voosde opvoering van „Tante Roosje", een blijspel, waarin mevrouw Esther de Boer—van Rijk de titelrol vervult. Een vaag geroezemoes, gerucht van stemmen, dringt vanuit de zaal tot ons door en meteen stuiten we op een tooneelknecht. Tweede deur rechts, meneer,-antwoordt hij prompt. Even later kloppen we aan de deur, die overigens half openstaat. Een heldere stem roept: binnen. Daarbinnen op een eenvoudige stoel zit Kniertje, en breit. „Zoo in de pauze kan je allicht nog een paar steken breien," zegt ze verklarend, en vat haar werk meteen weer op. Op de kaptafel ligt een aangebroken rolletje Friesche pepermunt, en mevrouw Esther de Boer—van Rijk, de bijna 82-jarige Nederlandsche tooneelspeelster, breit voort, — zonder bril. Een echte vriendelijke, gezellig - ouderwetsche grootmoeder, zooals ieder zich er een zou wenschen. Als we van de krakende keukenstoel opstaan is de pauze om. „En komt u dan morgen om half twaalf maar te interviewen", zegt oma guitig. En even ligt haar kleine rimpelige hand in de onze. Ruim een halve eeuw ligt daartusschen • *• Zoo zijn we dan gistermorgen naar de „Nieuwe Doelen" getogen, waar mevrouw de Boer—van Rijk resideerde. Van een weidsch interview is niets gekomen. We hebben maar wat gezellig zitten praten voor 't raam, waar de wereld onberoerd aan het oog voorbijtrekt, en vóór we het wisten was een uur verstreken. „Vermoeid? — Goddank niet", zegt de actrice, die in geheel ons land populair is. „Die bedrijvigheid zit in mijn bloed; heb ik van m'n moeder, die kon ook niet stilzitten. Soms zei ze ~'k wilde, dat de Sjabbes maar weer om was, dat nietsdoen houd ik niet uit." — En dat reizen en trekken? „Ja, dat neem je op de koop toe. Ik moet nu eenmaal spelen en als ik speel voel ik me, ook als ik een enkele keer moe ben, weer heelemaal opveeren. Als ik niet meer èpeel, zal ik er niet meer wezen," voegt ze er aan toe en kijkt het raam uit En dan plotseling weer guitig: „'t is alleen maar jammer, dat ik gisteravond m'n breiwerk heb vergeten; praten en breien gaat zeer goed samen." Mevrouw de Boer—van Rijk heeft van kindaf op de planken gestaan. Eerst in enkele dilettantenvereenigingen. Toen ze twintig was kwam ze vast aan het tooneel. Meer dan zestig jaar actrice — en pensioen? „Het is me wel aangeboden, hoor! maar ik denk er niet aan. Zoolang ik het zelf nog kan verdienen...... Natuurlijk, het beroep van tooneelspeelster is zwaar. Drie avonden aaneen optreden, zooals deze week, is maar slapjes. We hebben wel acht avonden achter elkaar gespeeld. En 's middags repetitie voor een nieuw stuk. Thans hebben we ook weer een nieuw stuk onder handen. „Betje", van Bakker. — Waarin uzelf de titelrol hebt? „Ja; ik zou haast zeggen, natuurlijk. Oude vrouwen zijn vreeselijk zelfingenomen, weet u." En met haast jeugdig vuur vertelt deze 81-jarige van nieuwe plannen en nieuwe stukken. ' „Of ik toekomst zie voor het Nederlandsche tooneel? Dat zou ik denken; maar een richting, neen, u moet niet boos zijn, doch die weet ik echt niet aan te geven. Het publiek is onberekenbaar, 't is een blinde spiegel. Vandaag geven we een blijspel, het publiek amuseert zich en de zaal is avond aan avond vol. Goed; morgen komen we met een dramatisch stuk, en de menschen zitten te grienen, dat je er zelf naar van wordt. Ook thans volle zalen; dus wat moet je er verder van zeggen. Goed spel, dat doet veel; en goede spelers voeren geen draken op. Dat zegt nog meer." * *» Mevrouw de Boer—van Rijk verliest zich even in herinneringen. Ze heeft „Multatuli" persoonlijk gekend. Hij had de leiding bij de repetities van zijn „Vorstenschool". Een kleine, schrale figuur met dwalende oogen, maar die diep en ernstig je aan konden kijken. En Louis Bouwmeester, en Heijermans, die bijna een huisvriend wa 5...... De eerste rol die „Hesje" speelde was die van Laura, de tweede die van Selma in „Moeder en zoon", „en dan", zegt de actrice, „ben ik de tel kwijt. Nadien zijn er honderd andere gevolgd." We denken aan Annemie in „De Meid", aan „Eva Bonheur", aan juffrouw Dowey in „De medailles van een oude vrouw", aan „Pension Zonneschijn" en natuurlijk aan Kniertje in „Op Hoop van Zegen". En Kniertje raadt onze gedachten; er is trouwens wel meer gezegd, dat deze oude vrouw met haar jong hart door de meneohen heen ziet. „Natuurlijk speel ik die rol van Kniertje graag, maar ook van de andere rollen heb ik veel voldoening gehad. Bovendien ben ik wel eens een beetje verbijsterd door die Kniertje-adoratie. Hoeveel Kniertjes ik al niet heb gekregen; 't is ondenkbaar; portretten en beeldjes — ik heb mijn heele familie ruimschoots van Kniertjes kunnen voorzien." — Is het niet juist doordat uzelf vroeger zoo moeilijke tijden hebt doorgemaakt, dat u in deze rollen zoo gevoelig de toon weet te treffen? „'t Zal wel zoo zijn; trouwens ik leef in al mijn rollen me zoo in, dat er niets anders meer voor me bestaat. Ik was de veertiende spruit thuis; mijn moeder was neen, geen modiste, uw encyclopedie weet het niet goed, ze was naaister en al jong heb ik mee moeten helpen, 't Was, — neen, ik draai er niet om heen — 't was sappelen; aanpakken heb ik wel vroeg geleerd." „Alleen voor „Asschepoester'- had ik geen talent en u mag me niet te braaf voorstellen. Veertig jaren geleden rookte ik al, nu ja, zoo in 't geniep in mijn eigen huiskamer, maar zoon sigaretje vond ik wat fijnl Doch lippenstift en poeder, daar doe ik niet aan, dat laat ik maar aan het jongere geslacht over". Mevrouw de Boer van Rijk ziet zelf zeer gaarne een tooneelstuk. Dat is eigenlijk haar eenige ontspanning en, zoo zei ze ons, bovendien valt er wel wat op te steken ook. Een mensch is nooit te oud om te leeren. Dan heeft de actrice verleden Jaar een boek geschreven, haar memoires, waarvan in negen maanden drieduizend exemplaren werden verkocht, zoodat straks een tweede druk verschijnt. Met die uitgave van het boek is het vermakelijk gegaan. Mevrouw Fie de Vries—de Boer had haar moeder verzocht om haar herinneringen te boek te willen stellen. Och, wat heeft het om 't lijf, zei Hesje, ik heb er al zoo veel van verteld. Maar de dwchiter kreeg op den duur haar zin, zooals alle volhardende dochters van alle moeders. Toen het manuscript gereed wa 6 kwam een uitgever opdagen om het eens te lezen. Nou, u mag het geru6t lezen, oordeelde de schrijfster, maar 't mag me niets kosten. Al 6 ik het uitgeef, kost het geen cent, beloofde de uitgever, die, toen het boek nogal snel verkocht werd, aan mevrouw De Boer een som aanbood om afstand te doen van haar auteursrechten. Maar daar gevoelde deze allerminst lust toe. De risico, dat het een strop zou worden, behoort bij uw vak, vond ze, en als er winst wordt gemaakt, welnu dan behoort die met mij te worden gedeeld, dat is billijk! Mevrouw de Boer—van Rijk — ge zult het niet gelooven — doet aan 6port, aan wandelen, aan fietsen, ja zelfs aan — zwemmen! „Ik vind het prettig om een eindje te wandelen en — 't i 6 goedkooper dan trammen. De menschen maken he zich te gemakkelijk tegenwoordig. En als u vraagt naar het middel om oud te worden? Ik weet het niet, maar wat ik wel weet is, dat werken geen kwaad kan. Werken, werken, dat ie overal goed voor. In Duitschland op de filmbeurs, waar de film „Op Hoop van Zegen" werd vertoond, heeft men me willen engageeren voor de film. Ze zeiden daar al „dat doet ze niet, 't is een Jodin". En? — Nou, dat laat zich denken, al hadden ze me ook een millioen geboden, daar kom ik nooit!" En ditmaal was Kniertje niet tooneelmatig, maar even heel menschelijk „echt" boos 'van verontwaardiging. En ze keek weer verdacht lang het raam uit. De vraag, die we voor 't laatst hadden bewaard, — over zn eigen zonden wordt een mensch pas openhartig als er tóch niet 9 meer te bederven valt, — bleek er een te zijn, die mevrouw de Boer van Rijk al meermalen was gesteld. „Critiek", zoo was haar kort en bondig antwoord, „critiek is een noodzakelijk kwaad". Meer wil ik daar niet van zeggen, want dan krijg ik ruzie met de pers en dat heeft ze niet aan mij verdiend. Toen we daar — terwijl Kniertje in haar stoel werd gefotografeerd — toch nog wat verder op wilden ingaan, zei ze handig: „Kijk eens, als er een foto van je genomen wordt, mag je niet praten. Dus zwijg ik". En met een hand, die nog in het minst niet beefde, plaatste ze daarna haar handteeker.ing in ronde ouderwetsche letters, zooals ze thans onder haar portret staan. Zooals die handteekening is mevrouw De Boer—van Rijk zelve: groot in haar eenvoud, groot in haar waarheid, groot in alles. Dit kleine, haast tengere, vlugge figuurtje, altijd dribbelend en bedrijvig, ie de oudste en de grootste Nederlandsche actrice. Een actrice, die de weg naar het hart van het Nederlandsche volk heeft gevonden, die de gevoelige snaar weet te treffen door haar niets ontziende waarheidsliefde. Een van Neerlands populairste figuren, die twee, drie geslachten van het Nederlandsche volk aan zich heeft verplicht en wier roem niet, zooals zooveel, als een zucht in de wind zal vergaan --- JAROWISATIE. een nieuwe wetenschap omtrent de vervroeging der groei-phasen bij planten. Door den Russieohen landbouwkundige Jarow ie een methode uitgevonden, om door middel van een bepaalde zaaizaadbehande- Liing (inwerking van kooide, warmte, licht, etuz.) de kiem in het zaad dusdanig te beïnvloeden, dat de gewassen sneller het reproductie-stadium bereiken, waardoor het b.v. mogelijk wordt, om wintergraan 'm het voorjaar te zaaien. Ondere leiding van den heer Huizinga, inspecteur van het Landbouwonderwijs!, is, naar Het Volk meldt, in December te Wageningen een bespreking gehouden over de beteekeJMs van deze z..g. jarowisatie voor dom Nederlandsoheu land- en tuinbouw. Op deze bespreking waren vertegenwoordigd: het Instituut voor plantenveredeling, het Instituut voor mycologie en aardappelenonderzoek, het Laboratorium voor plaoieuphysiologie, het Laboratorurn voor landbouwplantenteelt, de regelingscommissje voor het landibouwproefveMwezen, de Plantenaaekten. kundige Dienot, het Ri.jkslandbouwproefstation te Groningai en de Rijksruiimbouwconsulemt ir. Volkersz te Lisse. De conclusie der besprekingen was. dat jarowisatie ten aanzien van verschillende landbouwkundige vraagstukken perspectieven opent, die het zonder twijfel wenscheiijik doen zijn deze zaak aan verder onderzoek te onderwerpen. De in 1934 genomen proeven hebben aangetoond, dat men bij verschillende gewassen dioor jarowisatie vervroeging kaïn verkrijgen; tevens Week' echter, dat Bieb de verschillende rassen zeer uiteenloop end kunnen gedragen. Het vervroegen van bepaalde phases ie natuurlijk vvoor de cultuur van land- en tuin•bouwgewassen niet zonder belang. Men zou wellicht bepaalde gewassen en raseen kunnen telen, dde normaal niet voor ons klimaat geschikt zijn. Ook is het mogelijk, dat de vatbaarheid voor ziekten kan worden verminderd en dat de kwaliteit kan worden, verbeterd. In hoeverre tenslotte iarowis-atie eventueel invloed op de grootte van den oogflt beeft, is nog niet bekend. Van groote beteeken.is is het botanisch onderzoek van de verschijnselen, welke het gevolg zijn van iarowisatie; dit zou gezichtspunten kunnen openen, die den grondslag kunnen vormen voor practische toepassingen. Verschillende instellingen zullen, voorzoover de beschikbare middelen het toelaten, onderzoek ing en in verschillende richting doen, die grootendeels 110.5 een oriënteeremd karakter zullen hebben. Door het Instituut voor mycologie en aardappelonderzoek zal het jarowieatie-onderzoek vooral in verband met hel voet-Sekte- en noestvraagstuk worden voortgezet, waarbij ook aandacht zal worden geschonken aam dien invloed op de morphologiscbe ontwikkeling der planten. Het proefstation te Groningen zal het oriënteercnd onderzoek voortzetten, waarbij vooral de aandacht wordt geschonken aan een eventueel e beïnvloeding der opbrengst dioor jarowfeatie. Indien ook andere instellingen en personen onderzoekingen over dit onderwerp willen verneMen, behoeft vrees voor dubbel wenk hen niet te weerhouden. Hef vraagstuk staat nos In zijn kinderschoenen, het heeft zoovele aspecten,, dat het in allerlei richtingen verrassingen kan opleveren. --- Burgerlijke Stand. DAOTÜMABEEL. van 3 t.m. 9 Jan. Geboren: te Dantuimawoude, Grietje dv. S. Bijlstra en G. Kloosterman; te Driesurn, Meinidert zv A. Hoekstra en G. Zwart; te Murmerwoude, Douwe zv H. van der Laan en J. de Vries; te Roodkerk, Fogeltje dv F. Hoekstra en H. Bekkema; te Zwaagwesteinde, Marijke dv L. Heidstra en S. Prins. Ondertrouwd: W. Rinzemia, 25 jr te Noordbergum en R. Dijkstra 21 jr te Birdaard; Klaas Olijnsima 22 jr en A. van der Galiën 2 2 jr. beiden te Akkerwoude; S. Kooistra 24 jr en S. van der Veen 23 jr., beiden te Akkerwoude. Overleden: te Akkerwoude, Anna Sjoerdstra 2 dagen dv B. Sjoerdstra en R. Feenstra; te Roodkerk, S. van der Meer, 87 jr wed. van P. K. Helling-.; te Veemwouden, K. Hoekstra 60 jr. m. v. IJ. v.d. Veen; J. Wiljouw 65 j, wed. v. J. Kramer. KOLI/TJMEBLAND. van 3 t.m. 10 Jan. Geboren: te Westergeest, Jo'hannes zv J. Westerhof en B. Niewijk; te Oudwoude, Martsn av S. van der Velde en M. de Vries Overleden: te Kolluim, A. Buwalda, 51 j. vr. omgeh.; G. Olsder, 74 j., vr. ongeil.; te Groningen: S. Bouius 2-4 jr., vr. v. W. de Vries. OOSTSTELLIXGWERF. van 9 t.m. 15 Jan. Geboren: Ik e Luittina div Willem Nijenhuis en Antje Oosterbos te Oosterwolde; Antoon av Anke Broefcert en Geeske Blaauw te Haulerwijk; Hendrik zv Melle ten Hoor en Romkje Klamer te Haulerwijk; Geldina Bondina, dv Pieter de Jong en Aaltje Dijkstra te Appelscha; Douwe _v Arie de Bruin en Wietske Bos te Donkerbroek. Overleden: Arme Hoekstra 41 jr. geh. m. lamkje van der Wal te Donkerbroek; Jan Fijpstra 70 jr. gehuwd met Antje de Jong te Appelscha; WMlamke Leistra 47 jr. gehuwd met Andries van Dijk te Oosterwolde (overleden te Groningen); Andries Hof 1 jr te Haulerwijk. OPSTERLAND. van 7 t.m. 12 Jan. Geboren: te Tijnje, Jan av Gerrit Bakker en Wiepkje Kok; te Beets, Trijntje dv Bonne de Vries en Janke van der Vlugt; te Langezwaag, Jeep zv Wietze Dijkstra en Aaltje Bosma; te Hemrik, Jantje dv Simon Postma en Lolkje Duursma; te Duurswoude, Arme zv Luitzen Hoekstra en Geertjs Duurgma. Overleden: te Lippenhuizen, Arme de Groot 87 jr. wed. van Janna de Jong; te Luxwoude, Kornelis Weiland 94 jr. wed. van Unskje Veneana; te Ureterp, Fopke v.d. Werf 2 maanden; te Tijnje, Jacob Dijkstra 82 ir. wed. van Antje Schoppen. Getrouwd: Dju Bosma 26 jr te Langezwaag en Jantje Krikke 2 4 jr te Tijnje. WIJMBRITSERADEEL. van 7 tjm. 12 Jan. Geboren: Baukjsn dv Hendrik Bakker en Geertje van Wier te IJsbreohtum; Albert zv Thewis Postma en Gerritje de Boer te Wolfram; Tiemen Florus zv Haring Hofstra en Frederika Tijmenama te Goënga. Overleden: Antje Wijn ja 89 jr., wed. v. Harmen Wierda te Heeg. --- — Het aantal slachtoAlers van het verkeer in Groot-Brittannië in 1934 bedroeg 204.800, waarvan 7273 dooden. Londen alleen telde in 1934 niet minder dan 1418 dooden tengevolge van het verkeer. — De ervaring bij groote spoor. wegongelukken in Engeland heeft tot de conclusie 'geleid, dat niet geheel stalen spoorwegwaggons het beste behoeden tegen dood en ernstige verwonding, maar waggons ten deele van staal en ten deele van hout. ---